Downloaded 851 times
หน่วยของสิ่งมีชีวิต
- 1. รายวิชาพื้นฐาน กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ วิชาวิทยาศาสตร์ม.1 เล่ม 1 1
- 2.
- 3. หน่วยพื้นฐานของสิ่งมีชีวิต เซลล์ของสิ่งมีชีวิต สิ่งมีชีวิตเซลล์เดียว และสิ่งมีชีวิตหลายเซลล์ กล้องจุลทรรศน์ โครงสร้างและ หน้าที่ของเซลล์
- 5. เซลล์ (cell) •หน่วยเล็กที่สุดที่ทา หน้าที่ของสิ่งมีชีวิตได้ • รอเบิร์ต ฮุค (Robert hooke) ใช้กล้องจุลทรรศน์ ชนิดเลนส์ประกอบส่องดูสิ่งต่างๆ ที่สนใจ • นาเปลือกต้นโอ๊คมาตัดเป็นชิ้นบางๆ แล้วส่องดูจึงเห็นเป็นช่องสี่เหลี่ยมเล็กๆ เรียงติดต่อกัน ซึ่งเรียกช่องเล็กๆ นี้ว่า เซลล์
- 7. สิ่งมีชีวิตเซลล์เดียว (unicellular organism) อะมีบา แบคทีเรีย พารามีเซียม ไดอะตอม ยีสต์ • ร่างกายประกอบด้วยเซลล์เพียงเซลล์เดียว • กิจกรรมต่างๆ ที่เกี่ยวข้องกับการดา รงชีวิตจะเกิดขึ้นภายในเซลล์เดียวนี้ • ตัวอย่างเช่น สาหร่ายเซลล์เดียว อะมีบา ยีสต์ แบคทีเรีย เป็นต้น
- 8. • ร่างกายประกอบด้วยเซลล์มากมายหลายล้านเซลล์ •เซลล์แต่ละชนิดจะมีขนาด รูปร่าง และหน้าที่แตกต่างกันไป • เซลล์จะรวมกลุ่มกันเพื่อทา หน้าที่เฉพาะ ซึ่งเรียกว่า เนื้อเยื่อ (tissue) • ได้แก่ พืชและสัตว์ทุกชนิด เซลล์คุม อยู่บริเวณใต้ใบ ของพืชทุกชนิด ยกเว้น พืชที่อยู่ในน้ำ เซลล์ขนรำก มีลักษณะยำว และบำง เพื่อเพิ่มพื้นที่ผิว ในกำรดูดซึมน้ำ และแร่ธำตุ เซลล์ประสำท มีแขนง ช่วยเพิ่มพื้นที่ในกำรส่ง สัญญำณประสำท เซลล์กล้ำมเนื้อ มีลักษณะ ยำว หัวท้ำยแหลม และ มีนิวเคลียสอยู่กลำงเซลล์ สิ่งมีชีวิตหลายเซลล์ (multicellular organism)
- 10. กล้องจุลทรรศน์ ส่วนประกอบของกล้องจุลทรรศน์ แขนกลอ้ง(arm) ใช้จับเวลำเคลื่อนย้ำย เลนส์ใกลต้า (eyepiece lens) ทำ หนำ้ที่ขยำยภำพ ที่ได้จำกเลนส์ใกล้วัตถุให้ มีขนำดใหญ่ขนึ้ แท่นวางวัตถุ (stage) ใช้กล้องจุลทรรศน์ สำหรับวำงสไลด์ ฐาน (base) ทำ หนำ้ที่รับนำ้หนัก ของกล้องจุลทรรศน์ เลนส์ใกลวั้ตถุ(objective lens) ทำ หนำ้ที่ขยำยภำพ ของวัตถุ ป่มุปรบัภาพหยาบ (coarse adjustment knob) ใช้หมุนเพื่อเลื่อนตำ แหน่งของ แท่นวำงวัตถุขนึ้ลงในกำรหำภำพ ป่มุปรบัภาพละเอียด (fine adjustment knob) ใช้หมุนเพื่อทำ ให้เห็นภำพได้ ชัดเจนยิ่งขนึ้
- 11. วิธีใช้กล้องจุลทรรศน์ • วางกล้องจุลทรรศน์บนพื้นที่เรียบสม่าเสมอ • หมุนเลนส์ใกล้วัตถุที่มีกา ลังขยายต่า สุดมาอยู่ตรง กับลา กล้อง และปรับกระจกเงาหรือเปิดสวิตช์ไฟ • นาสไลด์วางลงบนแท่นวางวัตถุ แล้วจึงหมุนปุ่ม ปรับภาพหยาบ ให้ลา กล้องเลื่อนลงมาอยู่ใกล้วัตถุ มากที่สุด • มองผ่านเลนส์ใกล้ตา แล้วหมุนปุ่มปรับภาพหยาบ ขึ้นช้าๆ จนมองเห็นวัตถุค่อนข้างชัดเจน จากนั้น หมุนปุ่มปรับภาพละเอียด เพื่อปรับภาพให้คมชัด มากขึ้น • ถ้าต้องการขยายภาพให้มีขนาดใหญ่ขึ้น ให้หมุน เลนส์ใกล้วัตถุที่มีกาลังขยายสูงเข้ามาในแนว ลา กล้อง แล้วหมุนปุ่มปรับภาพละเอียดเพื่อให้เห็น ภาพชัดเจนขึ้น
- 13. โครงสร้างและหน้าที่ของเซลล์พืชและเซลล์สัตว์ • เซลล์พืชมีรูปร่างเหลี่ยมมีผนังเซลล์ ห่อหุ้มอยู่ด้านนอก ซึ่งช่วยให้เซลล์ คงรูปอยู่ได้ • เซลล์สัตว์มีรูปร่างไม่แน่นอน ไม่มีผนังเซลล์ ซึ่งมีเยื่อหุ้มเซลล์ ห่อหุ้มอยู่ด้านนอก
- 14. ส่วนที่ห่อหุ้มเซลล์ เป็นโครงสร้างที่ห่อหุ้มไซโทพลาซึม และแสดงขอบเขตของเซลล์ ผนังเซลล์ (cell wall) • ประกอบด้วยสารพวกเซลลูโลส (cellulose) เรียงตัวไขว้กัน • ทา หน้าที่ให้ความแข็งแรงแก่เซลล์ ซึ่งช่วยให้เซลล์คงรูปอยู่ได้ • พบเฉพาะในเซลล์พืชเท่านั้น
- 15. เยื่อหุ้มเซลล์ (cell membrane) • ประกอบด้วยสารพวกโปรตีนและไขมัน • ลักษณะเป็นเยื่อบางๆ ที่ห่อหุ้มส่วนต่างๆ ของเซลล์ไว้ • มีคุณสมบัติยอมให้สารบางชนิดผ่านได้ เรียกว่า เยื่อเลือกผ่าน (semipermeable membrane) • พบในเซลล์ทุกชนิด
- 16. ไซโทพลาซึม (cytoplasm) เป็นของเหลวที่อยู่ภายในเยื่อหุ้มเซลล์ประกอบด้วยสารเคมีและออร์แกเนลล์ต่างๆ ที่ทา หน้าที่เกี่ยวกับกิจกรรมของเซลล์ ร่างแหเอนโดพลาซึม (endoplasmic reticulum) • เป็นท่อแบนซึ่งมีบางส่วนโป่งพองออกเป็นถุง เรียงขนานซ้อนกันเป็นชั้นๆ เชื่อมต่อกัน และ เชื่อมต่อกับเยื่อหุ้มนิวเคลียสด้วย • มีหน้าที่สังเคราะห์โปรตีนและเอนไซม์
- 17. กอลจิบอดี (golgi body) • เป็นถุงกลมแบนที่บริเวณขอบโป่งพองออก ซึ่งมีลักษณะ คล้ายจานเรียงซ้อนกันเป็นชั้นๆ • พบอยู่ใกล้กับร่างแหเอนโดพลาซึม • ทา หน้าที่เก็บสารที่ร่างแหเอนโดพลาซึมสร้างขึ้น
- 18. ไมโทคอนเดรีย (mitochondria) •มีรูปร่างหลายแบบขึ้นอยู่กับชนิดของเซลล์ ส่วนใหญ่จะมีรูปร่างกลม ท่อนสั้น ท่อนยาว หรือกลมรีคล้ายรูปไข่ • มีเยอื่หุ้ม 2 ชั้น โดยเยื่อชั้นนอกมีลักษณะเรียบ ทา หน้าที่ควบคุมการ ผ่านเข้าออกของสารต่างๆ ส่วนเยื่อชั้นในจะพับทบไปมา • เป็นแหล่งสร้างพลังงานให้แก่เซลล์
- 19. คลอโรพลาสต์ (chloroplast) •มีเยอื่หุ้ม 2 ชั้น ภายในมีรงควัตถุสีเขียว เรียกว่า คลอโรฟิลล์ (chlorophyll) • ทา หน้าที่สร้างสารอาหารให้แก่เซลล์ • พบเฉพาะในเซลล์พืชและสาหร่ายบางชนิด
- 20. แวคิวโอล (vacuole) •มีลักษณะเป็นถุงใสๆ • ในเซลล์พืชจะมีขนาดใหญ่กว่าในเซลล์สัตว์มาก ซึ่งเป็นแหล่งสะสมน้า และสารสีต่างๆ ที่ทา ให้พืชมีสีสันแตกต่างกัน
- 21. นิวเคลียส (nucleus) •โดยทั่วไปมีรูปร่างค่อนข้างกลม อยู่กลางเซลล์หรือค่อนไปข้างใดข้างหนึ่งของเซลล์ • ทา หน้าที่ควบคุมการทา งานของเซลล์ • เป็นที่อยู่ของสารพันธุกรรมซึ่งควบคุมลักษณะต่างๆ ของสิ่งมีชีวิต
- 23. สรุปทบทวนประจาหน่วยการเรียนรู้ที่ 1 •รอเบิร์ต ฮุค เป็นคนแรกที่ค้นพบโครงสร้างพื้นฐานที่เล็กที่สุดของสิ่งมีชีวิต ซึ่งเรียกว่า เซลล์ • เซลล์เป็นหน่วยเล็กที่สุดที่ทา หน้าที่ของสิ่งมีชีวิตได้ • เซลล์มีขนาดเล็กมาก การศึกษาเกี่ยวกับเซลล์จึงต้องใช้กล้องจุลทรรศน์ • เซลล์ของสิ่งมีชีวิตประกอบด้วยโครงสร้างพื้นฐาน 3 ส่วน ได้แก่ ส่วนห่อหุ้มเซลล์ ไซโทพลาซึม และนิวเคลียส • ผนังเซลล์เป็นโครงสร้างที่อยู่ด้านนอกสุดของเซลล์พืช ช่วยให้เซลล์คงรูปอยู่ได้ • เยื่อหุ้มเซลล์ เป็นส่วนที่ห่อหุ้มไซโทพลาซึม ทา หน้าที่เป็นเยอื่เลือกผ่าน • นิวเคลียส ทา หน้าที่ควบคุมการทา งานของเซลล์ และเป็นที่อยู่ของสารพันธุกรรม • เซลล์พืชกับเซลล์สัตว์มีความแตกต่างกันที่รูปร่างและออร์แกเนลล์บางชนิด โดยใน เซลล์พืชมีผนังเซลล์ และคลอโรพลาสต์ส่วนในเซลล์สัตว์ไม่มี
Editor's Notes
- #23 Info ผิด