เล่มที่ 3 การเคลื่อนที่ของสัตว์มีกระดูกสันหลัง

เรื่องการเคลื่อนที่ของสัตว์มีกระดูกสันหลังเล่มที่ 3
ชุดกิจกรรมการเรียนรู้วิชาชีววิทยา (ว 32242)
ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5
หน่วยการเรียนรู้ : การเคลื่อนที่ของสิ่งมีชีวิต
กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์
นางสาวกมลรัตน์ ฉิมพาลี
ตาแหน่ง ครู วิทยฐานะ ครูชานาญการ
โรงเรียนถนนหักพิทยาคม
สานักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต 32
สานักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน
กระทรวงศึกษาธิการ

ชุดกิจกรรมการเรียนรู้วิชาชีววิทยา ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 หน่วยการเรียนรู้ : การเคลื่อนที่
ของสิ่งมีชีวิต เล่มที่ 3 เรื่อง การเคลื่อนที่ของสัตว์มีกระดูกสันหลัง ผู้สอนได้ดาเนินการจัดทาขึ้น
เพื่อประกอบในการจัดกิจกรรมการเรียนการสอน กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ รายวิชา
ชีววิทยา รหัสวิชา ว 32242 สาระที่ 1 สิ่งมีชีวิตกับกระบวนการดารงชีวิต ซึ่งผู้เรียนสามารถ
เรียนรู้และปฏิบัติกิจกรรมได้ด้วยตนเอง เรียนรู้และสร้างองค์ความรู้ตามลาดับขั้น ศักยภาพและ
ความสามารถของตนเอง ช่วยพัฒนาให้ผู้เรียนมีทักษะในการแสวงหาความรู้ ทักษะความคิด
สามารถดารงชีวิตในโลกแห่งการเปลี่ยนแปลงอย่างรู้เท่าทัน
เมื่อผู้เรียนศึกษาชุดกิจกรรมการเรียนรู้นี้แล้ว ผู้เรียนจะมีความรู้ ความเข้าใจ ทักษะและ
คุณลักษณะอันพึงประสงค์ตามจุดประสงค์การเรียนรู้ เพราะนอกจากความรู้ คาถาม สื่อการเรียนรู้
ที่ถูกจัดวางอย่างเป็นระบบขั้นตอนแล้ว ยังมีการเชื่อมโยงกับแหล่งข้อมูลวีดิทัศน์เพื่อช่วยขยาย
ขอบเขตของการรับรู้ของผู้เรียนอีกด้วย
ผู้สอนหวังว่า ชุดกิจกรรมการเรียนรู้เล่มนี้ จะเป็นประโยชน์อย่างยิ่งแก่ผู้เรียน ครูผู้สอน
และผู้ที่สนใจนาไปใช้ในการพัฒนาผู้เรียนให้เป็นบุคคลแห่งการเรียนรู้และมีความปกติสุข
ในการดารงชีวิต
กมลรัตน์ ฉิมพาลี
คานา
เล่มที่ 3 การเคลื่อนที่ของสัตว์มีกระดูกสันหลัง ก.

เรื่อง หน้า
คานา ................................................................................................................................
สารบัญ .............................................................................................................................
คาชี้แจงการใช้ชุดการเรียนรู้เรื่องการเคลื่อนที่ของสิ่งมีชีวิต................................................
คาแนะนาสาหรับครู............................................................................................................
คาแนะนาสาหรับนักเรียน....................................................................................................
ขั้นตอนการใช้......................................................................................................................
มาตรฐานการเรียนรู้............................................................................................................
ผลการเรียนรู้.......................................................................................................................
แบบทดสอบก่อนเรียน ......................................................................................................
ตารางวิเคราะห์มาตรฐานการเรียนรู้...................................................................................
ชุดการเรียนรู้เล่มที่ 3 เรื่องการเคลื่อนที่ของสัตว์มีกระดูกสันหลัง...............................
บัตรเนื้อหา ................................................................................................................
บัตรกิจกรรม .............................................................................................................
บัตรเฉลย ...................................................................................................................
แบบทดสอบหลังเรียน .......................................................................................................
เฉลยแบบทดสอบก่อนเรียนและหลังเรียน .......................................................................
บรรณานุกรม ....................................................................................................................
ก
ข
1
2
3
4
5
6
7
9
11
11
21
24
27
28
30
สารบัญ
ข.เล่มที่ 2 การเคลื่อนที่ของสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง

1. ชุดกิจกรรมการเรียนรู้วิชาชีววิทยา ว 32242 หน่วยการเรียนรู้ การเคลื่อนที่ของ
สิ่งมีชีวิต สาหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 มีทั้งหมด 7 เล่ม ดังนี้
1. เล่มที่ 1 เรื่อง การเคลื่อนที่ของสิ่งมีชีวิตเซลล์เดียว
2. เล่มที่ 2 เรื่อง การเคลื่อนที่ของสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง
3. เล่มที่ 3 เรื่อง การเคลื่อนที่ของสัตว์มีกระดูกสันหลัง
4. เล่มที่ 4 เรื่อง การเคลื่อนที่ของคน
5. เล่มที่ 5 เรื่อง กิจกรรม STEM กับการเคลื่อนที่ของข้อต่อและกล้ามเนื้อมือ
6. เล่มที่ 6 เรื่อง กิจกรรมวิทยาศาสตร์การกีฬากับการเคลื่อนที่
7. เล่มที่ 7 เรื่อง กิจกรรมการสร้างสิ่งประดิษฐ์เพื่อช่วยเหลือคนที่มีปัญหา
ด้านการเคลื่อนที่
สิ่งมีชีวิต มีจุดประสงค์การเรียนรู้ และเนื้อหาที่สอดคล้องกับสาระและมาตรฐานกลุ่มสาระ
การเรียนรู้วิทยาศาสตร์ สาระที่ 1 สิ่งมีชีวิตกับกระบวนการดารงชีวิต ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5
สิ่งมีชีวิต ในแต่ละชุดกิจกรรมจะเสร็จสมบูรณ์ในตัวเอง นักเรียนสามารถทบทวนได้ตามที่
ต้องการ นอกจากนี้ยังมีการเชื่อมโยงไปยังสื่อวีดิทัศน์เพื่อใช้ศึกษาและค้นคว้าเพิ่มเติม
4. นักเรียนสามารถประเมินตนเองได้โดยการตรวจคาตอบจากเฉลย
5. ควรศึกษาคาแนะนาในการใช้กิจกรรมการเรียนรู้ก่อนใช้ทุกชุดกิจกรรม
เล่มที่ 3 เรื่อง การเคลื่อนที่ของสัตว์มีกระดูกสันหลัง
คาชี้แจง
1.เล่มที่ 2 การเคลื่อนที่ของสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง

1.1 ศึกษารายละเอียดของชุดกิจกรรมการเรียนรู้ให้เข้าใจก่อนสอน
1.2 จัดเตรียมสิ่งแวดล้อม ระบบสนับสนุน เครื่องมือวัดและประเมินผล
ให้พร้อมใช้
ครูให้คาแนะนาและเป็นผู้อานวยความสะดวกในการดาเนินกิจกรรม ทั้งนี้ควรกระตุ้น
และส่งเสริมให้นักเรียนมีส่วนร่วมในการปฏิบัติกิจกรรม เพื่อพัฒนาทักษะการคิด
กล้าแสดงความคิดเห็น การทางานเป็นทีม และรับผิดชอบต่อหน้าที่
เมื่อสิ้นสุดการปฏิบัติกิจกรรมการเรียนการสอน ครูควรประเมินผลการเรียนรู้
ของผู้เรียนโดยใช้แบบทดสอบประจาชุดกิจกรรมการเรียนรู้
คาแนะนา
สาหรับครู
1. ขั้นตอนก่อนจัดการเรียนรู้
2. ขั้นการสอน
3. ขั้นสรุป
หากคุณครูมีข้อสงสัยในขั้นตอนใดของ
กิจกรรม สามารถสอบถามผ่านจากเพจ
“BioWow เทคนิคการเรียนการสอน
ชีววิทยา By Krupumbio
ได้ตลอดเวลาค่ะ
2.เล่มที่ 3 การเคลื่อนที่ของสัตว์มีกระดูกสันหลัง

การจัดกิจกรรมการเรียนรู้วิชาชีววิทยา ว 32242 หน่วยการเรียนรู้ การเคลื่อนที่ของ
สิ่งมีชีวิต สาหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 ให้นักเรียนปฏิบัติตามขั้นตอนด้วยความซื่อสัตย์และ
ตั้งใจ ดังนี้
1. ศึกษาจุดประสงค์การเรียนรู้
2. ทาแบบทดสอบก่อนเรียน ชุดกิจกรรมการเรียนรู้วิชาชีววิทยา ว 32242
หน่วยการเรียนรู้ การเคลื่อนที่ของสิ่งมีชีวิต สาหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 เล่มที่ 3
เรื่องการเคลื่อนที่ของสัตว์มีกระดูกสันหลัง
3. ปฏิบัติกิจกรรมและศึกษาสื่อต่างๆตามคาแนะนาของชุดกิจกรรมการเรียนรู้
ซึ่งสื่อวิดีทัศน์จะเชื่อมโยงได้ในรูปของ QR Code หรือการใช้ URL ไปยังวิดีทัศน์นั้น
4. ทาแบบฝึกเสริมทักษะเกี่ยวกับกิจกรรมการเรียนรู้ เพื่อประเมินความรู้ความเข้าใจในบทเรียน
5. ทาแบบทดสอบหลังเรียน หน่วยการเรียนรู้ การเคลื่อนที่ของสิ่งมีชีวิต สาหรับนักเรียน
ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 เล่มที่ 3 เรื่องการเคลื่อนที่ของสัตว์มีกระดูกสันหลัง
6. หากมีข้อคาถามหรือข้อสงสัยสามารถสอบถามครูผู้สอนได้
7. เกณฑ์การผ่านการประเมินจะผ่านเมื่อนักเรียนทาคะแนนได้ คิดเป็นร้อยละ 80
หากนักเรียนไม่ผ่านการประเมิน ให้นักเรียนศึกษาเนื้อหา และทากิจกรรมอีกครั้ง แล้วทาการ
ประเมินผลใหม่ จนกว่าจะได้คะแนนผ่านเกณฑ์ เพื่อให้มั่นใจว่านักเรียนมีความรู้ ความเข้าใจ
ตามวัตถุประสงค์การเรียนรู้และพร้อมที่จะเรียนรู้ในเล่มต่อไป
คาแนะนา
สาหรับ
นักเรียน
หากนักเรียนมีข้อสงสัยในขั้นตอนใด
ของกิจกรรม สามารถสอบถามผ่าน
จากเพจ “BioWow เทคนิคการเรียน
การสอนชีววิทยา By Krupumbio
ได้ตลอดเวลาค่ะ
เล่มที่ 3 การเคลื่อนที่ของสัตว์มีกระดูกสันหลัง 3.

ในการเรียนรู้ด้วยชุดกิจกรรมการเรียนรู้วิชาชีววิทยา รหัสวิชา ว 32242 หน่วยการเรียนรู้ :
การเคลื่อนที่ของสิ่งมีชีวิต เล่มที่ 3 เรื่อง การเคลื่อนที่ของสัตว์มีกระดูกสันหลัง นักเรียนควรปฏิบัติ
ดังนี้
ขั้นตอน
การใช้
1. ทาแบบทดสอบก่อนเรียน เพื่อตรวจสอบความรู้เดิม
เล่มที่ 3 การเคลื่อนที่ของสัตว์มีกระดูกสันหลัง
2. ศึกษาจุดประสงค์การเรียนรู้ สาระการเรียนรู้และเนื้อหาให้เข้าใจ
3. ทากิจกรรมในชุดกิจกรรมการเรียนรู้ให้ครบถ้วน
4. ทาแบบฝึกกิจกรรมให้ถูกต้อง
5. ทาแบบทดสอบหลังเรียน เพื่อประเมินผลความก้าวหน้าในการเรียนรู้
4.

มาตรฐานสาระที่ 1 สิ่งมีชีวิตกับกระบวนการดารงชีวิต
มาตรฐาน ว 1.1 เข้าใจหน่วยพื้นฐานของสิ่งมีชีวิต ความสัมพันธ์ของโครงสร้าง และหน้าที่
ของระบบต่างๆ ของสิ่งมีชีวิตที่ทางานสัมพันธ์กัน มีกระบวนการ
สืบเสาะหาความรู้ สื่อสารสิ่งที่เรียนรู้และนาความรู้ไปใช้ในการดารงชีวิต
ของตนเองและดูแลสิ่งมีชีวิต
มาตรฐาน ว 8.1 ใช้กระบวนการทางวิทยาศาสตร์และจิตวิทยาศาสตร์ในการสืบเสาะหา
ความรู้ การแก้ปัญหา รู้ว่าปรากฏการณ์ทางธรรมชาติที่เกิดขึ้นส่วนใหญ่มี
รูปแบบที่แน่นอน สามารถอธิบายและตรวจสอบได้ ภายใต้ข้อมูลและ
เครื่องมือที่มีอยู่ในช่วงสั้นๆเข้าใจว่า วิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี สังคม และ
สิ่งแวดล้อมมีความเกี่ยวข้องสัมพันธ์กัน
มาตรฐาน
การเรียนรู้

1. สืบค้น อภิปรายและอธิบายการสร้างเท้าเทียมของอะมีบา
2. สืบค้นอธิบายและเปรียบเทียบโครงสร้างและการทางานของแฟลเจลลัมกับซิเลีย
3. อธิบายลักษณะการเคลื่อนที่ของแมงกะพรุน หมึก ดาวทะเลไส้เดือนดิน และแมลง
4. เปรียบเทียบลักษณะการเคลื่อนที่สัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง
5. อธิบายการทางานของกล้ามเนื้อแบบสภาวะตรงกันข้าม (antagonism)
6. สารวจตรวจสอบ สืบค้น อภิปรายและอธิบายโครงสร้างที่ใช้ในการเคลื่อนที่ของสัตว์
มีกระดูกสันหลังที่อาศัยอยู่ในน้ากับสัตว์ที่อาศัยอยู่บนบกและคน
7. สารวจตรวจสอบ สืบค้น อภิปรายและอธิบายโครงสร้างที่ใช้ในการเคลื่อนที่ของคน
8.สารวจ ตรวจสอบ อภิปรายและอธิบายถึงการทางานของข้อต่อแบบต่างๆ
9. สืบค้นข้อมูล สารวจตรวจสอบและอธิบายลักษณะของกล้ามเนื้อประเภทต่างๆ
และกลไกการทางานของกล้ามเนื้อ
ผลการ
เรียนรู้

คาชี้แจง 1. แบบทดสอบฉบับนี้มีข้อสอบ 10 ข้อ ใช้เวลา 10 นาที
2. จงเลือกคาตอบที่ถูกต้องที่สุด แล้วเขียน  ลงในกระดาษคาตอบ
1. สัตว์มีกระดูกสันลังทุกชนิดมีระบบใด
1. ระบบเนื้อเยื่อ
2. ระบบกล้ามเนื้อ
3. ระบบโครงกระดูก
4. ระบบโครงร่างแข็งภายนอก
2. ลักษณะข้อไม่ใช่ลักษณะของนก
1. มีกล้ามเนื้อแข็งแรงและเบา
2. มีถุงลมติดกับปอดช่วยในการหายใจ
3. มีกระดูกใหญ่อัดตัวแน่น แข็งแรงและหนัก
4. มีกระดูกกลวง อยู่ชิดกันทาให้รูปร่างเล็กเพรียวลม
3. การที่ปลาว่ายน้าไปได้ดีเนื่องจากอะไร
1. ปลามีการว่ายน้าแบบตัว S
2. ปลามีเมือกช่วยลดแรงเสียดทาน
3. ปลามีครีบและหางช่วยในการว่ายน้า
4. ทุกข้อถูกต้อง
4. การเคลื่อนที่ของปลาในแนวดิ่งต้องอาศัยส่วนใด ช่วยให้เกิดการเคลื่อนที่และค้าจุนร่างกาย
1. ครีบหลัง ครีบอกและหาง
3. ครีบด้านข้าง ครีบอกและหาง
4. ครีบหาง ครีบหลังและครีบทวาร
ชุดกิจกรรมการเรียนรู้ที่ 3
แบบทดสอบ
ก่อนเรียน

5. ข้อใดกล่าวถึงถูกต้อง
ก. การเคลื่อนที่ของปลาเกิดจากการหดตัวและคลายตัวของกล้ามเนื้อที่ยึดอยู่ติดกับกระดูกสันหลัง
ข. การหดตัวของแต่ละส่วนจะเกิดขึ้นพร้อมๆกันเพื่อทาให้ปลาเคลื่อนที่ได้
ค. แรงลอยตัวของน้าทาให้ปลาใช้พลังงานในการพยุงตัวต้านต่อแรงโน้มถ่วงของโลกเพียงเล็กน้อย
1. ก และ ข ถูกต้อง 2. ข และ ค ถูกต้อง
3. ก และ ค ถูกต้อง 4. ก, ข และ ค ถูกต้อง
6. ครีบของปลามีไว้เพื่อประโยชน์ด้านใด
1. ช่วยในการพัดโบก
2. ช่วยในการดาน้า
3. ช่วยเพิ่มความเร็วในการเคลื่อนที่
4. ช่วยในการรักษาสมดุลในการเคลื่อนที่
7. นกบินได้โดยอาศัยการทางานของกล้ามเนื้อใดบ้าง
1. กระดูกข้อต่อและกระดูกอก
2. กระดูกโคนปีกและกระดูกอก
3. กระดูกโคนปีกและกระดูกปีก
4. กระดูกข้อต่อและกระดูกโคนปีก
8. นกขยับปีกขึ้นลงได้เนื่องจากการทางานแบบใด
1. Antagonism
2. Anta muscle
3. Co-muscle cell
4. Coordinate muscle
9. การเคลื่อนที่ของเสือซีต้าใช้กล้ามเนื้อใด
1. หัวไหล่ กระดูกขา และกระดูกสันหลัง
2. ขาหน้า ขาหลัง หัวไหล่ และกระดูกสันหลัง
3. หัวไหล่ กระดูกโคนสะโพกและกระดูกสันหลัง
4. ขาหน้า ขาหลัง หัวไหล่ สะโพกและกระดูกสันหลัง
10. ข้อใดกล่าวถูกต้อง
ก. การวิ่งของม้ามีการเคลื่อนที่เหมือนเสือซีต้า
ข. การเคลื่อนไหวรูปตัวS พบในกลุ่มสัตว์เลื้อยคลานพวกงู
ค. ปลาไหลลดการเสียดทานแต่มีกล้ามเนื้อมากกว่าจึงทาให้เสียเปรียบปลาชนิดอื่น
3. ก และ ค ถูกต้อง 4. ก,ขและค ถูกต้อง

มาตรฐานสาระที่ 1 สิ่งมีชีวิตกับกระบวนการดารงชีวิต
มาตรฐาน ว 1.1 เข้าใจหน่วยพื้นฐานของสิ่งมีชีวิต ความสัมพันธ์ของโครงสร้างและหน้าที่
ของระบบต่างๆ ของสิ่งมีชีวิตที่ทางานสัมพันธ์กัน มีกระบวนการสืบ
เสาะหาความรู้ สื่อสารสิ่งที่เรียนรู้และนาความรู้ไปใช้ในการดารงชีวิตของ
ตนเองและดูแลสิ่งมีชีวิต
ผลการเรียนรู้
1. สืบค้นข้อมูล สารวจตรวจสอบและอธิบายการเคลื่อนที่ของสัตว์มีกระดูกสันหลัง
เรื่องที่ สาระการเรียนรู้ จุดประสงค์การเรียนรู้ เวลา
(ชั่วโมง)
1.การเคลื่อนที่
ของสัตว์ไม่มี
กระดูกสันหลัง
สัตว์มีกระดูกสันหลัง ปลาและ
สัตว์เลื้อยคลานเคลื่อนที่โดยอาศัย
การหดและคลายตัวของกล้ามเนื้อที่ยึด
ติดกับกระดูกสันหลังและทิศทางการ
เคลื่อนที่แบบตัว S นกอาศัยการ
ทางานของกล้ามเนื้อที่ยึดระหว่าง
กระดูกโคนปีกและกระดูกอก เสือซีต้า
ที่เคลื่อนที่โดยอาศัยระบบโครงกระดูก
ที่มีลักษณะเป็นข้อต่อที่เคลื่อนไหวได้
เพราะกระดูกสันหลังที่โค้งงอและ
เหยียดตรงออกขณะพุ่งตัวทาให้เพิ่ม
ประสิทธิภาพในการเคลื่อนที่
ด้านความรู้ (K)
1. อธิบายลักษณะการเคลื่อนที่
รูปแบบตัว S อวัยวะพิเศษที่
ช่วยในการบินของนกและ
รูปแบบการวิ่งของเสือซีต้า
2. อธิบายการทางานของ
กล้ามเนื้อแบบสภาวะ
ตรงกันข้าม (antagonism)
3
มาตรฐานการเรียนรู้
ตาราง
วิเคราะห์

เรื่องที่ สาระการเรียนรู้ จุดประสงค์การเรียนรู้ เวลา
(ชั่วโมง)
ด้านทักษะและกระบวนการ
(P)
1. ออกแบบโมเดล/การ
ทดลอง/การวิเคราะห์หลักฐาน
เพื่อสร้างคาอธิบายทาง
วิทยาศาสตร์
2. อภิปรายวิธีการศึกษา
การเคลื่อนที่ของสัตว์มีกระดูก
สันหลังจากวิธีการสืบเสาะ
หาความรู้ทางวิทยาศาสตร์
การใช้หลักฐานและตีความ
จากหลักฐาน
3. ด้านคุณลักษณะอันพึง
ประสงค์ (A)
3.1 ความมีวินัย
3.2 ความสนใจใฝ่รู้

ภาพจาก
http://personal.psu.edu/faculty/c/x/cxc11/
aeromovies/6_Animal_Locomotion_3M.pdf
และ https://www.physics.harvard.edu/node/393
สืบค้นเมื่อวันที่ 30 สิงหาคม 2559
การเคลื่อนที่ของสัตว์มีกระดูกสันหลังชุดกิจกรรม
การเรียนรู้ที่ 3
....................................................................................
....................................................................................
....................................................................................
....................................................................................
....................................................................................
....................................................................................
....................................................................................
....................................................................................
....................................................................................
....................................................................................
....................................................................................
....................................................................................
....................................................................................
....................................................................................
....................................................................................
....................................................................................
....................................................................................
....................................................................................
....................................................................................
....................................................................................
ให้นักเรียนอภิปรายการเคลื่อนที่
ของสัตว์ในภาพ (ปลา นก และกวาง)

ภาพจาก
http://www.earthlife.net/fish/locomotion.html
สืบค้นวันที่30 สิงหาคม 2559
สัตว์น้ามีการปรับตัวให้เหมาะสมกับ
การดารงชีวิตอยู่ในน้า โดยการมีลาตัวที่เรียว
แบน มีเมือกลื่น เพื่อลดแรงเสียดทาน มีครีบ
เดี่ยว (หลัง, หาง, ทวาร) ใช้บังคับทิศทางไป
ข้างหน้า ครีบหลัง (อก, สะโพก) ใช้พยุง
ลาตัวเคลื่อนที่ขึ้นลงแนวดิ่ง มีถุงลม (swim
bladder) ช่วยลอยตัว มีกล้ามเนื้อยึด 2 ข้าง
ของกระดูกสันหลังเป็นแถบ ทางานแบบ
antagonism จึงทาให้มีการเคลื่อนที่แบบตัว
S
มาดูถุงลมที่ช่วยลอยตัว
การเคลื่อนของปลา
ภาพจาก
https://global.britannica.com/science/swim-bladder

ชนิดของครีบปลาแบ่งตามตาแหน่ง 5 ส่วน
ครีบคู่
1.ครีบอก (Pectoral fin)
2. Pelvic fin ครีบสะโพก
ครีบเดี่ยว
3. Dorsal fin ครีบหลัง
4. Annual fin ครีบทวาร
5. Caudal fin ครีบหาง
ภาพจาก
http://tpwd.texas.gov/kids/wild_things/fish/howdofishswim.phtml
ภาพจาก
http://biomania.weebly.com/f5_chapter2.html
2.1. 3. 4. 5
ใช้บังคับทิศทางไป
ข้างหน้า
เหมือนไม้พาย
ใช้พยุงลาตัวเคลื่อนที่
ขึ้นลงแนวดิ่ง
โครงก้างปลามีความยืดหยุ่นทาให้กล้ามเนื้อสามารถหด-คลาย
ทางานในสภาวะตรงกันข้าม
กล้ามเนื้อที่ยึดติด
กับก้างไม่ยืดหยุ่น
การเคลื่อนที่ของหางกับหัว
จะมีทิศทางตรงกันข้ามมี
รูปร่างเป็นตัวเอส (S)

สัตว์เลื้อยคลานจาพวก งู กิ้งก่า จิ้งจก มีการ
เคลื่อนที่ในลักษณะของรูปตัวเอส (S) สัตว์เลื้อยคลานที่ไม่มี
ขา เช่น งู เคลื่อนที่โดยอาศัยการหดและคลายตัวของ
กล้ามเนื้อทางานร่วมกับโครงกระดูก เกิดการงอตัวสลับ
ระหว่างซ้ายและขวา เรียกการเคลื่อนที่แบบนี้ว่า การเลื้อย
ส่วนสัตว์เลื้อยคลานที่มีขา เช่น กิ้งก่า จิ้งจก ตุ๊กแก
เคลื่อนที่โดยการก้าวขาไม่พร้อมกันระหว่างขาหน้าและขา
หลัง ทาให้ลาตัวเกิดการงอโค้งไปมาในลักษณะรูปตัวเอส
(S) การงอขาและการเหยียดขาเมื่อก้าวขาเดินเกิดการ
ทางานร่วมกันแบบสภาวะตรงกันข้ามของกล้ามเนื้อ
เฟล็กเซอร์และกล้ามเนื้อเอ็กเทนเซอร์ที่ยึดติดกับ
โครงกระดูก
การเคลื่อนที่ของเต่า ถ้าเป็นเต่าบกมีการเคลื่อนที่โดยใช้ขา ที่ขามีนิ้วเท้าช่วยในการ
เคลื่อนที่ แต่ถ้าเป็นเต่าที่อาศัยอยู่ในน้า ขาทั้งหมดจะถูกเปลี่ยนเป็นใบพาย เรียกกว่า ฟลิปเปอร์
(flipper) ช่วยในการว่ายน้าทาให้เต่าสามารถเคลื่อนที่ในน้าได้ เช่นเดียวกับแมวน้าและสิงโตทะเล
ที่ใช้ฟลิปเปอร์ช่วยในการเคลื่อนที่ในน้า
การเคลื่อนที่ของสัตว์เลื้อยคลาน
ภาพจาก
http://www.thaigoodview.com/node/32468 และ
http://www.blacklaserlearning.com/adventure/hawksbill-sea-turtle/
ภาพจาก
http://www.rubberbug.com/reptiles.htm
Flipper

นกเป็นสัตว์เลือดอุ่นที่มีกระดูกสันหลัง ซึ่งมีวิวัฒนาการมาจากสัตว์เลื้อยคลาน
โดยมีโครงสร้างกระดูกและกล้ามเนื้อคล้ายคลึงกัน โดยเฉพาะเกล็ดขาที่มีลักษณะเป็นเกล็ด
เช่นเดียวกัน รวมทั้งลักษณะการออกไข่และตัวอ่อนมีฟันพิเศษสาหรับเจาะเปลือกไข่ออกมา
หลักฐานที่แสดงความเชื่อมโยง
ระหว่างสัตว์ปีกและสัตว์เลื้อยคลาน คือ
การขุดพบซากดึกดาบรรพ์อายุประมาณ
130 ล้านปีที่แคว้นบาวาเรีย ประเทศ
เยอรมัน เมื่อปี พ . ศ . 2504 ซากดึกดา
บรรพ์ดังกล่าว มีลักษณะกึ่งนกกึ่ง
สัตว์เลื้อยคลาน คือ ที่ปากมีฟัน มีเล็บ
ยื่นออกมาจากหัวปีกและมีกระดูกหาง
ยาว ซึ่งเป็นลักษณะของสัตว์เลื้อยคลาน
ขณะเดียวกันก็มีขนปกคลุมลาตัว
เช่นเดียวกับนก นักวิทยาศาสตร์เรียก
ซากดึกดาบรรพ์ที่ค้นพบชิ้นนี้ว่า
อาร์คีออพเทอริกซ์ ซึ่งถือกันว่าเป็น
บรรพบุรุษของนก
ภาพจาก
https://theviblog.wordpress.com/2014/06/
นักวิทยาศาสตร์รู้ได้อย่างไรว่า
สัตว์ปีกและสัตว์เลื้อยคลานมี
ความสัมพันธ์กัน
ชวนคิด
หลักฐานและการตีความ
การเคลื่อนที่ของนก
http://www.wallpaperhd.pk/cute-little-
bird-flying-hd-wallpaper/

นกมีกระดูกที่กลวง ทาให้ตัวเบา และ
อัดตัวกันแน่น ทาให้นกมีขนาดเล็ก และรูปร่าง
เพรียวลมจึงเคลื่อนตัวไปในอากาศได้ดี
โครงสร้างใดบ้างที่ช่วยให้นกบินได้
นกมีกล้ามเนื้อที่ใช้ในการขยับปีกที่แข็งแรงโดย
กล้ามเนื้อนี้จะยึดอยู่ระหว่างโคนปีกกับกระดูกอก
(keel of sternum) กล้ามเนื้อคูหนึ่ง ทาหน้าที่เป็น
กล้ามเนื้อยกปีก (levater muscle) คือ กล้ามเนื้อ
เพกทอราลิสไมเนอร์ (pectoralis minor)
และกล้ามเนื้ออีกคู่มีขนาดใหญ่มากทาหน้าที่ใน
การหุบปีกลง (depressor muscle) คือ กล้ามเนื้อ
เพกทอราลิสเมเจอร์ (pectoralis major)
ภาพจาก
http://www.birdwatchingdaily.com/blo
g/2014/01/30/the-amazing-muscles-
and-bones-that-make-birds-fly/
ภาพจาก
https://sharon-taxonomy2010-
p6.wikispaces.com/chordata-aves
กระดูก
กล้ามเนื้อ

ภาพจาก
http://www.bio.miami.edu/dana/106/
106F14_10.html
ถุงลมของนกเจริญดีมากและอยู่ติดกับปอด
นอกจากนี้ยังแทรกเข้าไปในโครงกระดูกด้วย ในขณะที่
นกหายใจเข้ากระดูกอกจะลดต่าลงถุงลมขยายขนาดขึ้น
อากาศจะไหลผ่านเข้าสู่หลอดลม เข้าสู่ปอดและเข้าสู่ถุง
ลมตอนท้าย ส่วนอากาศที่ถูกใช้แล้ว จะออกจากปอด
เข้าสู่ถุงลมตอนหน้า ในขณะที่หายใจออก อากาศจากถุงลมตอนท้ายจะเข้าสู่ปอด ทาให้ปอด
พองออกและอากาศจากถุงลมตอนหน้าถูกขับออกนอกร่างกายต่อไปอย่างนี้เสมอ การมีถุงลม
ของนกทาให้เพิ่มประสิทธิภาพในการถ่ายเทอากาศให้แก่ปอดได้เป็นอย่างดี แต่ถุงลมทาหน้าที่
ช่วยปอดเท่านั้นไม่ได้ทาหน้าที่ในการแลกเปลี่ยนแก๊ส การที่นกบินนกต้องใช้พลังงานจานวนมาก
จึงทาให้นกมีเมแทบอลิซึมสูงมาก นกจึงต้องกินมากและใช้ออกซิเจนมากด้วย
ภาพปรับปรุงจาก
http://biomania.weebly.com/f5_chapter2.
html
การทางานของกล้ามเนื้อคู่นี้มีลักษณะเป็น
แอนทาโกนิซึมด้วย คือ ขณะที่นกกดปีกลง
กล้ามเนื้อเพกทอราลิสเมเจอร์ (กล้ามเนื้อกดปีก)
จะหดตัว ส่วนเพกทอราลิสไมเนอร์ (กล้ามเนื้อยก
ปีก) จะคลายตัวขณะที่นกยกปีกขึ้นกล้ามเนื้อ
เพกทอราลิสไมเนอร์จะหดตัวขณะที่กล้ามเนื้อ
เพกทอราลิสเมเจอร์จะคลายตัวสลับกันไป
ถุงลม

ปีกและขน
ขนนก ขนที่ปกคลุมผิวลาตัวนก เป็นขนแบบก้านหรือ
ขนแบบแผง (feather) มีลักษณะเบาบางช่วยอุ้มอากาศ
ขณะบินได้เป็นอย่างดี นอกจากนี้ขนนกยังป้องกันไม่ให้
อากาศผ่านได้ในขณะที่นกหุบปีกลง ทาให้เกิดความดัน
อากาศช่วยดันตัวนกให้เคลื่อนที่ไปข้างหน้าได้ แต่เมื่อ
นกยกปีกขึ้นขนนกบริเวรปีกเปิดออกทาให้อากาศผ่านได้
จึงไม่เกิดแรงต้านขณะที่นกบิน
ปีกนก เป็นอวัยวะที่โครงสร้างภายใน
มีลักษณะคล้ายคลึงกับแขนคน ปีกนก
ช่วยให้นกสามารถบินได้ เนื่องจาก
โครงสร้างของปีกด้านบนมีความยาว
มากกว่าด้านล่างเช่นเดียวกับปีก
เครื่องบิน เมื่อนกลอยตัวอยู่ในอากาศ
อากาศที่ไหลผ่านด้านบนของปีกนกจะ
เคลื่อนที่ด้วยความเร็วสูงกว่าอากาศที่
ไหลผ่านด้านล่างของปีก ทาให้ความดัน
อากาศใต้ปีกสูงกว่าความดันอากาศ
ด้านบน ดังนั้นความดันอากาศด้านล่าง
ของปีกนกจึงช่วยพยุงปีกและลาตัวของ
นกให้ลอยอยู่ในอากาศได้
ภาพจาก
http://www.wangchan.ac.th/teacher_issue/
t712/unit35.html
เชื่อมโยงกับฟิสิกส์
การร่อนหรือลอยตัวในอากาศของนก
อากาศด้านบนของปีกนกจะ เคลื่อนที่
อย่างรวดเร็ว ทาให้บริเวณเหนือปีกมี
ความดันอากาศน้อยกว่า อากาศที่
เคลื่อนที่ใต้ปีก ความดันอากาศใต้ปีกซึ่ง
มากกว่าจะพยุงให้ปีกและลาตัวลอยอยู่
ในอากาศ

ภาพจาก
http://www.dhgate.com/product/silicone-swimming-web-hand-swimming-
fins/371284054.html
อุปกรณ์ถุงมือทีจะช่วยในการว่ายน้าอย่างไร นักเรียนคิดว่า
นักวิทยาศาสตร์พัฒนาอุปกรณ์ชิ้นนี้โดยเลียนแบบสิ่งมีชีวิต
ชนิดใด
ชวนคิด
กบ เขียดและเป็ดขณะที่เคลื่อนไหวในน้า
จะใช้โครงสร้างที่มีลักษณะเป็นแผ่นบางๆ ยึดติดอยู่
ระหว่างนิ้วเท้าช่วยโบกพัดน้าทาให้ลาตัวเคลื่อนไป
ข้างหน้าได้เรียกว่า web ถ้าเป็นการกระโดดของกบ
จะใช้ขาหลังทั้งสองในการดีดตัวไปข้างหน้า
การเคลื่อนที่ของกบ เขียดและเป็ด
ภาพกบจาก
http://www.therushforum.com/index.php?/topic/87037-
substancewithoutstyles-slightly-frivolous-flora-and-
fauna-photo-gallery/page__st__200
ภาพเป็ดจาก
https://www.pinterest.com/barbienoken/ducks/

การเคลื่อนที่ของเสือซีตาร์
การเคลื่อนที่ของสุนัข
Greyhound
https://www.youtube.
com/watch?v=jc8Hno
4M0Qs
การเคลื่อนที่
ของเสือซีตาร์
https://www.youtube.
com/watch?v=S-
zcA_mOa94
เรียงลาดับสัตว์ที่กาหนดให้ต่อไปนี้
จากการเคลื่อนที่เร็วที่สุดไปหาช้าที่สุด
ลองทายดู
ภาพเคลื่อนไหว
สุนัขเกรย์ฮาวด์
สิงโตแอฟริกา
ละมั่งเขาแหลม
เสือซีตาร์
ภาพจาก
https://en.wikipedia.org/wiki/Greyhound_racing
http://whysoblu.com/african-cats-review/
http://www.lewis-clark.org/article/3140
https://plus.google.com/+MayFongRobinson/posts/3cRYSQhZ8Ti
สัตว์ที่วิ่งได้เร็วมากๆ เช่น จะมีกล้ามเนื้อของขาทั้งสี่
แข็งแรงมาก โดยเฉพาะอย่างยิ่งขาหลังจะแข็งแรงเป็นพิเศษ
เพราะต้องใช้ในการกระโดด นอกจากนี้กระดูกสันหลังของ
เสือซีต้า ก็ช่วยได้มาก เนื่องจากมีขนาดยาว และเคลื่อนขึ้น
ลงได้ดี ทาให้ช่วงการก้าวของขาหน้าและขาหลังห่างกันมาก
จึงวิ่งได้เร็ว ความแข็งแรงของกล้ามเนื้อ ช่วยให้ความถี่และ
ความแรงของการก้าวสูง เสือซีต้าจึงวิ่งได้เร็วมาก
เสือซีตาวิ่งด้วยความเร็วเฉลี่ย 70 กิโลเมตรต่อชั่วโมง
ละมั่งเขาแหลมวิ่งด้วยความเร็วเฉลี่ย 60 กิโลเมตรต่อชั่วโมง
สิงโตแอฟริกาวิ่งด้วยความเร็วเฉลี่ย 55 กิโลเมตรต่อชั่วโมง
สุนัขเกรย์ฮาวด์วิ่งด้วยความเร็วเฉลี่ย 45 กิโลเมตรต่อชั่วโมง
ข้อมูลจาก http://www.planet-science.com/categories/over-11s/human-body/2012/06/how-
fast-is-usain-bolt.aspx

ตอนที่ 1 : อธิบายหลักการการเคลื่อนที่ของสัตว์แต่ละชนิดให้ถูกต้องและสมบูรณ์
1. จากภาพจงอธิบายการเคลื่อนที่ของปลา พอสังเขป
2. ระบุครีบและหน้าที่ให้ถูกต้อง
เสริมความรู้เรื่องการเคลื่อนที่
ของสัตว์มีกระดูกสันหลังแบบฝึกหัด
หมายเลข 1 คือ……………………………………………………………
ทาหน้าที่………………………………………………………………………
หมายเลข 2 คือ……………………………………………………………
ทาหน้าที่………………………………………………………………………
หมายเลข 3 คือ……………………………………………………………
ทาหน้าที่………………………………………………………………………
หมายเลข 4 คือ……………………………………………………………
ทาหน้าที่………………………………………………………………………
หมายเลข 5 คือ……………………………………………………………
ทาหน้าที่………………………………………………………………………
………………………………………………………………………
………………………………………………………………………
………………………………………………………………………
………………………………………………………………………
………………………………………………………………………
………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………....
………………………………………………………………………
………………………………………………………………………
………………………………………………………………………
………………………………………………………………………

3. การทางานของกล้ามเนื้อกับการทางานของปีกนก
…………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………
4. จงอธิบายโครงร่างของเสือที่ใช้ในการเคลื่อนที่
………………………………………………………………………
………………………………………………………………………
………………………………………………………………………
………………………………………………………………………
………………………………………………………………………
………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………....
………………………………………………………………………
………………………………………………………………………
………………………………………………………………………
………………………………………………………………………
………………………………………………………………………
………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………....

ตอนที่ 2 : จงจับคู่ข้อความที่มีความสัมพันธ์กันโดยนาอักษรย่อหน้าข้อความด้านหลังมาเติมลงใน
ช่องว่างความด้านหน้าให้ถูกต้อง
A. flipper …………1. ปลา
B. web ………….2. เต่า
C. กระดูกสันหลัง กระดูก
โคนขา หัวไหล่
………….3. สัตว์เลื้อยคลาน
D. การเคลื่อนที่รูปตัว S ………….4. กบ
E. กล้ามเนื้อยึดกระดูก
และครีบ
………….5. เสือ

เสริมความรู้เรื่องการเคลื่อนที่
ของสัตว์มีกระดูกสันหลัง
2. ระบุครีบและหน้าที่ให้ถูกต้อง
เฉลย
แบบฝึกหัด
หมายเลข 1 คือ… Caudal fin ครีบหาง
ทาหน้าที่…ใช้พยุงลาตัวเคลื่อนที่ขึ้นลงแนวดิ่ง
หมายเลข 2 คือ… Annual fin ครีบทวาร
ทาหน้าที่ใช้พยุงลาตัวเคลื่อนที่ขึ้นลงแนวดิ่ง
หมายเลข 3 คือ… Pelvic fin ครีบสะโพก
ทาหน้าที่……ใช้บังคับทิศทางไปข้างหน้าเหมือนไม้พา
หมายเลข 4 คือ…… Dorsal fin ครีบหลัง
ทาหน้าที่…ใช้พยุงลาตัวเคลื่อนที่ขึ้นลงแนวดิ่ง
หมายเลข 5 คือ……ครีบอก (Pectoral fin)
ทาหน้าที่………ใช้บังคับทิศทางไปข้างหน้าเหมือนไม้พาย
เมื่อกล้ามเนื้อที่ยึดติดกับกระดูกสันหลังด้านใด
ด้านหนึ่งหดตัว (เริ่มจากส่วนหัวมาทางส่วนหาง) ทาให้
เกิดการโบกพัดของครีบหาง (Caudal fin) ดันให้ตัวพุ่ง
ไปข้างหน้าโดยมีครีบหลัง(Dorsal fin) ช่วยในการทรง
ตัวไม่ให้เสียทิศทาง โดยกล้ามเนื้อจะทางานในสภาวะ
ตรงกันข้าม

3. การทางานของกล้ามเนื้อกับการทางานของปีกนก
การทางานของกล้ามเนื้อคู่นี้มีลักษณะเป็นแอนทาโกนิซึมด้วย คือ ขณะที่นกกดปีกลง
กล้ามเนื้อเพกทอราลิสเมเจอร์ (กล้ามเนื้อกดปีก) จะหดตัว ส่วนเพกทอราลิสไมเนอร์ (กล้ามเนื้อ
ยกปีก) จะคลายตัวขณะที่นกยกปีกขึ้นกล้ามเนื้อเพกทอราลิสไมเนอร์จะหดตัวขณะที่กล้ามเนื้อ
เพกทอราลิสเมเจอร์จะคลายตัวสลับกันไป
4. จงอธิบายโครงร่างของเสือที่ใช้ในการเคลื่อนที่
สามารถในการโค้งงอของกระดูกสันหลังในการ
เคลื่อนที่และเมื่อพุ่งตัวกระดูกสันหลังจะเหยียด
ออกไป (สันหลังจะมีส่วนสาคัญ ในการช่วยสปริง
ตัว ระยะยืดของช่วงกว้างของขา) เสือชีต้ามี
กล้ามเนื้อขาทั้งสี่ที่แข็งแรงมาก โดยเฉพาะอย่างยิ่ง
ขาหลังจะแข็งแรงเป็นพิเศษ เพราะต้องใช้ในการ
กระโดด นอกจากนี้กระดูกสันหลังของเสือชีต้าก็
ช่วยได้มาก เนื่องจากมีขนาดยาวและเคลื่อนที่ขึ้น
ลงได้ดี ทาให้ช่วงการก้าวของขาหน้าและขาหลัง
ห่างกันมาก มันจึงวิ่งได้เร็ว ความแข็งแรงของ
กล้ามเนื้อช่วยให้ความถี่และความแรงของ
การก้าวสูง เสือชีต้าจึงวิ่งได้เร็วมาก

ตอนที่ 2 : จงจับคู่ข้อความที่มีความสัมพันธ์กันโดยนาอักษรย่อหน้าข้อความด้านหลังมาเติมลงใน
ช่องว่างความด้านหน้าให้ถูกต้อง
A. flipper ……E……1. ปลา
B. web ……A…….2. เต่า
C. กระดูกสันหลัง กระดูก
โคนขา หัวไหล่
……D…….3. สัตว์เลื้อยคลาน
D. การเคลื่อนที่รูปตัว S ……B…….4. กบ
E. กล้ามเนื้อยึดกระดูก
และครีบ
……C…….5. เสือ

คาชี้แจง 1. แบบทดสอบฉบับนี้มีข้อสอบ 10 ข้อ ใช้เวลา 10 นาที
2. จงเลือกคาตอบที่ถูกต้องที่สุด แล้วเขียน  ลงในกระดาษคาตอบ
1. สัตว์มีกระดูกสันลังทุกชนิดมีระบบใด
1. ระบบเนื้อเยื่อ
2. ระบบกล้ามเนื้อ
3. ระบบโครงกระดูก
4. ระบบโครงร่างแข็งภายนอก
2. ลักษณะข้อไม่ใช่ลักษณะของนก
1. มีกล้ามเนื้อแข็งแรงและเบา
2. มีถุงลมติดกับปอดช่วยในการหายใจ
3. มีกระดูกใหญ่อัดตัวแน่น แข็งแรงและหนัก
4. มีกระดูกกลวง อยู่ชิดกันทาให้รูปร่างเล็กเพรียวลม
3. การที่ปลาว่ายน้าไปได้ดีเนื่องจากอะไร
1. ปลามีการว่ายน้าแบบตัว S
2. ปลามีเมือกช่วยลดแรงเสียดทาน
3. ปลามีครีบและหางช่วยในการว่ายน้า
4. ทุกข้อถูกต้อง
4. การเคลื่อนที่ของปลาในแนวดิ่งต้องอาศัยส่วนใด ช่วยให้เกิดการเคลื่อนที่และค้าจุนร่างกาย
3. ครีบด้านข้าง ครีบอกและหาง
4. ครีบหาง ครีบหลังและครีบทวาร
หลังเรียน

5. ข้อใดกล่าวถึงถูกต้อง
ก. การเคลื่อนที่ของปลาเกิดจากการหดตัวและคลายตัวของกล้ามเนื้อที่ยึดอยู่ติดกับกระดูกสันหลัง
ข. การหดตัวของแต่ละส่วนจะเกิดขึ้นพร้อมๆกันเพื่อทาให้ปลาเคลื่อนที่ได้
ค. แรงลอยตัวของน้าทาให้ปลาใช้พลังงานในการพยุงตัวต้านต่อแรงโน้มถ่วงของโลกเพียงเล็กน้อย
3. ก และ ค ถูกต้อง 4. ก, ข และ ค ถูกต้อง
6. ครีบของปลามีไว้เพื่อประโยชน์ด้านใด
1. ช่วยในการพัดโบก
2. ช่วยในการดาน้า
3. ช่วยเพิ่มความเร็วในการเคลื่อนที่
4. ช่วยในการรักษาสมดุลในการเคลื่อนที่
7. นกบินได้โดยอาศัยการทางานของกล้ามเนื้อใดบ้าง
1. กระดูกข้อต่อและกระดูกอก
2. กระดูกโคนปีกและกระดูกอก
3. กระดูกโคนปีกและกระดูกปีก
4. กระดูกข้อต่อและกระดูกโคนปีก
8. นกขยับปีกขึ้นลงได้เนื่องจากการทางานแบบใด
1. Antagonism
2. Anta muscle
3. Co-muscle cell
4. Coordinate muscle
9. การเคลื่อนที่ของเสือซีต้าใช้กล้ามเนื้อใด
1. หัวไหล่ กระดูกขา และกระดูกสันหลัง
2. ขาหน้า ขาหลัง หัวไหล่ และกระดูกสันหลัง
3. หัวไหล่ กระดูกโคนสะโพกและกระดูกสันหลัง
4. ขาหน้า ขาหลัง หัวไหล่ สะโพกและกระดูกสันหลัง
10. ข้อใดกล่าวถูกต้อง
ก. การวิ่งของม้ามีการเคลื่อนที่เหมือนเสือซีต้า
ข. การเคลื่อนไหวรูปตัวS พบในกลุ่มสัตว์เลื้อยคลานพวกงู
ค. ปลาไหลลดการเสียดทานแต่มีกล้ามเนื้อมากกว่าจึงทาให้เสียเปรียบปลาชนิดอื่น
3. ก และ ค ถูกต้อง 4. ก,ขและค ถูกต้อง

ก่อนเรียน หลังเรียน
1. 3 1. 3
2. 3 2. 3
3. 4 3. 4
4. 4 4. 4
5. 3 5. 3
6. 4 6. 4
7. 2 7. 2
8. 1 8. 1
9. 4 9. 4
10.1 10.1
เฉลย

กระทรวงศึกษาธิการ. พระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2542 และที่แก้ไขเพิ่มเติม
(ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2545. กรุงเทพฯ : โรงพิมพ์องค์การรับส่งสินค้าและพัสดุภัณฑ์,
2545.
กระทรวงศึกษาธิการ. ตัวชี้วัดและสาระการเรียนรู้แกนกลางกลุ่มสาระการเรียนรู้
วิทยาศาสตร์ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551.
กรุงเทพฯ : คุรุสภาลาดพร้าว, 2551.
กระทรวงศึกษาธิการ. หลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน ปีพุทธศักราช 2551.
กรุงเทพฯ : คุรุสภาลาดพร้าว, 2551.
พิมพันธ์ เดชะคุปต์และคณะ. ชุดกิจกรรมพัฒนาความคิดเสริมสร้างสมรรถนะสาคัญและ
คุณลักษณะอันพึงประสงค์ของผู้เรียน วิทยาศาสตร์ ม.3 เล่ม 2. กรุงเทพฯ :
สานักพิมพ์บริษัทพัฒนาคุณภาพวิชาการ (พว.) จากัด, 2558.
สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี. คู่มือครู รายวิชาเพิ่มเติม ชีววิทยา
เล่ม 3 กลุ่มสาระการเรียนรู้ วิทยาศาสตร์. พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ : โรงพิมพ์
สกสค, 2554.
สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี. หนังสือเรียนรายวิชาเพิ่มเติม ชีววิทยา
เล่ม 3 กลุ่มสาระการเรียนรู้ วิทยาศาสตร์. พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ : โรงพิมพ์
สกสค, 2554.
โรงเรียนนวมินทราชินูทิศ เตรียมอุดมศึกษาพัฒนาการ. ใบงานที่ 1
เรื่อง การเคลื่อนที่ของสิ่งมีชีวิตชั้นต่า. สืบค้นเมื่อวันที่ 9 สิงหาคม 2559.
http://km.nmrtup.ac.th/files/12051811112536455_12072220203827.pdf
Reece, J. B., & Campbell, N. A. Campbell biology. (11th ed.). Boston:
Benjamin Cummings Pearson, 2011.
บรรณานุกรม

เล่มที่ 3 การเคลื่อนที่ของสัตว์มีกระดูกสันหลัง

More Related Content

What's hot

Similar to เล่มที่ 3 การเคลื่อนที่ของสัตว์มีกระดูกสันหลัง

More from กมลรัตน์ ฉิมพาลี

เล่มที่ 3 การเคลื่อนที่ของสัตว์มีกระดูกสันหลัง