1. การเคลื่อนที่
ของสิ่งมีชีวิต

2. การเคลื่อนที่
ของสัตว์
ไม่มีกระดูก
สันหลัง

3. การเคลื่อนที่ของ
แมงกะพรุน
แมงกะพรุน
(jelly fish)
แมงกะพรุนมีรูป
ร่างเหมือนร่ม
เป็นสัตว์ที่มลำา
ี
ตัวนิมมาก มีนำา
่
เป็นองค์
ประกอบส่วน

4. เคลือนที่โดยการหดตัวของ
่
เนืำอเยื่อที่อยู่บริเวณขอบร่ม
และผนังลำาตัวทำาให้พ่นนำำา
ออกมาทางด้านล่างส่วนตัว
จะพุ่งไปในทิศทางตรงข้าม
กับนำำาที่พ่นออกมา การหด
ตัวนีำจะเป็นจังหวะทำาให้ตัว
แมงกะพรุนเคลือนไปเป็น
่
จังหวะด้วย

5. แผนภาพแสดงการเคลื่อนที่
ของแมงกะพรุน
(ลูกศรแสดงทิศทางการ

6. ไฮดรา ใช้กล้ามเนืำอใน
การเคลื่อนที่

8. การเคลื่อนทีของ ่
หมึก
หมึก (squid) หมึกเป็นสัตว์กลุ่ม
เดียวกับหอย จัดอยูในไฟลัม
่
มอลลัสกา (mollusca)
☞ หมึกเคลื่อนทีโดยการหดตัว
่
ของกล้ามเนือลำาตัว พ่นนำำาออก
ำ
มาไซฟอน (siphon) ซึ่งอยูทาง ่
ส่วนล่างของส่วนหัวทำาให้ตวพุ่ง
ั
ไปข้างหน้าในทิศทางที่ตรงข้าม

10. การเคลื่อนทีของ
่
ดาวทะเล
ดาวทะเล(sea star) จัดอยู่ใน
ไฟลัมเอไคโนเดอร์มาตา
(echinodermata) มีโครง
แข็งที่ผิวนอกไม่ได้ยึดเกาะกับ
กล้ามเนืำอ
✬ดาวทะเลมีระบบการเคลื่อนที่

13. Picture 6
-Madreporite กร
องนํ้าให้ผานเข้า
่
ภายในตัวปลาดาว
โดยไม่ให้สิ่งอื่น
ผ่านเข้า
-Ampulla
กระโปรงกล้ามเนื้อ
หดตัวดันนํ้า
Tube feet ทําให้
ยืดออก

16. การเคลื่อนทีของ ่
แมลง ดังนีำ
แมลงมีกล้ามเนืำอ 2 ชุด
1. กล้ามเนือยึดเปลือกหุมส่วนนอก
ำ ้
2. กล้ามเนือตามยาวยึดปีก
ำ
กล้ามเนือยึดเปลือกหุมส่วนนอก หด
ำ ้
ตัว กล้ามเนือตามยาวยึดปีก คลาย
ำ
ตัว ทำาให้ปีกยกขึำน
กล้ามเนือตามยาวยึดปึก หดตัว
ำ
กล้ามเนือยึดเปลือกหุมส่วนนอก
ำ ้

17. การทำางานของกล้ามเนืำอของแมลง
ขณะยกปีกขึำนและกดปีกลง

18. การเคลื่อนทีของ
่
พลานาเรีย
พลานาเรีย (planaria)
พลานาเรียเป็นสัตว์
จำาพวกหนอนตัวแบน ใน
ไฟลัมแพลทีเฮลมิน
เทส(platyhelminthes
) อาศัยอยู่ในนำำา

19. พลานาเรีย
เคลื่อนที่โดย
ใช้
-ซิเลีย
-กล้ามเนืำอ

20. พลานาเรียเคลือนที่โดย
่
การลอยไปตามนำำาหรือคืบ
คลานไปตามพืชใต้นำาโดย
อาศัยกล้ามเนืำอวงและ
กล้ามเนืำอตามยาวส่วน
กล้ามเนืำอทแยงจะช่วยให้
กล้ามเนืำอลำาตัวแบนบาง
และพลิวไปตามนำำา ในขณะ
ำ
ที่พลานาเรียเคลือนไปตาม
่

22. การเคลื่อนทีของ
่
หนอนตักลม (round
พวกหนอนตัว
วกลม
worm) จัดอยู่ในไฟลัมเนมาโท
ดา (nematoda) เช่น เนมาโทด
พยาธิไส้เดือนตัวกลม พยาธิ
ปากขอ พยาธิเส้นด้าย หนอนใน
นำำาส้มสายชู สัตว์กลุ่มนีำจะมี
กล้ามเนืำอเรียงตามความยาว
ของลำาตัว(longitudinal
muscle) เท่านัน การเคลื่อนที่ก็
ำ

23. การเคลื่อนทีของ
่
ไส้เอนดิน (earth
ไส้เดื ดือนดิน
worm) จัดอยู่ในไฟลัม
แอนเนลิตา (annelida)
ไส้เดือนมีกล้ามเนืำอ 2 ชุด
คือ กล้ามเนืำอวงกลมรอบ
ตัว (circular muscle) อยู่
ทางด้านนอก และกล้าม
เนืำอตามยาว

24. กิจกรรมที่ 7.1 การเคลือนที่
่
ของไส้เดือนดิน
จุดประสงค์ของกิจกรรม
1. สังเกตโครงสร้างที่ใช้ใน
การเคลื่อนที่ของไส้เดือนดิน
2. อธิบายลักษณะการ
เคลื่อนที่ของไส้เดือนดิน
3. อธิบายการทำางานของ
กล้ามเนือที่ทำางานร่วมกันใน
ำ
สภาวะตรงข้าม

25. กิจกรรมที่ 7.1 การเคลือนที่
่
ของไส้เดือนดิน
วัสดุอุปกรณ์
1. ไส้เดือนดิน
2. แผ่นกระจกใส
3. แว่นขยาย
วิธีการทดลอง
ให้นกเรียนสังเกตโครงสร้าง
ั
และลักษณะการเคลือนทีของ
่ ่
ไส้เดือนดินบนแผ่นกระจกใส แล้ว

26. - กล้ามเนืำอวงรอบลำาตัว
- กล้ามเนืำอตามยาวของลำาตัว
- เดือยสำาหรับยึดดิน ทำาให้
เคลื่อนทีมีทศทางแน่นอน
่ ิ

27. การเคลื่อนทีของไส้เดือนเกิด
่
จากการทำางานร่วมกันของกล้าม
เนือวงกลม และกล้ามเนือตาม
ำ ำ
ยาว หดตัวและคลายตัวเป็น
ระลอกคลื่นจากทางด้านหน้ามา
ทางด้านหลัง ทำาให้เกิดการ
การทำางานตรงข้าานหน้า
เคลือนทีไปด้ มกันของกล้ามเนือ 2 ช
่ ่ ำ
ลักษณะนีเรียกว่า
ำ
สภาวะตรงกันข้าม (antagonism)