กมลรัตน์ ฉิมพาลี, profile picture
Uploaded byกมลรัตน์ ฉิมพาลี
30,822 views

การเคลื่อนที่ของสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง

ชุดกิจกรรมการเรียนรู้ เล่มที่ 2 เรื่องการเคลื่อนที่ของสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง มีกิจกรรมหลากหลายที่จะช่วยให้ผู้เรียนเป็นผู้สร้างองค์ความรู้ด้วยตนเอง

Embed presentation

Downloaded 259 times
เรื่องการเคลื่อนที่ของสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลังเล่มที่ 2 ชุดกิจกรรมการเรียนรู้วิชาชีววิทยา (ว 32242) ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 หน่วยการเรียนรู้ : การเคลื่อนที่ของสิ่งมีชีวิต กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ นางสาวกมลรัตน์ ฉิมพาลี ตาแหน่ง ครู วิทยฐานะ ครูชานาญการ โรงเรียนถนนหักพิทยาคม สานักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต 32 สานักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน กระทรวงศึกษาธิการ
ชุดกิจกรรมการเรียนรู้วิชาชีววิทยา ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 หน่วยการเรียนรู้ : การเคลื่อนที่ ของสิ่งมีชีวิต เล่มที่ 2 เรื่อง การเคลื่อนที่ของสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง ผู้สอนได้ดาเนินการจัดทาขึ้น เพื่อประกอบในการจัดกิจกรรมการเรียนการสอน กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ รายวิชา ชีววิทยา รหัสวิชา ว 32242 สาระที่ 1 สิ่งมีชีวิตกับกระบวนการดารงชีวิต ซึ่งผู้เรียนสามารถ เรียนรู้และปฏิบัติกิจกรรมได้ด้วยตนเอง เรียนรู้และสร้างองค์ความรู้ตามลาดับขั้น ศักยภาพและ ความสามารถของตนเอง ช่วยพัฒนาให้ผู้เรียนมีทักษะในการแสวงหาความรู้ ทักษะความคิด สามารถดารงชีวิตในโลกแห่งการเปลี่ยนแปลงอย่างรู้เท่าทัน เมื่อผู้เรียนศึกษาชุดกิจกรรมการเรียนรู้นี้แล้ว ผู้เรียนจะมีความรู้ ความเข้าใจ ทักษะและ คุณลักษณะอันพึงประสงค์ตามจุดประสงค์การเรียนรู้ เพราะนอกจากความรู้ คาถาม สื่อการเรียนรู้ ที่ถูกจัดวางอย่างเป็นระบบขั้นตอนแล้ว ยังมีการเชื่อมโยงกับแหล่งข้อมูลวีดิทัศน์เพื่อช่วยขยาย ขอบเขตของการรับรู้ของผู้เรียนอีกด้วย ผู้สอนหวังว่า ชุดกิจกรรมการเรียนรู้เล่มนี้ จะเป็นประโยชน์อย่างยิ่งแก่ผู้เรียน ครูผู้สอน และผู้ที่สนใจนาไปใช้ในการพัฒนาผู้เรียนให้เป็นบุคคลแห่งการเรียนรู้และมีความปกติสุข ในการดารงชีวิต กมลรัตน์ ฉิมพาลี คานา เล่มที่ 2 การเคลื่อนที่ของสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง ก.
เรื่อง หน้า คานา ................................................................................................................................ สารบัญ ............................................................................................................................. คาชี้แจงการใช้ชุดการเรียนรู้ที่ 1 เรื่องการเคลื่อนที่ของสิ่งมีชีวิต......................................... คาแนะนาสาหรับครู............................................................................................................ คาแนะนาสาหรับนักเรียน.................................................................................................... ขั้นตอนการใช้...................................................................................................................... มาตรฐานการเรียนรู้............................................................................................................ ผลการเรียนรู้....................................................................................................................... แบบทดสอบก่อนเรียน ...................................................................................................... ตารางวิเคราะห์มาตรฐานการเรียนรู้................................................................................... ชุดการเรียนรู้ที่ 2 เรื่องการเคลื่อนที่ของสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง..................................... บัตรเนื้อหา ................................................................................................................ บัตรกิจกรรม ............................................................................................................. บัตรเฉลย ................................................................................................................... แบบทดสอบหลังเรียน ....................................................................................................... เฉลยแบบทดสอบก่อนเรียนและหลังเรียน ....................................................................... บรรณานุกรม .................................................................................................................... ก ข 1 2 3 4 5 6 7 9 11 12 28 32 36 38 39 สารบัญ ข.เล่มที่ 2 การเคลื่อนที่ของสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง
1. ชุดกิจกรรมการเรียนรู้วิชาชีววิทยา ว 32242 หน่วยการเรียนรู้ การเคลื่อนที่ของ สิ่งมีชีวิต สาหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 มีทั้งหมด 7 เล่ม ดังนี้ 1. เล่มที่ 1 เรื่อง การเคลื่อนที่ของสิ่งมีชีวิตเซลล์เดียว 2. เล่มที่ 2 เรื่อง การเคลื่อนที่ของสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง 3. เล่มที่ 3 เรื่อง การเคลื่อนที่ของสัตว์มีกระดูกสันหลัง 4. เล่มที่ 4 เรื่อง การเคลื่อนที่ของคน 5. เล่มที่ 5 เรื่อง กิจกรรม STEM กับการเคลื่อนที่ของข้อต่อและกล้ามเนื้อมือ 6. เล่มที่ 6 เรื่อง กิจกรรมวิทยาศาสตร์การกีฬากับการเคลื่อนที่ 7. เล่มที่ 7 เรื่อง กิจกรรมการสร้างสิ่งประดิษฐ์เพื่อช่วยเหลือคนที่มีปัญหา ด้านการเคลื่อนที่ 2. ชุดกิจกรรมการเรียนรู้วิชาชีววิทยา ว 32242 หน่วยการเรียนรู้ การเคลื่อนที่ของ สิ่งมีชีวิต มีจุดประสงค์การเรียนรู้ และเนื้อหาที่สอดคล้องกับสาระและมาตรฐานกลุ่มสาระ การเรียนรู้วิทยาศาสตร์ สาระที่ 1 สิ่งมีชีวิตกับกระบวนการดารงชีวิต ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 3. ชุดกิจกรรมการเรียนรู้วิชาชีววิทยา ว 32242 หน่วยการเรียนรู้ การเคลื่อนที่ของ สิ่งมีชีวิต ในแต่ละชุดกิจกรรมจะเสร็จสมบูรณ์ในตัวเอง นักเรียนสามารถทบทวนได้ตามที่ ต้องการ นอกจากนี้ยังมีการเชื่อมโยงไปยังสื่อวีดิทัศน์เพื่อใช้ศึกษาและค้นคว้าเพิ่มเติม 4. นักเรียนสามารถประเมินตนเองได้โดยการตรวจคาตอบจากเฉลย 5. ควรศึกษาคาแนะนาในการใช้กิจกรรมการเรียนรู้ก่อนใช้ทุกชุดกิจกรรม หน่วยการเรียนรู้ : การเคลื่อนที่ของสิ่งมีชีวิต เล่มที่ 2 เรื่อง การเคลื่อนที่ของสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง คาชี้แจง 1.เล่มที่ 2 การเคลื่อนที่ของสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง
1.1 ศึกษารายละเอียดของชุดกิจกรรมการเรียนรู้ให้เข้าใจก่อนสอน 1.2 จัดเตรียมสิ่งแวดล้อม ระบบสนับสนุน เครื่องมือวัดและประเมินผล ให้พร้อมใช้ ครูให้คาแนะนาและเป็นผู้อานวยความสะดวกในการดาเนินกิจกรรม ทั้งนี้ควรกระตุ้น และส่งเสริมให้นักเรียนมีส่วนร่วมในการปฏิบัติกิจกรรม เพื่อพัฒนาทักษะการคิด กล้าแสดงความคิดเห็น การทางานเป็นทีม และรับผิดชอบต่อหน้าที่ เมื่อสิ้นสุดการปฏิบัติกิจกรรมการเรียนการสอน ครูควรประเมินผลการเรียนรู้ ของผู้เรียนโดยใช้แบบทดสอบประจาชุดกิจกรรมการเรียนรู้ หน่วยการเรียนรู้ : การเคลื่อนที่ของสิ่งมีชีวิต เล่มที่ 2 เรื่อง การเคลื่อนที่ของสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง คาแนะนา สาหรับครู 1. ขั้นตอนก่อนจัดการเรียนรู้ 2. ขั้นการสอน 3. ขั้นสรุป หากคุณครูมีข้อสงสัยในขั้นตอนใดของ กิจกรรม สามารถสอบถามผ่านจากเพจ “BioWow เทคนิคการเรียนการสอน ชีววิทยา By Krupumbio ได้ตลอดเวลาค่ะ 2.เล่มที่ 2 การเคลื่อนที่ของสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง
การจัดกิจกรรมการเรียนรู้วิชาชีววิทยา ว 32242 หน่วยการเรียนรู้ การเคลื่อนที่ของ สิ่งมีชีวิต สาหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 ให้นักเรียนปฏิบัติตามขั้นตอนด้วยความซื่อสัตย์และ ตั้งใจ ดังนี้ 1. ศึกษาจุดประสงค์การเรียนรู้ 2. ทาแบบทดสอบก่อนเรียน ชุดกิจกรรมการเรียนรู้วิชาชีววิทยา ว 32242 หน่วยการเรียนรู้ การเคลื่อนที่ของสิ่งมีชีวิต สาหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 เล่มที่ 2 เรื่องการเคลื่อนที่ของสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง 3. ปฏิบัติกิจกรรมและศึกษาสื่อต่างๆตามคาแนะนาของชุดกิจกรรมการเรียนรู้ ซึ่ง สื่อวิดีทัศน์จะเชื่อมโยงได้ในรูปของ QR Code หรือการใช้ URL ไปยังวิดีทัศน์นั้น 4. ทาแบบฝึกเสริมทักษะเกี่ยวกับกิจกรรมการเรียนรู้ เพื่อประเมินความรู้ความเข้าใจในบทเรียน 5. ทาแบบทดสอบหลังเรียน หน่วยการเรียนรู้ การเคลื่อนที่ของสิ่งมีชีวิต สาหรับนักเรียน ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 เล่มที่ 2 เรื่องการเคลื่อนที่ของสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง 6. หากมีข้อคาถามหรือข้อสงสัยสามารถสอบถามครูผู้สอนได้ 7. เกณฑ์การผ่านการประเมินจะผ่านเมื่อนักเรียนทาคะแนนได้ คิดเป็นร้อยละ 80 หากนักเรียนไม่ผ่านการประเมิน ให้นักเรียนศึกษาเนื้อหา และทากิจกรรมอีกครั้ง แล้วทาการ ประเมินผลใหม่ จนกว่าจะได้คะแนนผ่านเกณฑ์ เพื่อให้มั่นใจว่านักเรียนมีความรู้ ความเข้าใจ ตามวัตถุประสงค์การเรียนรู้และพร้อมที่จะเรียนรู้ในเล่มต่อไป หน่วยการเรียนรู้ : การเคลื่อนที่ของสิ่งมีชีวิต เล่มที่ 2 เรื่อง การเคลื่อนที่ของสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง คาแนะนา สาหรับ นักเรียน หากนักเรียนมีข้อสงสัยในขั้นตอนใด ของกิจกรรม สามารถสอบถามผ่าน จากเพจ “BioWow เทคนิคการเรียน การสอนชีววิทยา By Krupumbio ได้ตลอดเวลาค่ะ เล่มที่ 2 การเคลื่อนที่ของสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง 3.
ในการเรียนรู้ด้วยชุดกิจกรรมการเรียนรู้วิชาชีววิทยา รหัสวิชา ว 32242 หน่วยการเรียนรู้ : การเคลื่อนที่ของสิ่งมีชีวิต เล่มที่ 2 เรื่อง การเคลื่อนที่ของสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง นักเรียนควร ปฏิบัติดังนี้ หน่วยการเรียนรู้ : การเคลื่อนที่ของสิ่งมีชีวิต เล่มที่ 2 เรื่อง การเคลื่อนที่ของสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง ขั้นตอน การใช้ 1. ทาแบบทดสอบก่อนเรียน เพื่อตรวจสอบความรู้เดิม เล่มที่ 2 การเคลื่อนที่ของสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง 2. ศึกษาจุดประสงค์การเรียนรู้ สาระการเรียนรู้และเนื้อหาให้เข้าใจ 3. ทากิจกรรมในชุดกิจกรรมการเรียนรู้ให้ครบถ้วน 4. ทาแบบฝึกกิจกรรมให้ถูกต้อง 5. ทาแบบทดสอบหลังเรียน เพื่อประเมินผลความก้าวหน้าในการเรียนรู้ 4.
มาตรฐานสาระที่ 1 สิ่งมีชีวิตกับกระบวนการดารงชีวิต มาตรฐาน ว 1.1 เข้าใจหน่วยพื้นฐานของสิ่งมีชีวิต ความสัมพันธ์ของโครงสร้าง และหน้าที่ ของระบบต่างๆ ของสิ่งมีชีวิตที่ทางานสัมพันธ์กัน มีกระบวนการ สืบเสาะหาความรู้ สื่อสารสิ่งที่เรียนรู้และนาความรู้ไปใช้ในการดารงชีวิต ของตนเองและดูแลสิ่งมีชีวิต มาตรฐาน ว 8.1 ใช้กระบวนการทางวิทยาศาสตร์และจิตวิทยาศาสตร์ในการสืบเสาะหา ความรู้ การแก้ปัญหา รู้ว่าปรากฏการณ์ทางธรรมชาติที่เกิดขึ้นส่วนใหญ่มี รูปแบบที่แน่นอน สามารถอธิบายและตรวจสอบได้ ภายใต้ข้อมูลและ เครื่องมือที่มีอยู่ในช่วงสั้นๆเข้าใจว่า วิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี สังคม และ สิ่งแวดล้อมมีความเกี่ยวข้องสัมพันธ์กัน มาตรฐาน การเรียนรู้ หน่วยการเรียนรู้ : การเคลื่อนที่ของสิ่งมีชีวิต เล่มที่ 2 การเคลื่อนที่ของสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง 5.
1. สืบค้น อภิปรายและอธิบายการสร้างเท้าเทียมของอะมีบา 2. สืบค้นอธิบายและเปรียบเทียบโครงสร้างและการทางานของแฟลเจลลัมกับซิเลีย 3. อธิบายลักษณะการเคลื่อนที่ของแมงกะพรุน หมึก ดาวทะเลไส้เดือนดิน และแมลง 4. เปรียบเทียบลักษณะการเคลื่อนที่สัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง 5. อธิบายการทางานของกล้ามเนื้อแบบสภาวะตรงกันข้าม (antagonism) 6. สารวจตรวจสอบ สืบค้น อภิปรายและอธิบายโครงสร้างที่ใช้ในการเคลื่อนที่ของสัตว์ มีกระดูกสันหลังที่อาศัยอยู่ในน้ากับสัตว์ที่อาศัยอยู่บนบกรวมทั้งคน 7. สารวจตรวจสอบ สืบค้น อภิปรายและอธิบายโครงสร้างที่ใช้ในการเคลื่อนที่ของคน 8.สารวจ ตรวจสอบ อภิปรายและอธิบายถึงการทางานของข้อต่อแบบต่างๆ 9. สืบค้นข้อมูล สารวจตรวจสอบและอธิบายลักษณะของกล้ามเนื้อประเภทต่างๆ และกลไกการทางานของกล้ามเนื้อ หน่วยการเรียนรู้ : การเคลื่อนที่ของสิ่งมีชีวิต เล่มที่ 2 การเคลื่อนที่ของสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง 6. ผลการ เรียนรู้
คาชี้แจง 1. แบบทดสอบฉบับนี้มีข้อสอบ 10 ข้อ ใช้เวลา 10 นาที 2. จงเลือกคาตอบที่ถูกต้องที่สุด แล้วเขียน  ลงในกระดาษคาตอบ 1. การเคลื่อนที่ของแมงกะพรุนที่อาศัยแรงดันน้ามีลักษณะเช่นเดียวกับการเคลื่อนที่ของสิ่งมีชีวิต ชนิดใด 1. อะมีบา 2. ปลิงทะเล 3. หมึกกล้วย 4. ดอกไม้ทะเล 2. ข้อใดคือการเคลื่อนที่ของแมงกะพรุน 1. การหดตัวของกล้ามเนื้อบริเวณลาตัว 2. การหดของเนื้อเยื่อขอบกระดิ่งสลับกับผนังลาตัว 3. การหดตัวของกล้ามเนื้อแอมพูลาสลับกับลิ้นที่บริเวณแอมพูลา 4. การหดตัวของกล้ามเนื้อวงที่ขอบกระดิ่งสลับกับกล้ามเนื้อลาตัว 3. ของเหลวที่อยู่ในเนื้อเยื่อชั้นนอกและเนื้อเยื่อชั้นในเรียกว่าอะไร 1. เอกโซเกลีย 2. มีโซเกลีย 3. เอนโดโซเกลีย 4. เอนเทอนอลโซเกลีย 4. ข้อใดคือการเคลื่อนที่ของหมึก 1. การหดของเนื้อเยื่อขอบกระดิ่งสลับกับผนังลาตัว 2. การหดตัวของกล้ามเนื้อแอมพูลาสลับกับลิ้นที่บริเวณแอมพูลา 3. การหดตัวของกล้ามเนื้อวงที่ขอบกระดิ่งสลับกับกล้ามเนื้อลาตัว 4. การหดตัวของกล้ามเนื้อบริเวณลาตัวแล้วพ่นน้าออกทางไซฟอน 5. ข้อใดกล่าวถึงการเคลื่อนที่ของดาวทะเลถูกต้อง 1. การหดตัวของกล้ามเนื้อแอมพูลาสลับกับลิ้นที่บริเวณแอมพูลา 2. การหดตัวของกล้ามเนื้อวงที่ขอบกระดิ่งสลับกับรีโพไดร์และแอมพูลา ทิวบ์ฟีทยืดยาวไปเตะพื้น ใต้น้า ลิ้นที่แอมพูลาจะป้งกันไม่ให้น้าไหลกลับ 3. การหดตัวของกล้ามเนื้อบริเวณลาตัวแล้วพ่นน้าออกทางแอมพูลา ทิวบ์ฟีทยืดยาวไปเตะพื้น ใต้น้า แอมพูลาจะคลายตัว ลิ้นที่แอมพูลาจะป้องกันไม่ให้น้าไหลกลับ 4. เมื่อน้าไหลเข้าทางมาดรีโพไดร์และแอมพูลา กล้ามเนื้อบริเวณแอมพูลาจะหดตัว ดันน้าไปยัง ทิวบ์ฟีท ทิวบ์ฟีทยืดยาวไปเตะพื้นใต้น้า ลิ้นที่แอมพูลาจะป้งกันไม่ให้น้าไหลกลับ ชุดกิจกรรมการเรียนรู้ที่ 2 เรื่องการเคลื่อนที่ของสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง แบบทดสอบ ก่อนเรียน เล่มที่ 2 การเคลื่อนที่ของสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง 7.
6. การหดตัวและการยืดตัวของไส้เดือนเป็นผลจากการทางานร่วมกันของกล้ามเนื้อชนิดใด 1. Circular และ Longitudinal muscle 3. Flexor และ Extensor muscle 2. Endo และ Extensor muscle 4. Ventral และ Dorsal muscle 7. สิ่งมีชีวิตชนิดใดมีการเคลื่อนที่แบบเดียวกัน 1. ไฮดรา กับ ไส้เดือน 3. พลานาเรีย กับ ไฮดรา 2. อะมีบา กับ พารามีเซียม 4. หมึกกล้วย กับ แมงกะพรุน 8. Setae ของไส้เดือนมีประโยชน์อย่างไร 1. ใช้ในการจับอาหารให้แก่ไส้เดือน 2. ใช้ในการรับความรู้สึกจากภายนอก 3. ใช้ในการจิกดินทาให้เกิดการเคลื่อนที่ 4. ใช้ในการปิดดินทาให้ลาตัวติดอยู่กับดิน 9. สัตว์กลุ่มที่อาศัยระบบน้าช่วยในการเคลื่อนที่ได้แก่ 1. ยูกลีนา ฟองน้า พลานาเรีย 2. แมงกะพรุน หมึกกล้วย ดาวทะเล 3. ปลากระเบน ปลาฉลาม ปลาปักเป้า 4. พารามีเซียม พลานาเรีย หนอนตัวกลม 10. การทางานสลับกันของกล้ามเนื้อ Flexor และ Extensor เรียกการทางานนี้ว่าอะไร 1. Antagonism 2. Co-muscle cell 3. Coordinate muscle 4. Antagonism muscle “เพราะฝึกฝน จึงทาให้ได้รู้สิ่งที่ไม่รู้ เข้าใจสิ่งที่ไม่เข้าใจ” 8.เล่มที่ 2 การเคลื่อนที่ของสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง
มาตรฐานสาระที่ 1 สิ่งมีชีวิตกับกระบวนการดารงชีวิต มาตรฐาน ว 1.1 เข้าใจหน่วยพื้นฐานของสิ่งมีชีวิต ความสัมพันธ์ของโครงสร้างและหน้าที่ ของระบบต่างๆ ของสิ่งมีชีวิตที่ทางานสัมพันธ์กัน มีกระบวนการสืบ เสาะหาความรู้ สื่อสารสิ่งที่เรียนรู้และนาความรู้ไปใช้ในการดารงชีวิตของ ตนเองและดูแลสิ่งมีชีวิต ผลการเรียนรู้ 1. สืบค้นข้อมูล สารวจตรวจสอบและอธิบายการเคลื่อนที่ของสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง เรื่องที่ สาระการเรียนรู้ จุดประสงค์การเรียนรู้ เวลา (ชั่วโมง) 1.การเคลื่อนที่ ของสัตว์ไม่มี กระดูกสันหลัง สัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง เช่น แมงกะพรุน อาศัยการหดตัว ของเนื้อเยื่อขอบกระดิ่งและ แรงดันน้า หมึกใช้กล้ามเนื้อ บริเวณลาตัวทาให้ภายในลาตัว พ่นน้าออกทางท่อไซฟอน ดาว ทะเลใช้กล้ามเนื้อและระบบท่อ น้า ไส้เดือนดินใช้เดือยและการ ทางานของกล้ามเนื้อสองชุด ทางานในสภาวะตรงกันข้าม (antagonism) แมลงใช้ กล้ามเนื้อสองชุดที่ขาและปีก ทางานในสภาวะตรงกันข้าม (antagonism) เช่นเดียวกัน ด้านความรู้ (K) 1. อธิบายลักษณะการเคลื่อนที่ของ แมงกะพรุน หมึก ดาวทะเล ไส้เดือนดิน และแมลง 2. เปรียบเทียบลักษณะการเคลื่อนที่ สัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง 3. อธิบายการทางานของกล้ามเนื้อ แบบสภาวะตรงกันข้าม (antagonism) 3 มาตรฐานการเรียนรู้ ตาราง วิเคราะห์ 9.เล่มที่ 2 การเคลื่อนที่ของสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง
เรื่องที่ สาระการเรียนรู้ จุดประสงค์การเรียนรู้ เวลา (ชั่วโมง) ด้านทักษะและกระบวนการ (P) 1. ออกแบบโมเดล/การทดลอง/ การวิเคราะห์หลักฐานเพื่อสร้าง คาอธิบายทางวิทยาศาสตร์ 2. อภิปรายวิธีการศึกษาการ เคลื่อนที่ของสัตว์ไม่มีกระดูกสัน หลังจากวิธีการสืบเสาะหาความรู้ การใช้หลักฐานและตีความจาก หลักฐาน 3. ด้านคุณลักษณะอันพึงประสงค์ (A) 3.1 ความมีวินัย 3.2 ความสนใจใฝ่รู้ เล่มที่ 2 การเคลื่อนที่ของสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง 10.
อุปกรณ์ที่ต้องใช้ 1. หลอดดูดน้าหักงอ วิธีการทดลอง 1. หด-ยืดบริเวณส่วนที่โค้งงอ ของหลอด 2. สังเกตการเปลี่ยนแปลง ของหลอด การเคลื่อนที่ของสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลังชุดกิจกรรม การเรียนรู้ที่ 2 ไส้เดือนดิน...ชวนทา บันทึกสิ่งที่สังเกต .................................................................................................................................................................. .................................................................................................................................................................. .................................................................................................................................................................. .................................................................................................................................................................. .................................................................................................................................................................. เล่มที่ 2 การเคลื่อนที่ของสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง 11. วาดภาพโดยกมลรัตน์ ฉิมพาลี วาดภาพโดย กมลรัตน์ ฉิมพาลี
บทนา สัตว์มีกระดูกสันหลังใช้กล้ามเนื้อและ กระดูกในการเคลื่อนที่ แล้วสัตว์ที่ไม่มีกระดูก และกล้ามเนื้อล่ะ จะเคลื่อนที่ด้วยวิธีการอย่างไร สัตว์ที่ไม่มีกระดูกสันหลังและร่างกายเก็บของเหลว เรียกว่าระบบโครงกระดูกของเหลว (hydrostatic skeleton) เป็นระบบโครงสร้างที่ใช้ของเหลว เช่น เลือด เป็นส่วนประกอบ พบตามสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง เช่น แมงกะพรุน ไส้เดือนดิน เป็นต้น การเคลื่อนที่ของสัตว์แบ่งออกได้เป็น 2 แบบ คือ แบบที่ไม่ใช้กล้ามเนื้อ และแบบที่ใช้ กล้ามเนื้อ แบบที่ไม่ใช้กล้ามเนื้อ ได้แก่ การเคลื่อนที่ระดับเซลล์ โดยใช้ microtubule เช่น การ เคลื่อนที่ของเซลล์ ที่อาจจะใช้ cilia หรือ microfilament ขึ้นอยู่กับชนิดของสิ่งมีชีวิต ส่วน แบบ ที่ใช้กล้ามเนื้อ โดยการหดตัวของกล้ามเนื้อ โดยใช้ microfilament ของเซลล์กล้ามเนื้อ ซึ่งการ เคลื่อนที่โดยวิธีนี้มักจะมีโครงกระดูกหรือโครงร่าง (skeleton) เป็นตัวการทาให้เกิดการเคลื่อนที่ เมื่อกล้ามเนื้อหดตัว ซึ่งโครงร่างดังกล่าวแบ่งออกเป็น 3 ชนิด คือ 1. Hydrostatic skeleton เป็นโครงร่างที่พบในพวกสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง ตั้งแต่พวก cnidarian เช่น แมงกะพรุน พวกหนอนตัวแบน หนอนตัวกลม และ annelids โดยภายในลาตัว ของสัตว์พวกนี้มีของเหลวปริมาณคงที่และอัดแน่น ทาหน้าที่เป็น Hydrostatic skeleton 2. Exoskeleton เป็นโครงร่างที่มีเปลือกแข็งหุ้ม เช่นในพวก mollusk หุ้มด้วยสาร จากพวกหินปูน (CaCO3) และพวก arthropods หุ้มด้วย cuticle เป็น chitin ซึ่งเป็นพวก polysaccharides ทาหน้าที่ข้อต่อยึดกับกล้ามเนื้อที่อยู่ภายในตัว เมื่อกล้ามเนื้อหดตัวทาให้ เคลื่อนที่ได้ https://www.northcountrypublicradio.org/news/story/191 55/20150702/how-do-animals-without-bones-move สืบค้นเมื่อวันที่ 10 สิงหาคม 2559 เล่มที่ 2 การเคลื่อนที่ของสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง 12. ภาพการเคลื่อนที่หมึก
3. Endoskeleton เป็นพวกที่มีโครงร่างแข็งภายใน เริ่มมีตั้งแต่พวก echinoderm โดยมีแผ่นแข็งเป็นแกนอยู่ภายในตัว ซึ่งเป็นผลึกของ Mg CO3 และ CaCO3 ภาพแสดงโครงร่างในการเคลื่อนที่ http://evolution.berkeley.edu/evolibrary/article/side_O_0/supportsystems สืบค้นเมื่อวันที่ 10 สิงหาคม 2559 ของเหลวในลาตัวไส้เดือน เปลือกของหอยทาก กระดูกภายในมือ คาถามชวนคิด นักเรียนคิดว่าฟองน้า มีการเคลื่อนที่อย่างไร บ้างค่ะ ปรับปรุงภาพจาก https://en.wikipedia.org/wiki/Sponge สืบค้นเมื่อวันที่ 10 สิงหาคม 2559 เล่มที่ 2 การเคลื่อนที่ของสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง 13.
1. การเคลื่อนที่ของสิ่งมีชีวิตในไฟลัม ฟอริเฟอรา (Porifera) ได้แก่ ฟองน้า ฟองน้าซึ่งอาศัยแรงดันน้า ในการเคลื่อนที่และเคลื่อนที่เพียงไม่กี่ มิลลิเมตรในแต่ละวัน ในขณะที่ฟองน้า ที่มีอายุมากแทบจะไม่เคลื่อนที่เลย ปรับปรุงภาพจาก http://www.mcqbiology.com/2012 /10/mcq-on-phylum-porifera.html สืบค้นเมื่อวันที่ 10 สิงหาคม 2559 สิ่งมีชีวิตในไฟลัมนี้มีลักษณะพิเศษคือมีเข็มพิษ (Nematocyst) ไฮดราเคลื่อนที่ โดยการใช้กล้ามเนื้อ มีทั้งโดยการลอยตัว (floating) การยืดหดตัวและหนวดช่วยในการตีลังกา ซึ่ง แบบนี้เรียกว่า walking ภาพการตีลังกาของไฮดรา https://www.pinterest.com/pin/471963235922871105/ สืบค้นเมื่อวันที่ 10 สิงหาคม 2559 2. การเคลื่อนที่ของสิ่งมีชีวิตในไฟลัมไนดาเรีย (Cnidaria) ได้แก่ ไฮดราและแมงกะพรุน เล่มที่ 2 การเคลื่อนที่ของสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง 14.
รู้จักแมงกะพรุน แมงกะพรุน โอบีเลียมีวงจรชีวิตแบบ สลับ (metagenesis) คือมีช่วงชีวิตที่ สืบพันธุ์แบบอาศัยเพศสลับกับช่วงชีวิต ที่สืบพันธุ์แบบไม่อาศัยเพศ และช่วงชีวิตที่เคลื่อนที่เรียกว่า เมดูซ่า (medusa) ระยะที่ไม่เคลื่อนที่ เรียกว่า โพลิป (polyp) ภาพจาก http://www.thaigoodview.com/no de/114745?page=0%2C3 สืบค้นเมื่อวันที่ 10 สิงหาคม 2559 แมงกะพรุนในระยะเมดูซา (madusa) มี รูปร่างคล้ายกระดิ่งและมีเทนทาเคิลมากมาย การเคลื่อนที่ ของแมงกะพรุนเกิดโดยการหดตัวของเนื้อเยื่อบริเวณของ กระดิ่ง รูปร่างของลาตัวคล้ายกระดิ่ง และมีของเหลวที่ เรียกว่า มีโซเกลีย (mesoglea) แทรกอยู่การหดตัวของ เนื้อเยื่อบริเวณขอบกระดิ่งและผนังที่ลาตัวสลับกัน ทาให้น้า ในลาตัวพ่นออกมาทางด้านล่างขณะเดียวกันแรงดันของน้า จะผลักตัวแมงกะพรุนให้พุ่งไปในทิศทางตรงกันข้ามกับน้าที่ พ่นออกมาการหดตัวของขอบกระดิ่งและผนังลาตัวของ แมงกะพรุนจะเป็นจังหวะ ทาให้แมงกะพรุนมีการเคลื่อนที่ เป็นจังหวะไปด้วย แต่ไม่มีการทางานแบบแอนทาโกนิซึม (antagonism) เพราะเป็นการหดตัวและคลายตัวของ กล้ามเนื้อชุดเดียวกัน ปรับปรุงภาพจาก http://www.thaigoodview.com/node/ 114745?page=0%2C3 สืบค้นเมื่อวันที่ 10 สิงหาคม 2559 เมดูซ่า โพลิป การเคลื่อนที่ของ แมงกะพรุนจะอาศัยแรงดันน้า (Hydrostatic pressure) โดย เป็นไปตามกฎข้อที่ 3 ของนิวตัน แรงกิริยา = แรงปฏิกิริยา Newton’s third law เล่มที่ 2 การเคลื่อนที่ของสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง 15.
ภาพและข้อมูลจาก http://www.asnailsodyssey.com/LEARNAB OUT/JELLYFISH/jellyLoco.php สืบค้นเมื่อวันที่ 10 สิงหาคม 2559 นักวิทยาศาสตร์ศึกษา กลไกการเคลื่อนของแมงกะพรุนสาย พันธุ์ Aurelia aurita เมื่อแมงกะพรุน เคลื่อนที่เนื้อเยื่อที่ขอบกระดิ่งจะหดเข้า และบีบน้าออกให้พุ่งตัวไปด้านตรงข้าม เมื่อคลายกล้ามเนื้อจะทาให้น้าไหลเข้า สู่ภายในและมีการคลื่นที่ถอยหลังเพียง เล็กน้อย มีการบีบขอบกระดิ่ง 5 ครั้ง ในช่วงเวลา 31 วินาที และเคลื่อนที่ได้ ประมาณ 10 เซนติเมตร วาดภาพโดย กมลรัตน์ ฉิมพาลี นักเรียนแปลความหมายกราฟได้หรือไม่ เมื่อนักวิทยาศาสตร์ได้เก็บข้อมูลเชิงปริมาณจะจัดกระทาข้อมูลในรูปแบบกราฟหรือตารางเพื่อให้สามารถ ตีความและสร้างความสัมพันธ์ของข้อมูลได้ ดังนั้นการอ่านหรือแปลความหมายจากกราฟและตาราง จึงมีความสาคัญในการศึกษาทางวิทยาศาสตร์ เล่มที่ 2 การเคลื่อนที่ของสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง 16.
นักวิทยาศาสตร์สามารถสร้างคาอธิบายจากการสังเกตการเคลื่อนที่ของแมงกะพรุนได้ จากกฎข้อที่ 3 ของนิวตัน คือ “ทุกแรงกิริยา (action) ย่อมมีแรงปฏิกิริยา (reaction) ซึ่งมีขนาด เท่ากัน แต่มีทิศตรงข้ามกันเสมอ” ดังนั้นเมื่อแมงกะพรุนใช้แรงบีบน้าออกจากร่างกาย แรงของน้า ก็จะกระทาต่อแมงกะพรุนเช่นเดียวกัน แต่ในทิศทางที่ตรงข้ามกัน เช่นเดียวกันกลับเมื่อเราเป่าลม เข้าไปในลูกโป่ง ลมที่ถูกปล่อยจากลูกโป่งก็จะมีค่าเท่ากับที่เราเป่าแต่ทิศทางตรงกันข้าม ภาพการเคลื่อนที่โดยอาศัยแรงดันน้าของแมงกะพรุน http://universaljellyfish.blogspot.com/2008/03/jelly-propulsion.html สืบค้นเมื่อวันที่ 10 สิงหาคม 2559 พลานาเรียมีการ เคลื่อนที่อย่างไร ไปสังเกตกัน ภาพจาก http://web.mit.edu/ neuro/planaria.html สืบค้นเมื่อวันที่ 10 สิงหาคม 2559 ลิงก์การเคลื่อนที่ของพลานาเรีย https://www.youtube.com/watch? v=w0QzSYQGsnA สืบค้นเมื่อวันที่ 10 สิงหาคม 2559 เล่มที่ 2 การเคลื่อนที่ของสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง 17. วาดภาพโดย กมลรัตน์ ฉิมพาลี 3. การเคลื่อนที่ของสิ่งมีชีวิตในไฟลัมเพลทธิเฮลมินธีส (Platyhelminthes)
พลานาเรียเป็นสัตว์จาพวก หนอนตัวแบน อาศัยอยู่ในน้า พลานาเรียมีกล้ามเนื้อ 3 ชนิด คือ กล้ามเนื้อวง (circular muscle) อยู่ทางด้าน นอก กล้ามเนื้อตามยาว (longitudinal muscle) อยู่ ทางด้านใน และกล้ามเนื้อทแยง (oblique muscle) ยึดอยู่ระหว่างส่วนบนและส่วนล่างข้างลาตัวพลานาเรีย เคลื่อนที่โดยการลอยไปตามน้าหรือคืบคลานไปตามพืช ใต้น้าโดยอาศัยกล้ามเนื้อวงและกล้ามเนื้อตามยาวส่วน กล้ามเนื้อทแยงจะช่วยให้กล้ามเนื้อลาตัวแบนบางและ พลิ้วไปตามน้า ในขณะที่พลานาเรียเคลื่อนไปตามผิวน้า ซิเลียที่อยู่ทางด้านล่างของลาตัวจะโบกพัดไปมาช่วยให้ เลื่อนตัวไปได้ดียิ่งขึ้น ภาพจาก https://www.studyblue.com/ notes/note/n/exam- 2/deck/12300397 สืบค้นเมื่อวันที่ 10 สิงหาคม 2559 4. การเคลื่อนที่ของสิ่งมีชีวิตในไฟลัมนีมาโทดา (Nematoda) ภาพพยาธิตัวกลม http://www.koppert.info.pl/sklep/ opuchlaki/opuchlaki-zwalczanie สืบค้นเมื่อวันที่ 10 สิงหาคม 2559 นักเรียนคิดว่าพยาธิ ต่างๆ มีการเคลื่อน อย่างไร ไปสังเกตกัน เลยค่ะ https://www.youtube.com/watch? v=JXaoAEOrm8Y สืบค้นเมื่อวันที่ 10 สิงหาคม 2559 เล่มที่ 2 การเคลื่อนที่ของสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง 18. 4. การเคลื่อนที่ของสิ่งมีชีวิตในไฟลัมนีมาโทดา (Nematoda)
พยาธิไส้เดือนตัวกลม พยาธิปากขอพยาธิเส้นด้าย หนอนในน้าส้มสายชู สัตว์กลุ่มนี้จะมีกล้ามเนื้อเรียงตามความยาว ของลาตัว (longitudinal muscle) เท่านั้น การเคลื่อนที่ก็อาศัย การหดตัวคลายตัวของกล้ามเนื้อชนิดนี้ ดังนั้นจึงทาให้เกิดลักษณะ ส่ายไปส่ายมาแต่ก็เคลื่อนที่ไปได้ ภาพจาก http://www.seasite.niu.edu/indonesian/ themes/animals/small_animals/r_worm.htm สืบค้นเมื่อวันที่ 10 สิงหาคม 2559 ไส้เดือนดินเคลื่อนที่ อย่างไรตามดูกันค่ะ ภาพจาก https://www.youtube.com/watch? v=0Texxu3p7I8 สืบค้นเมื่อวันที่ 10 สิงหาคม 2559 ภาพจาก http://www.dkfindout.com/uk/ani mals-and-nature/earthworms- and-leeches/earthworms/ สืบค้นเมื่อวันที่ 10 สิงหาคม 2559 เล่มที่ 2 การเคลื่อนที่ของสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง 19. 5. การเคลื่อนที่ของสิ่งมีชีวิตในไฟลัมแอนนิลิดา (Annelida)
ไส้เดือนมีกล้ามเนื้อ 2 ชุด คือ กล้ามเนื้อวงกลมรอบตัว (circular muscle) อยู่ทาง ด้านนอก และกล้ามเนื้อตามยาว (longitudinal muscle) ตลอดลาตัวอยู่ทางด้านใน นอกจากนี้ ไส้เดือนยังใช้เดือย (setae) ซึ่งเป็นโครงสร้างเล็ก ๆ ที่ยื่นออกจากลาตัวรอบปล้องช่วยในการ เคลื่อนที่ด้วย ขณะที่ไส้เดือนเคลื่อนที่ ไส้เดือนจะใช้เดือยจิกดินไว้ และกล้ามเนื้อวงกลมหดตัว ส่วนกล้ามเนื้อตามยาว คลายตัว ทาให้ลาตัวยืดยาวออก เมื่อสุดแล้วส่วนหน้า คือ ปล้องแรกของ ไส้เดือนกับเดือยจะจิกดินแล้วกล้ามเนื้อวงกลมคลายตัว กล้ามเนื้อตามยาวหดตัว ดึงส่วนท้ายของ ลาตังเคลื่อนมาข้างหน้า การเคลื่อนที่ของไส้เดือนเกิดจากการทางานร่วมกันของกล้ามเนื้อวงกลม และกล้ามเนื้อตามยาว หดตัวและคลายตัวเป็นระลอกคลื่นจากทางด้านหน้ามาทางด้านหลัง ทาให้เกิดการเคลื่อนที่ไปด้านหน้า (a) ไส้เดือนจะใช้เดือยจิกดินไว้ (b) กล้ามเนื้อวงกลมหดตัวส่วน กล้ามเนื้อตามยาวคลายตัว ทาให้ ลาตัวยืดยาวออก เมื่อสุดแล้วส่วน หน้า คือ ปล้องแรกของไส้เดือนกับ เดือยจะจิกดินแล้วกล้ามเนื้อวงกลม คลายตัว (c) ...กล้ามเนื้อตามยาวหดตัว ดึงส่วนท้ายของลาตังเคลื่อนมา ข้างหน้า การเคลื่อนที่ของไส้เดือน เกิดจากการทางานร่วมกันของ กล้ามเนื้อวงกลม และกล้ามเนื้อ ตามยาว หดตัวและคลายตัวเป็น ระลอกคลื่นจากทางด้านหน้ามา ทางด้านหลัง ทาให้เกิดการเคลื่อนที่ ไปด้านหน้า เล่มที่ 2 การเคลื่อนที่ของสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง 20. ภาพจาก www.slideshare/locomotion.com สืบค้นเมื่อวันที่ 10 สิงหาคม 2559
A B C การเคลื่อนที่ของไส้เดือนดินโดยใช้แทน เปรียบเทียบการเคลื่อนที่ของไส้เดือนดิน A. วงกลมคลายตัว กล้ามเนื้อตามยาวหดตัว B. ดึงส่วนท้ายของลาตังเคลื่อนมาข้างหน้า C. กล้ามเนื้อตามยาว หดตัวและคลายตัวเป็นระลอก คลื่นจากทางด้านหน้ามาทางด้านหลัง ทาให้เกิดการ เคลื่อนที่ไปด้านหน้า คาสาคัญ คือ วงหด ยาวคลาย ปล้องยืด เดินหน้า วงคลาย ยืดหด ปล้องโป่ง ตามหน้า การเคลื่อนที่ของสิ่งมีชีวิตในไฟลัมอาร์โทโพดา (Arthopoda) 21.เล่มที่ 2 การเคลื่อนที่ของสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง กิจกรรมหลอดจะช่วยให้เข้าใจ การทางานของกล้ามเนื้อวงและ กล้ามเนื้อตามยาวมากขึ้น ภาพจาก http://www.alamy.com/stock- photo-frelon-vespa-carbo-hornet- animal-insecte-insect-locomotion- volvoler-15625341.html สืบค้นเมื่อวันที่ 10 สิงหาคม 2559 https://www.youtube.com/watch? v=2z9F6pVhR5o สืบค้นเมื่อวันที่ 10 สิงหาคม 2559 มาสังเกตการ เคลื่อนที่ของ แมลงกัน วาดภาพโดย กมลรัตน์ ฉิมพาลี 6. การเคลื่อนที่ของสิ่งมีชีวิตในไฟลัมอาร์โทโพดา (Arthopoda)
แมลง (insect) เป็นสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง แต่แมลงมีโครงร่างภายนอก (exoskeleton) ซึ่งเป็นสารพวกไคทินมีลักษณะเป็นโพรงเกาะกันด้วยข้อต่อ ซึ่งเป็นเยื่อที่งอได้ ข้อต่อข้อแรกของขา กับลาตัวเป็นข้อต่อแบบบอลแอนด์ซอกเก็ต (ball and socket) ส่วนข้อต่อข้ออื่นๆเป็นแบบบาน พับ การเคลื่อนไหวเกิดจากการทางานสลับกันของกล้ามเนื้อเฟลกเซอร์ (flexor)และเอกเทนเซอร์ (extensor) ซึ่งเกาะอยู่ในโพรงไคทินนี้ โดยกล้ามเนื้อเฟลกเซอร์ทาหน้าที่ในการงอขา และ กล้ามเนื้อเอกเทนเซอร์ทาหน้าที่ในการเหยียดขา ซึ่งเป็นการทางาน แบบแอนทาโกนิซึม (antagonism) ภาพจาก เอกสารประกอบการเรียนการสอนวิชา ชีววิทยา 3 (ว 40143) ระบบโครงร่างและการเคลื่อนไหว สืบค้นเมื่อวันที่ 10 สิงหาคม 2559 เล่มที่ 2 การเคลื่อนที่ของสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง 22. Tips : กระตุ้น ความจา
แมลงมีระบบกล้ามเนื้อ 2 แบบ คือ 1. ระบบกล้ามเนื้อที่ยึดติดกับปีกโดยตรง โดยมีกล้ามเนื้อคู่หนึ่งเกาะอยู่โคนปีกด้านในและ ส่วนท้อง เมื่อกล้ามเนื้อคู่นี้หดตัวจะทาให้ปีกยกขึ้น และกล้ามเนื้ออีกชุดหนึ่งเกาะอยู่กับโคนปีก ด้านนอกและส่วนท้อง เมื่อกล้ามเนื้อชุดนี้หดตัวจะทาให้ปีกลดตัวต่าลง การทางานของมัด กล้ามเนื้อนี้เป็นแบบแอนทาโกนิซึม ทาให้ปีกของแมลงยกขึ้น และกดลงจึงทาให้เกิดการบินขึ้น 2. ระบบกล้ามเนื้อที่ไม่ติดต่อกับปีกโดยตรง แต่ติดต่อกับผนังส่วนอก กล้ามเนื้อคู่หนึ่งเป็น กล้ามเนื้อตามขวางโดยเกาะอยู่กับผนังด้านบนของส่วนอกกับผนังด้านล่างของส่วนอก ภาพจาก http://www.vcharkarn.com/lesson/1413 สืบค้นเมื่อวันที่ 10 สิงหาคม 2559 เมื่อกล้ามเนื้อคู่นี้หดตัวทาให้ช่องอกแคบเข้าและลดต่าลง เกิดการยกปีกขึ้น ส่วนกล้ามเนื้อ อีกคู่หนึ่งจะเป็นกล้ามเนื้อตามยาวไปตามลาตัว เมื่อกล้ามเนื้อคู่นี้หดตัวทาให้ช่องอกยกสูงขึ้น ทาให้กดปีกลงด้านหลัง การทางานของกล้ามเนื้อทั้งสองคู่นี้จะทางานประสานกันเป็นแบบ แอนทาโกนิซึม จึงทาให้ขยับปีกขึ้นลงและบินไปได้ เล่มที่ 2 การเคลื่อนที่ของสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง 23.
ถ้ายังไม่เข้าใจ ครูทาภาพประกอบและ ภาพเคลื่อนไหวไว้ให้ แล้วค่ะ ภาพเคลื่อนไหวการเคลื่อนที่ของแมลง https://www.youtube.com/channel/UCa x6-BW-4L_axm2pFdb_Xfw สืบค้นเมื่อวันที่ 10 สิงหาคม 2559 นักเรียนใช้กล้อง/มือถืออัดการเคลื่อนที่ของแมลง จากนั้นใช้โปรแกรามที่ทาเป็นภาพ Slow motion จากนั้นศึกษาลักษณะการเคลื่อนที่ของแมลง ถ้าคิดไม่ออกไปดูตัวอย่างที่ https://www.youtube.com/watch?v=ED9j wEkuDtc กิจกรรมเสนอแนะ เล่มที่ 2 การเคลื่อนที่ของสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง 24. ภาพโดย กมลรัตน์ ฉิมพาลี
หมึก (squid) หมึกเป็นสัตว์กลุ่มเดียวกับหอย หมึกเคลื่อนที่โดยการหดตัวของ กล้ามเนื้อลาตัว พ่นน้าออกมาไซฟอน (siphon) ซึ่งอยู่ทางส่วนล่างของส่วนหัวทาให้ตัวพุ่งไป ข้างหน้าในทิศทางที่ตรงข้ามกับทิศทางของน้านอกจากนี้ส่วนของไซฟอน ยังสามารถ เคลื่อนไหว ได้ทาให้เกิดการเปลี่ยนแปลงทิศทางของน้าที่พ่นออกมาทาให้เกิดการเปลี่ยนแปลงทิศทางของการ เคลื่อนที่ด้วยส่วนความเร็วนั้นขึ้นกับ ความแรงของการบีบตัวของกล้ามเนื้อ ลาตัว แล้วพ่นน้า ออกมา หมึกยังมีครีบอยู่ทางด้านข้างลาตัวช่วยในการทรงตัวให้หมึกเคลื่อนไปในทิศทางที่ เหมาะสม ภาพจาก https://gillylab.stanford.edu/locomotion.html สืบค้นเมื่อวันที่ 10 สิงหาคม 2559 เล่มที่ 2 การเคลื่อนที่ของสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง 25. ตัดคอขวดน้าพลาสติกออก ใส่ลูกโป่ง และเป่าลมเข้าไป จากนั้นนาไปปล่อยลม ออก สังเกตการเคลื่อนที่ กิจกรรมเสนอแนะ ภาพจาก https://www.sciencefriday.com/education al-resources/jet-setting-cephalopods/ สืบค้นเมื่อวันที่ 10 สิงหาคม 2559 7. การเคลื่อนที่ของสิ่งมีชีวิตในไฟลัมมอลลัสกา (Mollusca)
การเคลื่อนที่ของดาวทะเล ดาวทะเล (sea star) เป็นสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง มีโครงแข็งที่ผิวนอกไม่ได้ยึดเกาะกับกล้ามเนื้อ ดาวทะเล มีระบบการเคลื่อนที่ด้วยระบบท่อน้า (water-vascular system) ซึ่งพบได้ในสัตว์กลุ่มนี้เท่านั้น ระบบท่อน้า ประกอบด้วยตะแกรงน้าเข้าคือ มาดรีโพไรต์ (madrepolite) ซึ่งอยู่ทางด้านหลังของดาวทะเล ต่อจากช่องตะแกรง เป็นท่อเล็กๆ เรียกว่า สโตนแคแนล เชื่อมต่อกับท่อวงแหวนที่อยู่รอบปาก เรียกว่า ริงแคแนล (ring canal) จากท่อวงแหวนนี้จะมีท่อน้า แยกออกไปในแขนทั้ง 5 ของดาวทะเล เรียกท่อนี้ว่า เรเดียลแคแนล (radial canal) ทางด้านข้างของเรเดียลแคแนล มีท่อแยกไปยังทิวบ์ฟีต (tube feet) ทางด้านบนของทิวบ์ฟีต จะมีลักษณะพองเป็นกระเปาะ เรียกว่า แอมพูลลา (ampulla) ภาพจาก http://zoologyinfosolution.blogspot.com/ 2013/04/water-vascular-system-of-starfish.html สืบค้นเมื่อวันที่ 10 สิงหาคม 2559 เล่มที่ 2 การเคลื่อนที่ของสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง 26. ภาพจาก https://www.youtube.com/watch?v =HPhAGyDceLo สืบค้นเมื่อวันที่ 10 สิงหาคม 2559 น้าเข้าสู่ระบบท่อน้าทาง มาดรีโพไรต์ และไหลผ่านท่อวงแหวน รอบปากเข้าสู่ท่อเรเดียลแคแนลและ ทิวบ์ฟีต เมื่อกล้ามเนื้อที่แอมพูลลา หดตัวทาให้ดันน้าในทิวบ์ฟีต ยืดยาว ออกไปดันกับพื้นที่อยู่ด้านล่างทาให้ เกิดการเคลื่อนที่ เมื่อเคลื่อนที่ไปแล้ว ทิวบ์ฟีตจะหดสั้นเข้า น้ากลับเข้าไปอยู่ ในแอมพูลลาใหม่ การยืดและหดของ ทิวบ์ฟีต ของดาวทะเล จะเกิดขึ้น หลายๆทิวบ์ฟีตและหลายๆครั้ง และมี ความสัมพันธ์กันทาให้เคลื่อนที่ไปได้ 8. การเคลื่อนที่ของสิ่งมีชีวิตในไฟลัมเอไคโนเดอร์มาตา (Echinodermata)
การทางานของแอมพูลากับทิวบ์ฟีต ภาพจาก http://cronodon.com/BioTech/Asteroids_hydraulics.html สืบค้นเมื่อวันที่ 10 สิงหาคม 2559 แผนผังมโนทัศน์การเคลื่อนที่ของสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง เล่มที่ 2 การเคลื่อนที่ของสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง 27. แอมพูลาบีบน้าออกทา ให้ทิวบ์ฟีตยืดออก เมื่อทิวบ์ฟีตหดสั้น จะทาให้น้าเข้าสู่ แอมพูลา https://www.youtube.com/watch? v=HPhAGyDceLo&t=25s สืบค้นเมื่อวันที่ 10 สิงหาคม 2559 ไปดูการทิวบ์ฟีตชัดๆกันเลย ดาวทะเล กล้ามเนื้อและ ระบบท่อน้า แมงกะพรุน กล้ามเนื้อขอบ กระดิ่ง หมึกกล้วย กล้ามเนื้อและ ท่อไซฟอน อาศัยสภาวะตรงกันข้ามไม่อาศัยสภาวะตรงกันข้าม พลานาเรีย ไส้เดือนดิน การเคลื่อนที่ของสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง
ตอนที่ 1 : จากภาพให้นักเรียนเปรียบเทียบความเหมือนและความแตกต่างของการเคลื่อนที่ ระหว่างหมึกกับแมงกะพรุน เล่มที่ 2 การเคลื่อนที่ของสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง เสริมความรู้เรื่องการเคลื่อนที่ ของสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง แบบฝึกหัด 28. ความเหมือน ……………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………… ความแตกต่าง ……………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………………………...…
2. ให้นักเรียนอธิบายส่วนประกอบต่างๆของดาวทะเล และเรียงลาดับการไหลเข้า–ออก ของกระแสน้า 3. การเคลื่อนที่ของหนอนตัวกลม และไส้เดือนดินต่างกันอย่างไร ………………………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………………………… 4. Antagonism คืออะไร ………………………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………………………… หมายเลข 1 คือ…………………………………………………………… ทาหน้าที่……………………………………………………………………… หมายเลข 2 คือ…………………………………………………………… ทาหน้าที่……………………………………………………………………… หมายเลข 3 คือ…………………………………………………………… ทาหน้าที่……………………………………………………………………… หมายเลข 4 คือ…………………………………………………………… ทาหน้าที่……………………………………………………………………… หมายเลข 5 คือ…………………………………………………………… ทาหน้าที่……………………………………………………………………… เล่มที่ 2 การเคลื่อนที่ของสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง 29.
5. จากภาพให้นักเรียนอธิบายการเคลื่อนบินของแมลง ………………………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………………………… 6. จากภาพการทางานของขาแมลง ให้นักเรียนเขียนแผนผังแสดงการทางานของกล้ามเนื้อ flexor และ extensor ………………………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………………………… เล่มที่ 2 การเคลื่อนที่ของสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง 30.
ตอนที่ 2 : จงจับคู่ข้อความที่มีความสัมพันธ์กันโดยนาอักษรย่อหน้าข้อความด้านหลังมาเติมลงใน ช่องว่างความด้านหน้าให้ถูกต้อง A. ไส้เดือนดิน …………1. กล้ามเนื้อส่วนบนของทิวบ์ฟีตทาหน้าที่รับและ ดันน้า B. แมงกะพรุน ………….2. กล้ามเนื้อเอ็กเทนเซอร์จะหดตัวขณะที่กล้ามเนื้อ เฟล็กเซอร์คลายตัว C. ดาวทะเล ………….3. กล้ามเนื้อตามยาวคลายตัว กล้ามเนื้อยึดปีกส่วน อกหด D. มาดรีโพไรด์ ………….4. เป็นสัตว์กลุ่มแรกที่มีการเคลื่อนที่ในลักษณะ สภาวะตรงกันข้าม E. แอมพูลา ………….5. เคลื่อนที่ด้วยระบบท่อน้า F. หนอนตัวกลม ………….6. ท่อตระแกรงน้า ทาหน้าที่เปิด-ปิดให้น้าเข้าสู่ระบบ ท่อน้า G. ผึ้งยกปีก ………….7. การบีบ-คลายกล้ามเนื้อขอบกระดิ่งและผนังลาตัว H. ผึ้งกดปีก ………….8. อวัยวะเคลื่อนที่ของหมึก I. แมลงเหยียดขา ………….9. กล้ามเนื้อเฟล็กเซอร์จะหดตัวขณะที่กล้ามเนื้อ เอ็กเทนเซอร์คลายตัว J. แมลงงอขา ………….10. กล้ามเนื้อตามยาวและกล้ามเนื้อวง k. ไซฟอน ............11. กล้ามเนื้อตามยาวหดตัว กล้ามเนื้อยึดปีกส่วนอก คลายตัว เล่มที่ 2 การเคลื่อนที่ของสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง 31.
เสริมความรู้เรื่องการเคลื่อนที่ ของสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง เล่มที่ 2 การเคลื่อนที่ของสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง 32. ความเหมือน …………เคลื่อนที่โดยอาศัยแรงดันน้า…………………………………………………………………... ความแตกต่าง ………แมงกะพรุนเคลื่อนที่โดยการบีบขอบกระดิ่งและผนังลาตัว ในขณะที่หมึกใช้ ไซฟอนในการเคลื่อนที่…………………………………………………………………………………… เฉลย แบบฝึกหัด
2. ให้นักเรียนอธิบายส่วนประกอบต่างๆของดาวทะเล และเรียงลาดับการไหลเข้า–ออก ของกระแสน้า 3. การเคลื่อนที่ของหนอนตัวกลม และไส้เดือนดินต่างกันอย่างไร หนอนตัวกลมมีกล้ามเนื้อวง มีแต่กล้ามเนื้อตามยาว เมื่อกล้ามเนื้อตามยาวหด และคลายตัวจึงทา ให้เกิดการเคลื่อนที่ในทิศทางที่ไม่แน่นอน ได้แต่งอตัวไปมาเท่านั้น แต่ไส้เดือนดินจะเคลื่อนที่โดย การคลายตัวและหดตัวของกล้ามเนื้อวง และกล้ามเนื้อตามยาวทางานแบบสภาวะตรงกันข้าม จึงมี ทิศทางการเคลื่อนที่ที่แน่นอน 4. Antagonism คืออะไร ลักษณะการทางานของกล้ามเนื้อ 2 ชุดที่ทางานประสานกันในทางตรงกันข้าม คือ ถ้าชุดหนึ่งหด ตัว กล้ามเนื้ออีกชุดหนึ่งจะคลายตัวในช่วงระยะเวลาเดียวกัน เช่น การทางานของกล้ามเนื้อ เฟลกเซอร์ที่หดตัว กล้ามเนื้อเอกเทนเซอร์จะคลายตัว ทาให้เกิดการเคลื่อนไหว หมายเลข 1 คือ……Ring canal………………………………….… ทาหน้าที่…ท่อรับน้าเพื่อส่งไปยังท่อน้าแยกทั้ง 5 แฉก หมายเลข 2 คือ……Radial canal………………………………… ทาหน้าที่…ท่อทางเดินน้าเพื่อส่งน้าไปยังแอมพูลา หมายเลข 3 คือ……Madreporite…………………………………. ทาหน้าที่…ตะแกรงน้าเข้าซึ่งอยู่ทางด้านหลังของดาวทะเล หมายเลข 4 คือ… Ampulla……………………………….………… ทาหน้าที่……กล้ามเนื้อที่รับและดันน้าไปยังทิวบ์ฟีต หมายเลข 5 คือ……Tube feet…………………………………… ทาหน้าที การยืดหดของทิวบ์ฟีตทาให้เกิดการเคลื่อนที่ เล่มที่ 2 การเคลื่อนที่ของสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง 33.
5. จากภาพให้นักเรียนอธิบายการเคลื่อนบินของแมลง กลไกการขยับปีกขึ้น :: เกิดจากกล้ามเนื้อยึดเปลือกหุ้มส่วนอก (Vertical muscle) หดตัว ส่วนกล้ามเนื้อยึดปีกซึ่งเป็นกล้ามเนื้อตามยาว(Horizontal muscle) จะคลายตัว ทาให้ความสูง ของเปลือกหุ้ม อกแคบลง ดันให้ปีกยกตัวสูงขึ้น กลไกการขยับปีกลง :: เกิดจากกล้ามเนื้อยึดเปลือกหุ้มส่วนอก (Vertical muscle) คลาย ตัว ส่วนกล้ามเนื้อยึดปีกซึ่งเป็นกล้ามเนื้อตามยาว(Horizontal muscle) จะหดตัว ทาให้เปลือก หุ้ม อกสูงขึ้น ลงกดให้ปีกลดต่าลง 6. จากการทางานของขาแมลง ให้นักเรียนเขียนแผนผังแสดงการทางานของกล้ามเนื้อ flexor และ extensor การงอขาของแมลงเกิดจากกล้ามเนื้อเฟล็กเซอร์หดตัวกล้ามเนื้อเอ็กเทนเซอร์จะคลายตัว ในขณะเดียวกันเมื่อกล้ามเนื้อเฟล็กเซอร์คลายตัว กล้ามเนื้อเอ็กเทนเซอร์จะหดตัวทาให้ขาของ แมลงเหยียดออก เล่มที่ 2 การเคลื่อนที่ของสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง 34.
ตอนที่ 2 : จงจับคู่ข้อความที่มีความสัมพันธ์กันโดยนาอักษรย่อหน้าข้อความด้านหลังมาเติมลงใน ช่องว่างความด้านหน้าให้ถูกต้อง A. ไส้เดือนดิน ……E……1.. กล้ามเนื้อส่วนบนของทิวบ์ฟีตทาหน้าที่รับและ ดันน้า B. แมงกะพรุน ……I…….2. กล้ามเนื้อเอ็กเทนเซอร์จะหดตัวขณะที่กล้ามเนื้อ เฟล็กเซอร์คลายตัว C. ดาวทะเล ……G…….3. กล้ามเนื้อตามยาวคลายตัว กล้ามเนื้อยึดปีกส่วน อกหด D. มาดรีโพไรด์ ……F….4. เป็นสัตว์กลุ่มแรกที่มีการเคลื่อนที่ในลักษณะ สภาวะตรงกันข้าม E. แอมพูลา ……C…….5. เคลื่อนที่ด้วยระบบท่อน้า F. หนอนตัวกลม ……D…….6. ท่อตระแกรงน้า ทาหน้าที่เปิด-ปิดให้น้าเข้าสู่ระบบ ท่อน้า G. ผึ้งยกปีก ……B…….7. การบีบ-คลายกล้ามเนื้อขอบกระดิ่งและผนังลาตัว H. ผึ้งกดปีก ……K…….8. อวัยวะเคลื่อนที่ของหมึก I. แมลงเหยียดขา ……J…….9. กล้ามเนื้อเฟล็กเซอร์จะหดตัวขณะที่กล้ามเนื้อ เอ็กเทนเซอร์คลายตัว J. แมลงงอขา ……A…..10. กล้ามเนื้อตามยาวและกล้ามเนื้อวง k. ไซฟอน ......H....11. กล้ามเนื้อตามยาวหดตัว กล้ามเนื้อยึดปีกส่วนอก คลายตัว เล่มที่ 2 การเคลื่อนที่ของสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง 35.
คาชี้แจง 1. แบบทดสอบฉบับนี้มีข้อสอบ 10 ข้อ ใช้เวลา 10 นาที 2. จงเลือกคาตอบที่ถูกต้องที่สุด แล้วเขียน  ลงในกระดาษคาตอบ 1. การเคลื่อนที่ของแมงกะพรุนที่อาศัยแรงดันน้ามีลักษณะเช่นเดียวกับการเคลื่อนที่ของสิ่งมีชีวิต ชนิดใด 1. อะมีบา 2. ปลิงทะเล 3. หมึกกล้วย 4. ดอกไม้ทะเล 2. ข้อใดคือการเคลื่อนที่ของแมงกะพรุน 1. การหดตัวของกล้ามเนื้อบริเวณลาตัว 2. การหดของเนื้อเยื่อขอบกระดิ่งสลับกับผนังลาตัว 3. การหดตัวของกล้ามเนื้อแอมพูลาสลับกับลิ้นที่บริเวณแอมพูลา 4. การหดตัวของกล้ามเนื้อวงที่ขอบกระดิ่งสลับกับกล้ามเนื้อลาตัว 3. ของเหลวที่อยู่ในเนื้อเยื่อชั้นนอกและเนื้อเยื่อชั้นในเรียกว่าอะไร 1. เอกโซเกลีย 2. มีโซเกลีย 3. เอนโดโซเกลีย 4. เอนเทอนอลโซเกลีย 4. ข้อใดคือการเคลื่อนที่ของหมึก 1. การหดของเนื้อเยื่อขอบกระดิ่งสลับกับผนังลาตัว 2. การหดตัวของกล้ามเนื้อแอมพูลาสลับกับลิ้นที่บริเวณแอมพูลา 3. การหดตัวของกล้ามเนื้อวงที่ขอบกระดิ่งสลับกับกล้ามเนื้อลาตัว 4. การหดตัวของกล้ามเนื้อบริเวณลาตัวแล้วพ่นน้าออกทางไซฟอน 5. ข้อใดกล่าวถึงการเคลื่อนที่ของดาวทะเลถูกต้อง 1. การหดตัวของกล้ามเนื้อแอมพูลาสลับกับลิ้นที่บริเวณแอมพูลา 2. การหดตัวของกล้ามเนื้อวงที่ขอบกระดิ่งสลับกับรีโพไดร์และแอมพูลา ทิวบ์ฟีทยืดยาวไปเตะพื้น ใต้น้า ลิ้นที่แอมพูลาจะป้งกันไม่ให้น้าไหลกลับ 3. การหดตัวของกล้ามเนื้อบริเวณลาตัวแล้วพ่นน้าออกทางแอมพูลา ทิวบ์ฟีทยืดยาวไปเตะพื้น ใต้น้า แอมพูลาจะคลายตัว ลิ้นที่แอมพูลาจะป้องกันไม่ให้น้าไหลกลับ 4. เมื่อน้าไหลเข้าทางมาดรีโพไดร์และแอมพูลา กล้ามเนื้อบริเวณแอมพูลาจะหดตัว ดันน้าไปยัง ทิวบ์ฟีท ทิวบ์ฟีทยืดยาวไปเตะพื้นใต้น้า ลิ้นที่แอมพูลาจะป้งกันไม่ให้น้าไหลกลับ ชุดกิจกรรมการเรียนรู้ที่ 2 เรื่องการเคลื่อนที่ของสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง แบบทดสอบ หลังเรียน เล่มที่ 2 การเคลื่อนที่ของสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง 36.
6. การหดตัวและการยืดตัวของไส้เดือนเป็นผลจากการทางานร่วมกันของกล้ามเนื้อชนิดใด 1. Circular และ Longitudinal muscle 3. Flexor และ Extensor muscle 2. Endo และ Extensor muscle 4. Ventral และ Dorsal muscle 7. สิ่งมีชีวิตชนิดใดมีการเคลื่อนที่แบบเดียวกัน 1. ไฮดรา กับ ไส้เดือน 3. พลานาเรีย กับ ไฮดรา 2. อะมีบา กับ พารามีเซียม 4. หมึกกล้วย กับ แมงกะพรุน 8. Setae ของไส้เดือนมีประโยชน์อย่างไร 1. ใช้ในการจับอาหารให้แก่ไส้เดือน 2. ใช้ในการรับความรู้สึกจากภายนอก 3. ใช้ในการจิกดินทาให้เกิดการเคลื่อนที่ 4. ใช้ในการปิดดินทาให้ลาตัวติดอยู่กับดิน 9. สัตว์กลุ่มที่อาศัยระบบน้าช่วยในการเคลื่อนที่ได้แก่ 1. ยูกลีนา ฟองน้า พลานาเรีย 2. แมงกะพรุน หมึกกล้วย ดาวทะเล 3. ปลากระเบน ปลาฉลาม ปลาปักเป้า 4. พารามีเซียม พลานาเรีย หนอนตัวกลม 10. การทางานสลับกันของกล้ามเนื้อ Flexor และ Extensor เรียกการทางานนี้ว่าอะไร 1. Antagonism 2. Co-muscle cell 3. Coordinate muscle 4. Antagonism muscle 37.เล่มที่ 2 การเคลื่อนที่ของสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง
ก่อนเรียน หลังเรียน 1. 3 1. 3 2. 2 2. 2 3. 2 3. 2 4. 4 4. 4 5. 4 5. 4 6. 1 6. 1 7. 4 7. 4 8. 3 8. 3 9. 2 9. 2 10.1 10.1 ชุดกิจกรรมการเรียนรู้ที่ 2 เรื่องการเคลื่อนที่ของสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง เฉลย แบบทดสอบ เล่มที่ 2 การเคลื่อนที่ของสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง 38.
กระทรวงศึกษาธิการ. พระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2542 และที่แก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2545. กรุงเทพฯ : โรงพิมพ์องค์การรับส่งสินค้าและพัสดุภัณฑ์, 2545. กระทรวงศึกษาธิการ. ตัวชี้วัดและสาระการเรียนรู้แกนกลางกลุ่มสาระการเรียนรู้ วิทยาศาสตร์ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551. กรุงเทพฯ : คุรุสภาลาดพร้าว, 2551. กระทรวงศึกษาธิการ. หลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน ปีพุทธศักราช 2551. กรุงเทพฯ : คุรุสภาลาดพร้าว, 2551. พิมพันธ์ เดชะคุปต์และคณะ. ชุดกิจกรรมพัฒนาความคิดเสริมสร้างสมรรถนะสาคัญและ คุณลักษณะอันพึงประสงค์ของผู้เรียน วิทยาศาสตร์ ม.3 เล่ม 2. กรุงเทพฯ : สานักพิมพ์บริษัทพัฒนาคุณภาพวิชาการ (พว.) จากัด, 2558. สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี. คู่มือครู รายวิชาเพิ่มเติม ชีววิทยา เล่ม 3 กลุ่มสาระการเรียนรู้ วิทยาศาสตร์. พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ : โรงพิมพ์ สกสค, 2554. สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี. หนังสือเรียนรายวิชาเพิ่มเติม ชีววิทยา เล่ม 3 กลุ่มสาระการเรียนรู้ วิทยาศาสตร์. พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ : โรงพิมพ์ สกสค, 2554. โรงเรียนนวมินทราชินูทิศ เตรียมอุดมศึกษาพัฒนาการ. ใบงานที่ 1 เรื่อง การเคลื่อนที่ของสิ่งมีชีวิตชั้นต่า. สืบค้นเมื่อวันที่ 9 สิงหาคม 2559. http://km.nmrtup.ac.th/files/12051811112536455_12072220203827.pdf Reece, J. B., & Campbell, N. A. Campbell biology. (11th ed.). Boston: Benjamin Cummings Pearson, 2011. บรรณานุกรม เล่มที่ 2 การเคลื่อนที่ของสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง 39.

More Related Content

PDF
เล่มที่ 3 การเคลื่อนที่ของสัตว์มีกระดูกสันหลัง
byกมลรัตน์ ฉิมพาลี
 
PDF
การเคลื่อนที่ของสิ่งมีชีวิตเซลล์เดียว
byกมลรัตน์ ฉิมพาลี
 
PDF
เล่มที่ 5 กิจกรรม STEM และมือกล
byกมลรัตน์ ฉิมพาลี
 
PDF
เล่มที่ 4 การเคลื่อนที่ของคน
byกมลรัตน์ ฉิมพาลี
 
PDF
3 movement plan
byWichai Likitponrak
 
PDF
พฤติกรรมของสิ่งมีชีวิต
byThitaree Samphao
 
PDF
Animal System
byครูเสกสรรค์ สุวรรณสุข
 
PDF
1 nervesys plan
byWichai Likitponrak
 
เล่มที่ 3 การเคลื่อนที่ของสัตว์มีกระดูกสันหลัง
byกมลรัตน์ ฉิมพาลี
 
การเคลื่อนที่ของสิ่งมีชีวิตเซลล์เดียว
byกมลรัตน์ ฉิมพาลี
 
เล่มที่ 5 กิจกรรม STEM และมือกล
byกมลรัตน์ ฉิมพาลี
 
เล่มที่ 4 การเคลื่อนที่ของคน
byกมลรัตน์ ฉิมพาลี
 
3 movement plan
byWichai Likitponrak
 
พฤติกรรมของสิ่งมีชีวิต
byThitaree Samphao
 
Animal System
byครูเสกสรรค์ สุวรรณสุข
 
1 nervesys plan
byWichai Likitponrak
 

What's hot

PDF
สารบริสุทธิ์ ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 ปีการศึกษา 2566
byPanuphongN
 
PDF
03แบบฝึกกฎการอนุรักษ์พลังงานกล
byPhanuwat Somvongs
 
PDF
บทที่ 5 การถ่ายทอดลักษณะทางพันธุกรรม1
byYaovaree Nornakhum
 
PDF
แบบทดสอบก่อนเรียนหน่วยระบบนิเวศ
bykrupornpana55
 
PDF
ชีทสรุประบบสืบพันธุ์และการเจริญ 2011
byNamthip Theangtrong
 
PDF
การเคลื่อนที่ของสิ่งมีชีวิต
byพัน พัน
 
PDF
ระบบหายใจ (1-2560)
byThitaree Samphao
 
PDF
ใบงานพอลิเมอร์
byJariya Jaiyot
 
PDF
ระบบสืบพันธุ์ (Reproductive System)
byครูเสกสรรค์ สุวรรณสุข
 
PDF
แบบทดสอบระบบประสาท
byWichai Likitponrak
 
DOC
แบบทดสอบกลางภาคเรียน วิทย์ 6 (ออกตามตัวชี้วัด)
bydnavaroj
 
PDF
แผนการเรียนรู้ที่1 เรื่อง ถ่ายทอดพันธุกรรม
byWichai Likitponrak
 
PPTX
04 การเคลื่อนที่แบบต่างๆ
bywiriya kosit
 
PDF
การปฏิสนธิและการเจริญเติบโตของพืชดอก
byThanyamon Chat.
 
PDF
ใบกิจกรรมที่ 10 กลไกภูมิคุ้มกัน
byAomiko Wipaporn
 
PDF
ความสัมพันธ์ระหว่างสิ่งมีชีวิตในระบบนิเวศ
byพัน พัน
 
PDF
ระบบไหลเวียนเลือด (Circulatory System)
byครูเสกสรรค์ สุวรรณสุข
 
DOCX
13แผน เรื่อง สมดุลกล
byWijitta DevilTeacher
 
DOC
แผนการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ที่ 12 เรื่องการลำเลียงน้ำและแร่ธาตุของพืช
byWann Rattiya
 
PPT
หน่วยของสิ่งมีชีวิต
bynetzad
 
สารบริสุทธิ์ ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 ปีการศึกษา 2566
byPanuphongN
 
03แบบฝึกกฎการอนุรักษ์พลังงานกล
byPhanuwat Somvongs
 
บทที่ 5 การถ่ายทอดลักษณะทางพันธุกรรม1
byYaovaree Nornakhum
 
แบบทดสอบก่อนเรียนหน่วยระบบนิเวศ
bykrupornpana55
 
ชีทสรุประบบสืบพันธุ์และการเจริญ 2011
byNamthip Theangtrong
 
การเคลื่อนที่ของสิ่งมีชีวิต
byพัน พัน
 
ระบบหายใจ (1-2560)
byThitaree Samphao
 
ใบงานพอลิเมอร์
byJariya Jaiyot
 
ระบบสืบพันธุ์ (Reproductive System)
byครูเสกสรรค์ สุวรรณสุข
 
แบบทดสอบระบบประสาท
byWichai Likitponrak
 
แบบทดสอบกลางภาคเรียน วิทย์ 6 (ออกตามตัวชี้วัด)
bydnavaroj
 
แผนการเรียนรู้ที่1 เรื่อง ถ่ายทอดพันธุกรรม
byWichai Likitponrak
 
04 การเคลื่อนที่แบบต่างๆ
bywiriya kosit
 
การปฏิสนธิและการเจริญเติบโตของพืชดอก
byThanyamon Chat.
 
ใบกิจกรรมที่ 10 กลไกภูมิคุ้มกัน
byAomiko Wipaporn
 
ความสัมพันธ์ระหว่างสิ่งมีชีวิตในระบบนิเวศ
byพัน พัน
 
ระบบไหลเวียนเลือด (Circulatory System)
byครูเสกสรรค์ สุวรรณสุข
 
13แผน เรื่อง สมดุลกล
byWijitta DevilTeacher
 
แผนการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ที่ 12 เรื่องการลำเลียงน้ำและแร่ธาตุของพืช
byWann Rattiya
 
หน่วยของสิ่งมีชีวิต
bynetzad
 

Viewers also liked

PDF
ใบงานการย่อยอาหาร Version คุณครู
byกมลรัตน์ ฉิมพาลี
 
PDF
ใบงานการย่อยอาหาร Version นักเรียนค่ะ
byกมลรัตน์ ฉิมพาลี
 
PDF
Evolution Plan : การคัดเลือกตามธรรมชาติ
byกมลรัตน์ ฉิมพาลี
 
PDF
สรุประบบการย่อยอาหารและการหายใจระดับเซลล์
byกมลรัตน์ ฉิมพาลี
 
PDF
6 การดูแลและรักษาระบบเคลื่อนที่ของคน
byกมลรัตน์ ฉิมพาลี
 
PDF
Curriculum vitae kamonrat edit
byกมลรัตน์ ฉิมพาลี
 
PDF
แผนวิวัฒนาการมนูษย์2.3
byกมลรัตน์ ฉิมพาลี
 
PDF
รายงานการนำเสนอผลงานทางวิชาการลอนดอน โดยนางสาวกมลรัตน์ ฉิมพาลี
byกมลรัตน์ ฉิมพาลี
 
PDF
แผนวิวัฒนาการมนูษย์2.2
byกมลรัตน์ ฉิมพาลี
 
PDF
Workshop : Teaching Mathematics in English by Professor Dr.Kathryn Chaval (Th...
byกมลรัตน์ ฉิมพาลี
 
PDF
กิจกรรมการเรียนรู้แบบบูรณาการวิทยาศาสตร์ คณิตศาสตร์และเทคโนโลยี
byกมลรัตน์ ฉิมพาลี
 
PDF
แบบรายงานผลการปฏิบัติงานและพัฒนาตนเองของกมลรัตน์ ฉิมพาลี
byกมลรัตน์ ฉิมพาลี
 
PDF
อบรมครูแกนนำ จัดการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ คณิตศาสตร์ เป็นภาษาอังกฤษ Up
byกมลรัตน์ ฉิมพาลี
 
PDF
Training for trainer "Teaching Science in English language"
byกมลรัตน์ ฉิมพาลี
 
ใบงานการย่อยอาหาร Version คุณครู
byกมลรัตน์ ฉิมพาลี
 
ใบงานการย่อยอาหาร Version นักเรียนค่ะ
byกมลรัตน์ ฉิมพาลี
 
Evolution Plan : การคัดเลือกตามธรรมชาติ
byกมลรัตน์ ฉิมพาลี
 
สรุประบบการย่อยอาหารและการหายใจระดับเซลล์
byกมลรัตน์ ฉิมพาลี
 
6 การดูแลและรักษาระบบเคลื่อนที่ของคน
byกมลรัตน์ ฉิมพาลี
 
Curriculum vitae kamonrat edit
byกมลรัตน์ ฉิมพาลี
 
แผนวิวัฒนาการมนูษย์2.3
byกมลรัตน์ ฉิมพาลี
 
รายงานการนำเสนอผลงานทางวิชาการลอนดอน โดยนางสาวกมลรัตน์ ฉิมพาลี
byกมลรัตน์ ฉิมพาลี
 
แผนวิวัฒนาการมนูษย์2.2
byกมลรัตน์ ฉิมพาลี
 
Workshop : Teaching Mathematics in English by Professor Dr.Kathryn Chaval (Th...
byกมลรัตน์ ฉิมพาลี
 
กิจกรรมการเรียนรู้แบบบูรณาการวิทยาศาสตร์ คณิตศาสตร์และเทคโนโลยี
byกมลรัตน์ ฉิมพาลี
 
แบบรายงานผลการปฏิบัติงานและพัฒนาตนเองของกมลรัตน์ ฉิมพาลี
byกมลรัตน์ ฉิมพาลี
 
อบรมครูแกนนำ จัดการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ คณิตศาสตร์ เป็นภาษาอังกฤษ Up
byกมลรัตน์ ฉิมพาลี
 
Training for trainer "Teaching Science in English language"
byกมลรัตน์ ฉิมพาลี
 

Similar to การเคลื่อนที่ของสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง

PDF
บท3การเคลื่อนที่สมช
byWichai Likitponrak
 
PPTX
บทที่ 2 การเคลื่อนที่ของสิ่งมีชีวิต
byTa Lattapol
 
PDF
การเคลื่อนที่สมช
byWichai Likitponrak
 
PDF
แผนBioม.5 1
byWichai Likitponrak
 
DOCX
วิทย์ ป.1
byสิ่งดีๆ เริ่มที่ใจ
 
PPTX
การเคลื่อนที่ของสิ่งมีชีวิต (1)
byPrajak NaJa
 
DOC
แผนการสอนปรับพื้นฐานม.4 การเคลื่อนที่
byเกษรา จุ้งลก
 
PDF
แผนการจัดการเรียนรู้ที่ 1
byjamjuree_ben
 
PDF
การเคลื่อนที่ของสิ่งมีชีวิต 5
bySu Surut
 
DOCX
โครงงานพฤติกรรม
byprrimhuffy
 
PPT
การเคลื่อนที่ของสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง
bynokbiology
 
PDF
บทที่ 5 พฤติกรรมสัตว์ รายวิชาชีววิทยา 4 ภาคเรียน 1 /2567_ครูวิชัย.pdf
byWichai Likitponrak
 
PPT
สิ่งมีชีวิต
bytarcharee1980
 
PDF
การแนะนำบทเรียน ม5-1
byWichai Likitponrak
 
PDF
การเคลื่อนที่ของสิ่งมีชีวิต
byโรงเรียนบ่อไร่วิทยาคม
 
PPT
การเคลื่อนที่ของสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง
bynokbiology
 
PPT
วิทยาศาสตร์ ความหลากหลาย ป.5_สพป.ปน.2
byponthip2507
 
PDF
การแนะนำบทเรียน ม. 5 เทอม 1
byWichai Likitponrak
 
PDF
การเคลื่อนที่
byโรงเรียนบ่อไร่วิทยาคม
 
PPT
การเคลื่อนที่ของสิ่งมีชีวิตเซลล์เดียว
bynokbiology
 
บท3การเคลื่อนที่สมช
byWichai Likitponrak
 
บทที่ 2 การเคลื่อนที่ของสิ่งมีชีวิต
byTa Lattapol
 
การเคลื่อนที่สมช
byWichai Likitponrak
 
แผนBioม.5 1
byWichai Likitponrak
 
วิทย์ ป.1
byสิ่งดีๆ เริ่มที่ใจ
 
การเคลื่อนที่ของสิ่งมีชีวิต (1)
byPrajak NaJa
 
แผนการสอนปรับพื้นฐานม.4 การเคลื่อนที่
byเกษรา จุ้งลก
 
แผนการจัดการเรียนรู้ที่ 1
byjamjuree_ben
 
การเคลื่อนที่ของสิ่งมีชีวิต 5
bySu Surut
 
โครงงานพฤติกรรม
byprrimhuffy
 
การเคลื่อนที่ของสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง
bynokbiology
 
บทที่ 5 พฤติกรรมสัตว์ รายวิชาชีววิทยา 4 ภาคเรียน 1 /2567_ครูวิชัย.pdf
byWichai Likitponrak
 
สิ่งมีชีวิต
bytarcharee1980
 
การแนะนำบทเรียน ม5-1
byWichai Likitponrak
 
การเคลื่อนที่ของสิ่งมีชีวิต
byโรงเรียนบ่อไร่วิทยาคม
 
การเคลื่อนที่ของสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง
bynokbiology
 
วิทยาศาสตร์ ความหลากหลาย ป.5_สพป.ปน.2
byponthip2507
 
การแนะนำบทเรียน ม. 5 เทอม 1
byWichai Likitponrak
 
การเคลื่อนที่
byโรงเรียนบ่อไร่วิทยาคม
 
การเคลื่อนที่ของสิ่งมีชีวิตเซลล์เดียว
bynokbiology
 

More from กมลรัตน์ ฉิมพาลี

PDF
อาณาจักรสิ่งมีชีวิต
byกมลรัตน์ ฉิมพาลี
 
DOCX
หน่วยการเรียนรู้ระบบย่อยอาหารและการสลายอาหารระดับเซลล์
byกมลรัตน์ ฉิมพาลี
 
PDF
ชีพจรและความดันชีววิทยากับการจัดการเรียนรู้ตามแนวคิดสะเต็มศึกษา
byกมลรัตน์ ฉิมพาลี
 
PPTX
เม็ดเลือดขาว
byกมลรัตน์ ฉิมพาลี
 
PDF
เทคนิคการจำ Division พืช
byกมลรัตน์ ฉิมพาลี
 
PDF
แกมจิ๊กซอกล้องจุลทรรศน์
byกมลรัตน์ ฉิมพาลี
 
PDF
หลักฐานเอกสารการดำเนินงาน PLC โรงเรียนถนนหักพิทยาคม
byกมลรัตน์ ฉิมพาลี
 
DOCX
โครงการศึกษาและพัฒนากิจกรรมสะเต็มศึกษา เรื่องชีพจรและความดันเลือด
byกมลรัตน์ ฉิมพาลี
 
DOCX
Mindmap การลำเลียงสารผ่านเข้า
byกมลรัตน์ ฉิมพาลี
 
PPTX
นำเสนองานโรงเรียนสุจริต โรงเรียนถนนหักพิทยาคม The trash
byกมลรัตน์ ฉิมพาลี
 
PDF
TPR card กิจกรรมสอนคำศัพท์วิทยาศาสตร์
byกมลรัตน์ ฉิมพาลี
 
PDF
เอกสารประกอบการอบรมวิเคราะห์ข้อสอบ
byกมลรัตน์ ฉิมพาลี
 
PDF
เอกสารประกอบการอบรมวิเคราะห์ข้อสอบโอเน็ต นม6
byกมลรัตน์ ฉิมพาลี
 
PDF
เซลล์พืช 1
byกมลรัตน์ ฉิมพาลี
 
PDF
Poster the trash เพราะขยะไม่ใช่เรื่องเล่นๆ
byกมลรัตน์ ฉิมพาลี
 
PPTX
Poster โรงเรียนสุจริต
byกมลรัตน์ ฉิมพาลี
 
PPTX
การออกแบบโปสเตอร์ รางวัลระดับประเทศ
byกมลรัตน์ ฉิมพาลี
 
DOCX
Mind mapping genetics
byกมลรัตน์ ฉิมพาลี
 
PDF
Classroom observation day1
byกมลรัตน์ ฉิมพาลี
 
PDF
Foldable interactive book สำหรับคำย่อในภาษาอังกฤษ
byกมลรัตน์ ฉิมพาลี
 
อาณาจักรสิ่งมีชีวิต
byกมลรัตน์ ฉิมพาลี
 
หน่วยการเรียนรู้ระบบย่อยอาหารและการสลายอาหารระดับเซลล์
byกมลรัตน์ ฉิมพาลี
 
ชีพจรและความดันชีววิทยากับการจัดการเรียนรู้ตามแนวคิดสะเต็มศึกษา
byกมลรัตน์ ฉิมพาลี
 
เม็ดเลือดขาว
byกมลรัตน์ ฉิมพาลี
 
เทคนิคการจำ Division พืช
byกมลรัตน์ ฉิมพาลี
 
แกมจิ๊กซอกล้องจุลทรรศน์
byกมลรัตน์ ฉิมพาลี
 
หลักฐานเอกสารการดำเนินงาน PLC โรงเรียนถนนหักพิทยาคม
byกมลรัตน์ ฉิมพาลี
 
โครงการศึกษาและพัฒนากิจกรรมสะเต็มศึกษา เรื่องชีพจรและความดันเลือด
byกมลรัตน์ ฉิมพาลี
 
Mindmap การลำเลียงสารผ่านเข้า
byกมลรัตน์ ฉิมพาลี
 
นำเสนองานโรงเรียนสุจริต โรงเรียนถนนหักพิทยาคม The trash
byกมลรัตน์ ฉิมพาลี
 
TPR card กิจกรรมสอนคำศัพท์วิทยาศาสตร์
byกมลรัตน์ ฉิมพาลี
 
เอกสารประกอบการอบรมวิเคราะห์ข้อสอบ
byกมลรัตน์ ฉิมพาลี
 
เอกสารประกอบการอบรมวิเคราะห์ข้อสอบโอเน็ต นม6
byกมลรัตน์ ฉิมพาลี
 
เซลล์พืช 1
byกมลรัตน์ ฉิมพาลี
 
Poster the trash เพราะขยะไม่ใช่เรื่องเล่นๆ
byกมลรัตน์ ฉิมพาลี
 
Poster โรงเรียนสุจริต
byกมลรัตน์ ฉิมพาลี
 
การออกแบบโปสเตอร์ รางวัลระดับประเทศ
byกมลรัตน์ ฉิมพาลี
 
Mind mapping genetics
byกมลรัตน์ ฉิมพาลี
 
Classroom observation day1
byกมลรัตน์ ฉิมพาลี
 
Foldable interactive book สำหรับคำย่อในภาษาอังกฤษ
byกมลรัตน์ ฉิมพาลี
 

การเคลื่อนที่ของสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง

  • 1.
    เรื่องการเคลื่อนที่ของสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลังเล่มที่ 2 ชุดกิจกรรมการเรียนรู้วิชาชีววิทยา (ว32242) ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 หน่วยการเรียนรู้ : การเคลื่อนที่ของสิ่งมีชีวิต กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ นางสาวกมลรัตน์ ฉิมพาลี ตาแหน่ง ครู วิทยฐานะ ครูชานาญการ โรงเรียนถนนหักพิทยาคม สานักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต 32 สานักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน กระทรวงศึกษาธิการ
  • 2.
    ชุดกิจกรรมการเรียนรู้วิชาชีววิทยา ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5หน่วยการเรียนรู้ : การเคลื่อนที่ ของสิ่งมีชีวิต เล่มที่ 2 เรื่อง การเคลื่อนที่ของสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง ผู้สอนได้ดาเนินการจัดทาขึ้น เพื่อประกอบในการจัดกิจกรรมการเรียนการสอน กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ รายวิชา ชีววิทยา รหัสวิชา ว 32242 สาระที่ 1 สิ่งมีชีวิตกับกระบวนการดารงชีวิต ซึ่งผู้เรียนสามารถ เรียนรู้และปฏิบัติกิจกรรมได้ด้วยตนเอง เรียนรู้และสร้างองค์ความรู้ตามลาดับขั้น ศักยภาพและ ความสามารถของตนเอง ช่วยพัฒนาให้ผู้เรียนมีทักษะในการแสวงหาความรู้ ทักษะความคิด สามารถดารงชีวิตในโลกแห่งการเปลี่ยนแปลงอย่างรู้เท่าทัน เมื่อผู้เรียนศึกษาชุดกิจกรรมการเรียนรู้นี้แล้ว ผู้เรียนจะมีความรู้ ความเข้าใจ ทักษะและ คุณลักษณะอันพึงประสงค์ตามจุดประสงค์การเรียนรู้ เพราะนอกจากความรู้ คาถาม สื่อการเรียนรู้ ที่ถูกจัดวางอย่างเป็นระบบขั้นตอนแล้ว ยังมีการเชื่อมโยงกับแหล่งข้อมูลวีดิทัศน์เพื่อช่วยขยาย ขอบเขตของการรับรู้ของผู้เรียนอีกด้วย ผู้สอนหวังว่า ชุดกิจกรรมการเรียนรู้เล่มนี้ จะเป็นประโยชน์อย่างยิ่งแก่ผู้เรียน ครูผู้สอน และผู้ที่สนใจนาไปใช้ในการพัฒนาผู้เรียนให้เป็นบุคคลแห่งการเรียนรู้และมีความปกติสุข ในการดารงชีวิต กมลรัตน์ ฉิมพาลี คานา เล่มที่ 2 การเคลื่อนที่ของสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง ก.
  • 3.
    เรื่อง หน้า คานา ................................................................................................................................ สารบัญ............................................................................................................................. คาชี้แจงการใช้ชุดการเรียนรู้ที่ 1 เรื่องการเคลื่อนที่ของสิ่งมีชีวิต......................................... คาแนะนาสาหรับครู............................................................................................................ คาแนะนาสาหรับนักเรียน.................................................................................................... ขั้นตอนการใช้...................................................................................................................... มาตรฐานการเรียนรู้............................................................................................................ ผลการเรียนรู้....................................................................................................................... แบบทดสอบก่อนเรียน ...................................................................................................... ตารางวิเคราะห์มาตรฐานการเรียนรู้................................................................................... ชุดการเรียนรู้ที่ 2 เรื่องการเคลื่อนที่ของสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง..................................... บัตรเนื้อหา ................................................................................................................ บัตรกิจกรรม ............................................................................................................. บัตรเฉลย ................................................................................................................... แบบทดสอบหลังเรียน ....................................................................................................... เฉลยแบบทดสอบก่อนเรียนและหลังเรียน ....................................................................... บรรณานุกรม .................................................................................................................... ก ข 1 2 3 4 5 6 7 9 11 12 28 32 36 38 39 สารบัญ ข.เล่มที่ 2 การเคลื่อนที่ของสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง
  • 4.
    1. ชุดกิจกรรมการเรียนรู้วิชาชีววิทยา ว32242 หน่วยการเรียนรู้ การเคลื่อนที่ของ สิ่งมีชีวิต สาหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 มีทั้งหมด 7 เล่ม ดังนี้ 1. เล่มที่ 1 เรื่อง การเคลื่อนที่ของสิ่งมีชีวิตเซลล์เดียว 2. เล่มที่ 2 เรื่อง การเคลื่อนที่ของสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง 3. เล่มที่ 3 เรื่อง การเคลื่อนที่ของสัตว์มีกระดูกสันหลัง 4. เล่มที่ 4 เรื่อง การเคลื่อนที่ของคน 5. เล่มที่ 5 เรื่อง กิจกรรม STEM กับการเคลื่อนที่ของข้อต่อและกล้ามเนื้อมือ 6. เล่มที่ 6 เรื่อง กิจกรรมวิทยาศาสตร์การกีฬากับการเคลื่อนที่ 7. เล่มที่ 7 เรื่อง กิจกรรมการสร้างสิ่งประดิษฐ์เพื่อช่วยเหลือคนที่มีปัญหา ด้านการเคลื่อนที่ 2. ชุดกิจกรรมการเรียนรู้วิชาชีววิทยา ว 32242 หน่วยการเรียนรู้ การเคลื่อนที่ของ สิ่งมีชีวิต มีจุดประสงค์การเรียนรู้ และเนื้อหาที่สอดคล้องกับสาระและมาตรฐานกลุ่มสาระ การเรียนรู้วิทยาศาสตร์ สาระที่ 1 สิ่งมีชีวิตกับกระบวนการดารงชีวิต ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 3. ชุดกิจกรรมการเรียนรู้วิชาชีววิทยา ว 32242 หน่วยการเรียนรู้ การเคลื่อนที่ของ สิ่งมีชีวิต ในแต่ละชุดกิจกรรมจะเสร็จสมบูรณ์ในตัวเอง นักเรียนสามารถทบทวนได้ตามที่ ต้องการ นอกจากนี้ยังมีการเชื่อมโยงไปยังสื่อวีดิทัศน์เพื่อใช้ศึกษาและค้นคว้าเพิ่มเติม 4. นักเรียนสามารถประเมินตนเองได้โดยการตรวจคาตอบจากเฉลย 5. ควรศึกษาคาแนะนาในการใช้กิจกรรมการเรียนรู้ก่อนใช้ทุกชุดกิจกรรม หน่วยการเรียนรู้ : การเคลื่อนที่ของสิ่งมีชีวิต เล่มที่ 2 เรื่อง การเคลื่อนที่ของสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง คาชี้แจง 1.เล่มที่ 2 การเคลื่อนที่ของสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง
  • 5.
    1.1 ศึกษารายละเอียดของชุดกิจกรรมการเรียนรู้ให้เข้าใจก่อนสอน 1.2 จัดเตรียมสิ่งแวดล้อมระบบสนับสนุน เครื่องมือวัดและประเมินผล ให้พร้อมใช้ ครูให้คาแนะนาและเป็นผู้อานวยความสะดวกในการดาเนินกิจกรรม ทั้งนี้ควรกระตุ้น และส่งเสริมให้นักเรียนมีส่วนร่วมในการปฏิบัติกิจกรรม เพื่อพัฒนาทักษะการคิด กล้าแสดงความคิดเห็น การทางานเป็นทีม และรับผิดชอบต่อหน้าที่ เมื่อสิ้นสุดการปฏิบัติกิจกรรมการเรียนการสอน ครูควรประเมินผลการเรียนรู้ ของผู้เรียนโดยใช้แบบทดสอบประจาชุดกิจกรรมการเรียนรู้ หน่วยการเรียนรู้ : การเคลื่อนที่ของสิ่งมีชีวิต เล่มที่ 2 เรื่อง การเคลื่อนที่ของสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง คาแนะนา สาหรับครู 1. ขั้นตอนก่อนจัดการเรียนรู้ 2. ขั้นการสอน 3. ขั้นสรุป หากคุณครูมีข้อสงสัยในขั้นตอนใดของ กิจกรรม สามารถสอบถามผ่านจากเพจ “BioWow เทคนิคการเรียนการสอน ชีววิทยา By Krupumbio ได้ตลอดเวลาค่ะ 2.เล่มที่ 2 การเคลื่อนที่ของสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง
  • 6.
    การจัดกิจกรรมการเรียนรู้วิชาชีววิทยา ว 32242หน่วยการเรียนรู้ การเคลื่อนที่ของ สิ่งมีชีวิต สาหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 ให้นักเรียนปฏิบัติตามขั้นตอนด้วยความซื่อสัตย์และ ตั้งใจ ดังนี้ 1. ศึกษาจุดประสงค์การเรียนรู้ 2. ทาแบบทดสอบก่อนเรียน ชุดกิจกรรมการเรียนรู้วิชาชีววิทยา ว 32242 หน่วยการเรียนรู้ การเคลื่อนที่ของสิ่งมีชีวิต สาหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 เล่มที่ 2 เรื่องการเคลื่อนที่ของสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง 3. ปฏิบัติกิจกรรมและศึกษาสื่อต่างๆตามคาแนะนาของชุดกิจกรรมการเรียนรู้ ซึ่ง สื่อวิดีทัศน์จะเชื่อมโยงได้ในรูปของ QR Code หรือการใช้ URL ไปยังวิดีทัศน์นั้น 4. ทาแบบฝึกเสริมทักษะเกี่ยวกับกิจกรรมการเรียนรู้ เพื่อประเมินความรู้ความเข้าใจในบทเรียน 5. ทาแบบทดสอบหลังเรียน หน่วยการเรียนรู้ การเคลื่อนที่ของสิ่งมีชีวิต สาหรับนักเรียน ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 เล่มที่ 2 เรื่องการเคลื่อนที่ของสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง 6. หากมีข้อคาถามหรือข้อสงสัยสามารถสอบถามครูผู้สอนได้ 7. เกณฑ์การผ่านการประเมินจะผ่านเมื่อนักเรียนทาคะแนนได้ คิดเป็นร้อยละ 80 หากนักเรียนไม่ผ่านการประเมิน ให้นักเรียนศึกษาเนื้อหา และทากิจกรรมอีกครั้ง แล้วทาการ ประเมินผลใหม่ จนกว่าจะได้คะแนนผ่านเกณฑ์ เพื่อให้มั่นใจว่านักเรียนมีความรู้ ความเข้าใจ ตามวัตถุประสงค์การเรียนรู้และพร้อมที่จะเรียนรู้ในเล่มต่อไป หน่วยการเรียนรู้ : การเคลื่อนที่ของสิ่งมีชีวิต เล่มที่ 2 เรื่อง การเคลื่อนที่ของสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง คาแนะนา สาหรับ นักเรียน หากนักเรียนมีข้อสงสัยในขั้นตอนใด ของกิจกรรม สามารถสอบถามผ่าน จากเพจ “BioWow เทคนิคการเรียน การสอนชีววิทยา By Krupumbio ได้ตลอดเวลาค่ะ เล่มที่ 2 การเคลื่อนที่ของสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง 3.
  • 7.
    ในการเรียนรู้ด้วยชุดกิจกรรมการเรียนรู้วิชาชีววิทยา รหัสวิชา ว32242 หน่วยการเรียนรู้ : การเคลื่อนที่ของสิ่งมีชีวิต เล่มที่ 2 เรื่อง การเคลื่อนที่ของสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง นักเรียนควร ปฏิบัติดังนี้ หน่วยการเรียนรู้ : การเคลื่อนที่ของสิ่งมีชีวิต เล่มที่ 2 เรื่อง การเคลื่อนที่ของสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง ขั้นตอน การใช้ 1. ทาแบบทดสอบก่อนเรียน เพื่อตรวจสอบความรู้เดิม เล่มที่ 2 การเคลื่อนที่ของสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง 2. ศึกษาจุดประสงค์การเรียนรู้ สาระการเรียนรู้และเนื้อหาให้เข้าใจ 3. ทากิจกรรมในชุดกิจกรรมการเรียนรู้ให้ครบถ้วน 4. ทาแบบฝึกกิจกรรมให้ถูกต้อง 5. ทาแบบทดสอบหลังเรียน เพื่อประเมินผลความก้าวหน้าในการเรียนรู้ 4.
  • 8.
    มาตรฐานสาระที่ 1 สิ่งมีชีวิตกับกระบวนการดารงชีวิต มาตรฐานว 1.1 เข้าใจหน่วยพื้นฐานของสิ่งมีชีวิต ความสัมพันธ์ของโครงสร้าง และหน้าที่ ของระบบต่างๆ ของสิ่งมีชีวิตที่ทางานสัมพันธ์กัน มีกระบวนการ สืบเสาะหาความรู้ สื่อสารสิ่งที่เรียนรู้และนาความรู้ไปใช้ในการดารงชีวิต ของตนเองและดูแลสิ่งมีชีวิต มาตรฐาน ว 8.1 ใช้กระบวนการทางวิทยาศาสตร์และจิตวิทยาศาสตร์ในการสืบเสาะหา ความรู้ การแก้ปัญหา รู้ว่าปรากฏการณ์ทางธรรมชาติที่เกิดขึ้นส่วนใหญ่มี รูปแบบที่แน่นอน สามารถอธิบายและตรวจสอบได้ ภายใต้ข้อมูลและ เครื่องมือที่มีอยู่ในช่วงสั้นๆเข้าใจว่า วิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี สังคม และ สิ่งแวดล้อมมีความเกี่ยวข้องสัมพันธ์กัน มาตรฐาน การเรียนรู้ หน่วยการเรียนรู้ : การเคลื่อนที่ของสิ่งมีชีวิต เล่มที่ 2 การเคลื่อนที่ของสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง 5.
  • 9.
    1. สืบค้น อภิปรายและอธิบายการสร้างเท้าเทียมของอะมีบา 2.สืบค้นอธิบายและเปรียบเทียบโครงสร้างและการทางานของแฟลเจลลัมกับซิเลีย 3. อธิบายลักษณะการเคลื่อนที่ของแมงกะพรุน หมึก ดาวทะเลไส้เดือนดิน และแมลง 4. เปรียบเทียบลักษณะการเคลื่อนที่สัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง 5. อธิบายการทางานของกล้ามเนื้อแบบสภาวะตรงกันข้าม (antagonism) 6. สารวจตรวจสอบ สืบค้น อภิปรายและอธิบายโครงสร้างที่ใช้ในการเคลื่อนที่ของสัตว์ มีกระดูกสันหลังที่อาศัยอยู่ในน้ากับสัตว์ที่อาศัยอยู่บนบกรวมทั้งคน 7. สารวจตรวจสอบ สืบค้น อภิปรายและอธิบายโครงสร้างที่ใช้ในการเคลื่อนที่ของคน 8.สารวจ ตรวจสอบ อภิปรายและอธิบายถึงการทางานของข้อต่อแบบต่างๆ 9. สืบค้นข้อมูล สารวจตรวจสอบและอธิบายลักษณะของกล้ามเนื้อประเภทต่างๆ และกลไกการทางานของกล้ามเนื้อ หน่วยการเรียนรู้ : การเคลื่อนที่ของสิ่งมีชีวิต เล่มที่ 2 การเคลื่อนที่ของสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง 6. ผลการ เรียนรู้
  • 10.
    คาชี้แจง 1. แบบทดสอบฉบับนี้มีข้อสอบ10 ข้อ ใช้เวลา 10 นาที 2. จงเลือกคาตอบที่ถูกต้องที่สุด แล้วเขียน  ลงในกระดาษคาตอบ 1. การเคลื่อนที่ของแมงกะพรุนที่อาศัยแรงดันน้ามีลักษณะเช่นเดียวกับการเคลื่อนที่ของสิ่งมีชีวิต ชนิดใด 1. อะมีบา 2. ปลิงทะเล 3. หมึกกล้วย 4. ดอกไม้ทะเล 2. ข้อใดคือการเคลื่อนที่ของแมงกะพรุน 1. การหดตัวของกล้ามเนื้อบริเวณลาตัว 2. การหดของเนื้อเยื่อขอบกระดิ่งสลับกับผนังลาตัว 3. การหดตัวของกล้ามเนื้อแอมพูลาสลับกับลิ้นที่บริเวณแอมพูลา 4. การหดตัวของกล้ามเนื้อวงที่ขอบกระดิ่งสลับกับกล้ามเนื้อลาตัว 3. ของเหลวที่อยู่ในเนื้อเยื่อชั้นนอกและเนื้อเยื่อชั้นในเรียกว่าอะไร 1. เอกโซเกลีย 2. มีโซเกลีย 3. เอนโดโซเกลีย 4. เอนเทอนอลโซเกลีย 4. ข้อใดคือการเคลื่อนที่ของหมึก 1. การหดของเนื้อเยื่อขอบกระดิ่งสลับกับผนังลาตัว 2. การหดตัวของกล้ามเนื้อแอมพูลาสลับกับลิ้นที่บริเวณแอมพูลา 3. การหดตัวของกล้ามเนื้อวงที่ขอบกระดิ่งสลับกับกล้ามเนื้อลาตัว 4. การหดตัวของกล้ามเนื้อบริเวณลาตัวแล้วพ่นน้าออกทางไซฟอน 5. ข้อใดกล่าวถึงการเคลื่อนที่ของดาวทะเลถูกต้อง 1. การหดตัวของกล้ามเนื้อแอมพูลาสลับกับลิ้นที่บริเวณแอมพูลา 2. การหดตัวของกล้ามเนื้อวงที่ขอบกระดิ่งสลับกับรีโพไดร์และแอมพูลา ทิวบ์ฟีทยืดยาวไปเตะพื้น ใต้น้า ลิ้นที่แอมพูลาจะป้งกันไม่ให้น้าไหลกลับ 3. การหดตัวของกล้ามเนื้อบริเวณลาตัวแล้วพ่นน้าออกทางแอมพูลา ทิวบ์ฟีทยืดยาวไปเตะพื้น ใต้น้า แอมพูลาจะคลายตัว ลิ้นที่แอมพูลาจะป้องกันไม่ให้น้าไหลกลับ 4. เมื่อน้าไหลเข้าทางมาดรีโพไดร์และแอมพูลา กล้ามเนื้อบริเวณแอมพูลาจะหดตัว ดันน้าไปยัง ทิวบ์ฟีท ทิวบ์ฟีทยืดยาวไปเตะพื้นใต้น้า ลิ้นที่แอมพูลาจะป้งกันไม่ให้น้าไหลกลับ ชุดกิจกรรมการเรียนรู้ที่ 2 เรื่องการเคลื่อนที่ของสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง แบบทดสอบ ก่อนเรียน เล่มที่ 2 การเคลื่อนที่ของสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง 7.
  • 11.
    6. การหดตัวและการยืดตัวของไส้เดือนเป็นผลจากการทางานร่วมกันของกล้ามเนื้อชนิดใด 1. Circularและ Longitudinal muscle 3. Flexor และ Extensor muscle 2. Endo และ Extensor muscle 4. Ventral และ Dorsal muscle 7. สิ่งมีชีวิตชนิดใดมีการเคลื่อนที่แบบเดียวกัน 1. ไฮดรา กับ ไส้เดือน 3. พลานาเรีย กับ ไฮดรา 2. อะมีบา กับ พารามีเซียม 4. หมึกกล้วย กับ แมงกะพรุน 8. Setae ของไส้เดือนมีประโยชน์อย่างไร 1. ใช้ในการจับอาหารให้แก่ไส้เดือน 2. ใช้ในการรับความรู้สึกจากภายนอก 3. ใช้ในการจิกดินทาให้เกิดการเคลื่อนที่ 4. ใช้ในการปิดดินทาให้ลาตัวติดอยู่กับดิน 9. สัตว์กลุ่มที่อาศัยระบบน้าช่วยในการเคลื่อนที่ได้แก่ 1. ยูกลีนา ฟองน้า พลานาเรีย 2. แมงกะพรุน หมึกกล้วย ดาวทะเล 3. ปลากระเบน ปลาฉลาม ปลาปักเป้า 4. พารามีเซียม พลานาเรีย หนอนตัวกลม 10. การทางานสลับกันของกล้ามเนื้อ Flexor และ Extensor เรียกการทางานนี้ว่าอะไร 1. Antagonism 2. Co-muscle cell 3. Coordinate muscle 4. Antagonism muscle “เพราะฝึกฝน จึงทาให้ได้รู้สิ่งที่ไม่รู้ เข้าใจสิ่งที่ไม่เข้าใจ” 8.เล่มที่ 2 การเคลื่อนที่ของสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง
  • 12.
    มาตรฐานสาระที่ 1 สิ่งมีชีวิตกับกระบวนการดารงชีวิต มาตรฐานว 1.1 เข้าใจหน่วยพื้นฐานของสิ่งมีชีวิต ความสัมพันธ์ของโครงสร้างและหน้าที่ ของระบบต่างๆ ของสิ่งมีชีวิตที่ทางานสัมพันธ์กัน มีกระบวนการสืบ เสาะหาความรู้ สื่อสารสิ่งที่เรียนรู้และนาความรู้ไปใช้ในการดารงชีวิตของ ตนเองและดูแลสิ่งมีชีวิต ผลการเรียนรู้ 1. สืบค้นข้อมูล สารวจตรวจสอบและอธิบายการเคลื่อนที่ของสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง เรื่องที่ สาระการเรียนรู้ จุดประสงค์การเรียนรู้ เวลา (ชั่วโมง) 1.การเคลื่อนที่ ของสัตว์ไม่มี กระดูกสันหลัง สัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง เช่น แมงกะพรุน อาศัยการหดตัว ของเนื้อเยื่อขอบกระดิ่งและ แรงดันน้า หมึกใช้กล้ามเนื้อ บริเวณลาตัวทาให้ภายในลาตัว พ่นน้าออกทางท่อไซฟอน ดาว ทะเลใช้กล้ามเนื้อและระบบท่อ น้า ไส้เดือนดินใช้เดือยและการ ทางานของกล้ามเนื้อสองชุด ทางานในสภาวะตรงกันข้าม (antagonism) แมลงใช้ กล้ามเนื้อสองชุดที่ขาและปีก ทางานในสภาวะตรงกันข้าม (antagonism) เช่นเดียวกัน ด้านความรู้ (K) 1. อธิบายลักษณะการเคลื่อนที่ของ แมงกะพรุน หมึก ดาวทะเล ไส้เดือนดิน และแมลง 2. เปรียบเทียบลักษณะการเคลื่อนที่ สัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง 3. อธิบายการทางานของกล้ามเนื้อ แบบสภาวะตรงกันข้าม (antagonism) 3 มาตรฐานการเรียนรู้ ตาราง วิเคราะห์ 9.เล่มที่ 2 การเคลื่อนที่ของสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง
  • 13.
    เรื่องที่ สาระการเรียนรู้ จุดประสงค์การเรียนรู้เวลา (ชั่วโมง) ด้านทักษะและกระบวนการ (P) 1. ออกแบบโมเดล/การทดลอง/ การวิเคราะห์หลักฐานเพื่อสร้าง คาอธิบายทางวิทยาศาสตร์ 2. อภิปรายวิธีการศึกษาการ เคลื่อนที่ของสัตว์ไม่มีกระดูกสัน หลังจากวิธีการสืบเสาะหาความรู้ การใช้หลักฐานและตีความจาก หลักฐาน 3. ด้านคุณลักษณะอันพึงประสงค์ (A) 3.1 ความมีวินัย 3.2 ความสนใจใฝ่รู้ เล่มที่ 2 การเคลื่อนที่ของสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง 10.
  • 14.
    อุปกรณ์ที่ต้องใช้ 1. หลอดดูดน้าหักงอ วิธีการทดลอง 1. หด-ยืดบริเวณส่วนที่โค้งงอ ของหลอด 2.สังเกตการเปลี่ยนแปลง ของหลอด การเคลื่อนที่ของสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลังชุดกิจกรรม การเรียนรู้ที่ 2 ไส้เดือนดิน...ชวนทา บันทึกสิ่งที่สังเกต .................................................................................................................................................................. .................................................................................................................................................................. .................................................................................................................................................................. .................................................................................................................................................................. .................................................................................................................................................................. เล่มที่ 2 การเคลื่อนที่ของสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง 11. วาดภาพโดยกมลรัตน์ ฉิมพาลี วาดภาพโดย กมลรัตน์ ฉิมพาลี
  • 15.
    บทนา สัตว์มีกระดูกสันหลังใช้กล้ามเนื้อและ กระดูกในการเคลื่อนที่ แล้วสัตว์ที่ไม่มีกระดูก และกล้ามเนื้อล่ะ จะเคลื่อนที่ด้วยวิธีการอย่างไร สัตว์ที่ไม่มีกระดูกสันหลังและร่างกายเก็บของเหลว เรียกว่าระบบโครงกระดูกของเหลว(hydrostatic skeleton) เป็นระบบโครงสร้างที่ใช้ของเหลว เช่น เลือด เป็นส่วนประกอบ พบตามสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง เช่น แมงกะพรุน ไส้เดือนดิน เป็นต้น การเคลื่อนที่ของสัตว์แบ่งออกได้เป็น 2 แบบ คือ แบบที่ไม่ใช้กล้ามเนื้อ และแบบที่ใช้ กล้ามเนื้อ แบบที่ไม่ใช้กล้ามเนื้อ ได้แก่ การเคลื่อนที่ระดับเซลล์ โดยใช้ microtubule เช่น การ เคลื่อนที่ของเซลล์ ที่อาจจะใช้ cilia หรือ microfilament ขึ้นอยู่กับชนิดของสิ่งมีชีวิต ส่วน แบบ ที่ใช้กล้ามเนื้อ โดยการหดตัวของกล้ามเนื้อ โดยใช้ microfilament ของเซลล์กล้ามเนื้อ ซึ่งการ เคลื่อนที่โดยวิธีนี้มักจะมีโครงกระดูกหรือโครงร่าง (skeleton) เป็นตัวการทาให้เกิดการเคลื่อนที่ เมื่อกล้ามเนื้อหดตัว ซึ่งโครงร่างดังกล่าวแบ่งออกเป็น 3 ชนิด คือ 1. Hydrostatic skeleton เป็นโครงร่างที่พบในพวกสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง ตั้งแต่พวก cnidarian เช่น แมงกะพรุน พวกหนอนตัวแบน หนอนตัวกลม และ annelids โดยภายในลาตัว ของสัตว์พวกนี้มีของเหลวปริมาณคงที่และอัดแน่น ทาหน้าที่เป็น Hydrostatic skeleton 2. Exoskeleton เป็นโครงร่างที่มีเปลือกแข็งหุ้ม เช่นในพวก mollusk หุ้มด้วยสาร จากพวกหินปูน (CaCO3) และพวก arthropods หุ้มด้วย cuticle เป็น chitin ซึ่งเป็นพวก polysaccharides ทาหน้าที่ข้อต่อยึดกับกล้ามเนื้อที่อยู่ภายในตัว เมื่อกล้ามเนื้อหดตัวทาให้ เคลื่อนที่ได้ https://www.northcountrypublicradio.org/news/story/191 55/20150702/how-do-animals-without-bones-move สืบค้นเมื่อวันที่ 10 สิงหาคม 2559 เล่มที่ 2 การเคลื่อนที่ของสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง 12. ภาพการเคลื่อนที่หมึก
  • 16.
    3. Endoskeleton เป็นพวกที่มีโครงร่างแข็งภายในเริ่มมีตั้งแต่พวก echinoderm โดยมีแผ่นแข็งเป็นแกนอยู่ภายในตัว ซึ่งเป็นผลึกของ Mg CO3 และ CaCO3 ภาพแสดงโครงร่างในการเคลื่อนที่ http://evolution.berkeley.edu/evolibrary/article/side_O_0/supportsystems สืบค้นเมื่อวันที่ 10 สิงหาคม 2559 ของเหลวในลาตัวไส้เดือน เปลือกของหอยทาก กระดูกภายในมือ คาถามชวนคิด นักเรียนคิดว่าฟองน้า มีการเคลื่อนที่อย่างไร บ้างค่ะ ปรับปรุงภาพจาก https://en.wikipedia.org/wiki/Sponge สืบค้นเมื่อวันที่ 10 สิงหาคม 2559 เล่มที่ 2 การเคลื่อนที่ของสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง 13.
  • 17.
    1. การเคลื่อนที่ของสิ่งมีชีวิตในไฟลัม ฟอริเฟอรา (Porifera)ได้แก่ ฟองน้า ฟองน้าซึ่งอาศัยแรงดันน้า ในการเคลื่อนที่และเคลื่อนที่เพียงไม่กี่ มิลลิเมตรในแต่ละวัน ในขณะที่ฟองน้า ที่มีอายุมากแทบจะไม่เคลื่อนที่เลย ปรับปรุงภาพจาก http://www.mcqbiology.com/2012 /10/mcq-on-phylum-porifera.html สืบค้นเมื่อวันที่ 10 สิงหาคม 2559 สิ่งมีชีวิตในไฟลัมนี้มีลักษณะพิเศษคือมีเข็มพิษ (Nematocyst) ไฮดราเคลื่อนที่ โดยการใช้กล้ามเนื้อ มีทั้งโดยการลอยตัว (floating) การยืดหดตัวและหนวดช่วยในการตีลังกา ซึ่ง แบบนี้เรียกว่า walking ภาพการตีลังกาของไฮดรา https://www.pinterest.com/pin/471963235922871105/ สืบค้นเมื่อวันที่ 10 สิงหาคม 2559 2. การเคลื่อนที่ของสิ่งมีชีวิตในไฟลัมไนดาเรีย (Cnidaria) ได้แก่ ไฮดราและแมงกะพรุน เล่มที่ 2 การเคลื่อนที่ของสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง 14.
  • 18.
    รู้จักแมงกะพรุน แมงกะพรุน โอบีเลียมีวงจรชีวิตแบบ สลับ (metagenesis)คือมีช่วงชีวิตที่ สืบพันธุ์แบบอาศัยเพศสลับกับช่วงชีวิต ที่สืบพันธุ์แบบไม่อาศัยเพศ และช่วงชีวิตที่เคลื่อนที่เรียกว่า เมดูซ่า (medusa) ระยะที่ไม่เคลื่อนที่ เรียกว่า โพลิป (polyp) ภาพจาก http://www.thaigoodview.com/no de/114745?page=0%2C3 สืบค้นเมื่อวันที่ 10 สิงหาคม 2559 แมงกะพรุนในระยะเมดูซา (madusa) มี รูปร่างคล้ายกระดิ่งและมีเทนทาเคิลมากมาย การเคลื่อนที่ ของแมงกะพรุนเกิดโดยการหดตัวของเนื้อเยื่อบริเวณของ กระดิ่ง รูปร่างของลาตัวคล้ายกระดิ่ง และมีของเหลวที่ เรียกว่า มีโซเกลีย (mesoglea) แทรกอยู่การหดตัวของ เนื้อเยื่อบริเวณขอบกระดิ่งและผนังที่ลาตัวสลับกัน ทาให้น้า ในลาตัวพ่นออกมาทางด้านล่างขณะเดียวกันแรงดันของน้า จะผลักตัวแมงกะพรุนให้พุ่งไปในทิศทางตรงกันข้ามกับน้าที่ พ่นออกมาการหดตัวของขอบกระดิ่งและผนังลาตัวของ แมงกะพรุนจะเป็นจังหวะ ทาให้แมงกะพรุนมีการเคลื่อนที่ เป็นจังหวะไปด้วย แต่ไม่มีการทางานแบบแอนทาโกนิซึม (antagonism) เพราะเป็นการหดตัวและคลายตัวของ กล้ามเนื้อชุดเดียวกัน ปรับปรุงภาพจาก http://www.thaigoodview.com/node/ 114745?page=0%2C3 สืบค้นเมื่อวันที่ 10 สิงหาคม 2559 เมดูซ่า โพลิป การเคลื่อนที่ของ แมงกะพรุนจะอาศัยแรงดันน้า (Hydrostatic pressure) โดย เป็นไปตามกฎข้อที่ 3 ของนิวตัน แรงกิริยา = แรงปฏิกิริยา Newton’s third law เล่มที่ 2 การเคลื่อนที่ของสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง 15.
  • 19.
    ภาพและข้อมูลจาก http://www.asnailsodyssey.com/LEARNAB OUT/JELLYFISH/jellyLoco.php สืบค้นเมื่อวันที่ 10 สิงหาคม2559 นักวิทยาศาสตร์ศึกษา กลไกการเคลื่อนของแมงกะพรุนสาย พันธุ์ Aurelia aurita เมื่อแมงกะพรุน เคลื่อนที่เนื้อเยื่อที่ขอบกระดิ่งจะหดเข้า และบีบน้าออกให้พุ่งตัวไปด้านตรงข้าม เมื่อคลายกล้ามเนื้อจะทาให้น้าไหลเข้า สู่ภายในและมีการคลื่นที่ถอยหลังเพียง เล็กน้อย มีการบีบขอบกระดิ่ง 5 ครั้ง ในช่วงเวลา 31 วินาที และเคลื่อนที่ได้ ประมาณ 10 เซนติเมตร วาดภาพโดย กมลรัตน์ ฉิมพาลี นักเรียนแปลความหมายกราฟได้หรือไม่ เมื่อนักวิทยาศาสตร์ได้เก็บข้อมูลเชิงปริมาณจะจัดกระทาข้อมูลในรูปแบบกราฟหรือตารางเพื่อให้สามารถ ตีความและสร้างความสัมพันธ์ของข้อมูลได้ ดังนั้นการอ่านหรือแปลความหมายจากกราฟและตาราง จึงมีความสาคัญในการศึกษาทางวิทยาศาสตร์ เล่มที่ 2 การเคลื่อนที่ของสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง 16.
  • 20.
    นักวิทยาศาสตร์สามารถสร้างคาอธิบายจากการสังเกตการเคลื่อนที่ของแมงกะพรุนได้ จากกฎข้อที่ 3 ของนิวตันคือ “ทุกแรงกิริยา (action) ย่อมมีแรงปฏิกิริยา (reaction) ซึ่งมีขนาด เท่ากัน แต่มีทิศตรงข้ามกันเสมอ” ดังนั้นเมื่อแมงกะพรุนใช้แรงบีบน้าออกจากร่างกาย แรงของน้า ก็จะกระทาต่อแมงกะพรุนเช่นเดียวกัน แต่ในทิศทางที่ตรงข้ามกัน เช่นเดียวกันกลับเมื่อเราเป่าลม เข้าไปในลูกโป่ง ลมที่ถูกปล่อยจากลูกโป่งก็จะมีค่าเท่ากับที่เราเป่าแต่ทิศทางตรงกันข้าม ภาพการเคลื่อนที่โดยอาศัยแรงดันน้าของแมงกะพรุน http://universaljellyfish.blogspot.com/2008/03/jelly-propulsion.html สืบค้นเมื่อวันที่ 10 สิงหาคม 2559 พลานาเรียมีการ เคลื่อนที่อย่างไร ไปสังเกตกัน ภาพจาก http://web.mit.edu/ neuro/planaria.html สืบค้นเมื่อวันที่ 10 สิงหาคม 2559 ลิงก์การเคลื่อนที่ของพลานาเรีย https://www.youtube.com/watch? v=w0QzSYQGsnA สืบค้นเมื่อวันที่ 10 สิงหาคม 2559 เล่มที่ 2 การเคลื่อนที่ของสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง 17. วาดภาพโดย กมลรัตน์ ฉิมพาลี 3. การเคลื่อนที่ของสิ่งมีชีวิตในไฟลัมเพลทธิเฮลมินธีส (Platyhelminthes)
  • 21.
    พลานาเรียเป็นสัตว์จาพวก หนอนตัวแบน อาศัยอยู่ในน้า พลานาเรียมีกล้ามเนื้อ3 ชนิด คือ กล้ามเนื้อวง (circular muscle) อยู่ทางด้าน นอก กล้ามเนื้อตามยาว (longitudinal muscle) อยู่ ทางด้านใน และกล้ามเนื้อทแยง (oblique muscle) ยึดอยู่ระหว่างส่วนบนและส่วนล่างข้างลาตัวพลานาเรีย เคลื่อนที่โดยการลอยไปตามน้าหรือคืบคลานไปตามพืช ใต้น้าโดยอาศัยกล้ามเนื้อวงและกล้ามเนื้อตามยาวส่วน กล้ามเนื้อทแยงจะช่วยให้กล้ามเนื้อลาตัวแบนบางและ พลิ้วไปตามน้า ในขณะที่พลานาเรียเคลื่อนไปตามผิวน้า ซิเลียที่อยู่ทางด้านล่างของลาตัวจะโบกพัดไปมาช่วยให้ เลื่อนตัวไปได้ดียิ่งขึ้น ภาพจาก https://www.studyblue.com/ notes/note/n/exam- 2/deck/12300397 สืบค้นเมื่อวันที่ 10 สิงหาคม 2559 4. การเคลื่อนที่ของสิ่งมีชีวิตในไฟลัมนีมาโทดา (Nematoda) ภาพพยาธิตัวกลม http://www.koppert.info.pl/sklep/ opuchlaki/opuchlaki-zwalczanie สืบค้นเมื่อวันที่ 10 สิงหาคม 2559 นักเรียนคิดว่าพยาธิ ต่างๆ มีการเคลื่อน อย่างไร ไปสังเกตกัน เลยค่ะ https://www.youtube.com/watch? v=JXaoAEOrm8Y สืบค้นเมื่อวันที่ 10 สิงหาคม 2559 เล่มที่ 2 การเคลื่อนที่ของสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง 18. 4. การเคลื่อนที่ของสิ่งมีชีวิตในไฟลัมนีมาโทดา (Nematoda)
  • 22.
    พยาธิไส้เดือนตัวกลม พยาธิปากขอพยาธิเส้นด้าย หนอนในน้าส้มสายชู สัตว์กลุ่มนี้จะมีกล้ามเนื้อเรียงตามความยาว ของลาตัว(longitudinal muscle) เท่านั้น การเคลื่อนที่ก็อาศัย การหดตัวคลายตัวของกล้ามเนื้อชนิดนี้ ดังนั้นจึงทาให้เกิดลักษณะ ส่ายไปส่ายมาแต่ก็เคลื่อนที่ไปได้ ภาพจาก http://www.seasite.niu.edu/indonesian/ themes/animals/small_animals/r_worm.htm สืบค้นเมื่อวันที่ 10 สิงหาคม 2559 ไส้เดือนดินเคลื่อนที่ อย่างไรตามดูกันค่ะ ภาพจาก https://www.youtube.com/watch? v=0Texxu3p7I8 สืบค้นเมื่อวันที่ 10 สิงหาคม 2559 ภาพจาก http://www.dkfindout.com/uk/ani mals-and-nature/earthworms- and-leeches/earthworms/ สืบค้นเมื่อวันที่ 10 สิงหาคม 2559 เล่มที่ 2 การเคลื่อนที่ของสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง 19. 5. การเคลื่อนที่ของสิ่งมีชีวิตในไฟลัมแอนนิลิดา (Annelida)
  • 23.
    ไส้เดือนมีกล้ามเนื้อ 2 ชุดคือ กล้ามเนื้อวงกลมรอบตัว (circular muscle) อยู่ทาง ด้านนอก และกล้ามเนื้อตามยาว (longitudinal muscle) ตลอดลาตัวอยู่ทางด้านใน นอกจากนี้ ไส้เดือนยังใช้เดือย (setae) ซึ่งเป็นโครงสร้างเล็ก ๆ ที่ยื่นออกจากลาตัวรอบปล้องช่วยในการ เคลื่อนที่ด้วย ขณะที่ไส้เดือนเคลื่อนที่ ไส้เดือนจะใช้เดือยจิกดินไว้ และกล้ามเนื้อวงกลมหดตัว ส่วนกล้ามเนื้อตามยาว คลายตัว ทาให้ลาตัวยืดยาวออก เมื่อสุดแล้วส่วนหน้า คือ ปล้องแรกของ ไส้เดือนกับเดือยจะจิกดินแล้วกล้ามเนื้อวงกลมคลายตัว กล้ามเนื้อตามยาวหดตัว ดึงส่วนท้ายของ ลาตังเคลื่อนมาข้างหน้า การเคลื่อนที่ของไส้เดือนเกิดจากการทางานร่วมกันของกล้ามเนื้อวงกลม และกล้ามเนื้อตามยาว หดตัวและคลายตัวเป็นระลอกคลื่นจากทางด้านหน้ามาทางด้านหลัง ทาให้เกิดการเคลื่อนที่ไปด้านหน้า (a) ไส้เดือนจะใช้เดือยจิกดินไว้ (b) กล้ามเนื้อวงกลมหดตัวส่วน กล้ามเนื้อตามยาวคลายตัว ทาให้ ลาตัวยืดยาวออก เมื่อสุดแล้วส่วน หน้า คือ ปล้องแรกของไส้เดือนกับ เดือยจะจิกดินแล้วกล้ามเนื้อวงกลม คลายตัว (c) ...กล้ามเนื้อตามยาวหดตัว ดึงส่วนท้ายของลาตังเคลื่อนมา ข้างหน้า การเคลื่อนที่ของไส้เดือน เกิดจากการทางานร่วมกันของ กล้ามเนื้อวงกลม และกล้ามเนื้อ ตามยาว หดตัวและคลายตัวเป็น ระลอกคลื่นจากทางด้านหน้ามา ทางด้านหลัง ทาให้เกิดการเคลื่อนที่ ไปด้านหน้า เล่มที่ 2 การเคลื่อนที่ของสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง 20. ภาพจาก www.slideshare/locomotion.com สืบค้นเมื่อวันที่ 10 สิงหาคม 2559
  • 24.
    A B C การเคลื่อนที่ของไส้เดือนดินโดยใช้แทน เปรียบเทียบการเคลื่อนที่ของไส้เดือนดิน A. วงกลมคลายตัวกล้ามเนื้อตามยาวหดตัว B. ดึงส่วนท้ายของลาตังเคลื่อนมาข้างหน้า C. กล้ามเนื้อตามยาว หดตัวและคลายตัวเป็นระลอก คลื่นจากทางด้านหน้ามาทางด้านหลัง ทาให้เกิดการ เคลื่อนที่ไปด้านหน้า คาสาคัญ คือ วงหด ยาวคลาย ปล้องยืด เดินหน้า วงคลาย ยืดหด ปล้องโป่ง ตามหน้า การเคลื่อนที่ของสิ่งมีชีวิตในไฟลัมอาร์โทโพดา (Arthopoda) 21.เล่มที่ 2 การเคลื่อนที่ของสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง กิจกรรมหลอดจะช่วยให้เข้าใจ การทางานของกล้ามเนื้อวงและ กล้ามเนื้อตามยาวมากขึ้น ภาพจาก http://www.alamy.com/stock- photo-frelon-vespa-carbo-hornet- animal-insecte-insect-locomotion- volvoler-15625341.html สืบค้นเมื่อวันที่ 10 สิงหาคม 2559 https://www.youtube.com/watch? v=2z9F6pVhR5o สืบค้นเมื่อวันที่ 10 สิงหาคม 2559 มาสังเกตการ เคลื่อนที่ของ แมลงกัน วาดภาพโดย กมลรัตน์ ฉิมพาลี 6. การเคลื่อนที่ของสิ่งมีชีวิตในไฟลัมอาร์โทโพดา (Arthopoda)
  • 25.
    แมลง (insect) เป็นสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลังแต่แมลงมีโครงร่างภายนอก (exoskeleton) ซึ่งเป็นสารพวกไคทินมีลักษณะเป็นโพรงเกาะกันด้วยข้อต่อ ซึ่งเป็นเยื่อที่งอได้ ข้อต่อข้อแรกของขา กับลาตัวเป็นข้อต่อแบบบอลแอนด์ซอกเก็ต (ball and socket) ส่วนข้อต่อข้ออื่นๆเป็นแบบบาน พับ การเคลื่อนไหวเกิดจากการทางานสลับกันของกล้ามเนื้อเฟลกเซอร์ (flexor)และเอกเทนเซอร์ (extensor) ซึ่งเกาะอยู่ในโพรงไคทินนี้ โดยกล้ามเนื้อเฟลกเซอร์ทาหน้าที่ในการงอขา และ กล้ามเนื้อเอกเทนเซอร์ทาหน้าที่ในการเหยียดขา ซึ่งเป็นการทางาน แบบแอนทาโกนิซึม (antagonism) ภาพจาก เอกสารประกอบการเรียนการสอนวิชา ชีววิทยา 3 (ว 40143) ระบบโครงร่างและการเคลื่อนไหว สืบค้นเมื่อวันที่ 10 สิงหาคม 2559 เล่มที่ 2 การเคลื่อนที่ของสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง 22. Tips : กระตุ้น ความจา
  • 26.
    แมลงมีระบบกล้ามเนื้อ 2 แบบคือ 1. ระบบกล้ามเนื้อที่ยึดติดกับปีกโดยตรง โดยมีกล้ามเนื้อคู่หนึ่งเกาะอยู่โคนปีกด้านในและ ส่วนท้อง เมื่อกล้ามเนื้อคู่นี้หดตัวจะทาให้ปีกยกขึ้น และกล้ามเนื้ออีกชุดหนึ่งเกาะอยู่กับโคนปีก ด้านนอกและส่วนท้อง เมื่อกล้ามเนื้อชุดนี้หดตัวจะทาให้ปีกลดตัวต่าลง การทางานของมัด กล้ามเนื้อนี้เป็นแบบแอนทาโกนิซึม ทาให้ปีกของแมลงยกขึ้น และกดลงจึงทาให้เกิดการบินขึ้น 2. ระบบกล้ามเนื้อที่ไม่ติดต่อกับปีกโดยตรง แต่ติดต่อกับผนังส่วนอก กล้ามเนื้อคู่หนึ่งเป็น กล้ามเนื้อตามขวางโดยเกาะอยู่กับผนังด้านบนของส่วนอกกับผนังด้านล่างของส่วนอก ภาพจาก http://www.vcharkarn.com/lesson/1413 สืบค้นเมื่อวันที่ 10 สิงหาคม 2559 เมื่อกล้ามเนื้อคู่นี้หดตัวทาให้ช่องอกแคบเข้าและลดต่าลง เกิดการยกปีกขึ้น ส่วนกล้ามเนื้อ อีกคู่หนึ่งจะเป็นกล้ามเนื้อตามยาวไปตามลาตัว เมื่อกล้ามเนื้อคู่นี้หดตัวทาให้ช่องอกยกสูงขึ้น ทาให้กดปีกลงด้านหลัง การทางานของกล้ามเนื้อทั้งสองคู่นี้จะทางานประสานกันเป็นแบบ แอนทาโกนิซึม จึงทาให้ขยับปีกขึ้นลงและบินไปได้ เล่มที่ 2 การเคลื่อนที่ของสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง 23.
  • 27.
    ถ้ายังไม่เข้าใจ ครูทาภาพประกอบและ ภาพเคลื่อนไหวไว้ให้ แล้วค่ะ ภาพเคลื่อนไหวการเคลื่อนที่ของแมลง https://www.youtube.com/channel/UCa x6-BW-4L_axm2pFdb_Xfw สืบค้นเมื่อวันที่ 10 สิงหาคม2559 นักเรียนใช้กล้อง/มือถืออัดการเคลื่อนที่ของแมลง จากนั้นใช้โปรแกรามที่ทาเป็นภาพ Slow motion จากนั้นศึกษาลักษณะการเคลื่อนที่ของแมลง ถ้าคิดไม่ออกไปดูตัวอย่างที่ https://www.youtube.com/watch?v=ED9j wEkuDtc กิจกรรมเสนอแนะ เล่มที่ 2 การเคลื่อนที่ของสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง 24. ภาพโดย กมลรัตน์ ฉิมพาลี
  • 28.
    หมึก (squid) หมึกเป็นสัตว์กลุ่มเดียวกับหอยหมึกเคลื่อนที่โดยการหดตัวของ กล้ามเนื้อลาตัว พ่นน้าออกมาไซฟอน (siphon) ซึ่งอยู่ทางส่วนล่างของส่วนหัวทาให้ตัวพุ่งไป ข้างหน้าในทิศทางที่ตรงข้ามกับทิศทางของน้านอกจากนี้ส่วนของไซฟอน ยังสามารถ เคลื่อนไหว ได้ทาให้เกิดการเปลี่ยนแปลงทิศทางของน้าที่พ่นออกมาทาให้เกิดการเปลี่ยนแปลงทิศทางของการ เคลื่อนที่ด้วยส่วนความเร็วนั้นขึ้นกับ ความแรงของการบีบตัวของกล้ามเนื้อ ลาตัว แล้วพ่นน้า ออกมา หมึกยังมีครีบอยู่ทางด้านข้างลาตัวช่วยในการทรงตัวให้หมึกเคลื่อนไปในทิศทางที่ เหมาะสม ภาพจาก https://gillylab.stanford.edu/locomotion.html สืบค้นเมื่อวันที่ 10 สิงหาคม 2559 เล่มที่ 2 การเคลื่อนที่ของสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง 25. ตัดคอขวดน้าพลาสติกออก ใส่ลูกโป่ง และเป่าลมเข้าไป จากนั้นนาไปปล่อยลม ออก สังเกตการเคลื่อนที่ กิจกรรมเสนอแนะ ภาพจาก https://www.sciencefriday.com/education al-resources/jet-setting-cephalopods/ สืบค้นเมื่อวันที่ 10 สิงหาคม 2559 7. การเคลื่อนที่ของสิ่งมีชีวิตในไฟลัมมอลลัสกา (Mollusca)
  • 29.
    การเคลื่อนที่ของดาวทะเล ดาวทะเล (sea star)เป็นสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง มีโครงแข็งที่ผิวนอกไม่ได้ยึดเกาะกับกล้ามเนื้อ ดาวทะเล มีระบบการเคลื่อนที่ด้วยระบบท่อน้า (water-vascular system) ซึ่งพบได้ในสัตว์กลุ่มนี้เท่านั้น ระบบท่อน้า ประกอบด้วยตะแกรงน้าเข้าคือ มาดรีโพไรต์ (madrepolite) ซึ่งอยู่ทางด้านหลังของดาวทะเล ต่อจากช่องตะแกรง เป็นท่อเล็กๆ เรียกว่า สโตนแคแนล เชื่อมต่อกับท่อวงแหวนที่อยู่รอบปาก เรียกว่า ริงแคแนล (ring canal) จากท่อวงแหวนนี้จะมีท่อน้า แยกออกไปในแขนทั้ง 5 ของดาวทะเล เรียกท่อนี้ว่า เรเดียลแคแนล (radial canal) ทางด้านข้างของเรเดียลแคแนล มีท่อแยกไปยังทิวบ์ฟีต (tube feet) ทางด้านบนของทิวบ์ฟีต จะมีลักษณะพองเป็นกระเปาะ เรียกว่า แอมพูลลา (ampulla) ภาพจาก http://zoologyinfosolution.blogspot.com/ 2013/04/water-vascular-system-of-starfish.html สืบค้นเมื่อวันที่ 10 สิงหาคม 2559 เล่มที่ 2 การเคลื่อนที่ของสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง 26. ภาพจาก https://www.youtube.com/watch?v =HPhAGyDceLo สืบค้นเมื่อวันที่ 10 สิงหาคม 2559 น้าเข้าสู่ระบบท่อน้าทาง มาดรีโพไรต์ และไหลผ่านท่อวงแหวน รอบปากเข้าสู่ท่อเรเดียลแคแนลและ ทิวบ์ฟีต เมื่อกล้ามเนื้อที่แอมพูลลา หดตัวทาให้ดันน้าในทิวบ์ฟีต ยืดยาว ออกไปดันกับพื้นที่อยู่ด้านล่างทาให้ เกิดการเคลื่อนที่ เมื่อเคลื่อนที่ไปแล้ว ทิวบ์ฟีตจะหดสั้นเข้า น้ากลับเข้าไปอยู่ ในแอมพูลลาใหม่ การยืดและหดของ ทิวบ์ฟีต ของดาวทะเล จะเกิดขึ้น หลายๆทิวบ์ฟีตและหลายๆครั้ง และมี ความสัมพันธ์กันทาให้เคลื่อนที่ไปได้ 8. การเคลื่อนที่ของสิ่งมีชีวิตในไฟลัมเอไคโนเดอร์มาตา (Echinodermata)
  • 30.
    การทางานของแอมพูลากับทิวบ์ฟีต ภาพจาก http://cronodon.com/BioTech/Asteroids_hydraulics.html สืบค้นเมื่อวันที่ 10 สิงหาคม2559 แผนผังมโนทัศน์การเคลื่อนที่ของสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง เล่มที่ 2 การเคลื่อนที่ของสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง 27. แอมพูลาบีบน้าออกทา ให้ทิวบ์ฟีตยืดออก เมื่อทิวบ์ฟีตหดสั้น จะทาให้น้าเข้าสู่ แอมพูลา https://www.youtube.com/watch? v=HPhAGyDceLo&t=25s สืบค้นเมื่อวันที่ 10 สิงหาคม 2559 ไปดูการทิวบ์ฟีตชัดๆกันเลย ดาวทะเล กล้ามเนื้อและ ระบบท่อน้า แมงกะพรุน กล้ามเนื้อขอบ กระดิ่ง หมึกกล้วย กล้ามเนื้อและ ท่อไซฟอน อาศัยสภาวะตรงกันข้ามไม่อาศัยสภาวะตรงกันข้าม พลานาเรีย ไส้เดือนดิน การเคลื่อนที่ของสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง
  • 31.
    ตอนที่ 1 :จากภาพให้นักเรียนเปรียบเทียบความเหมือนและความแตกต่างของการเคลื่อนที่ ระหว่างหมึกกับแมงกะพรุน เล่มที่ 2 การเคลื่อนที่ของสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง เสริมความรู้เรื่องการเคลื่อนที่ ของสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง แบบฝึกหัด 28. ความเหมือน ……………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………… ความแตกต่าง ……………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………………………...…
  • 32.
    2. ให้นักเรียนอธิบายส่วนประกอบต่างๆของดาวทะเล และเรียงลาดับการไหลเข้า–ออก ของกระแสน้า 3.การเคลื่อนที่ของหนอนตัวกลม และไส้เดือนดินต่างกันอย่างไร ………………………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………………………… 4. Antagonism คืออะไร ………………………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………………………… หมายเลข 1 คือ…………………………………………………………… ทาหน้าที่……………………………………………………………………… หมายเลข 2 คือ…………………………………………………………… ทาหน้าที่……………………………………………………………………… หมายเลข 3 คือ…………………………………………………………… ทาหน้าที่……………………………………………………………………… หมายเลข 4 คือ…………………………………………………………… ทาหน้าที่……………………………………………………………………… หมายเลข 5 คือ…………………………………………………………… ทาหน้าที่……………………………………………………………………… เล่มที่ 2 การเคลื่อนที่ของสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง 29.
  • 33.
    5. จากภาพให้นักเรียนอธิบายการเคลื่อนบินของแมลง ………………………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………………………… 6. จากภาพการทางานของขาแมลงให้นักเรียนเขียนแผนผังแสดงการทางานของกล้ามเนื้อ flexor และ extensor ………………………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………………………… เล่มที่ 2 การเคลื่อนที่ของสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง 30.
  • 34.
    ตอนที่ 2 :จงจับคู่ข้อความที่มีความสัมพันธ์กันโดยนาอักษรย่อหน้าข้อความด้านหลังมาเติมลงใน ช่องว่างความด้านหน้าให้ถูกต้อง A. ไส้เดือนดิน …………1. กล้ามเนื้อส่วนบนของทิวบ์ฟีตทาหน้าที่รับและ ดันน้า B. แมงกะพรุน ………….2. กล้ามเนื้อเอ็กเทนเซอร์จะหดตัวขณะที่กล้ามเนื้อ เฟล็กเซอร์คลายตัว C. ดาวทะเล ………….3. กล้ามเนื้อตามยาวคลายตัว กล้ามเนื้อยึดปีกส่วน อกหด D. มาดรีโพไรด์ ………….4. เป็นสัตว์กลุ่มแรกที่มีการเคลื่อนที่ในลักษณะ สภาวะตรงกันข้าม E. แอมพูลา ………….5. เคลื่อนที่ด้วยระบบท่อน้า F. หนอนตัวกลม ………….6. ท่อตระแกรงน้า ทาหน้าที่เปิด-ปิดให้น้าเข้าสู่ระบบ ท่อน้า G. ผึ้งยกปีก ………….7. การบีบ-คลายกล้ามเนื้อขอบกระดิ่งและผนังลาตัว H. ผึ้งกดปีก ………….8. อวัยวะเคลื่อนที่ของหมึก I. แมลงเหยียดขา ………….9. กล้ามเนื้อเฟล็กเซอร์จะหดตัวขณะที่กล้ามเนื้อ เอ็กเทนเซอร์คลายตัว J. แมลงงอขา ………….10. กล้ามเนื้อตามยาวและกล้ามเนื้อวง k. ไซฟอน ............11. กล้ามเนื้อตามยาวหดตัว กล้ามเนื้อยึดปีกส่วนอก คลายตัว เล่มที่ 2 การเคลื่อนที่ของสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง 31.
  • 35.
    เสริมความรู้เรื่องการเคลื่อนที่ ของสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง เล่มที่ 2 การเคลื่อนที่ของสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง32. ความเหมือน …………เคลื่อนที่โดยอาศัยแรงดันน้า…………………………………………………………………... ความแตกต่าง ………แมงกะพรุนเคลื่อนที่โดยการบีบขอบกระดิ่งและผนังลาตัว ในขณะที่หมึกใช้ ไซฟอนในการเคลื่อนที่…………………………………………………………………………………… เฉลย แบบฝึกหัด
  • 36.
    2. ให้นักเรียนอธิบายส่วนประกอบต่างๆของดาวทะเล และเรียงลาดับการไหลเข้า–ออก ของกระแสน้า 3.การเคลื่อนที่ของหนอนตัวกลม และไส้เดือนดินต่างกันอย่างไร หนอนตัวกลมมีกล้ามเนื้อวง มีแต่กล้ามเนื้อตามยาว เมื่อกล้ามเนื้อตามยาวหด และคลายตัวจึงทา ให้เกิดการเคลื่อนที่ในทิศทางที่ไม่แน่นอน ได้แต่งอตัวไปมาเท่านั้น แต่ไส้เดือนดินจะเคลื่อนที่โดย การคลายตัวและหดตัวของกล้ามเนื้อวง และกล้ามเนื้อตามยาวทางานแบบสภาวะตรงกันข้าม จึงมี ทิศทางการเคลื่อนที่ที่แน่นอน 4. Antagonism คืออะไร ลักษณะการทางานของกล้ามเนื้อ 2 ชุดที่ทางานประสานกันในทางตรงกันข้าม คือ ถ้าชุดหนึ่งหด ตัว กล้ามเนื้ออีกชุดหนึ่งจะคลายตัวในช่วงระยะเวลาเดียวกัน เช่น การทางานของกล้ามเนื้อ เฟลกเซอร์ที่หดตัว กล้ามเนื้อเอกเทนเซอร์จะคลายตัว ทาให้เกิดการเคลื่อนไหว หมายเลข 1 คือ……Ring canal………………………………….… ทาหน้าที่…ท่อรับน้าเพื่อส่งไปยังท่อน้าแยกทั้ง 5 แฉก หมายเลข 2 คือ……Radial canal………………………………… ทาหน้าที่…ท่อทางเดินน้าเพื่อส่งน้าไปยังแอมพูลา หมายเลข 3 คือ……Madreporite…………………………………. ทาหน้าที่…ตะแกรงน้าเข้าซึ่งอยู่ทางด้านหลังของดาวทะเล หมายเลข 4 คือ… Ampulla……………………………….………… ทาหน้าที่……กล้ามเนื้อที่รับและดันน้าไปยังทิวบ์ฟีต หมายเลข 5 คือ……Tube feet…………………………………… ทาหน้าที การยืดหดของทิวบ์ฟีตทาให้เกิดการเคลื่อนที่ เล่มที่ 2 การเคลื่อนที่ของสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง 33.
  • 37.
    5. จากภาพให้นักเรียนอธิบายการเคลื่อนบินของแมลง กลไกการขยับปีกขึ้น ::เกิดจากกล้ามเนื้อยึดเปลือกหุ้มส่วนอก (Vertical muscle) หดตัว ส่วนกล้ามเนื้อยึดปีกซึ่งเป็นกล้ามเนื้อตามยาว(Horizontal muscle) จะคลายตัว ทาให้ความสูง ของเปลือกหุ้ม อกแคบลง ดันให้ปีกยกตัวสูงขึ้น กลไกการขยับปีกลง :: เกิดจากกล้ามเนื้อยึดเปลือกหุ้มส่วนอก (Vertical muscle) คลาย ตัว ส่วนกล้ามเนื้อยึดปีกซึ่งเป็นกล้ามเนื้อตามยาว(Horizontal muscle) จะหดตัว ทาให้เปลือก หุ้ม อกสูงขึ้น ลงกดให้ปีกลดต่าลง 6. จากการทางานของขาแมลง ให้นักเรียนเขียนแผนผังแสดงการทางานของกล้ามเนื้อ flexor และ extensor การงอขาของแมลงเกิดจากกล้ามเนื้อเฟล็กเซอร์หดตัวกล้ามเนื้อเอ็กเทนเซอร์จะคลายตัว ในขณะเดียวกันเมื่อกล้ามเนื้อเฟล็กเซอร์คลายตัว กล้ามเนื้อเอ็กเทนเซอร์จะหดตัวทาให้ขาของ แมลงเหยียดออก เล่มที่ 2 การเคลื่อนที่ของสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง 34.
  • 38.
    ตอนที่ 2 :จงจับคู่ข้อความที่มีความสัมพันธ์กันโดยนาอักษรย่อหน้าข้อความด้านหลังมาเติมลงใน ช่องว่างความด้านหน้าให้ถูกต้อง A. ไส้เดือนดิน ……E……1.. กล้ามเนื้อส่วนบนของทิวบ์ฟีตทาหน้าที่รับและ ดันน้า B. แมงกะพรุน ……I…….2. กล้ามเนื้อเอ็กเทนเซอร์จะหดตัวขณะที่กล้ามเนื้อ เฟล็กเซอร์คลายตัว C. ดาวทะเล ……G…….3. กล้ามเนื้อตามยาวคลายตัว กล้ามเนื้อยึดปีกส่วน อกหด D. มาดรีโพไรด์ ……F….4. เป็นสัตว์กลุ่มแรกที่มีการเคลื่อนที่ในลักษณะ สภาวะตรงกันข้าม E. แอมพูลา ……C…….5. เคลื่อนที่ด้วยระบบท่อน้า F. หนอนตัวกลม ……D…….6. ท่อตระแกรงน้า ทาหน้าที่เปิด-ปิดให้น้าเข้าสู่ระบบ ท่อน้า G. ผึ้งยกปีก ……B…….7. การบีบ-คลายกล้ามเนื้อขอบกระดิ่งและผนังลาตัว H. ผึ้งกดปีก ……K…….8. อวัยวะเคลื่อนที่ของหมึก I. แมลงเหยียดขา ……J…….9. กล้ามเนื้อเฟล็กเซอร์จะหดตัวขณะที่กล้ามเนื้อ เอ็กเทนเซอร์คลายตัว J. แมลงงอขา ……A…..10. กล้ามเนื้อตามยาวและกล้ามเนื้อวง k. ไซฟอน ......H....11. กล้ามเนื้อตามยาวหดตัว กล้ามเนื้อยึดปีกส่วนอก คลายตัว เล่มที่ 2 การเคลื่อนที่ของสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง 35.
  • 39.
    คาชี้แจง 1. แบบทดสอบฉบับนี้มีข้อสอบ10 ข้อ ใช้เวลา 10 นาที 2. จงเลือกคาตอบที่ถูกต้องที่สุด แล้วเขียน  ลงในกระดาษคาตอบ 1. การเคลื่อนที่ของแมงกะพรุนที่อาศัยแรงดันน้ามีลักษณะเช่นเดียวกับการเคลื่อนที่ของสิ่งมีชีวิต ชนิดใด 1. อะมีบา 2. ปลิงทะเล 3. หมึกกล้วย 4. ดอกไม้ทะเล 2. ข้อใดคือการเคลื่อนที่ของแมงกะพรุน 1. การหดตัวของกล้ามเนื้อบริเวณลาตัว 2. การหดของเนื้อเยื่อขอบกระดิ่งสลับกับผนังลาตัว 3. การหดตัวของกล้ามเนื้อแอมพูลาสลับกับลิ้นที่บริเวณแอมพูลา 4. การหดตัวของกล้ามเนื้อวงที่ขอบกระดิ่งสลับกับกล้ามเนื้อลาตัว 3. ของเหลวที่อยู่ในเนื้อเยื่อชั้นนอกและเนื้อเยื่อชั้นในเรียกว่าอะไร 1. เอกโซเกลีย 2. มีโซเกลีย 3. เอนโดโซเกลีย 4. เอนเทอนอลโซเกลีย 4. ข้อใดคือการเคลื่อนที่ของหมึก 1. การหดของเนื้อเยื่อขอบกระดิ่งสลับกับผนังลาตัว 2. การหดตัวของกล้ามเนื้อแอมพูลาสลับกับลิ้นที่บริเวณแอมพูลา 3. การหดตัวของกล้ามเนื้อวงที่ขอบกระดิ่งสลับกับกล้ามเนื้อลาตัว 4. การหดตัวของกล้ามเนื้อบริเวณลาตัวแล้วพ่นน้าออกทางไซฟอน 5. ข้อใดกล่าวถึงการเคลื่อนที่ของดาวทะเลถูกต้อง 1. การหดตัวของกล้ามเนื้อแอมพูลาสลับกับลิ้นที่บริเวณแอมพูลา 2. การหดตัวของกล้ามเนื้อวงที่ขอบกระดิ่งสลับกับรีโพไดร์และแอมพูลา ทิวบ์ฟีทยืดยาวไปเตะพื้น ใต้น้า ลิ้นที่แอมพูลาจะป้งกันไม่ให้น้าไหลกลับ 3. การหดตัวของกล้ามเนื้อบริเวณลาตัวแล้วพ่นน้าออกทางแอมพูลา ทิวบ์ฟีทยืดยาวไปเตะพื้น ใต้น้า แอมพูลาจะคลายตัว ลิ้นที่แอมพูลาจะป้องกันไม่ให้น้าไหลกลับ 4. เมื่อน้าไหลเข้าทางมาดรีโพไดร์และแอมพูลา กล้ามเนื้อบริเวณแอมพูลาจะหดตัว ดันน้าไปยัง ทิวบ์ฟีท ทิวบ์ฟีทยืดยาวไปเตะพื้นใต้น้า ลิ้นที่แอมพูลาจะป้งกันไม่ให้น้าไหลกลับ ชุดกิจกรรมการเรียนรู้ที่ 2 เรื่องการเคลื่อนที่ของสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง แบบทดสอบ หลังเรียน เล่มที่ 2 การเคลื่อนที่ของสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง 36.
  • 40.
    6. การหดตัวและการยืดตัวของไส้เดือนเป็นผลจากการทางานร่วมกันของกล้ามเนื้อชนิดใด 1. Circularและ Longitudinal muscle 3. Flexor และ Extensor muscle 2. Endo และ Extensor muscle 4. Ventral และ Dorsal muscle 7. สิ่งมีชีวิตชนิดใดมีการเคลื่อนที่แบบเดียวกัน 1. ไฮดรา กับ ไส้เดือน 3. พลานาเรีย กับ ไฮดรา 2. อะมีบา กับ พารามีเซียม 4. หมึกกล้วย กับ แมงกะพรุน 8. Setae ของไส้เดือนมีประโยชน์อย่างไร 1. ใช้ในการจับอาหารให้แก่ไส้เดือน 2. ใช้ในการรับความรู้สึกจากภายนอก 3. ใช้ในการจิกดินทาให้เกิดการเคลื่อนที่ 4. ใช้ในการปิดดินทาให้ลาตัวติดอยู่กับดิน 9. สัตว์กลุ่มที่อาศัยระบบน้าช่วยในการเคลื่อนที่ได้แก่ 1. ยูกลีนา ฟองน้า พลานาเรีย 2. แมงกะพรุน หมึกกล้วย ดาวทะเล 3. ปลากระเบน ปลาฉลาม ปลาปักเป้า 4. พารามีเซียม พลานาเรีย หนอนตัวกลม 10. การทางานสลับกันของกล้ามเนื้อ Flexor และ Extensor เรียกการทางานนี้ว่าอะไร 1. Antagonism 2. Co-muscle cell 3. Coordinate muscle 4. Antagonism muscle 37.เล่มที่ 2 การเคลื่อนที่ของสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง
  • 41.
    ก่อนเรียน หลังเรียน 1. 31. 3 2. 2 2. 2 3. 2 3. 2 4. 4 4. 4 5. 4 5. 4 6. 1 6. 1 7. 4 7. 4 8. 3 8. 3 9. 2 9. 2 10.1 10.1 ชุดกิจกรรมการเรียนรู้ที่ 2 เรื่องการเคลื่อนที่ของสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง เฉลย แบบทดสอบ เล่มที่ 2 การเคลื่อนที่ของสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง 38.
  • 42.
    กระทรวงศึกษาธิการ. พระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ.2542 และที่แก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2545. กรุงเทพฯ : โรงพิมพ์องค์การรับส่งสินค้าและพัสดุภัณฑ์, 2545. กระทรวงศึกษาธิการ. ตัวชี้วัดและสาระการเรียนรู้แกนกลางกลุ่มสาระการเรียนรู้ วิทยาศาสตร์ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551. กรุงเทพฯ : คุรุสภาลาดพร้าว, 2551. กระทรวงศึกษาธิการ. หลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน ปีพุทธศักราช 2551. กรุงเทพฯ : คุรุสภาลาดพร้าว, 2551. พิมพันธ์ เดชะคุปต์และคณะ. ชุดกิจกรรมพัฒนาความคิดเสริมสร้างสมรรถนะสาคัญและ คุณลักษณะอันพึงประสงค์ของผู้เรียน วิทยาศาสตร์ ม.3 เล่ม 2. กรุงเทพฯ : สานักพิมพ์บริษัทพัฒนาคุณภาพวิชาการ (พว.) จากัด, 2558. สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี. คู่มือครู รายวิชาเพิ่มเติม ชีววิทยา เล่ม 3 กลุ่มสาระการเรียนรู้ วิทยาศาสตร์. พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ : โรงพิมพ์ สกสค, 2554. สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี. หนังสือเรียนรายวิชาเพิ่มเติม ชีววิทยา เล่ม 3 กลุ่มสาระการเรียนรู้ วิทยาศาสตร์. พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ : โรงพิมพ์ สกสค, 2554. โรงเรียนนวมินทราชินูทิศ เตรียมอุดมศึกษาพัฒนาการ. ใบงานที่ 1 เรื่อง การเคลื่อนที่ของสิ่งมีชีวิตชั้นต่า. สืบค้นเมื่อวันที่ 9 สิงหาคม 2559. http://km.nmrtup.ac.th/files/12051811112536455_12072220203827.pdf Reece, J. B., & Campbell, N. A. Campbell biology. (11th ed.). Boston: Benjamin Cummings Pearson, 2011. บรรณานุกรม เล่มที่ 2 การเคลื่อนที่ของสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง 39.