แผนการจัดการเรียนรู้
รายวิชาชีววิทยา 5 รหัส ว 33245
ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6
ครูผู้สอน
นายวิชัย ลิขิตพรรักษ์
กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์
ภาคเรียนที่ 2 ปีการศึกษา 2555
โรงเรียนศีลาจารพิพัฒน์
สานักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต 1
แผนการจัดการเรียนรู้
ภาคเรียนที่ 2 ปีการศึกษา 2555
รหัสวิชา ว 33245 รายวิชา ชีววิทยา 5
เวลาเรียน 3 คาบ/สัปดาห์/คาบ จานวน 1.5 หน่วยการเรียน รวมเวลาเรียน 60 คาบ/ภาคเรียน
...............................................................................................................................................................
ชื่อครูผู้สอน นายวิชัย ลิขิตพรรักษ์
กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์
รายชื่อแบบเรียนที่ใช้ :
แบบเรียนหลัก 1. หนังสือเรียนสาระการเรียนรู้เพิ่มเติม ชีววิทยา 5 ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6
ผู้แต่ง สสวท. กระทรวงศึกษาธิการ
2. คู่มือครูชีววิทยา เล่ม 5 ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6 ผู้แต่ง สสวท. กระทรวงศึกษาธิการ
คำอธิบำยรำยวิชำ ชีววิทยำ 5
รหัสวิชำ ว 33245 ชั้นมัธยมศึกษำปีที่ 6
1.5 หน่วยกิต เวลำ 60 ชั่วโมง
ศึกษาวิเคราะห์เกี่ยวกับระบบนิเวศ ไบโอม ความหลากหลายของระบบนิเวศ ความสัมพันธ์ใน
ระบบนิเวศ การถ่ายทอดพลังงานและการหมุนเวียนสารในระบบนิเวศ การเปลี่ยนแปลงแทนที่ของระบบ
นิเวศ ความหนาแน่น การแพร่กระจายและขนาดของประชากร รูปแบบการเพิ่มประชากร การรอดชีวิตของ
ประชากร ประชากรนุษย์ ประเภทของทรัพยากรธรรมชาติ การใช้ประโยชน์จากทรัพยากรธรรมชาติ ปัญหา
และการจัดการ หลักการอนุรักษ์ ทรัพยากรธรรมชาติ ชนิดพันธุ์ต่างถิ่นที่ส่งผลกระทบต่อระบบนิเวศ
โดยใช้กระบวนการทางวิทยาศาสตร์ การสืบเสาะหาความรู้ การสารวจตรวจสอบ การสืบค้น
ข้อมูล และการอภิปรายเพื่อให้เกิดความรู้ ความคิด ความเข้าใจ สามารถสื่อสารสิ่งที่เรียนรู้ มี
ความสามารถในการตัดสินใจ เห็นคุณค่าของการนาความรู้ไปใช้ประโยชน์ในชีวิตประจาวัน มีจิต
วิทยาศาสตร์ จริยธรรม คุณธรรม และค่านิยมที่เหมาะสม
ตัวชี้วัด
ว 2.1 ม.4-6/1 ,ว 2.1 ม.4-6/2 ,ว 2.1 ม.4-6/3
ว 2.2 ม.4-6/1 ,ว 2.2 ม.4-6/2 ,ว 2.2 ม.4-6/3
ว 8.1 ม.4/1 , ว 8.1 ม.4/2 , ว 8.1 ม.4/3 , ว 8.1 ม.4/4 , ว 8.1 ม.4/5 , ว 8.1 ม.4/6 ,
ว 8.1 ม.4/7 , ว 8.1 ม.4/8 , ว 8.1 ม.4/9 , ว 8.1 ม.4/10 , ว 8.1 ม.4/11 , ว 8.1 ม.4/12
รวม 18 ตัวชี้วัด
แบบวิเคราะห์ตัวชี้วัดเพื่อจัดทาคาอธิบายรายวิชาชีววิทยา 5 ว 33245 ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6
มฐ. ตัวชี้วัด คาสาคัญ (Keyword)
ความรู้ ทักษะ/กระบวนการ คุณลักษณะอันพึงประสงค์
ว 2.1 ม.4-6/1 อธิบำยดุลยภำพของระบบนิเวศ - ระบบนิเวศ - กำรสำรวจตรวจสอบ - มุ่งมั่นกำรทำงำน
- ซื่อสัตย์สุจริต
ม.4-6/2 อธิบำยกระบวนกำร
เปลี่ยนแปลงแทนที่
- ระบบนิเวศ - กำรนำควำมรู้ไปใช้ - ใฝ่เรียนรู้
- มีวินัย
ม.4-6/3 อธิบำยควำมสำคัญของควำม
หลำกหลำยทำงชีวภำพและเสนอแนะ
แนวทำงในกำรดูแลรักษำ
- ระบบนิเวศ - กำรสืบค้นข้อมูล - มีวินัย
- ใฝ่เรียนรู้
- มุ่งมั่นกำรทำงำน
ว 2.2 ม.4-6/1 วิเครำะห์สภำพปัญหำ สำเหตุ
ของปัญหำสิ่งแวดล้อมและ
ทรัพยำกรธรรมชำติในระดับท้องถิ่น
ระดับประเทศ และระดับโลก
- ประชำกร - กำรสืบค้นข้อมูล - ใฝ่เรียนรู้
- มีวินัย
ม.4-6/2 อภิปรำยแนวทำงในกำรป้องกัน
แก้ไขปัญหำสิ่งแวดล้อมและ
ทรัพยำกรธรรมชำติ
- มนุษย์กับควำมยั่งยืน
ของสิ่งแวดล้อม
- กำรสำรวจตรวจสอบ - มุ่งมั่นกำรทำงำน
- มีวินัย
- ซื่อสัตย์สุจริต
ม.4-6/3 วำงแผนและดำเนินกำรเฝ้ำ
ระวัง อนุรักษ์และพัฒนำสิ่งแวดล้อมและ
ทรัพยำกรธรรมชำติ
- มนุษย์กับควำมยั่งยืน
ของสิ่งแวดล้อม
- กำรนำควำมรู้ไปใช้ - มีวินัย
- ใฝ่เรียนรู้
- มุ่งมั่นกำรทำงำน
ว 8.1 ม.4-6/1 ตั้งคำถำมที่อยู่บนพื้นฐำนของ
ควำมรู้และควำมเข้ำใจทำงวิทยำศำสตร์
หรือควำมสนใจหรือจำกประเด็นที่
เกิดขึ้นในขณะนั้นที่สำมำรถทำกำร
สำรวจตรวจสอบหรือศึกษำค้นคว้ำได้
อย่ำงครอบคลุมและเชื่อถือได้
- กำรสืบค้นข้อมูล
- กำรสำรวจตรวจสอบ
- กำรตั้งคำถำม
- มุ่งมั่นกำรทำงำน
- ซื่อสัตย์สุจริต
- ใฝ่เรียนรู้
ม.4-6/2 สร้ำงสมมติฐำนที่มีทฤษฎี
รองรับหรือคำดกำรณ์สิ่งที่จะพบหรือ
สร้ำงแบบจำลองหรือสร้ำงรูปแบบเพื่อ
นำไปสู่กำรสำรวจตรวจสอบ
-กำรสร้ำงสมมติฐำน
- กำรตรวจสอบ
- มุ่งมั่นกำรทำงำน
- ซื่อสัตย์สุจริต
ม.4-6/3 ค้นคว้ำรวบรวมข้อมูลที่ต้อง
พิจำรณำปัจจัยหรือตัวแปรสำคัญ ปัจจัย
ที่มีผลต่อปัจจัยอื่น ปัจจัยที่ควบคุมไม่ได้
และจำนวนครั้งของกำรสำรวจตรวจสอบ
เพื่อให้ได้ผลที่มีควำมเชื่อมั่นอย่ำง
เพียงพอ
- กำรสืบค้นข้อมูล
- กำรสำรวจตรวจสอบ
- กำรรวบรวมข้มูล
- มุ่งมั่นกำรทำงำน
- มีวินัย
- ซื่อสัตย์สุจริต
- ใฝ่เรียนรู้
ม.4-6/4 เลือกวัสดุเทคนิควิธีอุปกรณ์ที่ใช้
ในกำรสังเกต กำรวัด กำรสำรวจ
ตรวจสอบอย่ำงถูกต้องทั้งทำงกว้ำงและ
ลึกในเชิงปริมำณและคุณภำพ
- กำรสังเกต
-สำรวจตรวจสอบ
- กำรออกแบบ
- มุ่งมั่นกำรทำงำน
- ใฝ่เรียนรู้
ม.4-6/5 รวบรวมข้อมูลและบันทึกผล
กำรสำรวจตรวจสอบอย่ำงเป็นระบบ
ถูกต้องครอบคลุมทั้งในเชิงปริมำณและ
คุณภำพ โดยตรวจสอบควำมเป็นไปได้
ควำมเหมำะสมหรือควำมผิดพลำดของ
ข้อมูล
- กำรรวบรวมข้อมูล
- กำรบันทึก
- สำรวจตรวจสอบ
- มุ่งมั่นกำรทำงำน
- ซื่อสัตย์สุจริต
- ใฝ่เรียนรู้
ม.4-6/6 จัดกระทำข้อมูลโดยคำนึงถึง
กำรรำยงำนผลเชิงตัวเลขที่มีระดับ
ควำมถุกต้องและนำเสนอข้อมูลด้วย
เทคนิควิธีที่เหมำะสม
- กำรจัดกระทำข้อมูล
- กำรรำยงำนผล
- กำรออกแบบ
- มุ่งมั่นกำรทำงำน
- มีวินัย
- ซื่อสัตย์สุจริต
ม.4-6/7 วิเครำะห์ข้อมูล แปล
ควำมหมำยข้อมูลและประเมินควำม
สอดคล้องของข้อสรุป หรือสำระสำคัญ
เพื่อตรวจสอบกับสมมติฐำนที่ตั้งไว้
- กำรวิเครำะห์
- กำรแปลควำมหมำย
- กำรสำรวจตรวจสอบ
- ซื่อสัตย์สุจริต
- ใฝ่เรียนรู้
ม.4-6/8 พิจำรณำควำมน่ำเชื่อถือของ
วิธีกำรและผลกำรสำรวจตรวจสอบโดย
ใช้หลักควำมคำดเคลื่อนของกำรวัดและ
กำรสังเกต เสนอแนะ กำรปรับปรุง
วิธีกำรสำรวจตรวจสอบ
- กำรสังเกต
- กำรสำรวจตรวจสอบ
- กำรสรุปผล
- มีวินัย
- ซื่อสัตย์สุจริต
- ใฝ่เรียนรู้
ม.4-6/9 นำผลกำรสำรวจตรวจสอบที่ได้
ทั้งวิธีกำรและองค์ควำมรู้ที่ได้ไปสร้ำง
คำถำมใหม่ นำไปใช้แก้ปัญหำใน
สถำนกำรณ์ใหม่และชีวิตจริง
- กำรนำไปใช้
- กำรกำหนดปัญหำ
- กำรแก้ปัญหำ
- มุ่งมั่นกำรทำงำน
- มีวินัย
- ซื่อสัตย์สุจริต
- ใฝ่เรียนรู้
ม.4-6/10 ตระหนักถึงควำมสำคัญในกำร
ที่จะต้องมีส่วนร่วมรับผิดชอบกำรอธิบำย
กำรลงควำมเห็น และกำรสรุปผลกำร
เรียนรู้วิทยำศำสตร์ที่นำเสนอต่อ
สำธำรณชนด้วยควำมถูกต้อง
- กำรอธิบำย
- กำรลงข้อสรุป
- กำรนำเสนอ
- กำรสื่อสำร
- มีวินัย
- ซื่อสัตย์สุจริต
ม.4-6/11 บันทึกและอธิบำยผลกำร
สำรวจตรวจสอบอย่ำงมีเหตุผล ใช้
พยำนหลักฐำนอ้ำงอิงหรือค้นคว้ำ
เพิ่มเติมเพื่อหำหลักฐำนอ้ำงอิงที่เชื่อถือ
ได้และยอมรับว่ำควำมรู้เดิมอำจมีกำร
- กำรบันทึก
- กำรอธิบำย
- กำรสำรวจตรวจสอบ
- กำรสืบค้นข้อมูล
- กำรวิเครำะห์
- มุ่งมั่นกำรทำงำน
- มีวินัย
- ซื่อสัตย์สุจริต
เปลี่ยนแปลงได้เมื่อมีข้อมูลและประจักษ์
พยำนใหม่เพิ่มเติมหรือโต้แย้งจำกเดิมซึ่ง
ท้ำทำยให้มีกำรตรวจสอบอย่ำง
ระมัดระวังอันจะนำไปสู่กำรยอมรับเป็น
ควำมรู้ใหม่
ม.4-6/12 จัดแสดงผลงำน เขียนรำยงำน
และ/หรืออธิบำยเกี่ยวกับแนวคิด
กระบวนกำรและผลของโครงงำนหรือ
ชิ้นงำนให้ผู้อื่นเข้ำใจ
- กำรอธิบำย
- กำรสื่อสำรข้อมูล
- มุ่งมั่นกำรทำงำน
- มีวินัย
- ซื่อสัตย์สุจริต
- ใฝ่เรียนรู้
โครงสร้างรายวิชาชีววิทยา 5 รหัส ว 33245 ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6 ภาคเรียนที่ 2
เวลาเรียน 60 ชั่วโมง จานวน 1.5 หน่วยกิต
ลาดับที่ มาตรฐานการเรียนรู้/
ตัวชี้วัด
ชื่อหน่วยการเรียนรู้ สาระสาคัญ เวลา (ชั่วโมง) น้าหนัก
คะแนน
1 ว 2.1 ม.4-6/1-3
ว 8.1 ม.4-6/1-12
ระบบนิเวศ ระบบนิเวศจะมีควำมสมดุลได้ก็ต่อเมื่อ
มีสภำพแวด้อมต่ำงๆที่เอื้อต่อกำร
ดำรงชีวิตของสิ่งมีชีวิตต่ำงๆในระบบ
นิเวศจนทำให้เกิดควำมหลำกหลำย
ของระบบนิเวศบนโลก
30 50
2 ว 2.2 ม.4-6/1
ว 8.1 ม.4-6/1-12
ประชำกร ทรัพยำกรธรรมชำติและสิ่งแวดล้อมมี
ควำมสัมพันธ์กันในระดับท้องถิ่น
ระดับประเทศและระดับโลกซึ่งมีควำม
จำเป็นต่อกำรดำรงชีวิตอยู่ของ
ประชำกรมนุษย์
15 25
3 ว 2.2 ม.4-6/2-3
ว 8.1 ม.4-6/1-12
มนุษย์กับควำมยั่งยืน
ของสิ่งแวดล้อม
กำรใช้ทรัพยำกรธรรมชำติและปัจจัย
ต่ำงๆในสิ่งแวดล้อมที่มีอยู่อย่ำงจำกัด
จำเป็นต้องใช้ด้วยควำมระมัดระวัง
ไม่ให้เกิดผลกระทบต่อคุณภำพชีวิต
ระยะยำวของมนุษย์ดังนั้นแนวทำง
หนึ่งที่ทุกคนควรร่วมกันปฏิบัติเพื่อให้
เกิดประโยชน์อย่ำงยั่งยืน
15 25
รวม 60 100
คุณลักษณะตามจุดเน้น ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551
ลาดับที่ ชื่อหน่วยการเรียนรู้ มาตรฐานการเรียนรู้/
ตัวชี้วัด
จุดเน้น ทักษะ/กระบวนการ
1 ระบบนิเวศ ว 2.1 ม.4-6/1-3
ว 8.1 ม.4-6/1-12
- ควำมสำมำรถในกำรสื่อสำร
- ควำมสำมำรถในกำรคิด
- ค้นหำสำเหตุของปัญหำ วิเครำะห์
สภำพปัญหำจำกสถำนกำรณ์ต่ำงๆ
ที่เกิดขึ้นในชีวิตประจำวัน กำหนด
ทำงเลือกวิธีกำรขั้นตอนที่นำมำใช้ใน
กำรแก้ปัญหำได้ผลดีที่สุด
- สำรสนเทศนำเสนองำนและใช้
คอมพิวเตอร์สร้ำงชิ้นงำนหรือ
โครงงำนอย่ำงมีจิตสำนึกและ
วัฒนธรรม
- ทดลอง
- อธิบำย
- สืบค้นข้อมูล
- นำควำมรู้ไปใช้ประโยชน์
กำรสืบค้นข้อมูล
- กำรสำรวจ
- กำรตั้งคำถำม
- กำรสร้ำงสมมติฐำน
- กำรตรวจสอบ
- กำรรวบรวมข้อมูล
- กำรสังเกต
- กำรออกแบบ
- กำรบันทึก
- กำรจัดกระทำข้อมูล
- กำรรำยงำนผล
- กำรวิเครำะห์
- กำรแปลควำมหมำย
- กำรกำหนดปัญหำ
- กำรแก้ปัญหำ
- กำรนำเสนอ
- กำรสื่อสำร
- กำรสรุปผล
2 ประชำกร ว 2.2 ม.4-6/1
ว 8.1 ม.4-6/1-12
- ควำมสำมำรถในกำรสื่อสำร
- ควำมสำมำรถในกำรคิด
- ควำมสำมำรถในกำรแก้ปัญหำ
- ควำมสำมำรถในกำรใช้เทคโนโลยี
- ใช้คอมพิวเตอร์ในกำรประมวลผล
ข้อมูลให้เป็นสำรสนเทศเพื่อกำร
ตัดสินใจใช้เทคโนโลยี
- สำรสนเทศนำเสนองำนและใช้
คอมพิวเตอร์สร้ำงชิ้นงำนหรือ
โครงงำนอย่ำงมีจิตสำนึกและ
วัฒนธรรม
3 มนุษย์กับควำมยั่งยืนของ
สิ่งแวดล้อม
ว 2.2 ม.4-6/2-3
ว 8.1 ม.4-6/1-12
- ควำมสำมำรถในกำรสื่อสำร
- ควำมสำมำรถในกำรคิด
- ควำมสำมำรถในกำรแก้ปัญหำ
- ทักษะชีวิต
- ใช้คอมพิวเตอร์ในกำรประมวลผล
ข้อมูลให้เป็นสำรสนเทศเพื่อกำร
ตัดสินใจใช้เทคโนโลยี
- สำรสนเทศนำเสนองำนและใช้
คอมพิวเตอร์สร้ำงชิ้นงำนหรือ
โครงงำนอย่ำงมีจิตสำนึกและ
วัฒนธรรม
แผนการจัดการเรียนรู้ที่1
หน่วยกำรเรียนที่ 1 เรื่อง ไบโอม กลุ่มสำระกำรเรียนรู้วิทยำศำสตร์
รหัสวิชำ/รำยวิชำ ว 33244/ชีววิทยา 4 ชั้น ม. 6 เวลำเรียน 6 ชั่วโมง
ผู้สอน นำยวิชัย ลิขิตพรรักษ์ โรงเรียนศีลำจำรพิพัฒน์
**************************************************************************************************
1. มาตรฐานการเรียนรู้
ว 2.1 เข้ำใจสิ่งแวดล้อมในท้องถิ่น ควำมสัมพันธ์ระหว่ำงสิ่งแวดล้อมกับสิ่งมีชีวิต ควำมสัมพันธ์ระหว่ำงสิ่งมีชีวิต
ต่ำงๆ ในระบบนิเวศ มีกระบวนกำรสืบเสำะหำควำมรู้และจิตวิทยำศำสตร์สื่อสำรสิ่งที่เรียนรู้และนำควำมรู้ไปใช้
ประโยชน์
ว 8.1 ใช้กระบวนกำรทำงวิทยำศำสตร์และจิตวิทยำศำสตร์ในกำรสืบเสำะหำควำมรู้ กำรแก้ปัญหำ รู้ว่ำ
ปรำกฏกำรณ์ทำงธรรมชำติที่เกิดขึ้นส่วนใหญ่มีรูปแบบที่แน่นอน สำมำรถอธิบำยและตรวจสอบได้ ภำยใต้
ข้อมูลและเครื่องมือที่มีอยู่ในช่วงเวลำนั้นๆ เข้ำใจว่ำ วิทยำศำสตร์ เทคโนโลยี สังคม และสิ่งแวดล้อม มีควำม
เกี่ยวข้องสัมพันธ์กัน
ตัวชี้วัด / ผลการเรียนรู้
อธิบำยควำมหมำยและเปรียบเทียบควำมแตกต่ำงระหว่ำงไบโอมแต่ละเขตภูมิศำสตร์อีกทั้ง
สำมำรถนำควำมรู้ไปประยุกต์ใช้ประโยชน์ในกำรดำรงชีวิต
2. จุดประสงค์การเรียนรู้
2.1 อธิบำยควำมหมำยของไบโอมได้อย่ำงถูกต้อง
2.2 เปรียบเทียบควำมแตกต่ำงระหว่ำงไบโอมแต่ละเขตภูมิศำสตร์ได้อย่ำงถูกต้อง
2.3 สำมำรถนำควำมรู้ไปประยุกต์ใช้ประโยชน์ในกำรดำรงชีวิตอย่ำงเหมำะสม
3. สาระแกนกลาง / สาระสาคัญ
- ไบโอม(biomes) หรือชีวนิเวศ หมำยถึงระบบนิเวศใดก็ตำมที่มีองค์ประกอบของปัจจัยทำงกำยภำพและ
ปัจจัยทำงชีวภำพที่กระจำยอยู่ในเขตภูมิศำสตร์ต่ำงๆกัน
- ไบโอมมีทั้งไบโอมบนบกและไบโอมในน้ำโดยแพร่กระจำยอยู่ตำมเขตภูมิศำสตร์ต่ำงๆในโลกนี้
- ไบโอมบก (terrestrial biomes) ใช้เกณฑ์ปริมาณน้าฝนแลอุณหภูมิเป็นตัวกาหนด ซึ่งแบ่งออกเป็นไบ
โอมป่าดิบชื้น ไบโอมป่าผลัดใบในเขตอบอุ่น ไบโอมทุ่งหญ้าเขตอบอุ่น ไบโอมสะวันนา ไบโอมป่าสน ไบ
โอมทะเลทราย และไบโอมทุนดรา
- ไบโอมในน้า (aquatic biomes) ที่พบเป็นองค์ประกอบหลักในไบโอสเฟีย์นั้น ประกอบด้วย ไบโอม
แหล่งน้าจืด และไบโอมแหล่งน้าเค็มและพบกระจายอยู่ทั่วเขตภูมิศาสตร์ในโลกนี้
4. สาระการเรียนรู้
ควำมรู้ (K) สำมำรถอธิบำยควำมหมำยของไบโอม
ทักษะ / กระบวนกำร (P) เปรียบเทียบควำมแตกต่ำงระหว่ำงไบโอมแต่ละเขตภูมิศำสตร์
คุณลักษณะอันพึงประสงค์ (A) ตระหนักถึงควำมสำคัญของกำรศึกษำไบโอมกับกำรดำรงชีวิต
ของมนุษย์
5. สมรรถนะ
การสื่อสาร ,การคิด และทักษะชีวิต
6. ชิ้นงาน / ภาระงานที่แสดงผลการเรียนรู้
สมุดบันทึก ,ใบงำน ,ใบกิจกรรม และConcept map
7. การวัดและประเมินผล
รายการประเมิน วิธีวัดผล เครื่องมือวัดผล เกณฑ์การประเมินผล
1. สมุดบันทึกกำรเรียนกำร
สอนประจำบทเรียน
2. ใบงำนแบบฝึกหัดทบทวน
ประจำบทเรียน
3. ทดสอบเก็บคะแนนประจำ
บทเรียน
4. แบบบันทึกกำรทำกิจกรรม
ประจำบทเรียน
1. ตรวจสมุดบันทึกกำร
เรียนกำรสอนประจำ
บทเรียน
2. ตรวจใบงำนแบบฝึกหัด
ทบทวนประจำบทเรียน
3. ตรวจแบบทดสอบเก็บ
คะแนนประจำบทเรียน
4. ตรวจแบบบันทึกกำรทำ
กิจกรรมประจำบทเรียน
1. กำรสังเกต ตรวจสอบ
เปรียบเทียบกับเนื้อหำที่ทำกำร
เรียนกำรสอนประจำบทเรียน
จริง
2. กำรตรวจสอบคำตอบกับคำ
เฉลยใบงำนแบบฝึกหัดประจำ
บทเรียน
3. กำรตรวจสอบคำตอบกับคำ
เฉลยแบบทดสอบประจำ
บทเรียน
4. กำรตรวจแบบบันทึกกำร
กิจกรรมประจำบทเรียน
1. ควำมถูกต้อง ครบถ้วน ใน
เนื้อหำ ควำมเป็นระเบียบ
เรียบร้อยสวยงำมของกำรจด
บันทึก
2. ควำมถูกต้องของคำตอบ
อย่ำงน้อยไม่ต่ำกว่ำ 80%
3. ควำมถูกต้องของคำตอบ
อย่ำงน้อยไม่ต่ำกว่ำ 50%
4. ควำมถูกต้อง ครบถ้วน ใน
เนื้อหำกำรบันทึก ควำมเป็น
ระเบียบเรียบร้อยสวยงำมของ
กำรจดบันทึก
8. กิจกรรมการเรียนรู้
ขั้นนำ : ครูใช้คำถำมนำว่ำ “กำรแบ่งเขตภูมิศำสตร์ต่ำงๆในโลกนี้ใช้เกณฑ์ใดในกำรจำแนก”
แนวตอบ คือ องค์ประกอบของปัจจัยทำงกำยภำพและปัจจัยทำงชีวภำพที่กระจำย
อยู่ในเขตภูมิศำสตร์ต่ำงๆกัน
ขั้นสอน : ครูอธิบำยเนื้อหำ “ไบโอม” ว่ำ
- ไบโอม(biomes) หรือชีวนิเวศ หมำยถึงระบบนิเวศใดก็ตำมที่มีองค์ประกอบกระจำยอยู่ในเขตภูมิศำสตร์
ต่ำงๆกันของ
1. ปัจจัยทำงกำยภำพ เช่น อุณหภูมิและควำมชื้น
2. ปัจจัยทำงชีวภำพที่ เช่น พืชและสัตว์
- ไบโอมมีทั้งไบโอมบนบก (terrestrial biomes) และไบโอมในน้ำ (aquatic biomes) โดยแพร่กระจำย
อยู่ตำมเขตภูมิศำสตร์ต่ำงๆในโลกนี้
- ไบโอมบก ใช้เกณฑ์ปริมาณน้าฝนแลอุณหภูมิเป็นตัวกาหนด ซึ่งแบ่งออกเป็น
1. ไบโอมป่าดิบชื้น (tropical rain forest)
2. ไบโอมป่าผลัดใบในเขตอบอุ่น (temperate deciduous forest)
3. ไบโอมทุ่งหญ้าเขตอบอุ่น (temperate grassland)
4. ไบโอมสะวันนา (savanna)
5. ไบโอมป่าสน (coniferous forest) ป่าไทกา (taiga) และป่าบอเรียล (boreal)
6. ไบโอมทะเลทราย (desert)
7. ไบโอมทุนดรา (tundra)
- ไบโอมในน้า ที่พบเป็นองค์ประกอบหลักในไบโอสเฟีย์นั้น ประกอบด้วย
1. ไบโอมแหล่งน้าจืด (freshwater biomes)
2. ไบโอมแหล่งน้าเค็ม (marine biomes)
นักเรียนร่วมแสดงควำมคิดเห็นและซักถำมข้อสงสัยเกี่ยวกับควำมหมำยและกำรเปรียบเทียบ
ควำมแตกต่ำงระหว่ำงไบโอมแต่ละเขตภูมิศำสตร์อีกทั้งกำรนำมำประยุกต์ใช้ในดำเนินชีวิตของมนุษย์
ขั้นสรุป : ครูและนักเรียนร่วมกันสรุปควำมรู้เป็น concept map และทำใบงำนเพื่อ
ตรวจสอบควำมเข้ำใจเกี่ยวกับควำมหมำยและกำรเปรียบเทียบควำมแตกต่ำงระหว่ำงไบโอมแต่ละเขต
ภูมิศำสตร์อีกทั้งกำรนำมำประยุกต์ใช้ในดำเนินชีวิตอย่ำงเหมำะสม
9. สื่อ / อุปกรณ์ / แหล่งเรียนรู้
9.1 หนังสือเรียนสาระการเรียนรู้เพิ่มเติม ชีววิทยา 5 ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6
ผู้แต่ง สสวท. กระทรวงศึกษาธิการ
9.2 คู่มือครูชีววิทยา เล่ม 5 ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6 ผู้แต่ง สสวท. กระทรวงศึกษาธิการ
9.3 ห้องสมุดเฉลิมพระเกียรติ โรงเรียนศีลำจำรพิพัฒน์
9.4 ห้องศูนย์สื่อกลุ่มสำระกำรเรียนรู้วิทยำศำสตร์ โรงเรียนศีลำจำรพิพัฒน์
9.5 ห้องสืบค้น โรงเรียนศีลำจำรพิพัฒน์
แผนการจัดการเรียนรู้ที่ 2
หน่วยกำรเรียนที่ 1 เรื่อง ควำมหลำกหลำยของระบบนิเวศ กลุ่มสำระกำรเรียนรู้วิทยำศำสตร์
รหัสวิชำ/รำยวิชำ ว 33244/ชีววิทยา 4 ชั้น ม. 6 เวลำเรียน 6 ชั่วโมง
ผู้สอน นำยวิชัย ลิขิตพรรักษ์ โรงเรียนศีลำจำรพิพัฒน์
**************************************************************************************************
1. มาตรฐานการเรียนรู้
ว 2.1 เข้ำใจสิ่งแวดล้อมในท้องถิ่น ควำมสัมพันธ์ระหว่ำงสิ่งแวดล้อมกับสิ่งมีชีวิต ควำมสัมพันธ์ระหว่ำงสิ่งมีชีวิต
ต่ำงๆ ในระบบนิเวศ มีกระบวนกำรสืบเสำะหำควำมรู้และจิตวิทยำศำสตร์สื่อสำรสิ่งที่เรียนรู้และนำควำมรู้ไปใช้
ประโยชน์
ว 8.1 ใช้กระบวนกำรทำงวิทยำศำสตร์และจิตวิทยำศำสตร์ในกำรสืบเสำะหำควำมรู้ กำรแก้ปัญหำ รู้ว่ำ
ปรำกฏกำรณ์ทำงธรรมชำติที่เกิดขึ้นส่วนใหญ่มีรูปแบบที่แน่นอน สำมำรถอธิบำยและตรวจสอบได้ ภำยใต้
ข้อมูลและเครื่องมือที่มีอยู่ในช่วงเวลำนั้นๆ เข้ำใจว่ำ วิทยำศำสตร์ เทคโนโลยี สังคม และสิ่งแวดล้อม มีควำม
เกี่ยวข้องสัมพันธ์กัน
ตัวชี้วัด / ผลการเรียนรู้
อธิบำยควำมสำคัญและกระบวนกำรศึกษำควำมหลำกหลำยของระบบนิเวศแบบต่ำงๆอีกทั้ง
สำมำรถนำควำมรู้ไปประยุกต์ใช้ประโยชน์ในกำรดำรงชีวิต
2. จุดประสงค์การเรียนรู้
2.1 อธิบำยควำมสำคัญของควำมหลำกหลำยของระบบนิเวศแบบต่ำงๆได้อย่ำงถูกต้อง
2.2 บอกกระบวนกำรศึกษำควำมหลำกหลำยของระบบนิเวศแบบต่ำงๆได้อย่ำงถูกต้อง
2.3 สำมำรถนำควำมรู้ไปประยุกต์ใช้ประโยชน์ในกำรดำรงชีวิตอย่ำงเหมำะสม
3. สาระแกนกลาง / สาระสาคัญ
- บริเวณต่ำงๆของผิวโลก มีกำรแบ่งเขตพื้นที่ออกเป็นทวีปตำมลักษณะทำงภูมิศำสตร์ ดังนั้น จะเห็นได้ว่ำในแต่
ละทวีปจะมีลักษณะทำงภูมิศำสตร์ที่เฉพำะซึ่งควำมแตกต่ำงนี้จะส่งผลต่อกำรกำหนดลักษณะของสิ่งมีชีวิตที่
อำศัยอยู่ในเขตภูมิศำสตร์นั้นด้วย
- กำรศึกษำระบบนิเวศบนบกและในน้ำ แม้จะมีลักษณะของแหล่งที่อยู่อำศัยต่ำงๆแต่พบว่ำทั้ง 2 ระบบนี้ต่ำงก็
มีองค์ประกอบที่เหมือนกัน คือ
1. ปัจจัยทำงกำยภำพ
2. ปัจจัยทำงชีวภำพ
- ระบบนิเวศแบต่ำงๆ
1. ระบบนิเวศในน้ำ แบ่งเป็นระบบนิเวศในแหล่งน้ำจืดและระบบนิเวศแหล่งน้ำเค็ม
2. ระบบนิเวศบนบก ได้แก่ ระบบนิเวศป่ำไม้
4. สาระการเรียนรู้
ควำมรู้ (K) อธิบำยควำมสำคัญของควำมหลำกหลำยของระบบนิเวศแบบต่ำงๆ
ทักษะ / กระบวนกำร (P) บอกกระบวนกำรศึกษำควำมหลำกหลำยของระบบนิเวศแบบ
ต่ำงๆ
คุณลักษณะอันพึงประสงค์ (A) ตระหนักถึงควำมสำคัญของควำมหลำกหลำยของระบบนิเวศ
แบบต่ำงๆกับกำรดำรงชีวิตของมนุษย์
5. สมรรถนะ
การสื่อสาร ,การคิด และทักษะชีวิต
6. ชิ้นงาน / ภาระงานที่แสดงผลการเรียนรู้
สมุดบันทึก ,ใบงำน ,ใบกิจกรรม และConcept map
7. การวัดและประเมินผล
รายการประเมิน วิธีวัดผล เครื่องมือวัดผล เกณฑ์การประเมินผล
1. สมุดบันทึกกำรเรียนกำร
สอนประจำบทเรียน
2. ใบงำนแบบฝึกหัดทบทวน
ประจำบทเรียน
3. ทดสอบเก็บคะแนนประจำ
บทเรียน
4. แบบบันทึกกำรทำกิจกรรม
ประจำบทเรียน
1. ตรวจสมุดบันทึกกำร
เรียนกำรสอนประจำ
บทเรียน
2. ตรวจใบงำนแบบฝึกหัด
ทบทวนประจำบทเรียน
3. ตรวจแบบทดสอบเก็บ
คะแนนประจำบทเรียน
4. ตรวจแบบบันทึกกำรทำ
กิจกรรมประจำบทเรียน
1. กำรสังเกต ตรวจสอบ
เปรียบเทียบกับเนื้อหำที่ทำกำร
เรียนกำรสอนประจำบทเรียน
จริง
2. กำรตรวจสอบคำตอบกับคำ
เฉลยใบงำนแบบฝึกหัดประจำ
บทเรียน
3. กำรตรวจสอบคำตอบกับคำ
เฉลยแบบทดสอบประจำ
บทเรียน
4. กำรตรวจแบบบันทึกกำร
กิจกรรมประจำบทเรียน
1. ควำมถูกต้อง ครบถ้วน ใน
เนื้อหำ ควำมเป็นระเบียบ
เรียบร้อยสวยงำมของกำรจด
บันทึก
2. ควำมถูกต้องของคำตอบ
อย่ำงน้อยไม่ต่ำกว่ำ 80%
3. ควำมถูกต้องของคำตอบ
อย่ำงน้อยไม่ต่ำกว่ำ 50%
4. ควำมถูกต้อง ครบถ้วน ใน
เนื้อหำกำรบันทึก ควำมเป็น
ระเบียบเรียบร้อยสวยงำมของ
กำรจดบันทึก
8. กิจกรรมการเรียนรู้
ขั้นนำ : ครูใช้คำถำมนำว่ำ “ลักษณะภูมิศำสตร์โลกมีผลต่อระบบนิเวศอย่ำงไร”
แนวตอบ คือ ในแต่ละทวีปจะมีลักษณะทำงภูมิศำสตร์ที่เฉพำะซึ่งควำมแตกต่ำงนี้จะ
ส่งผลต่อกำรกำหนดลักษณะของสิ่งมีชีวิตที่อำศัยอยู่ในเขตภูมิศำสตร์นั้นโดยกำรปรับตัวให้เหมำะสมต่อกำร
ดำรงชีวิต
ขั้นสอน : ครูอธิบำยเนื้อหำ “ควำมหลำกหลำยของระบบนิเวศ” ว่ำ
- บริเวณต่ำงๆของผิวโลก มีกำรแบ่งเขตพื้นที่ออกเป็นทวีปตำมลักษณะทำงภูมิศำสตร์ ดังนั้น จะเห็นได้ว่ำในแต่
ละทวีปจะมีลักษณะทำงภูมิศำสตร์ที่เฉพำะซึ่งควำมแตกต่ำงนี้จะส่งผลต่อกำรกำหนดลักษณะของสิ่งมีชีวิตที่
อำศัยอยู่ในเขตภูมิศำสตร์นั้นด้วย
- กำรศึกษำระบบนิเวศบนบกและในน้ำ แม้จะมีลักษณะของแหล่งที่อยู่อำศัยต่ำงๆแต่พบว่ำทั้ง 2 ระบบนี้ต่ำงก็
มีองค์ประกอบที่เหมือนกัน คือ
1. ปัจจัยทำงกำยภำพ
- ฟิสิกส์ เช่น แสง เสียง ควำมร้อน
- เคมี คือ สำรอินทรีย์และสำรอนินทรีย์
2. ปัจจัยทำงชีวภำพ
- ผู้ผลิต คือ พืช
- ผู้บริโภค คือ สัตว์
- ผู้ย่อยสลาย คือ จุลินทรีย์
- ระบบนิเวศแบต่ำงๆ
1. ระบบนิเวศในน้ำ แบ่งเป็น
- ระบบนิเวศในแหล่งน้ำจืด
- ระบบนิเวศแหล่งน้ำเค็ม
2. ระบบนิเวศบนบก ได้แก่ ระบบนิเวศป่ำไม้ แบ่งเป็น
- ป่าไม่ผลัดใบ เช่น ป่าดิบชื้น ป่าดิบแล้ง ป่าดิบเขา
- ป่าผลัดใบ เช่น ป่าเบญจพรรณ ป่าเต็งรังหรือป่าแดง
นักเรียนร่วมแสดงควำมคิดเห็นและซักถำมข้อสงสัยเกี่ยวกับควำมสำคัญและกระบวนกำร
ศึกษำควำมหลำกหลำยของระบบนิเวศแบบต่ำงๆอีกทั้งกำรนำมำประยุกต์ใช้ในดำเนินชีวิตของมนุษย์
ขั้นสรุป : ครูและนักเรียนร่วมกันสรุปควำมรู้เป็น concept map และทำใบงำนเพื่อ
ตรวจสอบควำมเข้ำใจเกี่ยวกับควำมสำคัญและกระบวนกำรศึกษำควำมหลำกหลำยของระบบนิเวศแบบต่ำงๆ
อีกทั้งกำรนำมำประยุกต์ใช้ในดำเนินชีวิตอย่ำงเหมำะสม
9. สื่อ / อุปกรณ์ / แหล่งเรียนรู้
9.1 หนังสือเรียนสาระการเรียนรู้เพิ่มเติม ชีววิทยา 5 ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6
ผู้แต่ง สสวท. กระทรวงศึกษาธิการ
9.2 คู่มือครูชีววิทยา เล่ม 5 ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6 ผู้แต่ง สสวท. กระทรวงศึกษาธิการ
9.3 ห้องสมุดเฉลิมพระเกียรติ โรงเรียนศีลำจำรพิพัฒน์
9.4 ห้องศูนย์สื่อกลุ่มสำระกำรเรียนรู้วิทยำศำสตร์ โรงเรียนศีลำจำรพิพัฒน์
9.5 ห้องสืบค้น โรงเรียนศีลำจำรพิพัฒน์
แผนการจัดการเรียนรู้ที่ 3
หน่วยกำรเรียนที่ 1 เรื่อง ควำมสัมพันธ์ในระบบนิเวศ กลุ่มสำระกำรเรียนรู้วิทยำศำสตร์
รหัสวิชำ/รำยวิชำ ว 33244/ชีววิทยา 4 ชั้น ม. 6 เวลำเรียน 6 ชั่วโมง
ผู้สอน นำยวิชัย ลิขิตพรรักษ์ โรงเรียนศีลำจำรพิพัฒน์
**************************************************************************************************
1. มาตรฐานการเรียนรู้
ว 2.1 เข้ำใจสิ่งแวดล้อมในท้องถิ่น ควำมสัมพันธ์ระหว่ำงสิ่งแวดล้อมกับสิ่งมีชีวิต ควำมสัมพันธ์ระหว่ำงสิ่งมีชีวิต
ต่ำงๆ ในระบบนิเวศ มีกระบวนกำรสืบเสำะหำควำมรู้และจิตวิทยำศำสตร์สื่อสำรสิ่งที่เรียนรู้และนำควำมรู้ไปใช้
ประโยชน์
ว 8.1 ใช้กระบวนกำรทำงวิทยำศำสตร์และจิตวิทยำศำสตร์ในกำรสืบเสำะหำควำมรู้ กำรแก้ปัญหำ รู้ว่ำ
ปรำกฏกำรณ์ทำงธรรมชำติที่เกิดขึ้นส่วนใหญ่มีรูปแบบที่แน่นอน สำมำรถอธิบำยและตรวจสอบได้ ภำยใต้
ข้อมูลและเครื่องมือที่มีอยู่ในช่วงเวลำนั้นๆ เข้ำใจว่ำ วิทยำศำสตร์ เทคโนโลยี สังคม และสิ่งแวดล้อม มีควำม
เกี่ยวข้องสัมพันธ์กัน
ตัวชี้วัด / ผลการเรียนรู้
อธิบำยควำมสำคัญและเปรียบเทียบรูปแบบควำมสัมพันธ์ในระบบนิเวศแบบต่ำงๆอีกทั้ง
สำมำรถนำควำมรู้ไปประยุกต์ใช้ประโยชน์ในกำรดำรงชีวิต
2. จุดประสงค์การเรียนรู้
2.1 อธิบำยควำมสำคัญของรูปแบบควำมสัมพันธ์ในระบบนิเวศแบบต่ำงๆได้อย่ำงถูกต้อง
2.2 เปรียบเทียบรูปแบบควำมสัมพันธ์ในระบบนิเวศแบบต่ำงๆได้อย่ำงถูกต้อง
2.3 สำมำรถนำควำมรู้ไปประยุกต์ใช้ประโยชน์ในกำรดำรงชีวิตอย่ำงเหมำะสม
3. สาระแกนกลาง / สาระสาคัญ
- สิ่งมีชีวิตที่อำศัยอยู่ในระบบนิเวศหนึ่งๆย่อยมีควำมสัมพันธ์ซึ่งกันระหว่ำงสิ่งมีชีวิตกับสิ่งมีชีวิตด้วยกันเอง และ
ระหว่ำงสิ่งมีชีวิตกับสภำพแวดล้อมที่สิ่งมีชีวิตนั้นอำศัยอยู่
- ควำมสัมพันธ์ระหว่ำงสิ่งมีชีวิตกับปัจจัยทำงกำยภำพ
1. อุณหภูมิ 2. แสง
3. ควำมชื้น 4. ดิน
5. แก๊ส 6. ควำมเป็นกรดเป็นเบสของดินและน้ำ
- ควำมสัมพันธ์ระหว่ำงสิ่งมีชีวิตกับปัจจัยทำงชีวภำพ
1. ภำวะพึ่งพำกัน 2. กำรได้รับประโยชน์ร่วมกัน
3. ภำวะอิงอำศัย 4. กำรล่ำเหยื่อ
5. ภำวะปรสิต 6. ภำวะแก่งแย่งแข่งขัน
4. สาระการเรียนรู้
ควำมรู้ (K) อธิบำยควำมสำคัญของรูปแบบควำมสัมพันธ์ในระบบนิเวศแบบต่ำงๆ
ทักษะ / กระบวนกำร (P) กำรเปรียบเทียบรูปแบบควำมสัมพันธ์ในระบบนิเวศแบบต่ำงๆ
คุณลักษณะอันพึงประสงค์ (A) ตระหนักถึงควำมสำคัญของรูปแบบควำมสัมพันธ์ในระบบ
นิเวศแบบต่ำงๆกับกำรดำรงชีวิตของมนุษย์
5. สมรรถนะ
การใช้เทคโนโลยี ,การคิด และทักษะชีวิต
6. ชิ้นงาน / ภาระงานที่แสดงผลการเรียนรู้
สมุดบันทึก ,ใบงำน ,ใบกิจกรรม และConcept map
7. การวัดและประเมินผล
รายการประเมิน วิธีวัดผล เครื่องมือวัดผล เกณฑ์การประเมินผล
1. สมุดบันทึกกำรเรียนกำร
สอนประจำบทเรียน
2. ใบงำนแบบฝึกหัดทบทวน
ประจำบทเรียน
3. ทดสอบเก็บคะแนนประจำ
บทเรียน
4. แบบบันทึกกำรทำกิจกรรม
ประจำบทเรียน
1. ตรวจสมุดบันทึกกำร
เรียนกำรสอนประจำ
บทเรียน
2. ตรวจใบงำนแบบฝึกหัด
ทบทวนประจำบทเรียน
3. ตรวจแบบทดสอบเก็บ
คะแนนประจำบทเรียน
4. ตรวจแบบบันทึกกำรทำ
กิจกรรมประจำบทเรียน
1. กำรสังเกต ตรวจสอบ
เปรียบเทียบกับเนื้อหำที่ทำกำร
เรียนกำรสอนประจำบทเรียน
จริง
2. กำรตรวจสอบคำตอบกับคำ
เฉลยใบงำนแบบฝึกหัดประจำ
บทเรียน
3. กำรตรวจสอบคำตอบกับคำ
เฉลยแบบทดสอบประจำ
บทเรียน
4. กำรตรวจแบบบันทึกกำร
กิจกรรมประจำบทเรียน
1. ควำมถูกต้อง ครบถ้วน ใน
เนื้อหำ ควำมเป็นระเบียบ
เรียบร้อยสวยงำมของกำรจด
บันทึก
2. ควำมถูกต้องของคำตอบ
อย่ำงน้อยไม่ต่ำกว่ำ 80%
3. ควำมถูกต้องของคำตอบ
อย่ำงน้อยไม่ต่ำกว่ำ 50%
4. ควำมถูกต้อง ครบถ้วน ใน
เนื้อหำกำรบันทึก ควำมเป็น
ระเบียบเรียบร้อยสวยงำมของ
กำรจดบันทึก
8. กิจกรรมการเรียนรู้
ขั้นนำ : ครูใช้คำถำมนำว่ำ “สิ่งมีชีวิตที่อำศัยในไบโอมต่ำงๆมีรูปร่ำงลักษณะและกำร
ดำรงชีวิตที่แตกต่ำงกันอะไรเป็นสำเหตุให้เป็นเช่นนั้น”
แนวตอบ คือ รูปแบบควำมสัมพันธ์ในระบบนิเวศแบบต่ำงๆแตกต่ำงกันจึงทำให้
สิ่งมีชีวิตจำเป็นต้องปรับตัวให้เหมำะสมเพื่อควำมอยู่รอด
ขั้นสอน : ครูอธิบำยเนื้อหำ “รูปแบบควำมสัมพันธ์ในระบบนิเวศ” ว่ำ
- สิ่งมีชีวิตที่อำศัยอยู่ในระบบนิเวศหนึ่งๆย่อยมีควำมสัมพันธ์ซึ่งกันระหว่ำงสิ่งมีชีวิตกับสิ่งมีชีวิตด้วยกันเอง และ
ระหว่ำงสิ่งมีชีวิตกับสภำพแวดล้อมที่สิ่งมีชีวิตนั้นอำศัยอยู่
- ควำมสัมพันธ์ระหว่ำงสิ่งมีชีวิตกับปัจจัยทำงกำยภำพ
1. อุณหภูมิ เช่น กำรออกหำกินเวลำกลำงคืนของสัตว์ทะเลทรำย
2. แสง เช่น กำรโค้งงอปลำยยอดพืชเข้ำหำแสง
3. ควำมชื้น เช่น ใบหนำมของต้นกระบองเพชร
4. ดิน เช่น กำรกินดินโป่งของสัตว์ป่ำ
5. แก๊ส เช่น กระบวนกำรหำยใจและสังเครำะห์แสง
6. ควำมเป็นกรดเป็นเบสของดินและน้ำ คือ ชนิดของพืชที่มีควำมแตกต่งกัน
- ควำมสัมพันธ์ระหว่ำงสิ่งมีชีวิตกับปัจจัยทำงชีวภำพ
1. ภำวะพึ่งพำกัน (+,+) เช่น ไลเคนส์
2. กำรได้รับประโยชน์ร่วมกัน (+,+) เช่น นกเอี้ยงกับควำย
3. ภำวะอิงอำศัย (+,0) เช่น กล้วยไม้กับต้นไม้ใหญ่
4. กำรล่ำเหยื่อ (+,-) เช่น สิงโตกับกวำง
5. ภำวะปรสิต (+,-) เช่น พยำธิกับคน
6. ภำวะแก่งแย่งแข่งขัน (-,-) เช่น การต่อสู้ระหว่างสิงโตทะเลเพศผู้
นักเรียนร่วมแสดงควำมคิดเห็นและซักถำมข้อสงสัยเกี่ยวกับควำมสำคัญและกำรเปรียบเทียบ
รูปแบบควำมสัมพันธ์ในระบบนิเวศแบบต่ำงๆอีกทั้งกำรนำมำประยุกต์ใช้ในดำเนินชีวิตของมนุษย์
ขั้นสรุป : ครูและนักเรียนร่วมกันสรุปควำมรู้เป็น concept map และทำใบงำนเพื่อ
ตรวจสอบควำมเข้ำใจเกี่ยวกับควำมสำคัญและกำรเปรียบเทียบรูปแบบควำมสัมพันธ์ในระบบนิเวศแบบต่ำงๆ
อีกทั้งกำรนำมำประยุกต์ใช้ในดำเนินชีวิตอย่ำงเหมำะสม
9. สื่อ / อุปกรณ์ / แหล่งเรียนรู้
9.1 หนังสือเรียนสาระการเรียนรู้เพิ่มเติม ชีววิทยา 5 ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6
ผู้แต่ง สสวท. กระทรวงศึกษาธิการ
9.2 คู่มือครูชีววิทยา เล่ม 5 ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6 ผู้แต่ง สสวท. กระทรวงศึกษาธิการ
9.3 ห้องสมุดเฉลิมพระเกียรติ โรงเรียนศีลำจำรพิพัฒน์
9.4 ห้องศูนย์สื่อกลุ่มสำระกำรเรียนรู้วิทยำศำสตร์ โรงเรียนศีลำจำรพิพัฒน์
9.5 ห้องสืบค้น โรงเรียนศีลำจำรพิพัฒน์
แผนการจัดการเรียนรู้ที่ 4
หน่วยกำรเรียนที่ 1 เรื่อง กำรถ่ำยทอดพลังงำนและกำรหมุนเวียนสำรในระบบนิเวศ
กลุ่มสำระกำรเรียนรู้วิทยำศำสตร์
รหัสวิชำ/รำยวิชำ ว 33244/ชีววิทยา 4 ชั้น ม. 6 เวลำเรียน 6 ชั่วโมง
ผู้สอน นำยวิชัย ลิขิตพรรักษ์ โรงเรียนศีลำจำรพิพัฒน์
**************************************************************************************************
1. มาตรฐานการเรียนรู้
ว 2.1 เข้ำใจสิ่งแวดล้อมในท้องถิ่น ควำมสัมพันธ์ระหว่ำงสิ่งแวดล้อมกับสิ่งมีชีวิต ควำมสัมพันธ์ระหว่ำงสิ่งมีชีวิต
ต่ำงๆ ในระบบนิเวศ มีกระบวนกำรสืบเสำะหำควำมรู้และจิตวิทยำศำสตร์สื่อสำรสิ่งที่เรียนรู้และนำควำมรู้ไปใช้
ประโยชน์
ว 8.1 ใช้กระบวนกำรทำงวิทยำศำสตร์และจิตวิทยำศำสตร์ในกำรสืบเสำะหำควำมรู้ กำรแก้ปัญหำ รู้ว่ำ
ปรำกฏกำรณ์ทำงธรรมชำติที่เกิดขึ้นส่วนใหญ่มีรูปแบบที่แน่นอน สำมำรถอธิบำยและตรวจสอบได้ ภำยใต้
ข้อมูลและเครื่องมือที่มีอยู่ในช่วงเวลำนั้นๆ เข้ำใจว่ำ วิทยำศำสตร์ เทคโนโลยี สังคม และสิ่งแวดล้อม มีควำม
เกี่ยวข้องสัมพันธ์กัน
ตัวชี้วัด / ผลการเรียนรู้
อธิบำยควำมหมำย ควำมสำคัญและกระบวนกำรถ่ำยทอดพลังงำนและกำรหมุนเวียนสำรใน
ระบบนิเวศอีกทั้งสำมำรถนำควำมรู้ไปประยุกต์ใช้ประโยชน์ในกำรดำรงชีวิต
2. จุดประสงค์การเรียนรู้
2.1 อธิบำยควำมหมำย ควำมสำคัญของถ่ำยทอดพลังงำนและกำรหมุนเวียนสำรในระบบนิเวศได้อย่ำงถูกต้อง
2.2 เขียนแผนภำพกระบวนกำรถ่ำยทอดพลังงำนและกำรหมุนเวียนสำรในระบบนิเวศได้อย่ำงถูกต้อง
2.3 สำมำรถนำควำมรู้ไปประยุกต์ใช้ประโยชน์ในกำรดำรงชีวิตอย่ำงเหมำะสม
3. สาระแกนกลาง / สาระสาคัญ
- กำรถ่ำยทอดพลังงำนและกำรหมุนเวียนสำรในระบบนิเวศมีควำมสำคัญต่อสิ่งมีชีวิตในระบบนิเวศเป็นอย่ำง
มำกเพรำะสำรต่ำงๆในระบบนเวศไม่มีกำรสูญหำยแต่มีกำรหมุนเวียนนำมำใช้ใหม่ในสิ่งมีชีวิตเป็นเป็นวัฏจักร
ทำให้ระบบนิเวศเกิดควำมสมดุลทำงธรรมชำติ
- กำรถ่ำยทอดพลังงำนในระบบนิเวศ
1. ห่วงโซ่อำหำร
2. สำยใยอำหำร
- กำรหมุนเวียนสำรในระบบนิเวศ
1. วัฏจักรคำร์บอน
2. วัฏจักรไนโตรเจน
3. วัฏจักรฟอสฟอรัส
4. วัฏจักรกำมะถัน
4. สาระการเรียนรู้
ควำมรู้ (K) กำรอธิบำยควำมหมำย ควำมสำคัญของถ่ำยทอดพลังงำนและกำรหมุนเวียนสำร
ในระบบนิเวศ
ทักษะ / กระบวนกำร (P) กำรเขียนแผนภำพกระบวนกำรถ่ำยทอดพลังงำนและกำร
หมุนเวียนสำรในระบบนิเวศ
คุณลักษณะอันพึงประสงค์ (A) ตระหนักถึงควำมสำคัญของกำรถ่ำยทอดพลังงำนและกำร
หมุนเวียนสำรในระบบนิเวศกับกำรดำรงชีวิตของมนุษย์
5. สมรรถนะ
การใช้เทคโนโลยี ,การสื่อสาร และทักษะชีวิต
6. ชิ้นงาน / ภาระงานที่แสดงผลการเรียนรู้
สมุดบันทึก ,ใบงำน ,ใบกิจกรรม และConcept map
7. การวัดและประเมินผล
รายการประเมิน วิธีวัดผล เครื่องมือวัดผล เกณฑ์การประเมินผล
1. สมุดบันทึกกำรเรียนกำร
สอนประจำบทเรียน
2. ใบงำนแบบฝึกหัดทบทวน
ประจำบทเรียน
3. ทดสอบเก็บคะแนนประจำ
บทเรียน
4. แบบบันทึกกำรทำกิจกรรม
ประจำบทเรียน
1. ตรวจสมุดบันทึกกำร
เรียนกำรสอนประจำ
บทเรียน
2. ตรวจใบงำนแบบฝึกหัด
ทบทวนประจำบทเรียน
3. ตรวจแบบทดสอบเก็บ
คะแนนประจำบทเรียน
4. ตรวจแบบบันทึกกำรทำ
กิจกรรมประจำบทเรียน
1. กำรสังเกต ตรวจสอบ
เปรียบเทียบกับเนื้อหำที่ทำกำร
เรียนกำรสอนประจำบทเรียน
จริง
2. กำรตรวจสอบคำตอบกับคำ
เฉลยใบงำนแบบฝึกหัดประจำ
บทเรียน
3. กำรตรวจสอบคำตอบกับคำ
เฉลยแบบทดสอบประจำ
บทเรียน
4. กำรตรวจแบบบันทึกกำร
กิจกรรมประจำบทเรียน
1. ควำมถูกต้อง ครบถ้วน ใน
เนื้อหำ ควำมเป็นระเบียบ
เรียบร้อยสวยงำมของกำรจด
บันทึก
2. ควำมถูกต้องของคำตอบ
อย่ำงน้อยไม่ต่ำกว่ำ 80%
3. ควำมถูกต้องของคำตอบ
อย่ำงน้อยไม่ต่ำกว่ำ 50%
4. ควำมถูกต้อง ครบถ้วน ใน
เนื้อหำกำรบันทึก ควำมเป็น
ระเบียบเรียบร้อยสวยงำมของ
กำรจดบันทึก
8. กิจกรรมการเรียนรู้
ขั้นนำ : ครูใช้คำถำมนำว่ำ “ผู้ผลิต ผู้บริโถค และผู้สลำยสำรอินทรีย์ในโซ่อำหำรมี
ควำมสัมพันธ์กันอย่ำงไร”
แนวตอบ คือ กำรถ่ำยทอดพลังงำนและกำรหมุนเวียนสำรในระบบนิเวศระหว่ำง
ผู้ผลิต ผู้บริโถค และผู้สลำยสำรอินทรีย์ในโซ่อำหำร
ขั้นสอน : ครูอธิบำยเนื้อหำ “กำรถ่ำยทอดพลังงำนและกำรหมุนเวียนสำรในระบบนิเวศ” ว่ำ
- กำรถ่ำยทอดพลังงำนและกำรหมุนเวียนสำรในระบบนิเวศมีควำมสำคัญต่อสิ่งมีชีวิตในระบบนิเวศเป็นอย่ำง
มำกเพรำะสำรต่ำงๆในระบบนเวศไม่มีกำรสูญหำยแต่มีกำรหมุนเวียนนำมำใช้ใหม่ในสิ่งมีชีวิตเป็นเป็นวัฏจักร
ทำให้ระบบนิเวศเกิดควำมสมดุลทำงธรรมชำติ
- กำรถ่ำยทอดพลังงำนในระบบนิเวศ
1. ห่วงโซ่อำหำร
2. สำยใยอำหำร
- กำรหมุนเวียนสำรในระบบนิเวศ
1. วัฏจักรคำร์บอน
2. วัฏจักรไนโตรเจน
3. วัฏจักรฟอสฟอรัส
4. วัฏจักรกำมะถัน
นักเรียนร่วมแสดงควำมคิดเห็นและซักถำมข้อสงสัยเกี่ยวกับควำมหมำย ควำมสำคัญและ
กระบวนกำรถ่ำยทอดพลังงำนและกำรหมุนเวียนสำรในระบบนิเวศอีกทั้งกำรนำมำประยุกต์ใช้ในดำเนินชีวิต
ของมนุษย์
ขั้นสรุป : ครูและนักเรียนร่วมกันสรุปควำมรู้เป็น concept map และทำใบงำนเพื่อ
ตรวจสอบควำมเข้ำใจเกี่ยวกับควำมหมำย ควำมสำคัญและกระบวนกำรถ่ำยทอดพลังงำนและกำรหมุนเวียน
สำรในระบบนิเวศอีกทั้งกำรนำมำประยุกต์ใช้ในดำเนินชีวิตอย่ำงเหมำะสม
9. สื่อ / อุปกรณ์ / แหล่งเรียนรู้
9.1 หนังสือเรียนสาระการเรียนรู้เพิ่มเติม ชีววิทยา 5 ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6
ผู้แต่ง สสวท. กระทรวงศึกษาธิการ
9.2 คู่มือครูชีววิทยา เล่ม 5 ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6 ผู้แต่ง สสวท. กระทรวงศึกษาธิการ
9.3 ห้องสมุดเฉลิมพระเกียรติ โรงเรียนศีลำจำรพิพัฒน์
9.4 ห้องศูนย์สื่อกลุ่มสำระกำรเรียนรู้วิทยำศำสตร์ โรงเรียนศีลำจำรพิพัฒน์
9.5 ห้องสืบค้น โรงเรียนศีลำจำรพิพัฒน์
แผนการจัดการเรียนรู้ที่ 5
หน่วยกำรเรียนที่ 1 เรื่อง กำรเปลี่ยนแปลงแทนที่ของระบบนิเวศ กลุ่มสำระกำรเรียนรู้วิทยำศำสตร์
รหัสวิชำ/รำยวิชำ ว 33244/ชีววิทยา 4 ชั้น ม. 6 เวลำเรียน 6 ชั่วโมง
ผู้สอน นำยวิชัย ลิขิตพรรักษ์ โรงเรียนศีลำจำรพิพัฒน์
**************************************************************************************************
1. มาตรฐานการเรียนรู้
ว 2.1 เข้ำใจสิ่งแวดล้อมในท้องถิ่น ควำมสัมพันธ์ระหว่ำงสิ่งแวดล้อมกับสิ่งมีชีวิต ควำมสัมพันธ์ระหว่ำงสิ่งมีชีวิต
ต่ำงๆ ในระบบนิเวศ มีกระบวนกำรสืบเสำะหำควำมรู้และจิตวิทยำศำสตร์สื่อสำรสิ่งที่เรียนรู้และนำควำมรู้ไปใช้
ประโยชน์
ว 8.1 ใช้กระบวนกำรทำงวิทยำศำสตร์และจิตวิทยำศำสตร์ในกำรสืบเสำะหำควำมรู้ กำรแก้ปัญหำ รู้ว่ำ
ปรำกฏกำรณ์ทำงธรรมชำติที่เกิดขึ้นส่วนใหญ่มีรูปแบบที่แน่นอน สำมำรถอธิบำยและตรวจสอบได้ ภำยใต้
ข้อมูลและเครื่องมือที่มีอยู่ในช่วงเวลำนั้นๆ เข้ำใจว่ำ วิทยำศำสตร์ เทคโนโลยี สังคม และสิ่งแวดล้อม มีควำม
เกี่ยวข้องสัมพันธ์กัน
ตัวชี้วัด / ผลการเรียนรู้
อธิบำยควำมหมำย ควำมสำคัญและเปรียบเทียบรูปแบบกำรเปลี่ยนแปลงแทนที่ของระบบ
นิเวศอีกทั้งสำมำรถนำควำมรู้ไปประยุกต์ใช้ประโยชน์ในกำรดำรงชีวิต
2. จุดประสงค์การเรียนรู้
2.1 อธิบำยควำมหมำย ควำมสำคัญของรูปแบบกำรเปลี่ยนแปลงแทนที่ของระบบนิเวศได้อย่ำงถูกต้อง
2.2 เปรียบเทียบรูปแบบต่ำงๆของกำรเปลี่ยนแปลงแทนที่ของระบบนิเวศได้อย่ำงถูกต้อง
2.3 สำมำรถนำควำมรู้ไปประยุกต์ใช้ประโยชน์ในกำรดำรงชีวิตอย่ำงเหมำะสม
3. สาระแกนกลาง / สาระสาคัญ
- ในสภำพแวดล้อมหนึ่งๆพบว่ำเมื่อกำลเวลำผ่ำนไปอำจทำให้เกิดกำรเปลี่ยนแปลงของกลุ่มสิ่งมีชีวิตเกิดขึ้น
กลุ่มสิ่งมีชีวิตเดิมที่เคยพบอำจสูญหำยไปกลำยเป็นอีกกลุ่มหนึ่งขึ้นมำแทน เรียกปรำกฎกำรณ์นี้ว่ำ กำร
เปลี่ยนแปลงแทนที่ของระบบนิเวศ (ecological succession)
- กำรเปลี่ยนแปลงแทนที่ของกลุ่มสิ่งมีชีวิตในสภำพแวดล้อมธรรมชำติจะมี 2 ลักษณะ คือ
1. กำรเปลี่ยนแปลงแทนที่แบบปฐมภูมิ (primary succession)
2. กำรเปลี่ยนแปลงแทนที่แบบทุติยภูมิ (secondary succession)
4. สาระการเรียนรู้
ควำมรู้ (K) กำรอธิบำยควำมหมำย ควำมสำคัญของรูปแบบกำรเปลี่ยนแปลงแทนที่ของระบบ
นิเวศ
ทักษะ / กระบวนกำร (P) กำรเปรียบเทียบรูปแบบต่ำงๆของกำรเปลี่ยนแปลงแทนที่ของ
ระบบนิเวศ
คุณลักษณะอันพึงประสงค์ (A) ตระหนักถึงควำมสำคัญของกำรเปลี่ยนแปลงแทนที่ของระบบ
นิเวศกับกำรดำรงชีวิตของมนุษย์
5. สมรรถนะ
การสื่อสาร ,การใช้เทคโนโลยี ,การคิด และทักษะชีวิต
6. ชิ้นงาน / ภาระงานที่แสดงผลการเรียนรู้
สมุดบันทึก ,ใบงำน ,ใบกิจกรรม และConcept map
7. การวัดและประเมินผล
รายการประเมิน วิธีวัดผล เครื่องมือวัดผล เกณฑ์การประเมินผล
1. สมุดบันทึกกำรเรียนกำร
สอนประจำบทเรียน
2. ใบงำนแบบฝึกหัดทบทวน
ประจำบทเรียน
3. ทดสอบเก็บคะแนนประจำ
บทเรียน
4. แบบบันทึกกำรทำกิจกรรม
ประจำบทเรียน
1. ตรวจสมุดบันทึกกำร
เรียนกำรสอนประจำ
บทเรียน
2. ตรวจใบงำนแบบฝึกหัด
ทบทวนประจำบทเรียน
3. ตรวจแบบทดสอบเก็บ
คะแนนประจำบทเรียน
4. ตรวจแบบบันทึกกำรทำ
กิจกรรมประจำบทเรียน
1. กำรสังเกต ตรวจสอบ
เปรียบเทียบกับเนื้อหำที่ทำกำร
เรียนกำรสอนประจำบทเรียน
จริง
2. กำรตรวจสอบคำตอบกับคำ
เฉลยใบงำนแบบฝึกหัดประจำ
บทเรียน
3. กำรตรวจสอบคำตอบกับคำ
เฉลยแบบทดสอบประจำ
บทเรียน
4. กำรตรวจแบบบันทึกกำร
กิจกรรมประจำบทเรียน
1. ควำมถูกต้อง ครบถ้วน ใน
เนื้อหำ ควำมเป็นระเบียบ
เรียบร้อยสวยงำมของกำรจด
บันทึก
2. ควำมถูกต้องของคำตอบ
อย่ำงน้อยไม่ต่ำกว่ำ 80%
3. ควำมถูกต้องของคำตอบ
อย่ำงน้อยไม่ต่ำกว่ำ 50%
4. ควำมถูกต้อง ครบถ้วน ใน
เนื้อหำกำรบันทึก ควำมเป็น
ระเบียบเรียบร้อยสวยงำมของ
กำรจดบันทึก
8. กิจกรรมการเรียนรู้
ขั้นนำ : ครูใช้คำถำมนำว่ำ “หลังจำกเกิดภัยธรรมชำติทำลำยระบบนิเวศที่มีอยู่เดิม นักเรียน
คิดว่ำระบบนิเวศแห่งนี้จะฟื้นคืนสภำพได้หรือไม่และกลุ่มสิ่งมีชีวิตจะเปลี่ยนแปลงไปอย่ำงไร”
แนวตอบ คือ ได้ เนื่องจำกระบบนิเวศมีกระบวนกำรเปลี่ยนแปลงแทนที่ เมื่อ
กำลเวลำผ่ำนไปอำจทำให้เกิดกำรเปลี่ยนแปลงของกลุ่มสิ่งมีชีวิตเกิดขึ้น
ขั้นสอน : ครูอธิบำยเนื้อหำ “กำรเปลี่ยนแปลงแทนที่ของระบบนิเวศ” ว่ำ
- ในสภำพแวดล้อมหนึ่งๆพบว่ำเมื่อกำลเวลำผ่ำนไปอำจทำให้เกิดกำรเปลี่ยนแปลงของกลุ่มสิ่งมีชีวิตเกิดขึ้น
กลุ่มสิ่งมีชีวิตเดิมที่เคยพบอำจสูญหำยไปกลำยเป็นอีกกลุ่มหนึ่งขึ้นมำแทน เรียกปรำกฎกำรณ์นี้ว่ำ กำร
เปลี่ยนแปลงแทนที่ของระบบนิเวศ (ecological succession)
- กำรเปลี่ยนแปลงแทนที่ของกลุ่มสิ่งมีชีวิตในสภำพแวดล้อมธรรมชำติจะมี 2 ลักษณะ คือ
นักเรียนร่วมแสดงควำมคิดเห็นและซักถำมข้อสงสัยเกี่ยวกับควำมหมำย ควำมสำคัญและกำร
เปรียบเทียบรูปแบบกำรเปลี่ยนแปลงแทนที่ของระบบนิเวศอีกทั้งกำรนำมำประยุกต์ใช้ในดำเนินชีวิตของมนุษย์
ขั้นสรุป : ครูและนักเรียนร่วมกันสรุปควำมรู้เป็น concept map และทำใบงำนเพื่อ
ตรวจสอบควำมเข้ำใจเกี่ยวกับควำมหมำย ควำมสำคัญและกำรเปรียบเทียบรูปแบบกำรเปลี่ยนแปลงแทนที่
ของระบบนิเวศอีกทั้งกำรนำมำประยุกต์ใช้ในดำเนินชีวิตอย่ำงเหมำะสม
9. สื่อ / อุปกรณ์ / แหล่งเรียนรู้
9.1 หนังสือเรียนสาระการเรียนรู้เพิ่มเติม ชีววิทยา 5 ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6
ผู้แต่ง สสวท. กระทรวงศึกษาธิการ
9.2 คู่มือครูชีววิทยา เล่ม 5 ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6 ผู้แต่ง สสวท. กระทรวงศึกษาธิการ
9.3 ห้องสมุดเฉลิมพระเกียรติ โรงเรียนศีลำจำรพิพัฒน์
9.4 ห้องศูนย์สื่อกลุ่มสำระกำรเรียนรู้วิทยำศำสตร์ โรงเรียนศีลำจำรพิพัฒน์
9.5 ห้องสืบค้น โรงเรียนศีลำจำรพิพัฒน์
แผนกำรจัดกำรเรียนรู้ที่ 6
หน่วยกำรเรียนที่ 2 เรื่อง ควำมหนำแน่นและกำรแพร่กระจำยของประชำกร
กลุ่มสำระกำรเรียนรู้วิทยำศำสตร์
รหัสวิชำ/รำยวิชำ ว 33244/ชีววิทยำ 4 ชั้น ม. 6 เวลำเรียน 3 ชั่วโมง
ผู้สอน นำยวิชัย ลิขิตพรรักษ์ โรงเรียนศีลำจำรพิพัฒน์
**************************************************************************************************
1. มำตรฐำนกำรเรียนรู้
ว 2.2 ม.4-6/1 วิเครำะห์สภำพปัญหำ สำเหตุของปัญหำสิ่งแวดล้อมและทรัพยำกรธรรมชำติในระดับท้องถิ่น
ระดับประเทศ และระดับโลก
ว 8.1 ใช้กระบวนกำรทำงวิทยำศำสตร์และจิตวิทยำศำสตร์ในกำรสืบเสำะหำควำมรู้ กำรแก้ปัญหำ รู้ว่ำ
ปรำกฏกำรณ์ทำงธรรมชำติที่เกิดขึ้นส่วนใหญ่มีรูปแบบที่แน่นอน สำมำรถอธิบำยและตรวจสอบได้ ภำยใต้
ข้อมูลและเครื่องมือที่มีอยู่ในช่วงเวลำนั้นๆ เข้ำใจว่ำ วิทยำศำสตร์ เทคโนโลยี สังคม และสิ่งแวดล้อม มีควำม
เกี่ยวข้องสัมพันธ์กัน
ตัวชี้วัด / ผลกำรเรียนรู้
อธิบำยควำมหมำยและคำนวณหำควำมหนำแน่นและกำรแพร่กระจำยของประชำกรอีกทั้ง
สำมำรถนำควำมรู้ไปประยุกต์ใช้ประโยชน์ในกำรศึกษำระบบนิเวศและสิ่งแวดล้อม
2. จุดประสงค์กำรเรียนรู้
2.1 อธิบำยควำมหมำยของควำมหนำแน่นและกำรแพร่กระจำยของประชำกรได้อย่ำงถูกต้อง
2.2 คำนวณหำควำมหนำแน่นและกำรแพร่กระจำยของประชำกรได้อย่ำงถูกต้อง
2.3 สำมำรถนำควำมรู้ไปประยุกต์ใช้ประโยชน์ในกำรศึกษำระบบนิเวศและสิ่งแวดล้อมได้อย่ำงถูกต้อง
3. สำระแกนกลำง / สำระสำคัญ
- สิ่งมีชีวิตทุกชนิดที่อำศัยอยู่บนโลกนี้ ล้วนต้องกำรสภำพแวดล้อมและปัจจัยทำงกำยภำพที่เหมำะสมต่อกำร
ดำรงชีวิต
- ควำมหนำแน่นของประชำกร หมำยถึง จำนวนสิ่งมีชีวิตชนิดเดียวกันต่อหน่วยพื้นที่หรือปริมำตร สำมำรถ
ประเมินได้ 2 วิธี คือ
1. กำรหำควำมหนำแน่นอย่ำงหยำบ
2. กำรหำควำมหนำแน่นเชิงนิเวศ
- กำรแพร่กระจำยของประชำกรมีปัจจัยต่ำงๆที่ส่งผล ดังนี้
1. ปัจจัยทำงกำยภำพ
2. ปัจจัยทำงชีวภำพ
3. ปัจจัยอื่นๆ
4. สำระกำรเรียนรู้
ควำมรู้ (K) กำรอธิบำยควำมหมำย ควำมสำคัญของควำมหนำแน่นและกำรแพร่กระจำยของ
ประชำกร
ทักษะ / กระบวนกำร (P) กำรคำนวณหำควำมหนำแน่นและกำรแพร่กระจำยของประชำกร
คุณลักษณะอันพึงประสงค์ (A) ตระหนักถึงควำมสำคัญของควำมหนำแน่นและกำร
แพร่กระจำยของประชำกรกับกำรศึกษำระบบนิเวศและสิ่งแวดล้อม
5. สมรรถนะ
กำรสื่อสำร ,กำรใช้เทคโนโลยี และกำรคิด
6. ชิ้นงำน / ภำระงำนที่แสดงผลกำรเรียนรู้
สมุดบันทึก ,ใบงำน ,ใบกิจกรรม และConcept map
7. กำรวัดและประเมินผล
รำยกำรประเมิน วิธีวัดผล เครื่องมือวัดผล เกณฑ์กำรประเมินผล
1. สมุดบันทึกกำรเรียนกำร
สอนประจำบทเรียน
2. ใบงำนแบบฝึกหัดทบทวน
ประจำบทเรียน
3. ทดสอบเก็บคะแนนประจำ
บทเรียน
4. แบบบันทึกกำรทำกิจกรรม
ประจำบทเรียน
1. ตรวจสมุดบันทึกกำร
เรียนกำรสอนประจำ
บทเรียน
2. ตรวจใบงำนแบบฝึกหัด
ทบทวนประจำบทเรียน
3. ตรวจแบบทดสอบเก็บ
คะแนนประจำบทเรียน
4. ตรวจแบบบันทึกกำรทำ
กิจกรรมประจำบทเรียน
1. กำรสังเกต ตรวจสอบ
เปรียบเทียบกับเนื้อหำที่ทำกำร
เรียนกำรสอนประจำบทเรียน
จริง
2. กำรตรวจสอบคำตอบกับคำ
เฉลยใบงำนแบบฝึกหัดประจำ
บทเรียน
3. กำรตรวจสอบคำตอบกับคำ
เฉลยแบบทดสอบประจำ
บทเรียน
4. กำรตรวจแบบบันทึกกำร
กิจกรรมประจำบทเรียน
1. ควำมถูกต้อง ครบถ้วน ใน
เนื้อหำ ควำมเป็นระเบียบ
เรียบร้อยสวยงำมของกำรจด
บันทึก
2. ควำมถูกต้องของคำตอบ
อย่ำงน้อยไม่ต่ำกว่ำ 80%
3. ควำมถูกต้องของคำตอบ
อย่ำงน้อยไม่ต่ำกว่ำ 50%
4. ควำมถูกต้อง ครบถ้วน ใน
เนื้อหำกำรบันทึก ควำมเป็น
ระเบียบเรียบร้อยสวยงำมของ
กำรจดบันทึก
8. กิจกรรมกำรเรียนรู้
ขั้นนำ : ครูใช้คำถำมนำว่ำ “ควำมหนำแน่นและกำรแพร่กระจำยของประชำกรขึ้นอยู่กับ
ปัจจัยใดบ้ำง”
แนวตอบ คือ ควำมหนำแน่นและกำรแพร่กระจำยของประชำกรขึ้นอยู่กับ 3 ปัจจัย
ดังนี้ คือ 1. ปัจจัยทำงกำยภำพ 2. ปัจจัยทำงชีวภำพ 3. ปัจจัยอื่นๆ
ขั้นสอน : ครูอธิบำยเนื้อหำ “ควำมหนำแน่นและกำรแพร่กระจำยของประชำกร” ว่ำ
- สิ่งมีชีวิตทุกชนิดที่อำศัยอยู่บนโลกนี้ ล้วนต้องกำรสภำพแวดล้อมและปัจจัยทำงกำยภำพที่เหมำะสมต่อกำร
ดำรงชีวิต
- ควำมหนำแน่นของประชำกร หมำยถึง จำนวนสิ่งมีชีวิตชนิดเดียวกันต่อหน่วยพื้นที่หรือปริมำตร สำมำรถ
ประเมินได้ 2 วิธี คือ
1. กำรหำควำมหนำแน่นอย่ำงหยำบ (crude density) เป็นกำรหำจำนวนประชำกรต่อพื้นที่ทั้งหมด
(total space) ที่ศึกษำ
2. กำรหำควำมหนำแน่นเชิงนิเวศ (ecological density) เป็นกำรหำจำนวนหรือมวลของประชำกร
ต่อหน่วยพื้นที่ที่ประชำกรนั้นอำศัยอยู่จริง (habitat space)
- กำรแพร่กระจำยของประชำกรมีปัจจัยต่ำงๆที่ส่งผล ดังนี้
1. ปัจจัยทำงกำยภำพ เช่น ควำมสูงจำกระดับน้ำทะเล อุณหภูมิ แสง ควำมชื้น ควำมเป็นกรด-เบส
2. ปัจจัยทำงชีวภำพ (กำรอำศัยอยู่ร่วมกันและเกิดปฏิสัมพันธ์กันในรูปแบบต่ำงๆระหว่ำงสิ่งมีชีวิต)
3. ปัจจัยอื่นๆ เช่น กำรที่สภำพภูมิศำสตร์เป็นทะเล ทะเลทรำย และเทือกเขำสูง สิ่งเหล่ำนี้จะเป็น
กำแพงขวำงกั้นหรือกีดขวำงระหว่ำงสิ่งมีชีวิต
นักเรียนร่วมแสดงควำมคิดเห็นและซักถำมข้อสงสัยเกี่ยวกับควำมหมำยและกำรคำนวณหำ
ควำมหนำแน่นและกำรแพร่กระจำยของประชำกรอีกทั้งกำรนำมำประยุกต์ใช้ในกำรศึกษำระบบนิเวศและ
สิ่งแวดล้อม
ขั้นสรุป : ครูและนักเรียนร่วมกันสรุปควำมรู้เป็น concept map และทำใบงำนเพื่อ
ตรวจสอบควำมเข้ำใจเกี่ยวกับควำมหมำยและกำรคำนวณหำควำมหนำแน่นและกำรแพร่กระจำยของ
ประชำกรอีกทั้งกำรนำมำประยุกต์ใช้ในกำรศึกษำระบบนิเวศและสิ่งแวดล้อม
9. สื่อ / อุปกรณ์ / แหล่งเรียนรู้
9.1 หนังสือเรียนสำระกำรเรียนรู้เพิ่มเติม ชีววิทยำ 5 ชั้นมัธยมศึกษำปีที่ 6
ผู้แต่ง สสวท. กระทรวงศึกษำธิกำร
9.2 คู่มือครูชีววิทยำ เล่ม 5 ชั้นมัธยมศึกษำปีที่ 6 ผู้แต่ง สสวท. กระทรวงศึกษำธิกำร
9.3 ห้องสมุดเฉลิมพระเกียรติ โรงเรียนศีลำจำรพิพัฒน์
9.4 ห้องศูนย์สื่อกลุ่มสำระกำรเรียนรู้วิทยำศำสตร์ โรงเรียนศีลำจำรพิพัฒน์
9.5 ห้องสืบค้น โรงเรียนศีลำจำรพิพัฒน์
แผนกำรจัดกำรเรียนรู้ที่ 7
หน่วยกำรเรียนที่ 2 เรื่อง ขนำดของประชำกร กลุ่มสำระกำรเรียนรู้วิทยำศำสตร์
รหัสวิชำ/รำยวิชำ ว 33244/ชีววิทยำ 4 ชั้น ม. 6 เวลำเรียน 3 ชั่วโมง
ผู้สอน นำยวิชัย ลิขิตพรรักษ์ โรงเรียนศีลำจำรพิพัฒน์
**************************************************************************************************
1. มำตรฐำนกำรเรียนรู้
ว 2.2 ม.4-6/1 วิเครำะห์สภำพปัญหำ สำเหตุของปัญหำสิ่งแวดล้อมและทรัพยำกรธรรมชำติในระดับท้องถิ่น
ระดับประเทศ และระดับโลก
ว 8.1 ใช้กระบวนกำรทำงวิทยำศำสตร์และจิตวิทยำศำสตร์ในกำรสืบเสำะหำควำมรู้ กำรแก้ปัญหำ รู้ว่ำ
ปรำกฏกำรณ์ทำงธรรมชำติที่เกิดขึ้นส่วนใหญ่มีรูปแบบที่แน่นอน สำมำรถอธิบำยและตรวจสอบได้ ภำยใต้
ข้อมูลและเครื่องมือที่มีอยู่ในช่วงเวลำนั้นๆ เข้ำใจว่ำ วิทยำศำสตร์ เทคโนโลยี สังคม และสิ่งแวดล้อม มีควำม
เกี่ยวข้องสัมพันธ์กัน
ตัวชี้วัด / ผลกำรเรียนรู้
อธิบำยควำมหมำยและเปรียบเทียบปัจจัยที่มีผลต่อกำรเปลี่ยนแปลงขนำดของประชำกรอีก
ทั้งสำมำรถนำควำมรู้ไปประยุกต์ใช้ประโยชน์ในกำรศึกษำระบบนิเวศและสิ่งแวดล้อม
2. จุดประสงค์กำรเรียนรู้
2.1 อธิบำยควำมหมำยของขนำดประชำกรได้อย่ำงถูกต้อง
2.2 เปรียบเทียบปัจจัยที่มีผลต่อกำรเปลี่ยนแปลงขนำดของประชำกรได้อย่ำงถูกต้อง
2.3 สำมำรถนำควำมรู้ไปประยุกต์ใช้ประโยชน์ในกำรศึกษำระบบนิเวศและสิ่งแวดล้อมได้อย่ำงถูกต้อง
3. สำระแกนกลำง / สำระสำคัญ
- ประชำกรสิ่งมีชีวิตในธรรมชำติมีขนำดคงที่ในช่วงระยะเวลำใดระยะเวลำหนึ่ง ซึ่งเป็นช่วงสั้นๆเพรำะโดยปกติ
แล้วขนำดของประชำกรสิ่งมีชีวิตมีกำรแปลี่ยนแปลงตลอดเวลำ
- ปัจจัยที่มีผลต่อกำรเปลี่ยนแปลงขนำดของประชำกร
1. อัตรำกำรเกิด
2. อัตรำกำรตำย
3. กำรอพยพ
- กำรอพยพเข้ำ
- กำรอพบพออก
4. สำระกำรเรียนรู้
ควำมรู้ (K) กำรอธิบำยควำมหมำยของขนำดประชำกร
ทักษะ / กระบวนกำร (P) กำรเปรียบเทียบปัจจัยที่มีผลต่อกำรเปลี่ยนแปลงขนำดของ
ประชำกร
คุณลักษณะอันพึงประสงค์ (A) ตระหนักถึงควำมสำคัญของขนำดประชำกรกับกำรศึกษำ
ระบบนิเวศและสิ่งแวดล้อม
5. สมรรถนะ
กำรคิด ,กำรใช้เทคโนโลยี และกำรสื่อสำร
6. ชิ้นงำน / ภำระงำนที่แสดงผลกำรเรียนรู้
สมุดบันทึก ,ใบงำน ,ใบกิจกรรม และConcept map
7. กำรวัดและประเมินผล
รำยกำรประเมิน วิธีวัดผล เครื่องมือวัดผล เกณฑ์กำรประเมินผล
1. สมุดบันทึกกำรเรียนกำร
สอนประจำบทเรียน
2. ใบงำนแบบฝึกหัดทบทวน
ประจำบทเรียน
3. ทดสอบเก็บคะแนนประจำ
บทเรียน
4. แบบบันทึกกำรทำกิจกรรม
ประจำบทเรียน
1. ตรวจสมุดบันทึกกำร
เรียนกำรสอนประจำ
บทเรียน
2. ตรวจใบงำนแบบฝึกหัด
ทบทวนประจำบทเรียน
3. ตรวจแบบทดสอบเก็บ
คะแนนประจำบทเรียน
4. ตรวจแบบบันทึกกำรทำ
กิจกรรมประจำบทเรียน
1. กำรสังเกต ตรวจสอบ
เปรียบเทียบกับเนื้อหำที่ทำกำร
เรียนกำรสอนประจำบทเรียน
จริง
2. กำรตรวจสอบคำตอบกับคำ
เฉลยใบงำนแบบฝึกหัดประจำ
บทเรียน
3. กำรตรวจสอบคำตอบกับคำ
เฉลยแบบทดสอบประจำ
บทเรียน
4. กำรตรวจแบบบันทึกกำร
กิจกรรมประจำบทเรียน
1. ควำมถูกต้อง ครบถ้วน ใน
เนื้อหำ ควำมเป็นระเบียบ
เรียบร้อยสวยงำมของกำรจด
บันทึก
2. ควำมถูกต้องของคำตอบ
อย่ำงน้อยไม่ต่ำกว่ำ 80%
3. ควำมถูกต้องของคำตอบ
อย่ำงน้อยไม่ต่ำกว่ำ 50%
4. ควำมถูกต้อง ครบถ้วน ใน
เนื้อหำกำรบันทึก ควำมเป็น
ระเบียบเรียบร้อยสวยงำมของ
กำรจดบันทึก
8. กิจกรรมกำรเรียนรู้
ขั้นนำ : ครูใช้คำถำมนำว่ำ “ประชำกรสิ่งมีชีวิตมีขนำดคงที่หรือไม่และขนำดของประชำกร
สิ่งมีชีวิตขึ้นอยู่กับปัจจัยใดบ้ำง”
แนวตอบ คือ ประชำกรสิ่งมีชีวิตในธรรมชำติมีขนำดคงที่ในช่วงระยะเวลำใด
ระยะเวลำหนึ่ง ซึ่งเป็นช่วงสั้นๆเพรำะโดยปกติแล้วขนำดของประชำกรสิ่งมีชีวิตมีกำรแปลี่ยนแปลงตลอดเวลำ
โดยขึ้นอยู่กับ 3 ปัจจัย ดังนี้ คือ 1. กำรเกิด 2. กำรตำย 3. กำรอพยพ
ขั้นสอน : ครูอธิบำยเนื้อหำ “ขนำดของประชำกร” ว่ำ
- ประชำกรสิ่งมีชีวิตในธรรมชำติมีขนำดคงที่ในช่วงระยะเวลำใดระยะเวลำหนึ่ง ซึ่งเป็นช่วงสั้นๆเพรำะโดยปกติ
แล้วขนำดของประชำกรสิ่งมีชีวิตมีกำรแปลี่ยนแปลงตลอดเวลำ
- ปัจจัยที่มีผลต่อกำรเปลี่ยนแปลงขนำดของประชำกร
1. อัตรำกำรเกิด เป็นกำรเพิ่มจำนวนสมำชิกใหม่ในกลุ่มประชำกร ซึ่งเป็นผลมำจำกกำรสืบพันธุ์
2. อัตรำกำรตำย เป็นลดจำนวนสมำชิกในกลุ่มประชำกร
3. กำรอพยพ มีผลทำให้เกิดกำรเปลี่ยนแปลงขนำดของประชำกร ทั้งนี้เนื่องจำกกำรเคลื่อนย้ำยของ
สิ่งมีชีวิตจำกแหล่งหนึ่งไปยังอีกแหล่งหนึ่ง ทำให้จำนวนสมำชิกของประชำกร สิง่มีชีวิตนั้นเพิ่มจำนวนขึ้นหรือ
ลดจำนวนลงได้ มี 2 ลักษณะคือ
- กำรอพยพเข้ำ มีผลทำให้สิง่มีชีวิตนั้นเพิ่มจำนวนขึ้น
- กำรอพบพออก มีผลทำให้สิง่มีชีวิตนั้นลดจำนวนลง
นักเรียนร่วมแสดงควำมคิดเห็นและซักถำมข้อสงสัยเกี่ยวกับควำมหมำยและกำรเปรียบเทียบ
ปัจจัยที่มีผลต่อกำรเปลี่ยนแปลงขนำดของประชำกรอีกทั้งกำรนำมำประยุกต์ใช้ในกำรศึกษำระบบนิเวศและ
สิ่งแวดล้อม
ขั้นสรุป : ครูและนักเรียนร่วมกันสรุปควำมรู้เป็น concept map และทำใบงำนเพื่อ
ตรวจสอบควำมเข้ำใจเกี่ยวกับควำมหมำยและกำรเปรียบเทียบปัจจัยที่มีผลต่อกำรเปลี่ยนแปลงขนำดของ
ประชำกรทั้งกำรนำมำประยุกต์ใช้ในกำรศึกษำระบบนิเวศและสิ่งแวดล้อม
9. สื่อ / อุปกรณ์ / แหล่งเรียนรู้
9.1 หนังสือเรียนสำระกำรเรียนรู้เพิ่มเติม ชีววิทยำ 5 ชั้นมัธยมศึกษำปีที่ 6
ผู้แต่ง สสวท. กระทรวงศึกษำธิกำร
9.2 คู่มือครูชีววิทยำ เล่ม 5 ชั้นมัธยมศึกษำปีที่ 6 ผู้แต่ง สสวท. กระทรวงศึกษำธิกำร
9.3 ห้องสมุดเฉลิมพระเกียรติ โรงเรียนศีลำจำรพิพัฒน์
9.4 ห้องศูนย์สื่อกลุ่มสำระกำรเรียนรู้วิทยำศำสตร์ โรงเรียนศีลำจำรพิพัฒน์
9.5 ห้องสืบค้น โรงเรียนศีลำจำรพิพัฒน์
แผนกำรจัดกำรเรียนรู้ที่ 8
หน่วยกำรเรียนที่ 2 เรื่อง รูปแบบกำรเพิ่มของประชำกร กลุ่มสำระกำรเรียนรู้วิทยำศำสตร์
รหัสวิชำ/รำยวิชำ ว 33244/ชีววิทยำ 4 ชั้น ม. 6 เวลำเรียน 3 ชั่วโมง
ผู้สอน นำยวิชัย ลิขิตพรรักษ์ โรงเรียนศีลำจำรพิพัฒน์
**************************************************************************************************
1. มำตรฐำนกำรเรียนรู้
ว 2.2 ม.4-6/1 วิเครำะห์สภำพปัญหำ สำเหตุของปัญหำสิ่งแวดล้อมและทรัพยำกรธรรมชำติในระดับท้องถิ่น
ระดับประเทศ และระดับโลก
ว 8.1 ใช้กระบวนกำรทำงวิทยำศำสตร์และจิตวิทยำศำสตร์ในกำรสืบเสำะหำควำมรู้ กำรแก้ปัญหำ รู้ว่ำ
ปรำกฏกำรณ์ทำงธรรมชำติที่เกิดขึ้นส่วนใหญ่มีรูปแบบที่แน่นอน สำมำรถอธิบำยและตรวจสอบได้ ภำยใต้
ข้อมูลและเครื่องมือที่มีอยู่ในช่วงเวลำนั้นๆ เข้ำใจว่ำ วิทยำศำสตร์ เทคโนโลยี สังคม และสิ่งแวดล้อม มีควำม
เกี่ยวข้องสัมพันธ์กัน
ตัวชี้วัด / ผลกำรเรียนรู้
อธิบำยควำมหมำยและเปรียบเทียบรูปแบบกำรเพิ่มของประชำกรแบบต่ำงๆอีกทั้งสำมำรถ
นำควำมรู้ไปประยุกต์ใช้ประโยชน์ในกำรศึกษำระบบนิเวศและสิ่งแวดล้อม
2. จุดประสงค์กำรเรียนรู้
2.1 อธิบำยควำมหมำยของรูปแบบกำรเพิ่มของประชำกรต่ำงๆได้อย่ำงถูกต้อง
2.2 เปรียบเทียบรูปแบบกำรเพิ่มของประชำกรแบบต่ำงๆได้อย่ำงถูกต้อง
2.3 สำมำรถนำควำมรู้ไปประยุกต์ใช้ประโยชน์ในกำรศึกษำระบบนิเวศและสิ่งแวดล้อมได้อย่ำงถูกต้อง
3. สำระแกนกลำง / สำระสำคัญ
- ประชำกรของสิ่งมีชีวิตในโลกนี้มีรูปแบบกำรสืบพันธุ์เพื่อเพิ่มประชำกรอยู่ 2 รูปแบบ คือ
แบบแรก เป็นกำรเพิ่มประชำกรโดยที่สมำชิกของประชำกรนั้นมีกำรสืบพันธุ์เพียงครั้งเดียวในช่วงชีวิต
(single reproduction)
แบบที่สอง เป็นกำรเพิ่มประชำกรโดยที่สมำชิกของประชำกรนั้นมีโอกำสในกำรสืบพันธุ์ได้หลำยครั้ง
ในช่วงชีวิต (multiple reproduction)
- กำรเพิ่มของประชำกรแบบเอ็กโพเนนเชียล (exponential growth) หรือแบบทวีคูณ จะได้กรำฟรูปตัวเจ (J
shape) แบ่งออกเป็น 2 ระยะ ได้แก่
@ ระยะที่มีกำรเพิ่มของประชำกรอย่ำงช้ำๆ
@ ระยะที่มีกำรเพิ่มของประชำกรอย่ำงรวดเร็ว
- กำรเพิ่มของประชำกรแบบลอจิสติก (logistic growth) เป็นกำรเพิ่มจำนวนประชำกรที่ขึ้นอยู่กับ
สภำพแวดล้อมเข้ำมำเกี่ยวข้อง จะได้กรำฟรูปตัวเอส (S shape) หรือแบบซิกมอยด์ (sigmoidal curve)
แบ่งเป็น 4 ระยะ
@ ระยะที่มีกำรเพิ่มอย่ำงช้ำๆ
@ ระยะที่มีกำรเพิ่มอย่ำงรวดเร็ว
@ ระยะที่มีกำรเพิ่มช้ำลง
@ ระยะที่มีกำรเพิ่มค่อนข้ำงคงที่
4. สำระกำรเรียนรู้
ควำมรู้ (K) กำรอธิบำยควำมหมำยของรูปแบบกำรเพิ่มของประชำกรต่ำงๆ
ทักษะ / กระบวนกำร (P) กำรเปรียบเทียบรูปแบบกำรเพิ่มของประชำกรแบบต่ำงๆ
คุณลักษณะอันพึงประสงค์ (A) ตระหนักถึงควำมสำคัญของรูปแบบกำรเพิ่มของประชำกรกับ
กำรศึกษำระบบนิเวศและสิ่งแวดล้อม
5. สมรรถนะ
กำรสื่อสำร ,กำรใช้เทคโนโลยี ทักษะชีวิต และกำรคิด
6. ชิ้นงำน / ภำระงำนที่แสดงผลกำรเรียนรู้
สมุดบันทึก ,ใบงำน ,ใบกิจกรรม และConcept map
7. กำรวัดและประเมินผล
รำยกำรประเมิน วิธีวัดผล เครื่องมือวัดผล เกณฑ์กำรประเมินผล
1. สมุดบันทึกกำรเรียนกำร
สอนประจำบทเรียน
2. ใบงำนแบบฝึกหัดทบทวน
ประจำบทเรียน
3. ทดสอบเก็บคะแนนประจำ
บทเรียน
4. แบบบันทึกกำรทำกิจกรรม
ประจำบทเรียน
1. ตรวจสมุดบันทึกกำร
เรียนกำรสอนประจำ
บทเรียน
2. ตรวจใบงำนแบบฝึกหัด
ทบทวนประจำบทเรียน
3. ตรวจแบบทดสอบเก็บ
คะแนนประจำบทเรียน
4. ตรวจแบบบันทึกกำรทำ
กิจกรรมประจำบทเรียน
1. กำรสังเกต ตรวจสอบ
เปรียบเทียบกับเนื้อหำที่ทำกำร
เรียนกำรสอนประจำบทเรียน
จริง
2. กำรตรวจสอบคำตอบกับคำ
เฉลยใบงำนแบบฝึกหัดประจำ
บทเรียน
3. กำรตรวจสอบคำตอบกับคำ
เฉลยแบบทดสอบประจำ
บทเรียน
4. กำรตรวจแบบบันทึกกำร
กิจกรรมประจำบทเรียน
1. ควำมถูกต้อง ครบถ้วน ใน
เนื้อหำ ควำมเป็นระเบียบ
เรียบร้อยสวยงำมของกำรจด
บันทึก
2. ควำมถูกต้องของคำตอบ
อย่ำงน้อยไม่ต่ำกว่ำ 80%
3. ควำมถูกต้องของคำตอบ
อย่ำงน้อยไม่ต่ำกว่ำ 50%
4. ควำมถูกต้อง ครบถ้วน ใน
เนื้อหำกำรบันทึก ควำมเป็น
ระเบียบเรียบร้อยสวยงำมของ
กำรจดบันทึก
8. กิจกรรมกำรเรียนรู้
ขั้นนำ : ครูใช้คำถำมนำว่ำ “สิ่งมีชีวิตต่ำงๆในโลกนี้มีแบบแผนกำรเพิ่มของประชำกรที่
เหมือนกันหรือไม่อย่ำงไร”
แนวตอบ คือ แตกต่ำงกัน ได้แก่ กำรเพิ่มของประชำกรแบบเอ็กโพเนนเชียล
(exponential growth) หรือแบบทวีคูณ และกำรเพิ่มของประชำกรแบบลอจิสติก (logistic growth)
ขั้นสอน : ครูอธิบำยเนื้อหำ “รูปแบบกำรเพิ่มของประชำกร” ว่ำ
- ประชำกรของสิ่งมีชีวิตในโลกนี้มีรูปแบบกำรสืบพันธุ์เพื่อเพิ่มประชำกรอยู่ 2 รูปแบบ คือ
แบบแรก เป็นกำรเพิ่มประชำกรโดยที่สมำชิกของประชำกรนั้นมีกำรสืบพันธุ์เพียงครั้งเดียวในช่วงชีวิต
(single reproduction)
แบบที่สอง เป็นกำรเพิ่มประชำกรโดยที่สมำชิกของประชำกรนั้นมีโอกำสในกำรสืบพันธุ์ได้หลำยครั้ง
ในช่วงชีวิต (multiple reproduction)
- กำรเพิ่มของประชำกรแบบเอ็กโพเนนเชียล (exponential growth) หรือแบบทวีคูณ จะได้กรำฟรูปตัวเจ (J
shape) แบ่งออกเป็น 2 ระยะ ได้แก่
@ ระยะที่มีกำรเพิ่มของประชำกรอย่ำงช้ำๆ
@ ระยะที่มีกำรเพิ่มของประชำกรอย่ำงรวดเร็ว
- กำรเพิ่มของประชำกรแบบลอจิสติก (logistic growth) เป็นกำรเพิ่มจำนวนประชำกรที่ขึ้นอยู่กับ
สภำพแวดล้อมเข้ำมำเกี่ยวข้อง จะได้กรำฟรูปตัวเอส (S shape) หรือแบบซิกมอยด์ (sigmoidal curve)
แบ่งเป็น 4 ระยะ
@ ระยะที่มีกำรเพิ่มอย่ำงช้ำๆ
@ ระยะที่มีกำรเพิ่มอย่ำงรวดเร็ว
@ ระยะที่มีกำรเพิ่มช้ำลง
@ ระยะที่มีกำรเพิ่มค่อนข้ำงคงที่
นักเรียนร่วมแสดงควำมคิดเห็นและซักถำมข้อสงสัยเกี่ยวกับควำมหมำยและกำรเปรียบเทียบ
รูปแบบกำรเพิ่มของประชำกรแบบต่ำงๆ อีกทั้งกำรนำมำประยุกต์ใช้ในกำรศึกษำระบบนิเวศและสิ่งแวดล้อม
ขั้นสรุป : ครูและนักเรียนร่วมกันสรุปควำมรู้เป็น concept map และทำใบงำนเพื่อ
ตรวจสอบควำมเข้ำใจเกี่ยวกับควำมหมำยและกำรเปรียบเทียบรูปแบบกำรเพิ่มของประชำกรแบบต่ำงๆอีกทั้ง
กำรนำมำประยุกต์ใช้ในกำรศึกษำระบบนิเวศและสิ่งแวดล้อม
9. สื่อ / อุปกรณ์ / แหล่งเรียนรู้
9.1 หนังสือเรียนสำระกำรเรียนรู้เพิ่มเติม ชีววิทยำ 5 ชั้นมัธยมศึกษำปีที่ 6
ผู้แต่ง สสวท. กระทรวงศึกษำธิกำร
9.2 คู่มือครูชีววิทยำ เล่ม 5 ชั้นมัธยมศึกษำปีที่ 6 ผู้แต่ง สสวท. กระทรวงศึกษำธิกำร
9.3 ห้องสมุดเฉลิมพระเกียรติ โรงเรียนศีลำจำรพิพัฒน์
9.4 ห้องศูนย์สื่อกลุ่มสำระกำรเรียนรู้วิทยำศำสตร์ โรงเรียนศีลำจำรพิพัฒน์
9.5 ห้องสืบค้น โรงเรียนศีลำจำรพิพัฒน์
แผนกำรจัดกำรเรียนรู้ที่ 9
หน่วยกำรเรียนที่ 2 เรื่อง กำรรอดชีวิตของประชำกร กลุ่มสำระกำรเรียนรู้วิทยำศำสตร์
รหัสวิชำ/รำยวิชำ ว 33244/ชีววิทยำ 4 ชั้น ม. 6 เวลำเรียน 3 ชั่วโมง
ผู้สอน นำยวิชัย ลิขิตพรรักษ์ โรงเรียนศีลำจำรพิพัฒน์
**************************************************************************************************
1. มำตรฐำนกำรเรียนรู้
ว 2.2 ม.4-6/1 วิเครำะห์สภำพปัญหำ สำเหตุของปัญหำสิ่งแวดล้อมและทรัพยำกรธรรมชำติในระดับท้องถิ่น
ระดับประเทศ และระดับโลก
ว 8.1 ใช้กระบวนกำรทำงวิทยำศำสตร์และจิตวิทยำศำสตร์ในกำรสืบเสำะหำควำมรู้ กำรแก้ปัญหำ รู้ว่ำ
ปรำกฏกำรณ์ทำงธรรมชำติที่เกิดขึ้นส่วนใหญ่มีรูปแบบที่แน่นอน สำมำรถอธิบำยและตรวจสอบได้ ภำยใต้
ข้อมูลและเครื่องมือที่มีอยู่ในช่วงเวลำนั้นๆ เข้ำใจว่ำ วิทยำศำสตร์ เทคโนโลยี สังคม และสิ่งแวดล้อม มีควำม
เกี่ยวข้องสัมพันธ์กัน
ตัวชี้วัด / ผลกำรเรียนรู้
อธิบำยควำมหมำยและเปรียบเทียบลักษณะกำรรอดชีวิตของประชำกรอีกทั้งสำมำรถนำ
ควำมรู้ไปประยุกต์ใช้ประโยชน์ในกำรศึกษำระบบนิเวศและสิ่งแวดล้อม
2. จุดประสงค์กำรเรียนรู้
2.1 อธิบำยควำมหมำยของกำรรอดชีวิตของประชำกรในลักษณะต่ำงๆได้อย่ำงถูกต้อง
2.2 เปรียบเทียบลักษณะกำรรอดชีวิตของประชำกรแบบต่ำงๆได้อย่ำงถูกต้อง
2.3 สำมำรถนำควำมรู้ไปประยุกต์ใช้ประโยชน์ในกำรศึกษำระบบนิเวศและสิ่งแวดล้อมได้อย่ำงถูกต้อง
3. สำระแกนกลำง / สำระสำคัญ
- สิ่งมีชีวิตแต่ละชนิดจะมีแบบผนกำรรอดชีวิตของประชำกรซึ่งขึ้นอยู่กับช่วงอำยุขัย (life span) ของสิ่งมีชีวิต
แต่ละชนิด
- ตลอดช่วงอำยุขัยของสิ่งมีชีวิตแต่ละชนิดจะมีอัตรำกำรอยู่รอดในช่วงอำยุขัยต่ำงๆไม่เหมือนกัน กำรรอดชีวิต
ของประชำกรในช่วงวัยต่ำงๆ กันทำให้ควำมหนำแน่นของประชำกรที่อยู่ในวัยต่ำงๆแตกต่ำงกันด้วย เรียกว่ำ
กรำฟกำรรอดชีวิตของประชำกร
4. สำระกำรเรียนรู้
ควำมรู้ (K) กำรอธิบำยควำมหมำยของกำรรอดชีวิตของประชำกรในลักษณะต่ำงๆ
ทักษะ / กระบวนกำร (P) กำรเปรียบเทียบลักษณะกำรรอดชีวิตของประชำกรแบบต่ำงๆ
คุณลักษณะอันพึงประสงค์ (A) ตระหนักถึงควำมสำคัญของกำรรอดชีวิตของประชำกรกับ
กำรศึกษำระบบนิเวศและสิ่งแวดล้อม
5. สมรรถนะ
กำรใช้เทคโนโลยี ทักษะชีวิต และกำรคิด
6. ชิ้นงำน / ภำระงำนที่แสดงผลกำรเรียนรู้
สมุดบันทึก ,ใบงำน ,ใบกิจกรรม และConcept map
7. กำรวัดและประเมินผล
รำยกำรประเมิน วิธีวัดผล เครื่องมือวัดผล เกณฑ์กำรประเมินผล
1. สมุดบันทึกกำรเรียนกำร
สอนประจำบทเรียน
2. ใบงำนแบบฝึกหัดทบทวน
ประจำบทเรียน
3. ทดสอบเก็บคะแนนประจำ
บทเรียน
4. แบบบันทึกกำรทำกิจกรรม
ประจำบทเรียน
1. ตรวจสมุดบันทึกกำร
เรียนกำรสอนประจำ
บทเรียน
2. ตรวจใบงำนแบบฝึกหัด
ทบทวนประจำบทเรียน
3. ตรวจแบบทดสอบเก็บ
คะแนนประจำบทเรียน
4. ตรวจแบบบันทึกกำรทำ
กิจกรรมประจำบทเรียน
1. กำรสังเกต ตรวจสอบ
เปรียบเทียบกับเนื้อหำที่ทำกำร
เรียนกำรสอนประจำบทเรียน
จริง
2. กำรตรวจสอบคำตอบกับคำ
เฉลยใบงำนแบบฝึกหัดประจำ
บทเรียน
3. กำรตรวจสอบคำตอบกับคำ
เฉลยแบบทดสอบประจำ
บทเรียน
4. กำรตรวจแบบบันทึกกำร
กิจกรรมประจำบทเรียน
1. ควำมถูกต้อง ครบถ้วน ใน
เนื้อหำ ควำมเป็นระเบียบ
เรียบร้อยสวยงำมของกำรจด
บันทึก
2. ควำมถูกต้องของคำตอบ
อย่ำงน้อยไม่ต่ำกว่ำ 80%
3. ควำมถูกต้องของคำตอบ
อย่ำงน้อยไม่ต่ำกว่ำ 50%
4. ควำมถูกต้อง ครบถ้วน ใน
เนื้อหำกำรบันทึก ควำมเป็น
ระเบียบเรียบร้อยสวยงำมของ
กำรจดบันทึก
8. กิจกรรมกำรเรียนรู้
ขั้นนำ : ครูใช้คำถำมนำว่ำ “กำรมีชีวิตอยู่รอดของประชำกรแปรผันไปตำมช่วงอำยุของ
ประชำกรอย่ำงไร”
แนวตอบ คือ ตลอดช่วงอำยุขัยของสิ่งมีชีวิตแต่ละชนิดจะมีอัตรำกำรอยู่รอดในช่วง
อำยุขัยต่ำงๆไม่เหมือนกัน กำรรอดชีวิตของประชำกรในช่วงวัยต่ำงๆ กันทำให้ควำมหนำแน่นของประชำกรที่
อยู่ในวัยต่ำงๆแตกต่ำงกันด้วย
ขั้นสอน : ครูอธิบำยเนื้อหำ “กำรรอดชีวิตของประชำกร” ว่ำ
- สิ่งมีชีวิตแต่ละชนิดจะมีแบบผนกำรรอดชีวิตของประชำกรซึ่งขึ้นอยู่กับช่วงอำยุขัย (life span) ของสิ่งมีชีวิต
แต่ละชนิด
- ตลอดช่วงอำยุขัยของสิ่งมีชีวิตแต่ละชนิดจะมีอัตรำกำรอยู่รอดในช่วงอำยุขัยต่ำงๆไม่เหมือนกัน กำรรอดชีวิต
ของประชำกรในช่วงวัยต่ำงๆ กันทำให้ควำมหนำแน่นของประชำกรที่อยู่ในวัยต่ำงๆแตกต่ำงกันด้วย เรียกว่ำ
กรำฟกำรรอดชีวิตของประชำกร
นักเรียนร่วมแสดงควำมคิดเห็นและซักถำมข้อสงสัยเกี่ยวกับควำมหมำยและกำรเปรียบเทียบลักษณะ
กำรรอดชีวิตของประชำกรอีกทั้งกำรนำมำประยุกต์ใช้ในกำรศึกษำระบบนิเวศและสิ่งแวดล้อม
ขั้นสรุป : ครูและนักเรียนร่วมกันสรุปควำมรู้เป็น concept map และทำใบงำนเพื่อ
ตรวจสอบควำมเข้ำใจเกี่ยวกับควำมหมำยและกำรเปรียบเทียบลักษณะกำรรอดชีวิตของประชำกรอีกทั้งกำร
นำมำประยุกต์ใช้ในกำรศึกษำระบบนิเวศและสิ่งแวดล้อม
9. สื่อ / อุปกรณ์ / แหล่งเรียนรู้
9.1 หนังสือเรียนสำระกำรเรียนรู้เพิ่มเติม ชีววิทยำ 5 ชั้นมัธยมศึกษำปีที่ 6
ผู้แต่ง สสวท. กระทรวงศึกษำธิกำร
9.2 คู่มือครูชีววิทยำ เล่ม 5 ชั้นมัธยมศึกษำปีที่ 6 ผู้แต่ง สสวท. กระทรวงศึกษำธิกำร
9.3 ห้องสมุดเฉลิมพระเกียรติ โรงเรียนศีลำจำรพิพัฒน์
9.4 ห้องศูนย์สื่อกลุ่มสำระกำรเรียนรู้วิทยำศำสตร์ โรงเรียนศีลำจำรพิพัฒน์
9.5 ห้องสืบค้น โรงเรียนศีลำจำรพิพัฒน์
แผนกำรจัดกำรเรียนรู้ที่ 10
หน่วยกำรเรียนที่ 2 เรื่อง ประชำกรมนุษย์ กลุ่มสำระกำรเรียนรู้วิทยำศำสตร์
รหัสวิชำ/รำยวิชำ ว 33244/ชีววิทยำ 4 ชั้น ม. 6 เวลำเรียน 3 ชั่วโมง
ผู้สอน นำยวิชัย ลิขิตพรรักษ์ โรงเรียนศีลำจำรพิพัฒน์
**************************************************************************************************
1. มำตรฐำนกำรเรียนรู้
ว 2.2 ม.4-6/1 วิเครำะห์สภำพปัญหำ สำเหตุของปัญหำสิ่งแวดล้อมและทรัพยำกรธรรมชำติในระดับท้องถิ่น
ระดับประเทศ และระดับโลก
ว 8.1 ใช้กระบวนกำรทำงวิทยำศำสตร์และจิตวิทยำศำสตร์ในกำรสืบเสำะหำควำมรู้ กำรแก้ปัญหำ รู้ว่ำ
ปรำกฏกำรณ์ทำงธรรมชำติที่เกิดขึ้นส่วนใหญ่มีรูปแบบที่แน่นอน สำมำรถอธิบำยและตรวจสอบได้ ภำยใต้
ข้อมูลและเครื่องมือที่มีอยู่ในช่วงเวลำนั้นๆ เข้ำใจว่ำ วิทยำศำสตร์ เทคโนโลยี สังคม และสิ่งแวดล้อม มีควำม
เกี่ยวข้องสัมพันธ์กัน
ตัวชี้วัด / ผลกำรเรียนรู้
อธิบำยควำมหมำยและเปรียบเทียบควำมแตกต่ำงของประชำกรมนุษย์อีกทั้งสำมำรถนำ
ควำมรู้ไปประยุกต์ใช้ประโยชน์ในกำรศึกษำระบบนิเวศและสิ่งแวดล้อม
2. จุดประสงค์กำรเรียนรู้
2.1 อธิบำยควำมหมำยของประชำกรมนุษย์ในลักษณะต่ำงๆได้อย่ำงถูกต้อง
2.2 เปรียบเทียบควำมแตกต่ำงในประชำกรมนุษย์แบบต่ำงๆได้อย่ำงถูกต้อง
2.3 สำมำรถนำควำมรู้ไปประยุกต์ใช้ประโยชน์ในกำรศึกษำระบบนิเวศและสิ่งแวดล้อมได้อย่ำงถูกต้อง
3. สำระแกนกลำง / สำระสำคัญ
- กำรเติบโตของประชำกรมนุษย์ อันที่จริงแล้วประชำกรมนุษย์มีแบบแผนกำรเติบโตเช่นเดียวกับสิ่งมีชีวิตอื่นๆ
โดยประชำกรในโลกมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ ลักษณะกำรเพิ่มของประชำกรมนุษย์มีแบบแผนกำรเพิ่มเป็น
แบบเอ็กโพเนนเชียล (กรำฟรูปตัว J)
- ปัจจัยที่มีผลต่อกำรเปลี่ยนแปลงขนำดประชำกรของมนุษย์ ได้แก่
1. อัตรำกำรเกิดเชิงประเมิน 2. อัตรำกำรตำยเชิงประเมิน
- โครงสร้ำงอำยุประชำกรมนุษย์ แบ่งช่วงอำยุออกเป็น 3 กลุ่ม คือ
1. วัยก่อนเจริญพันธุ์ (pre-reproductive) 2. วัยเจริญพันธุ์ (reproductive)
3. วัยหลังเจริญพันธุ์ (post-reproductive)
- พีระมิดโครงสร้ำงอำยุประชำกรมนุษย์แบบต่ำงๆ ได้แก่
1. พีระมิดฐำนกว้ำงยอดแหลม 2. พีระมิดทรงรูปกรวยปำกแคบ
3. พีระมิดรูประฆังคว่ำ 4. พีระมิดรูปดอกบัวตูม
4. สำระกำรเรียนรู้
ควำมรู้ (K) กำรอธิบำยควำมหมำยของประชำกรมนุษย์ในลักษณะต่ำงๆ
ทักษะ / กระบวนกำร (P) กำรเปรียบเทียบควำมแตกต่ำงในประชำกรมนุษย์แบบต่ำงๆ
คุณลักษณะอันพึงประสงค์ (A) ตระหนักถึงควำมสำคัญของประชำกรมนุษย์กับกำรศึกษำ
ระบบนิเวศและสิ่งแวดล้อม
5. สมรรถนะ
กำรสื่อสำร ทักษะชีวิต และกำรใช้เทคโนโลยี
6. ชิ้นงำน / ภำระงำนที่แสดงผลกำรเรียนรู้
สมุดบันทึก ,ใบงำน ,ใบกิจกรรม และConcept map
7. กำรวัดและประเมินผล
รำยกำรประเมิน วิธีวัดผล เครื่องมือวัดผล เกณฑ์กำรประเมินผล
1. สมุดบันทึกกำรเรียนกำร
สอนประจำบทเรียน
2. ใบงำนแบบฝึกหัดทบทวน
ประจำบทเรียน
3. ทดสอบเก็บคะแนนประจำ
บทเรียน
4. แบบบันทึกกำรทำกิจกรรม
ประจำบทเรียน
1. ตรวจสมุดบันทึกกำร
เรียนกำรสอนประจำ
บทเรียน
2. ตรวจใบงำนแบบฝึกหัด
ทบทวนประจำบทเรียน
3. ตรวจแบบทดสอบเก็บ
คะแนนประจำบทเรียน
4. ตรวจแบบบันทึกกำรทำ
กิจกรรมประจำบทเรียน
1. กำรสังเกต ตรวจสอบ
เปรียบเทียบกับเนื้อหำที่ทำกำร
เรียนกำรสอนประจำบทเรียน
จริง
2. กำรตรวจสอบคำตอบกับคำ
เฉลยใบงำนแบบฝึกหัดประจำ
บทเรียน
3. กำรตรวจสอบคำตอบกับคำ
เฉลยแบบทดสอบประจำ
บทเรียน
4. กำรตรวจแบบบันทึกกำร
กิจกรรมประจำบทเรียน
1. ควำมถูกต้อง ครบถ้วน ใน
เนื้อหำ ควำมเป็นระเบียบ
เรียบร้อยสวยงำมของกำรจด
บันทึก
2. ควำมถูกต้องของคำตอบ
อย่ำงน้อยไม่ต่ำกว่ำ 80%
3. ควำมถูกต้องของคำตอบ
อย่ำงน้อยไม่ต่ำกว่ำ 50%
4. ควำมถูกต้อง ครบถ้วน ใน
เนื้อหำกำรบันทึก ควำมเป็น
ระเบียบเรียบร้อยสวยงำมของ
กำรจดบันทึก
8. กิจกรรมกำรเรียนรู้
ขั้นนำ : ครูใช้คำถำมนำว่ำ “ประชำกรมนุษย์มีอัตรำกำรเติบโตเป็นอย่ำงไร”
แนวตอบ คือ กำรเติบโตของประชำกรมนุษย์ อันที่จริงแล้วประชำกรมนุษย์มีแบบ
แผนกำรเติบโตเช่นเดียวกับสิ่งมีชีวิตอื่นๆ โดยประชำกรในโลกมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ ลักษณะกำรเพิ่มของ
ประชำกรมนุษย์มีแบบแผนกำรเพิ่มเป็นแบบเอ็กโพเนนเชียล (กรำฟรูปตัว J)
ขั้นสอน : ครูอธิบำยเนื้อหำ “ประชำกรมนุษย์” ว่ำ
- กำรเติบโตของประชำกรมนุษย์ อันที่จริงแล้วประชำกรมนุษย์มีแบบแผนกำรเติบโตเช่นเดียวกับสิ่งมีชีวิตอื่นๆ
โดยประชำกรในโลกมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ ลักษณะกำรเพิ่มของประชำกรมนุษย์มีแบบแผนกำรเพิ่มเป็น
แบบเอ็กโพเนนเชียล (กรำฟรูปตัว J)
- ปัจจัยที่มีผลต่อกำรเปลี่ยนแปลงขนำดประชำกรของมนุษย์ ได้แก่
1. อัตรำกำรเกิดเชิงประเมิน 2. อัตรำกำรตำยเชิงประเมิน
- โครงสร้ำงอำยุประชำกรมนุษย์ แบ่งช่วงอำยุออกเป็น 3 กลุ่ม คือ
1. วัยก่อนเจริญพันธุ์ (pre-reproductive) 2. วัยเจริญพันธุ์ (reproductive)
3. วัยหลังเจริญพันธุ์ (post-reproductive)
- พีระมิดโครงสร้ำงอำยุประชำกรมนุษย์แบบต่ำงๆ ได้แก่
1. พีระมิดฐำนกว้ำงยอดแหลม 2. พีระมิดทรงรูปกรวยปำกแคบ
3. พีระมิดรูประฆังคว่ำ 4. พีระมิดรูปดอกบัวตูม
นักเรียนร่วมแสดงควำมคิดเห็นและซักถำมข้อสงสัยเกี่ยวกับควำมหมำยและกำรเปรียบเทียบควำม
แตกต่ำงของประชำกรมนุษย์อีกทั้งกำรนำมำประยุกต์ใช้ในกำรศึกษำระบบนิเวศและสิ่งแวดล้อม
ขั้นสรุป : ครูและนักเรียนร่วมกันสรุปควำมรู้เป็น concept map และทำใบงำนเพื่อ
ตรวจสอบควำมเข้ำใจเกี่ยวกับควำมหมำยและกำรเปรียบเทียบควำมแตกต่ำงของประชำกรมนุษย์อีกทั้งกำร
นำมำประยุกต์ใช้ในกำรศึกษำระบบนิเวศและสิ่งแวดล้อม
9. สื่อ / อุปกรณ์ / แหล่งเรียนรู้
9.1 หนังสือเรียนสำระกำรเรียนรู้เพิ่มเติม ชีววิทยำ 5 ชั้นมัธยมศึกษำปีที่ 6
ผู้แต่ง สสวท. กระทรวงศึกษำธิกำร
9.2 คู่มือครูชีววิทยำ เล่ม 5 ชั้นมัธยมศึกษำปีที่ 6 ผู้แต่ง สสวท. กระทรวงศึกษำธิกำร
9.3 ห้องสมุดเฉลิมพระเกียรติ โรงเรียนศีลำจำรพิพัฒน์
9.4 ห้องศูนย์สื่อกลุ่มสำระกำรเรียนรู้วิทยำศำสตร์ โรงเรียนศีลำจำรพิพัฒน์
9.5 ห้องสืบค้น โรงเรียนศีลำจำรพิพัฒน์
แผนกำรจัดกำรเรียนรู้ที่ 11
หน่วยกำรเรียนที่ 3 เรื่อง ประเภทของทรัพยำกรธรรมชำติ กลุ่มสำระกำรเรียนรู้วิทยำศำสตร์
รหัสวิชำ/รำยวิชำ ว 33244/ชีววิทยำ 4 ชั้น ม. 6 เวลำเรียน 4 ชั่วโมง
ผู้สอน นำยวิชัย ลิขิตพรรักษ์ โรงเรียนศีลำจำรพิพัฒน์
**************************************************************************************************
1. มำตรฐำนกำรเรียนรู้
ว 2.2 ม.4-6/2 อภิปรำยแนวทำงในกำรป้องกันแก้ไขปัญหำสิ่งแวดล้อมและทรัพยำกรธรรมชำติ
ว 2.2 ม.4-6/3 วำงแผนและดำเนินกำรเฝ้ำระวัง อนุรักษ์และพัฒนำสิ่งแวดล้อมและทรัพยำกรธรรมชำติ
ว 8.1 ใช้กระบวนกำรทำงวิทยำศำสตร์และจิตวิทยำศำสตร์ในกำรสืบเสำะหำควำมรู้ กำรแก้ปัญหำ รู้ว่ำ
ปรำกฏกำรณ์ทำงธรรมชำติที่เกิดขึ้นส่วนใหญ่มีรูปแบบที่แน่นอน สำมำรถอธิบำยและตรวจสอบได้ ภำยใต้
ข้อมูลและเครื่องมือที่มีอยู่ในช่วงเวลำนั้นๆ เข้ำใจว่ำ วิทยำศำสตร์ เทคโนโลยี สังคม และสิ่งแวดล้อม มีควำม
เกี่ยวข้องสัมพันธ์กัน
ตัวชี้วัด / ผลกำรเรียนรู้
อธิบำยควำมหมำยและเปรียบเทียบควำมแตกต่ำงของทรัพยำกรธรรมชำติแต่ละประเภทอีก
ทั้งสำมำรถนำควำมรู้ไปประยุกต์ใช้ประโยชน์ในกำรดำรงชีวิตประจำวันได้อย่ำงเหมำะสม
2. จุดประสงค์กำรเรียนรู้
2.1 อธิบำยควำมหมำยของของทรัพยำกรธรรมชำติแต่ละประเภทได้อย่ำงถูกต้อง
2.2 เปรียบเทียบควำมแตกต่ำงของทรัพยำกรธรรมชำติแต่ละประเภทได้อย่ำงถูกต้อง
2.3 สำมำรถนำควำมรู้ไปประยุกต์ใช้ประโยชน์ในกำรดำรงชีวิตประจำวันได้อย่ำงเหมำะสม
3. สำระแกนกลำง / สำระสำคัญ
- ทรัพยำกรธรรมชำติมีอยู่มำกมำยหลำยชนิดมีทั้งที่มีสถำนะเป็นของแข็ง เช่น หิน ดิน แร่ หรือที่มีสถำนะเป็ย
ของเหลว เช่น น้ำ น้ำมันปิโตรเลียม และที่มีสถำนะเป็นแก๊ส เช่น อำกำศ นอกจำกนี้บำงชนิดก็เป็นสิ่งมีชีวิต
เช่น มนุษย์ และบำงชนิดก็เป็นสิ่งไม่มีชีวิต เช่น อำกำศ
- กำรจำแนกประเภทของทรัพยำกรธรรมชำติตำมลักษณะกำรนำมำใช้ประโยชน์ได้เป็น 3 ประเภท คือ
1. ทรัพยำกรธรรมชำติที่ใช้ไม่หมดสิ้น
2. ทรัพยำกรธรรมชำติที่ใช้แล้วเกิดทดแทนได้
3. ทรัพยำกรธรรมชำติที่ใช้แล้วหมดไป
4. สำระกำรเรียนรู้
ควำมรู้ (K) กำรอธิบำยควำมหมำยของของทรัพยำกรธรรมชำติแต่ละประเภท
ทักษะ / กระบวนกำร (P) กำรเปรียบเทียบควำมแตกต่ำงของทรัพยำกรธรรมชำติแต่ละ
ประเภท
คุณลักษณะอันพึงประสงค์ (A) ตระหนักถึงควำมสำคัญของประเภทของทรัพยำกรธรรมชำติ
กับดำรงชีวิตของมนุษย์
5. สมรรถนะ
ทักษะชีวิต กำรสื่อสำรและกำรใช้เทคโนโลยี
6. ชิ้นงำน / ภำระงำนที่แสดงผลกำรเรียนรู้
สมุดบันทึก ,ใบงำน ,ใบกิจกรรม และConcept map
7. กำรวัดและประเมินผล
รำยกำรประเมิน วิธีวัดผล เครื่องมือวัดผล เกณฑ์กำรประเมินผล
1. สมุดบันทึกกำรเรียนกำร
สอนประจำบทเรียน
2. ใบงำนแบบฝึกหัดทบทวน
ประจำบทเรียน
3. ทดสอบเก็บคะแนนประจำ
บทเรียน
4. แบบบันทึกกำรทำกิจกรรม
ประจำบทเรียน
1. ตรวจสมุดบันทึกกำร
เรียนกำรสอนประจำ
บทเรียน
2. ตรวจใบงำนแบบฝึกหัด
ทบทวนประจำบทเรียน
3. ตรวจแบบทดสอบเก็บ
คะแนนประจำบทเรียน
4. ตรวจแบบบันทึกกำรทำ
กิจกรรมประจำบทเรียน
1. กำรสังเกต ตรวจสอบ
เปรียบเทียบกับเนื้อหำที่ทำกำร
เรียนกำรสอนประจำบทเรียน
จริง
2. กำรตรวจสอบคำตอบกับคำ
เฉลยใบงำนแบบฝึกหัดประจำ
บทเรียน
3. กำรตรวจสอบคำตอบกับคำ
เฉลยแบบทดสอบประจำ
บทเรียน
4. กำรตรวจแบบบันทึกกำร
กิจกรรมประจำบทเรียน
1. ควำมถูกต้อง ครบถ้วน ใน
เนื้อหำ ควำมเป็นระเบียบ
เรียบร้อยสวยงำมของกำรจด
บันทึก
2. ควำมถูกต้องของคำตอบ
อย่ำงน้อยไม่ต่ำกว่ำ 80%
3. ควำมถูกต้องของคำตอบ
อย่ำงน้อยไม่ต่ำกว่ำ 50%
4. ควำมถูกต้อง ครบถ้วน ใน
เนื้อหำกำรบันทึก ควำมเป็น
ระเบียบเรียบร้อยสวยงำมของ
กำรจดบันทึก
8. กิจกรรมกำรเรียนรู้
ขั้นนำ : ครูใช้คำถำมนำว่ำ “ทรัพยำกรธรรมชำติให้ประโยชน์กับมนุษย์อย่ำงไร ถ้ำหำก
ทรัพยำกรธรรมชำติที่มีอยู่ลดน้อยลง หรือสูญหำยไปจะส่งผลกระทบต่อมนุษย์อย่ำงไร”
แนวตอบ คือ ทรัพยำกรธรรมชำติมีอยู่มำกมำยหลำยชนิดมีทั้งที่มีสถำนะเป็น
ของแข็ง เช่น หิน ดิน แร่ หรือที่มีสถำนะเป็ยของเหลว เช่น น้ำ น้ำมันปิโตรเลียม และที่มีสถำนะเป็นแก๊ส เช่น
อำกำศ นอกจำกนี้บำงชนิดก็เป็นสิ่งมีชีวิต เช่น มนุษย์ และบำงชนิดก็เป็นสิ่งไม่มีชีวิต เช่น อำกำศ ซึ่งล้วนแต่
จำเป็นต่อกำรดำรงชีวิตของมนุษย์ทั้งสิ้น
ขั้นสอน : ครูอธิบำยเนื้อหำ “ประเภทของทรัพยำกรธรรมชำติ” ว่ำ
- ทรัพยำกรธรรมชำติมีอยู่มำกมำยหลำยชนิดมีทั้งที่มีสถำนะเป็นของแข็ง เช่น หิน ดิน แร่ หรือที่มีสถำนะเป็ย
ของเหลว เช่น น้ำ น้ำมันปิโตรเลียม และที่มีสถำนะเป็นแก๊ส เช่น อำกำศ นอกจำกนี้บำงชนิดก็เป็นสิ่งมีชีวิต
เช่น มนุษย์ และบำงชนิดก็เป็นสิ่งไม่มีชีวิต เช่น อำกำศ
- กำรจำแนกประเภทของทรัพยำกรธรรมชำติตำมลักษณะกำรนำมำใช้ประโยชน์ได้เป็น 3 ประเภท คือ
1. ทรัพยำกรธรรมชำติที่ใช้ไม่หมดสิ้น (non-exhausting natural resources) เป็น
ทรัพยำกรธรรมชำติที่มีอยู่ในปริมำณมำกและมีอยู่ทุกหนทุกแห่งในโลก และมีควำมจำเป็นต่อกำรดำรงชีวิตของ
สิ่งมีชีวิตทุกชนิด เช่น อำกำศ น้ำ และแสงอำทิตย์
2. ทรัพยำกรธรรมชำติที่ใช้แล้วเกิดทดแทนได้ (reenewable natural resources) เป็น
ทรัพยำกรธรรมชำติที่เมื่อนำมำใช้ประโยชน์แล้วยังสำมำรถเกิดขึ้นทดแทนในธรรมชำติได้ เช่น พืช สัตว์ ป่ำไม้
ดิน เป็นต้น
3. ทรัพยำกรธรรมชำติที่ใช้แล้วหมดไป (exhausting natural resources) เป็นทรัพยำกรธรรมชำติที่
เมื่อนำมำใช้แล้วก็จะหมดไป เช่น น้ำมันปิโตรเลียม แก๊สธรรมชำติ ถ่ำนหิน และแร่ เป็นต้น
นักเรียนร่วมแสดงควำมคิดเห็นและซักถำมข้อสงสัยเกี่ยวกับควำมหมำยและกำรเปรียบเทียบควำม
แตกต่ำงของทรัพยำกรธรรมชำติแต่ละประเภทอีกทั้งกำรนำมำประยุกต์ใช้ในกำรดำรงชีวิตได้อย่ำงเหมำะสม
ขั้นสรุป : ครูและนักเรียนร่วมกันสรุปควำมรู้เป็น concept map และทำใบงำนเพื่อ
ตรวจสอบควำมเข้ำใจเกี่ยวกับควำมหมำยและกำรเปรียบเทียบควำมแตกต่ำงของทรัพยำกรธรรมชำติแต่ละ
ประเภทอีกทั้งกำรนำมำประยุกต์ใช้ในกำรดำรงชีวิตได้อย่ำงเหมำะสม
9. สื่อ / อุปกรณ์ / แหล่งเรียนรู้
9.1 หนังสือเรียนสำระกำรเรียนรู้เพิ่มเติม ชีววิทยำ 5 ชั้นมัธยมศึกษำปีที่ 6
ผู้แต่ง สสวท. กระทรวงศึกษำธิกำร
9.2 คู่มือครูชีววิทยำ เล่ม 5 ชั้นมัธยมศึกษำปีที่ 6 ผู้แต่ง สสวท. กระทรวงศึกษำธิกำร
9.3 ห้องสมุดเฉลิมพระเกียรติ โรงเรียนศีลำจำรพิพัฒน์
9.4 ห้องศูนย์สื่อกลุ่มสำระกำรเรียนรู้วิทยำศำสตร์ โรงเรียนศีลำจำรพิพัฒน์
9.5 ห้องสืบค้น โรงเรียนศีลำจำรพิพัฒน์
แผนกำรจัดกำรเรียนรู้ที่ 12
หน่วยกำรเรียนที่ 3 เรื่อง กำรใช้ประโยชน์จำกทรัพยำกรธรรมชำติ ปัญหำและกำรจัดกำร
กลุ่มสำระกำรเรียนรู้วิทยำศำสตร์
รหัสวิชำ/รำยวิชำ ว 33244/ชีววิทยำ 4 ชั้น ม. 6 เวลำเรียน 4 ชั่วโมง
ผู้สอน นำยวิชัย ลิขิตพรรักษ์ โรงเรียนศีลำจำรพิพัฒน์
**************************************************************************************************
1. มำตรฐำนกำรเรียนรู้
ว 2.2 ม.4-6/2 อภิปรำยแนวทำงในกำรป้องกันแก้ไขปัญหำสิ่งแวดล้อมและทรัพยำกรธรรมชำติ
ว 2.2 ม.4-6/3 วำงแผนและดำเนินกำรเฝ้ำระวัง อนุรักษ์และพัฒนำสิ่งแวดล้อมและทรัพยำกรธรรมชำติ
ว 8.1 ใช้กระบวนกำรทำงวิทยำศำสตร์และจิตวิทยำศำสตร์ในกำรสืบเสำะหำควำมรู้ กำรแก้ปัญหำ รู้ว่ำ
ปรำกฏกำรณ์ทำงธรรมชำติที่เกิดขึ้นส่วนใหญ่มีรูปแบบที่แน่นอน สำมำรถอธิบำยและตรวจสอบได้ ภำยใต้
ข้อมูลและเครื่องมือที่มีอยู่ในช่วงเวลำนั้นๆ เข้ำใจว่ำ วิทยำศำสตร์ เทคโนโลยี สังคม และสิ่งแวดล้อม มีควำม
เกี่ยวข้องสัมพันธ์กัน
ตัวชี้วัด / ผลกำรเรียนรู้
อธิบำยควำมหมำย ควำมสำคัญ และเปรียบเทียบควำมแตกต่ำงของกำรใช้ประโยชน์จำก
ทรัพยำกรธรรมชำติแต่ละชนิดอีกทั้งสำมำรถนำควำมรู้ไปประยุกต์ใช้ประโยชน์ในกำรดำรงชีวิตได้อย่ำง
เหมำะสม
2. จุดประสงค์กำรเรียนรู้
2.1 อธิบำยควำมหมำย ควำมสำคัญ ของกำรใช้ประโยชน์จำกทรัพยำกรธรรมชำติแต่ละชนิดได้อย่ำงถูกต้อง
2.2 เปรียบเทียบควำมแตกต่ำงของกำรใช้ประโยชน์จำกทรัพยำกรธรรมชำติแต่ละชนิดได้อย่ำงถูกต้อง
2.3 สำมำรถนำควำมรู้ไปประยุกต์ใช้ประโยชน์ในกำรดำรงชีวิตประจำวันได้อย่ำงเหมำะสม
3. สำระแกนกลำง / สำระสำคัญ
- มนุษย์เป็นผู้ใช้ทรัพยำกรธรรมชำติเพื่อประโยชน์ในกำรดำรงชีวิตในขณะเดียวกันก็เป็นผู้ทำให้
ทรัพยำกรธรรมชำติเสื่อมโทรมลงจนทำให้เกิดปัญหำและผลกระทบต่อคุณภำพชีวิตของมนุษย์
- ทรัพยำกรน้ำ เป็นทรัพยำกรที่มีควำมสำคัญต่อสิ่งมีชีวิตทุกชนิด สิ่งมีชีวิตใช้ประโยชน์จำกทรัพยำกรน้ำเพื่อ
ดำรงชีวิตด้ำนต่ำงๆ เช่น เป็นที่อยู่อำศัยและแพร่พันธุ์แบ่งออกเป็น 3 แหล่งใหญ่ ได้แก่
1. หยำดน้ำฟ้ำ 2. น้ำผิวดิน 3. น้ำใต้ดิน
- ทรัพยำกรดิน ดินป็นทรัพยำกรที่เกิดขึ้นตำมธรรมชำติประเภทที่ใช้แล้วเกิดทดแทนได้ และเป็นทรัพยำกร
พื้นฐำนที่มีควำมสัมพันธ์กับทรัพยำกรธรรมชำติอื่นๆ อีก เช่น ทรัพยำกรป่ำไม้ ทรัพยำกรแร่ธำตุ ทรัพยำกรสัตว์
ป่ำ เป็นต้น จำแนกตำมลักษณะเนื้อดินได้ 3 ชนิด คือ
1. ดินเหนียว 2. ดินร่วน 3. ดินทรำย
- ทรัพยำกรอำกำศ อำกำศจัดเป็นทรัพยำกรธรรมชำติที่ไม่มีวันหมดสิ้นและเป็นทรัพยำกรที่มีควำมจำเป็นต่อ
กำรดำรงชีวิตของสิ่งมีชีวิตทุกชนิด องค์ประกอบของอำกำศ ได้แก่
1. แก๊สไนโตรเจน 78% 2. แก๊สออกซิเจน 21%
3. แก๊สคำร์บอนไดออกไซด์ 0.03% 4. แก๊สอื่นๆ 0.07%
- ทรัพยำกรป่ำไม้ ป่ำไม้เป็นทรัพยำกรธรรมชำติประเภทที่ใช้แล้วเกิดทดแทนได้มีประโยชน์ต่อสิ่งมีชีวิตชนิด
ต่ำงๆ และสิ่งแวดล้อม เป็นแหล่งรวมของควำมหลำกหลำยทำงชีวภำพ เป็นแหล่งเอื้ออำนวยต่อปัจจัยสี่ในกำร
ดำรงชีวิตของมนุษย์ เป็นแหล่งของต้นน้ำลำธำร ช่วยรักษำระดับอุณหภูมิของโลก ควบคุมปริมำณน้ำฝน ช่วย
ในกำรอนุรักษ์ดินและน้ำและเป็นแหล่งที่อยู่อำศัยของสัตว์ป่ำ
- ทรัพยำกรสัตว์ป่ำ สัตว์ป่ำเป็นทรัพยำกรธรรมชำติประเภทที่ใช้แล้วเกิดทดแทนได้ปัจจุบันพบว่ำจำนวนสัตว์
ป่ำลดลงและมีแนวโน้มลดลงเรื่อยๆทั้งนี้เนื่องจำกพื้นที่ป่ไม้ซึ่งเป็นแหล่งที่อยู่อำศัย แหล่งหำกิน และสืบพันธุ์
ของสัตว์ป่ำลดลง นอกจำกนี้กำรลดลงของสัตว์ป่ำยังเกิดจำกสำเหตุอื่นๆอีกที่มนุษย์เป็นผู้กระทำ เช่น กำรล่ำ
สัตว์ป่ำเพื่อประโยชน์ทำงด้ำนเศรษฐกิจ เป็นต้น
4. สำระกำรเรียนรู้
ควำมรู้ (K) กำรอธิบำยควำมหมำย ควำมสำคัญ ของกำรใช้ประโยชน์จำกทรัพยำกรธรรมชำติ
แต่ละชนิด
ทักษะ / กระบวนกำร (P) กำรเปรียบเทียบควำมแตกต่ำงของกำรใช้ประโยชน์จำก
ทรัพยำกรธรรมชำติแต่ละชนิด
คุณลักษณะอันพึงประสงค์ (A) ตระหนักถึงควำมสำคัญของกำรใช้ประโยชน์จำก
ทรัพยำกรธรรมชำติกับดำรงชีวิตของมนุษย์
5. สมรรถนะ
กำรคิด ทักษะชีวิต กำรสื่อสำรและกำรใช้เทคโนโลยี
6. ชิ้นงำน / ภำระงำนที่แสดงผลกำรเรียนรู้
สมุดบันทึก ,ใบงำน ,ใบกิจกรรม และConcept map
7. กำรวัดและประเมินผล
รำยกำรประเมิน วิธีวัดผล เครื่องมือวัดผล เกณฑ์กำรประเมินผล
1. สมุดบันทึกกำรเรียนกำร
สอนประจำบทเรียน
2. ใบงำนแบบฝึกหัดทบทวน
ประจำบทเรียน
3. ทดสอบเก็บคะแนนประจำ
บทเรียน
4. แบบบันทึกกำรทำกิจกรรม
1. ตรวจสมุดบันทึกกำร
เรียนกำรสอนประจำ
บทเรียน
2. ตรวจใบงำนแบบฝึกหัด
ทบทวนประจำบทเรียน
3. ตรวจแบบทดสอบเก็บ
คะแนนประจำบทเรียน
4. ตรวจแบบบันทึกกำรทำ
1. กำรสังเกต ตรวจสอบ
เปรียบเทียบกับเนื้อหำที่ทำกำร
เรียนกำรสอนประจำบทเรียน
จริง
2. กำรตรวจสอบคำตอบกับคำ
เฉลยใบงำนแบบฝึกหัดประจำ
บทเรียน
3. กำรตรวจสอบคำตอบกับคำ
เฉลยแบบทดสอบประจำ
บทเรียน
4. กำรตรวจแบบบันทึกกำร
1. ควำมถูกต้อง ครบถ้วน ใน
เนื้อหำ ควำมเป็นระเบียบ
เรียบร้อยสวยงำมของกำรจด
บันทึก
2. ควำมถูกต้องของคำตอบ
อย่ำงน้อยไม่ต่ำกว่ำ 80%
3. ควำมถูกต้องของคำตอบ
อย่ำงน้อยไม่ต่ำกว่ำ 50%
4. ควำมถูกต้อง ครบถ้วน ใน
ประจำบทเรียน กิจกรรมประจำบทเรียน กิจกรรมประจำบทเรียน เนื้อหำกำรบันทึก ควำมเป็น
ระเบียบเรียบร้อยสวยงำมของ
กำรจดบันทึก
8. กิจกรรมกำรเรียนรู้
ขั้นนำ : ครูใช้คำถำมนำว่ำ “กำรจัดกำรทรัพยำกรธรรมชำติเพื่อกำรใช้ประโยชน์อย่ำงยั่งยืนมี
วิธีกำรใดบ้ำง”
แนวตอบ คือ กำรใช้อย่ำงยั่งยืน หมำยถึง กำรใช้ทรัพยำกรธรรมชำติอย่ำงเหมำะสม
ให้ได้ประโยชน์สูงสุดเมื่อใช้แล้วเกิดมลพิษสูงสุดหรือไม่เกิดเลยหรือเมื่อเกิดของเสียและมลพิษในสิ่งแวดล้อม
แล้วก็ต้องหำวิธีกำรกำจัด บำบัด ให้ฟื้นคืนสภำพหรือนำของเสียมำใช้ประโยชน์หรือรีไซเคิล (recycle) เพื่อให้
มลพิษในสิ่งแวดล้อมลดน้อยลง
ขั้นสอน : ครูอธิบำยเนื้อหำ “กำรใช้ประโยชน์จำกทรัพยำกรธรรมชำติ” ว่ำ
- มนุษย์เป็นผู้ใช้ทรัพยำกรธรรมชำติเพื่อประโยชน์ในกำรดำรงชีวิตในขณะเดียวกันก็เป็นผู้ทำให้
ทรัพยำกรธรรมชำติเสื่อมโทรมลงจนทำให้เกิดปัญหำและผลกระทบต่อคุณภำพชีวิตของมนุษย์
- ทรัพยำกรน้ำ เป็นทรัพยำกรที่มีควำมสำคัญต่อสิ่งมีชีวิตทุกชนิด สิ่งมีชีวิตใช้ประโยชน์จำกทรัพยำกรน้ำเพื่อ
ดำรงชีวิตด้ำนต่ำงๆ เช่น เป็นที่อยู่อำศัยและแพร่พันธุ์แบ่งออกเป็น 3 แหล่งใหญ่ ได้แก่
1. หยำดน้ำฟ้ำ 2. น้ำผิวดิน 3. น้ำใต้ดิน
- ทรัพยำกรดิน ดินป็นทรัพยำกรที่เกิดขึ้นตำมธรรมชำติประเภทที่ใช้แล้วเกิดทดแทนได้ และเป็นทรัพยำกร
พื้นฐำนที่มีควำมสัมพันธ์กับทรัพยำกรธรรมชำติอื่นๆ อีก เช่น ทรัพยำกรป่ำไม้ ทรัพยำกรแร่ธำตุ ทรัพยำกรสัตว์
ป่ำ เป็นต้น จำแนกตำมลักษณะเนื้อดินได้ 3 ชนิด คือ
1. ดินเหนียว 2. ดินร่วน 3. ดินทรำย
- ทรัพยำกรอำกำศ อำกำศจัดเป็นทรัพยำกรธรรมชำติที่ไม่มีวันหมดสิ้นและเป็นทรัพยำกรที่มีควำมจำเป็นต่อ
กำรดำรงชีวิตของสิ่งมีชีวิตทุกชนิด องค์ประกอบของอำกำศ ได้แก่
1. แก๊สไนโตรเจน 78% 2. แก๊สออกซิเจน 21%
3. แก๊สคำร์บอนไดออกไซด์ 0.03% 4. แก๊สอื่นๆ 0.07%
- ทรัพยำกรป่ำไม้ ป่ำไม้เป็นทรัพยำกรธรรมชำติประเภทที่ใช้แล้วเกิดทดแทนได้มีประโยชน์ต่อสิ่งมีชีวิตชนิด
ต่ำงๆ และสิ่งแวดล้อม เป็นแหล่งรวมของควำมหลำกหลำยทำงชีวภำพ เป็นแหล่งเอื้ออำนวยต่อปัจจัยสี่ในกำร
ดำรงชีวิตของมนุษย์ เป็นแหล่งของต้นน้ำลำธำร ช่วยรักษำระดับอุณหภูมิของโลก ควบคุมปริมำณน้ำฝน ช่วย
ในกำรอนุรักษ์ดินและน้ำและเป็นแหล่งที่อยู่อำศัยของสัตว์ป่ำ
- ทรัพยำกรสัตว์ป่ำ สัตว์ป่ำเป็นทรัพยำกรธรรมชำติประเภทที่ใช้แล้วเกิดทดแทนได้ปัจจุบันพบว่ำจำนวนสัตว์
ป่ำลดลงและมีแนวโน้มลดลงเรื่อยๆทั้งนี้เนื่องจำกพื้นที่ป่ไม้ซึ่งเป็นแหล่งที่อยู่อำศัย แหล่งหำกิน และสืบพันธุ์
ของสัตว์ป่ำลดลง นอกจำกนี้กำรลดลงของสัตว์ป่ำยังเกิดจำกสำเหตุอื่นๆอีกที่มนุษย์เป็นผู้กระทำ เช่น กำรล่ำ
สัตว์ป่ำเพื่อประโยชน์ทำงด้ำนเศรษฐกิจ เป็นต้น
นักเรียนร่วมแสดงควำมคิดเห็นและซักถำมข้อสงสัยเกี่ยวกับควำมหมำย ควำมสำคัญ และกำร
เปรียบเทียบควำมแตกต่ำงของกำรใช้ประโยชน์จำกทรัพยำกรธรรมชำติแต่ละชนิดอีกทั้งกำรนำมำประยุกต์ใช้
ในกำรดำรงชีวิตได้อย่ำงเหมำะสม
ขั้นสรุป : ครูและนักเรียนร่วมกันสรุปควำมรู้เป็น concept map และทำใบงำนเพื่อ
ตรวจสอบควำมเข้ำใจเกี่ยวกับควำมหมำย ควำมสำคัญ และกำรเปรียบเทียบควำมแตกต่ำงของกำรใช้
ประโยชน์จำกทรัพยำกรธรรมชำติแต่ละชนิดอีกทั้งกำรนำมำประยุกต์ใช้ในกำรดำรงชีวิตได้อย่ำงเหมำะสม
9. สื่อ / อุปกรณ์ / แหล่งเรียนรู้
9.1 หนังสือเรียนสำระกำรเรียนรู้เพิ่มเติม ชีววิทยำ 5 ชั้นมัธยมศึกษำปีที่ 6
ผู้แต่ง สสวท. กระทรวงศึกษำธิกำร
9.2 คู่มือครูชีววิทยำ เล่ม 5 ชั้นมัธยมศึกษำปีที่ 6 ผู้แต่ง สสวท. กระทรวงศึกษำธิกำร
9.3 ห้องสมุดเฉลิมพระเกียรติ โรงเรียนศีลำจำรพิพัฒน์
9.4 ห้องศูนย์สื่อกลุ่มสำระกำรเรียนรู้วิทยำศำสตร์ โรงเรียนศีลำจำรพิพัฒน์
9.5 ห้องสืบค้น โรงเรียนศีลำจำรพิพัฒน์
แผนกำรจัดกำรเรียนรู้ที่ 13
หน่วยกำรเรียนที่ 3 เรื่อง หลักกำรอนุรักษ์ทรัพยำกรธรรมชำติ กลุ่มสำระกำรเรียนรู้วิทยำศำสตร์
รหัสวิชำ/รำยวิชำ ว 33244/ชีววิทยำ 4 ชั้น ม. 6 เวลำเรียน 4 ชั่วโมง
ผู้สอน นำยวิชัย ลิขิตพรรักษ์ โรงเรียนศีลำจำรพิพัฒน์
**************************************************************************************************
1. มำตรฐำนกำรเรียนรู้
ว 2.2 ม.4-6/2 อภิปรำยแนวทำงในกำรป้องกันแก้ไขปัญหำสิ่งแวดล้อมและทรัพยำกรธรรมชำติ
ว 2.2 ม.4-6/3 วำงแผนและดำเนินกำรเฝ้ำระวัง อนุรักษ์และพัฒนำสิ่งแวดล้อมและทรัพยำกรธรรมชำติ
ว 8.1 ใช้กระบวนกำรทำงวิทยำศำสตร์และจิตวิทยำศำสตร์ในกำรสืบเสำะหำควำมรู้ กำรแก้ปัญหำ รู้ว่ำ
ปรำกฏกำรณ์ทำงธรรมชำติที่เกิดขึ้นส่วนใหญ่มีรูปแบบที่แน่นอน สำมำรถอธิบำยและตรวจสอบได้ ภำยใต้
ข้อมูลและเครื่องมือที่มีอยู่ในช่วงเวลำนั้นๆ เข้ำใจว่ำ วิทยำศำสตร์ เทคโนโลยี สังคม และสิ่งแวดล้อม มีควำม
เกี่ยวข้องสัมพันธ์กัน
ตัวชี้วัด / ผลกำรเรียนรู้
อธิบำยหลักกำรอนุรักษ์ทรัพยำกรธรรมชำติและเปรียบเทียบควำมแตกต่ำงของแต่ละ
หลักกำรอีกทั้งสำมำรถนำควำมรู้ไปประยุกต์ใช้ประโยชน์ในกำรดำรงชีวิตได้อย่ำงเหมำะสม
2. จุดประสงค์กำรเรียนรู้
2.1 อธิบำยหลักกำรอนุรักษ์ทรัพยำกรธรรมชำติได้อย่ำงถูกต้อง
2.2 เปรียบเทียบควำมแตกต่ำงของแต่ละหลักกำรอนุรักษ์ทรัพยำกรธรรมชำติได้อย่ำงถูกต้อง
2.3 สำมำรถนำควำมรู้ไปประยุกต์ใช้ประโยชน์ในกำรดำรงชีวิตประจำวันได้อย่ำงเหมำะสม
3. สำระแกนกลำง / สำระสำคัญ
- มนุษย์เริ่มรู้จักนำทรัพยำกรธรรมชำติมำใช้ เพื่อกำรดำรงชีวิตตั้งแต่เริ่มมีกำรอยู่อำศัยเป็นสังคมเกิดขึ้น ใน
ปัจจุบันพบว่ำมีปัญหำต่ำงๆที่เกิดขึ้นจำกกำรใช้ทรัพยำกรธรรมชำติ ทำให้พรัพยำกรธรรมชำติเสื่อมโทรมและ
ลดจำนวนลง ดังนั้น จึงต้องมีแนวทำงในกำรใช้ประโยชน์จำกทรัพยำกรธรรมชำติอย่ำงยั่งยืน เพื่อให้คนรุ่นหลัง
ได้มีกำรใช้ตลอดไป
- หลักกำรอนุรักษ์ทรัพยำกรนั้นมีแนวทำงดังต่อไปนี้
1. กำรใช้แบบยั่งยืน (sustainable utilization)
2. กำรเก็บกัก (storage)
3. กำรรักษำซ่อมแซม (repair)
4. กำรฟื้นฟู (rehabilitation)
5. กำรป้องกัน (prevention)
4. สำระกำรเรียนรู้
ควำมรู้ (K) กำรอธิบำยหลักกำรอนุรักษ์ทรัพยำกรธรรมชำติ
ทักษะ / กระบวนกำร (P) กำรเปรียบเทียบควำมแตกต่ำงของแต่ละหลักกำรอนุรักษ์
ทรัพยำกรธรรมชำติ
คุณลักษณะอันพึงประสงค์ (A) ตระหนักถึงควำมสำคัญของหลักกำรอนุรักษ์
ทรัพยำกรธรรมชำติกับดำรงชีวิตของมนุษย์
5. สมรรถนะ
ทักษะชีวิต กำรสื่อสำรและกำรใช้เทคโนโลยี
6. ชิ้นงำน / ภำระงำนที่แสดงผลกำรเรียนรู้
สมุดบันทึก ,ใบงำน ,ใบกิจกรรม และConcept map
7. กำรวัดและประเมินผล
รำยกำรประเมิน วิธีวัดผล เครื่องมือวัดผล เกณฑ์กำรประเมินผล
1. สมุดบันทึกกำรเรียนกำร
สอนประจำบทเรียน
2. ใบงำนแบบฝึกหัดทบทวน
ประจำบทเรียน
3. ทดสอบเก็บคะแนนประจำ
บทเรียน
4. แบบบันทึกกำรทำกิจกรรม
ประจำบทเรียน
1. ตรวจสมุดบันทึกกำร
เรียนกำรสอนประจำ
บทเรียน
2. ตรวจใบงำนแบบฝึกหัด
ทบทวนประจำบทเรียน
3. ตรวจแบบทดสอบเก็บ
คะแนนประจำบทเรียน
4. ตรวจแบบบันทึกกำรทำ
กิจกรรมประจำบทเรียน
1. กำรสังเกต ตรวจสอบ
เปรียบเทียบกับเนื้อหำที่ทำกำร
เรียนกำรสอนประจำบทเรียน
จริง
2. กำรตรวจสอบคำตอบกับคำ
เฉลยใบงำนแบบฝึกหัดประจำ
บทเรียน
3. กำรตรวจสอบคำตอบกับคำ
เฉลยแบบทดสอบประจำ
บทเรียน
4. กำรตรวจแบบบันทึกกำร
กิจกรรมประจำบทเรียน
1. ควำมถูกต้อง ครบถ้วน ใน
เนื้อหำ ควำมเป็นระเบียบ
เรียบร้อยสวยงำมของกำรจด
บันทึก
2. ควำมถูกต้องของคำตอบ
อย่ำงน้อยไม่ต่ำกว่ำ 80%
3. ควำมถูกต้องของคำตอบ
อย่ำงน้อยไม่ต่ำกว่ำ 50%
4. ควำมถูกต้อง ครบถ้วน ใน
เนื้อหำกำรบันทึก ควำมเป็น
ระเบียบเรียบร้อยสวยงำมของ
กำรจดบันทึก
8. กิจกรรมกำรเรียนรู้
ขั้นนำ : ครูใช้คำถำมนำว่ำ “หลักกำรทำงด้ำนสังคม วัฒนธรรม วิทยำศำสตร์และเทคโนโลยี
เกี่ยวข้องกับกำรอนุรักษ์ทรัพยำกรธรรมชำติอย่ำงไร”
แนวตอบ คือ หลักกำรอนุรักษ์ทรัพยำกรนั้นมีแนวทำงดังต่อไปนี้ 1. กำรใช้แบบ
ยั่งยืน (sustainable utilization) 2. กำรเก็บกัก (storage) 3. กำรรักษำซ่อมแซม (repair) 4. กำรฟื้นฟู
(rehabilitation) และ 5. กำรป้องกัน (prevention)
ขั้นสอน : ครูอธิบำยเนื้อหำ “หลักกำรอนุรักษ์ทรัพยำกรธรรมชำติ” ว่ำ
- มนุษย์เริ่มรู้จักนำทรัพยำกรธรรมชำติมำใช้ เพื่อกำรดำรงชีวิตตั้งแต่เริ่มมีกำรอยู่อำศัยเป็นสังคมเกิดขึ้น ใน
ปัจจุบันพบว่ำมีปัญหำต่ำงๆที่เกิดขึ้นจำกกำรใช้ทรัพยำกรธรรมชำติ ทำให้พรัพยำกรธรรมชำติเสื่อมโทรมและ
ลดจำนวนลง ดังนั้น จึงต้องมีแนวทำงในกำรใช้ประโยชน์จำกทรัพยำกรธรรมชำติอย่ำงยั่งยืน เพื่อให้คนรุ่นหลัง
ได้มีกำรใช้ตลอดไป
- หลักกำรอนุรักษ์ทรัพยำกรนั้นมีแนวทำงดังต่อไปนี้
1. กำรใช้แบบยั่งยืน (sustainable utilization) หมำยถึง กำรใช้ทรัพยำกรธรรชำติอย่ำงเหมำะสมให้
ได้ประโยชน์สูงสุด เมื่อใช้แล้วเกิดมลพิษน้อยสุดหรือไม่เกิดเลย หรือเมื่อเกิดของเสียและมลพิษในสิ่งแวดล้อมก็
ต้องหำวิธีกำรบำบัด กำจัด ให้คืนสภำพหรือรีไซเคิล เพื่อให้มลพิษในสิ่งแวดล้อมลดน้อยลง
2. กำรเก็บกัก (storage) หมำยถึง กำรรวบรวมและเก็บกักทรัพยำกรที่มีแนวโน้มจะขำดแคลนได้ เพื่อ
เอำไว้ใช้ในอนำคต ซึ่งมีวัตถุประสงค์แตกต่ำงกันไป
3. กำรรักษำซ่อมแซม (repair) เมื่อทรัพยำกรถูกทำลำยโดยมนุษย์หรือโดยธรรมชำติก็ตำมมีควำม
จำเป็นที่จะต้องรักษำหรือซ่อมแซมให้กลับเป็นปกติ
4. กำรฟื้นฟู (rehabilitation) เมื่อทรัพยำกรธรรมชำติเกิดควำมเสื่อมโทรมไปไม่ว่ำจะมำกหรือน้อยก็
ตำม จึงมีควำมจำเป็นที่จะต้องฟื้นฟูให้เป็นสภำพปกติเพื่อให้สำมำรถใช้ทรัพยำกรได้อีก
5. กำรป้องกัน (prevention) กำรป้องกันเป็นวิธีกำรที่ปกป้องคุ้มครองทรัพยำกรที่กำลังถูกทำลำย
หรือมีแนวโน้มว่ำจะถูกทำลำยให้สำมำรถอยู่ในสภำพปกติได้
นักเรียนร่วมแสดงควำมคิดเห็นและซักถำมข้อสงสัยเกี่ยวกับหลักกำรอนุรักษ์ทรัพยำกรธรรมชำติและ
กำรเปรียบเทียบควำมแตกต่ำงของแต่ละหลักกำรอีกทั้งกำรนำมำประยุกต์ใช้ในกำรดำรงชีวิตได้อย่ำงเหมำะสม
ขั้นสรุป : ครูและนักเรียนร่วมกันสรุปควำมรู้เป็น concept map และทำใบงำนเพื่อ
ตรวจสอบควำมเข้ำใจเกี่ยวกับหลักกำรอนุรักษ์ทรัพยำกรธรรมชำติและกำรเปรียบเทียบควำมแตกต่ำงของแต่
ละหลักกำรอีกทั้งกำรนำมำประยุกต์ใช้ในกำรดำรงชีวิตได้อย่ำงเหมำะสม
9. สื่อ / อุปกรณ์ / แหล่งเรียนรู้
9.1 หนังสือเรียนสำระกำรเรียนรู้เพิ่มเติม ชีววิทยำ 5 ชั้นมัธยมศึกษำปีที่ 6
ผู้แต่ง สสวท. กระทรวงศึกษำธิกำร
9.2 คู่มือครูชีววิทยำ เล่ม 5 ชั้นมัธยมศึกษำปีที่ 6 ผู้แต่ง สสวท. กระทรวงศึกษำธิกำร
9.3 ห้องสมุดเฉลิมพระเกียรติ โรงเรียนศีลำจำรพิพัฒน์
9.4 ห้องศูนย์สื่อกลุ่มสำระกำรเรียนรู้วิทยำศำสตร์ โรงเรียนศีลำจำรพิพัฒน์
9.5 ห้องสืบค้น โรงเรียนศีลำจำรพิพัฒน์
แผนกำรจัดกำรเรียนรู้ที่ 14
หน่วยกำรเรียนที่ 3 เรื่อง ชนิดพันธุ์ต่ำงถิ่นที่ส่งผลกระทบต่อระบบนิเวศ กลุ่มสำระกำรเรียนรู้วิทยำศำสตร์
รหัสวิชำ/รำยวิชำ ว 33244/ชีววิทยำ 4 ชั้น ม. 6 เวลำเรียน 3 ชั่วโมง
ผู้สอน นำยวิชัย ลิขิตพรรักษ์ โรงเรียนศีลำจำรพิพัฒน์
**************************************************************************************************
1. มำตรฐำนกำรเรียนรู้
ว 2.2 ม.4-6/2 อภิปรำยแนวทำงในกำรป้องกันแก้ไขปัญหำสิ่งแวดล้อมและทรัพยำกรธรรมชำติ
ว 2.2 ม.4-6/3 วำงแผนและดำเนินกำรเฝ้ำระวัง อนุรักษ์และพัฒนำสิ่งแวดล้อมและทรัพยำกรธรรมชำติ
ว 8.1 ใช้กระบวนกำรทำงวิทยำศำสตร์และจิตวิทยำศำสตร์ในกำรสืบเสำะหำควำมรู้ กำรแก้ปัญหำ รู้ว่ำ
ปรำกฏกำรณ์ทำงธรรมชำติที่เกิดขึ้นส่วนใหญ่มีรูปแบบที่แน่นอน สำมำรถอธิบำยและตรวจสอบได้ ภำยใต้
ข้อมูลและเครื่องมือที่มีอยู่ในช่วงเวลำนั้นๆ เข้ำใจว่ำ วิทยำศำสตร์ เทคโนโลยี สังคม และสิ่งแวดล้อม มีควำม
เกี่ยวข้องสัมพันธ์กัน
ตัวชี้วัด / ผลกำรเรียนรู้
อธิบำยควำมหมำยและควำมสำคัญของชนิดพันธุ์ต่ำงถิ่นที่ส่งผลกระทบต่อระบบนิเวศอีกทั้ง
สำมำรถนำควำมรู้ไปประยุกต์ใช้ประโยชน์ในกำรดำรงชีวิตได้อย่ำงเหมำะสม
2. จุดประสงค์กำรเรียนรู้
2.1 อธิบำยควำมหมำยของชนิดพันธุ์ต่ำงถิ่นที่ส่งผลกระทบต่อระบบนิเวศได้อย่ำงถูกต้อง
2.2 เขียนสรุปควำมสำคัญของชนิดพันธุ์ต่ำงถิ่นที่ส่งผลกระทบต่อระบบนิเวศได้อย่ำงถูกต้อง
2.3 สำมำรถนำควำมรู้ไปประยุกต์ใช้ประโยชน์ในกำรดำรงชีวิตประจำวันได้อย่ำงเหมำะสม
3. สำระแกนกลำง / สำระสำคัญ
- ชนิดพันธุ์ต่ำงถิ่น หรือที่เรียกว่ำ เอเลียนสปีชีส์ (alien species) หมำยถึงสิ่งมีชีวิตที่เกิดขึ้นในที่ที่แตกต่ำงจำก
พื้นที่กำรแพร่กระจำยตำมธรรมชำติ โดยสำมำรถจำแนกออกได้เป็น 2 ประเภท ตำมบทบำทที่มีผลต่อระบบ
นิเวศ คือ
1. ชนิดพันธุ์ต่ำงถิ่นที่ไม่รุกรำน (non-invasive alien species หรือ NIAS)
2. ชนิดพันธุ์ต่ำงถิ่นที่รุกรำน (invasive alien species หรือ IAS)
- แนวทำงและมำตรกำรในกำรป้องกันกำรแพร่ระบำดหรือรุกรำนของชนิดพันธุ์ต่ำงถิ่น ได้แก่
1. กำรระมัดระวัง
2. แนวทำงบันไดสำมขั้น
3. แนวทำงเชิงระบบนิเวศ
4. ควำมรับผิดชอบของคนในสังคม
5. กำรวิจัยและติดตำม
6. กำรให้กำรศึกษำและเสริมสร้ำงควำมตระหนักแก่สำธำรณชน
4. สำระกำรเรียนรู้
ควำมรู้ (K) กำรอธิบำยควำมหมำยของชนิดพันธุ์ต่ำงถิ่นที่ส่งผลกระทบต่อระบบนิเวศ
ทักษะ / กระบวนกำร (P) กำรเขียนสรุปควำมสำคัญของชนิดพันธุ์ต่ำงถิ่นที่ส่งผลกระทบต่อ
ระบบนิเวศ
คุณลักษณะอันพึงประสงค์ (A) ตระหนักถึงควำมสำคัญของชนิดพันธุ์ต่ำงถิ่นที่ส่งผลกระทบ
ต่อระบบนิเวศกับดำรงชีวิตของมนุษย์
5. สมรรถนะ
กำรคิด ทักษะชีวิต กำรสื่อสำรและกำรใช้เทคโนโลยี
6. ชิ้นงำน / ภำระงำนที่แสดงผลกำรเรียนรู้
สมุดบันทึก ,ใบงำน ,ใบกิจกรรม และConcept map
7. กำรวัดและประเมินผล
รำยกำรประเมิน วิธีวัดผล เครื่องมือวัดผล เกณฑ์กำรประเมินผล
1. สมุดบันทึกกำรเรียนกำร
สอนประจำบทเรียน
2. ใบงำนแบบฝึกหัดทบทวน
ประจำบทเรียน
3. ทดสอบเก็บคะแนนประจำ
บทเรียน
4. แบบบันทึกกำรทำกิจกรรม
ประจำบทเรียน
1. ตรวจสมุดบันทึกกำร
เรียนกำรสอนประจำ
บทเรียน
2. ตรวจใบงำนแบบฝึกหัด
ทบทวนประจำบทเรียน
3. ตรวจแบบทดสอบเก็บ
คะแนนประจำบทเรียน
4. ตรวจแบบบันทึกกำรทำ
กิจกรรมประจำบทเรียน
1. กำรสังเกต ตรวจสอบ
เปรียบเทียบกับเนื้อหำที่ทำกำร
เรียนกำรสอนประจำบทเรียน
จริง
2. กำรตรวจสอบคำตอบกับคำ
เฉลยใบงำนแบบฝึกหัดประจำ
บทเรียน
3. กำรตรวจสอบคำตอบกับคำ
เฉลยแบบทดสอบประจำ
บทเรียน
4. กำรตรวจแบบบันทึกกำร
กิจกรรมประจำบทเรียน
1. ควำมถูกต้อง ครบถ้วน ใน
เนื้อหำ ควำมเป็นระเบียบ
เรียบร้อยสวยงำมของกำรจด
บันทึก
2. ควำมถูกต้องของคำตอบ
อย่ำงน้อยไม่ต่ำกว่ำ 80%
3. ควำมถูกต้องของคำตอบ
อย่ำงน้อยไม่ต่ำกว่ำ 50%
4. ควำมถูกต้อง ครบถ้วน ใน
เนื้อหำกำรบันทึก ควำมเป็น
ระเบียบเรียบร้อยสวยงำมของ
กำรจดบันทึก
8. กิจกรรมกำรเรียนรู้
ขั้นนำ : ครูใช้คำถำมนำว่ำ “ชนิดพันธุ์ต่ำงถิ่นที่แพร่กระจำยเข้ำมำในประเทศไทยส่งผล
กระทบต่อรบบนิเวศและสิ่งแวดล้อมอย่ำงไร”
แนวตอบ คือ ชนิดพันธุ์ต่ำงถิ่น หรือที่เรียกว่ำ เอเลียนสปีชีส์ (alien species)
หมำยถึงสิ่งมีชีวิตที่เกิดขึ้นในที่ที่แตกต่ำงจำกพื้นที่กำรแพร่กระจำยตำมธรรมชำติ โดยเฉพำะอย่ำงยิ่งชนิดพันธุ์
ต่ำงถิ่นที่รุกรำน ซึ่งจะมำแทนที่พันธุ์พื้นเมื่องเดิมที่มีอยู่ได้และยังสำมำรถขัดขำวงกำรเจริญของพันธุ์อื่นๆ ส่งผล
กระทบอย่ำงรุนแรงต่อระบบนิเวศ
ขั้นสอน : ครูอธิบำยเนื้อหำ “ชนิดพันธุ์ต่ำงถิ่นที่ส่งผลกระทบต่อระบบนิเวศ” ว่ำ
- ชนิดพันธุ์ต่ำงถิ่น หรือที่เรียกว่ำ เอเลียนสปีชีส์ (alien species) หมำยถึงสิ่งมีชีวิตที่เกิดขึ้นในที่ที่แตกต่ำงจำก
พื้นที่กำรแพร่กระจำยตำมธรรมชำติ โดยสำมำรถจำแนกออกได้เป็น 2 ประเภท ตำมบทบำทที่มีผลต่อระบบ
นิเวศ คือ
1. ชนิดพันธุ์ต่ำงถิ่นที่ไม่รุกรำน (non-invasive alien species หรือ NIAS) จัดเป็นชนิดพันธุ์ต่ำงถิ่นที่
ไม่มีผลกระทบต่อระบบนิเวศโดยตรง
2. ชนิดพันธุ์ต่ำงถิ่นที่รุกรำน (invasive alien species หรือ IAS) จัดเป็นชนิดพันธุ์ต่ำงถิ่นที่จะมำ
แทนที่พันธุ์พื้นเมื่องเดิมที่มีอยู่ได้และยังสำมำรถขัดขำวงกำรเจริญของพันธุ์อื่นๆ ส่งผลกระทบอย่ำงรุนแรงต่อ
ระบบนิเวศ
- แนวทำงและมำตรกำรในกำรป้องกันกำรแพร่ระบำดหรือรุกรำนของชนิดพันธุ์ต่ำงถิ่น ได้แก่
1. กำรระมัดระวัง
2. แนวทำงบันไดสำมขั้น
2.1 กำรป้องกัน
2.2 กำรสืบพบ
2.3 กำรกำจัด
3. แนวทำงเชิงระบบนิเวศ
4. ควำมรับผิดชอบของคนในสังคม
5. กำรวิจัยและติดตำม
6. กำรให้กำรศึกษำและเสริมสร้ำงควำมตระหนักแก่สำธำรณชน
นักเรียนร่วมแสดงควำมคิดเห็นและซักถำมข้อสงสัยเกี่ยวกับควำมหมำยและควำมสำคัญของชนิดพันธุ์
ต่ำงถิ่นที่ส่งผลกระทบต่อระบบนิเวศอีกทั้งกำรนำมำประยุกต์ใช้ในกำรดำรงชีวิตได้อย่ำงเหมำะสม
ขั้นสรุป : ครูและนักเรียนร่วมกันสรุปควำมรู้เป็น concept map และทำใบงำนเพื่อ
ตรวจสอบควำมเข้ำใจเกี่ยวกับควำมหมำยและควำมสำคัญของชนิดพันธุ์ต่ำงถิ่นที่ส่งผลกระทบต่อระบบนิเวศ
อีกทั้งกำรนำมำประยุกต์ใช้ในกำรดำรงชีวิตได้อย่ำงเหมำะสม
9. สื่อ / อุปกรณ์ / แหล่งเรียนรู้
9.1 หนังสือเรียนสำระกำรเรียนรู้เพิ่มเติม ชีววิทยำ 5 ชั้นมัธยมศึกษำปีที่ 6
ผู้แต่ง สสวท. กระทรวงศึกษำธิกำร
9.2 คู่มือครูชีววิทยำ เล่ม 5 ชั้นมัธยมศึกษำปีที่ 6 ผู้แต่ง สสวท. กระทรวงศึกษำธิกำร
9.3 ห้องสมุดเฉลิมพระเกียรติ โรงเรียนศีลำจำรพิพัฒน์
9.4 ห้องศูนย์สื่อกลุ่มสำระกำรเรียนรู้วิทยำศำสตร์ โรงเรียนศีลำจำรพิพัฒน์
9.5 ห้องสืบค้น โรงเรียนศีลำจำรพิพัฒน์
แบบสังเกตการตอบคาถามและการร่วมกิจกรรมหน้าชั้น
ระดับชั้น ............. เรื่อง ...............................................วันที่ .......... เดือน .......................พ.ศ.............
คาชี้แจง ครูผู้สอนประเมินนักเรียนโดยใช้วิธีสังเกตในขณะดำเนินกำรสอน แล้วให้ระดับคะแนนดังนี้
3 เมื่อปฏิบัติบ่อยๆ 2 เมื่อปฏิบัติบำงครั้ง 1 เมื่อไม่ปฏิบัติหรือปฏิบัติน้อยมำก
ที่ ชื่อ-สกุล
กำรตอบคำถำม
กำรร่วมกิจกรรม
กำรแสดงควำมคิดเห็น
กำรซักถำม
รวมคะแนน
ระดับคะแนน
10-12 7-9 4-6
3 3 3 3 12 ดี พอใช้ ปรับปรุง
แบบประเมินการทางานกลุ่ม
วิชาชีววิทยา เรื่อง .............................................วันที่ .......... เดือน ........................... พ.ศ............
ที่ ชื่อ-สกุล
ประเด็นกำรประเมิน/คะเนน ระดับคะแนน
ควำมรับผิดชอบของ
แต่ละคน
กำรมีส่วนร่วมในกำร
ทำงำน
ควำมคิดสร้ำงสรรค์
ผลงำน
รวม 20-25 12-19 5-11
5 5 5 10 25 ดี พอใช้ ปรับปรุง
เกณฑ์การให้คะแนน
5 เมื่อพฤติกรรมโดดเด่นชัดเจนดีมำกเป็นแบบอย่ำงให้แก่ผู้อื่น
4 เมื่อพฤติกรรมโดดเด่นดี
3 เมื่อพฤติกรรมเทียบเท่ำกันทั่วไปเป็นไปตำมที่กำหนด
2 เมื่อพฤติกรรมไม่ค่อยโดดเด่นและต่ำกว่ำมำตรฐำนทั่วไป
1 เมื่อพฤติกรรมไม่เหมำะสม ไม่ค่อยแสดงออกหรือให้ควำมร่วมมือ

แผนBioม.6 2

  • 1.
    แผนการจัดการเรียนรู้ รายวิชาชีววิทยา 5 รหัสว 33245 ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6 ครูผู้สอน นายวิชัย ลิขิตพรรักษ์ กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ ภาคเรียนที่ 2 ปีการศึกษา 2555 โรงเรียนศีลาจารพิพัฒน์ สานักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต 1
  • 2.
    แผนการจัดการเรียนรู้ ภาคเรียนที่ 2 ปีการศึกษา2555 รหัสวิชา ว 33245 รายวิชา ชีววิทยา 5 เวลาเรียน 3 คาบ/สัปดาห์/คาบ จานวน 1.5 หน่วยการเรียน รวมเวลาเรียน 60 คาบ/ภาคเรียน ............................................................................................................................................................... ชื่อครูผู้สอน นายวิชัย ลิขิตพรรักษ์ กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ รายชื่อแบบเรียนที่ใช้ : แบบเรียนหลัก 1. หนังสือเรียนสาระการเรียนรู้เพิ่มเติม ชีววิทยา 5 ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6 ผู้แต่ง สสวท. กระทรวงศึกษาธิการ 2. คู่มือครูชีววิทยา เล่ม 5 ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6 ผู้แต่ง สสวท. กระทรวงศึกษาธิการ
  • 3.
    คำอธิบำยรำยวิชำ ชีววิทยำ 5 รหัสวิชำว 33245 ชั้นมัธยมศึกษำปีที่ 6 1.5 หน่วยกิต เวลำ 60 ชั่วโมง ศึกษาวิเคราะห์เกี่ยวกับระบบนิเวศ ไบโอม ความหลากหลายของระบบนิเวศ ความสัมพันธ์ใน ระบบนิเวศ การถ่ายทอดพลังงานและการหมุนเวียนสารในระบบนิเวศ การเปลี่ยนแปลงแทนที่ของระบบ นิเวศ ความหนาแน่น การแพร่กระจายและขนาดของประชากร รูปแบบการเพิ่มประชากร การรอดชีวิตของ ประชากร ประชากรนุษย์ ประเภทของทรัพยากรธรรมชาติ การใช้ประโยชน์จากทรัพยากรธรรมชาติ ปัญหา และการจัดการ หลักการอนุรักษ์ ทรัพยากรธรรมชาติ ชนิดพันธุ์ต่างถิ่นที่ส่งผลกระทบต่อระบบนิเวศ โดยใช้กระบวนการทางวิทยาศาสตร์ การสืบเสาะหาความรู้ การสารวจตรวจสอบ การสืบค้น ข้อมูล และการอภิปรายเพื่อให้เกิดความรู้ ความคิด ความเข้าใจ สามารถสื่อสารสิ่งที่เรียนรู้ มี ความสามารถในการตัดสินใจ เห็นคุณค่าของการนาความรู้ไปใช้ประโยชน์ในชีวิตประจาวัน มีจิต วิทยาศาสตร์ จริยธรรม คุณธรรม และค่านิยมที่เหมาะสม ตัวชี้วัด ว 2.1 ม.4-6/1 ,ว 2.1 ม.4-6/2 ,ว 2.1 ม.4-6/3 ว 2.2 ม.4-6/1 ,ว 2.2 ม.4-6/2 ,ว 2.2 ม.4-6/3 ว 8.1 ม.4/1 , ว 8.1 ม.4/2 , ว 8.1 ม.4/3 , ว 8.1 ม.4/4 , ว 8.1 ม.4/5 , ว 8.1 ม.4/6 , ว 8.1 ม.4/7 , ว 8.1 ม.4/8 , ว 8.1 ม.4/9 , ว 8.1 ม.4/10 , ว 8.1 ม.4/11 , ว 8.1 ม.4/12 รวม 18 ตัวชี้วัด
  • 4.
    แบบวิเคราะห์ตัวชี้วัดเพื่อจัดทาคาอธิบายรายวิชาชีววิทยา 5 ว33245 ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6 มฐ. ตัวชี้วัด คาสาคัญ (Keyword) ความรู้ ทักษะ/กระบวนการ คุณลักษณะอันพึงประสงค์ ว 2.1 ม.4-6/1 อธิบำยดุลยภำพของระบบนิเวศ - ระบบนิเวศ - กำรสำรวจตรวจสอบ - มุ่งมั่นกำรทำงำน - ซื่อสัตย์สุจริต ม.4-6/2 อธิบำยกระบวนกำร เปลี่ยนแปลงแทนที่ - ระบบนิเวศ - กำรนำควำมรู้ไปใช้ - ใฝ่เรียนรู้ - มีวินัย ม.4-6/3 อธิบำยควำมสำคัญของควำม หลำกหลำยทำงชีวภำพและเสนอแนะ แนวทำงในกำรดูแลรักษำ - ระบบนิเวศ - กำรสืบค้นข้อมูล - มีวินัย - ใฝ่เรียนรู้ - มุ่งมั่นกำรทำงำน ว 2.2 ม.4-6/1 วิเครำะห์สภำพปัญหำ สำเหตุ ของปัญหำสิ่งแวดล้อมและ ทรัพยำกรธรรมชำติในระดับท้องถิ่น ระดับประเทศ และระดับโลก - ประชำกร - กำรสืบค้นข้อมูล - ใฝ่เรียนรู้ - มีวินัย ม.4-6/2 อภิปรำยแนวทำงในกำรป้องกัน แก้ไขปัญหำสิ่งแวดล้อมและ ทรัพยำกรธรรมชำติ - มนุษย์กับควำมยั่งยืน ของสิ่งแวดล้อม - กำรสำรวจตรวจสอบ - มุ่งมั่นกำรทำงำน - มีวินัย - ซื่อสัตย์สุจริต ม.4-6/3 วำงแผนและดำเนินกำรเฝ้ำ ระวัง อนุรักษ์และพัฒนำสิ่งแวดล้อมและ ทรัพยำกรธรรมชำติ - มนุษย์กับควำมยั่งยืน ของสิ่งแวดล้อม - กำรนำควำมรู้ไปใช้ - มีวินัย - ใฝ่เรียนรู้ - มุ่งมั่นกำรทำงำน ว 8.1 ม.4-6/1 ตั้งคำถำมที่อยู่บนพื้นฐำนของ ควำมรู้และควำมเข้ำใจทำงวิทยำศำสตร์ หรือควำมสนใจหรือจำกประเด็นที่ เกิดขึ้นในขณะนั้นที่สำมำรถทำกำร สำรวจตรวจสอบหรือศึกษำค้นคว้ำได้ อย่ำงครอบคลุมและเชื่อถือได้ - กำรสืบค้นข้อมูล - กำรสำรวจตรวจสอบ - กำรตั้งคำถำม - มุ่งมั่นกำรทำงำน - ซื่อสัตย์สุจริต - ใฝ่เรียนรู้ ม.4-6/2 สร้ำงสมมติฐำนที่มีทฤษฎี รองรับหรือคำดกำรณ์สิ่งที่จะพบหรือ สร้ำงแบบจำลองหรือสร้ำงรูปแบบเพื่อ นำไปสู่กำรสำรวจตรวจสอบ -กำรสร้ำงสมมติฐำน - กำรตรวจสอบ - มุ่งมั่นกำรทำงำน - ซื่อสัตย์สุจริต ม.4-6/3 ค้นคว้ำรวบรวมข้อมูลที่ต้อง พิจำรณำปัจจัยหรือตัวแปรสำคัญ ปัจจัย ที่มีผลต่อปัจจัยอื่น ปัจจัยที่ควบคุมไม่ได้ และจำนวนครั้งของกำรสำรวจตรวจสอบ เพื่อให้ได้ผลที่มีควำมเชื่อมั่นอย่ำง เพียงพอ - กำรสืบค้นข้อมูล - กำรสำรวจตรวจสอบ - กำรรวบรวมข้มูล - มุ่งมั่นกำรทำงำน - มีวินัย - ซื่อสัตย์สุจริต - ใฝ่เรียนรู้
  • 5.
    ม.4-6/4 เลือกวัสดุเทคนิควิธีอุปกรณ์ที่ใช้ ในกำรสังเกต กำรวัดกำรสำรวจ ตรวจสอบอย่ำงถูกต้องทั้งทำงกว้ำงและ ลึกในเชิงปริมำณและคุณภำพ - กำรสังเกต -สำรวจตรวจสอบ - กำรออกแบบ - มุ่งมั่นกำรทำงำน - ใฝ่เรียนรู้ ม.4-6/5 รวบรวมข้อมูลและบันทึกผล กำรสำรวจตรวจสอบอย่ำงเป็นระบบ ถูกต้องครอบคลุมทั้งในเชิงปริมำณและ คุณภำพ โดยตรวจสอบควำมเป็นไปได้ ควำมเหมำะสมหรือควำมผิดพลำดของ ข้อมูล - กำรรวบรวมข้อมูล - กำรบันทึก - สำรวจตรวจสอบ - มุ่งมั่นกำรทำงำน - ซื่อสัตย์สุจริต - ใฝ่เรียนรู้ ม.4-6/6 จัดกระทำข้อมูลโดยคำนึงถึง กำรรำยงำนผลเชิงตัวเลขที่มีระดับ ควำมถุกต้องและนำเสนอข้อมูลด้วย เทคนิควิธีที่เหมำะสม - กำรจัดกระทำข้อมูล - กำรรำยงำนผล - กำรออกแบบ - มุ่งมั่นกำรทำงำน - มีวินัย - ซื่อสัตย์สุจริต ม.4-6/7 วิเครำะห์ข้อมูล แปล ควำมหมำยข้อมูลและประเมินควำม สอดคล้องของข้อสรุป หรือสำระสำคัญ เพื่อตรวจสอบกับสมมติฐำนที่ตั้งไว้ - กำรวิเครำะห์ - กำรแปลควำมหมำย - กำรสำรวจตรวจสอบ - ซื่อสัตย์สุจริต - ใฝ่เรียนรู้ ม.4-6/8 พิจำรณำควำมน่ำเชื่อถือของ วิธีกำรและผลกำรสำรวจตรวจสอบโดย ใช้หลักควำมคำดเคลื่อนของกำรวัดและ กำรสังเกต เสนอแนะ กำรปรับปรุง วิธีกำรสำรวจตรวจสอบ - กำรสังเกต - กำรสำรวจตรวจสอบ - กำรสรุปผล - มีวินัย - ซื่อสัตย์สุจริต - ใฝ่เรียนรู้ ม.4-6/9 นำผลกำรสำรวจตรวจสอบที่ได้ ทั้งวิธีกำรและองค์ควำมรู้ที่ได้ไปสร้ำง คำถำมใหม่ นำไปใช้แก้ปัญหำใน สถำนกำรณ์ใหม่และชีวิตจริง - กำรนำไปใช้ - กำรกำหนดปัญหำ - กำรแก้ปัญหำ - มุ่งมั่นกำรทำงำน - มีวินัย - ซื่อสัตย์สุจริต - ใฝ่เรียนรู้ ม.4-6/10 ตระหนักถึงควำมสำคัญในกำร ที่จะต้องมีส่วนร่วมรับผิดชอบกำรอธิบำย กำรลงควำมเห็น และกำรสรุปผลกำร เรียนรู้วิทยำศำสตร์ที่นำเสนอต่อ สำธำรณชนด้วยควำมถูกต้อง - กำรอธิบำย - กำรลงข้อสรุป - กำรนำเสนอ - กำรสื่อสำร - มีวินัย - ซื่อสัตย์สุจริต ม.4-6/11 บันทึกและอธิบำยผลกำร สำรวจตรวจสอบอย่ำงมีเหตุผล ใช้ พยำนหลักฐำนอ้ำงอิงหรือค้นคว้ำ เพิ่มเติมเพื่อหำหลักฐำนอ้ำงอิงที่เชื่อถือ ได้และยอมรับว่ำควำมรู้เดิมอำจมีกำร - กำรบันทึก - กำรอธิบำย - กำรสำรวจตรวจสอบ - กำรสืบค้นข้อมูล - กำรวิเครำะห์ - มุ่งมั่นกำรทำงำน - มีวินัย - ซื่อสัตย์สุจริต
  • 6.
    เปลี่ยนแปลงได้เมื่อมีข้อมูลและประจักษ์ พยำนใหม่เพิ่มเติมหรือโต้แย้งจำกเดิมซึ่ง ท้ำทำยให้มีกำรตรวจสอบอย่ำง ระมัดระวังอันจะนำไปสู่กำรยอมรับเป็น ควำมรู้ใหม่ ม.4-6/12 จัดแสดงผลงำน เขียนรำยงำน และ/หรืออธิบำยเกี่ยวกับแนวคิด กระบวนกำรและผลของโครงงำนหรือ ชิ้นงำนให้ผู้อื่นเข้ำใจ -กำรอธิบำย - กำรสื่อสำรข้อมูล - มุ่งมั่นกำรทำงำน - มีวินัย - ซื่อสัตย์สุจริต - ใฝ่เรียนรู้
  • 7.
    โครงสร้างรายวิชาชีววิทยา 5 รหัสว 33245 ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6 ภาคเรียนที่ 2 เวลาเรียน 60 ชั่วโมง จานวน 1.5 หน่วยกิต ลาดับที่ มาตรฐานการเรียนรู้/ ตัวชี้วัด ชื่อหน่วยการเรียนรู้ สาระสาคัญ เวลา (ชั่วโมง) น้าหนัก คะแนน 1 ว 2.1 ม.4-6/1-3 ว 8.1 ม.4-6/1-12 ระบบนิเวศ ระบบนิเวศจะมีควำมสมดุลได้ก็ต่อเมื่อ มีสภำพแวด้อมต่ำงๆที่เอื้อต่อกำร ดำรงชีวิตของสิ่งมีชีวิตต่ำงๆในระบบ นิเวศจนทำให้เกิดควำมหลำกหลำย ของระบบนิเวศบนโลก 30 50 2 ว 2.2 ม.4-6/1 ว 8.1 ม.4-6/1-12 ประชำกร ทรัพยำกรธรรมชำติและสิ่งแวดล้อมมี ควำมสัมพันธ์กันในระดับท้องถิ่น ระดับประเทศและระดับโลกซึ่งมีควำม จำเป็นต่อกำรดำรงชีวิตอยู่ของ ประชำกรมนุษย์ 15 25 3 ว 2.2 ม.4-6/2-3 ว 8.1 ม.4-6/1-12 มนุษย์กับควำมยั่งยืน ของสิ่งแวดล้อม กำรใช้ทรัพยำกรธรรมชำติและปัจจัย ต่ำงๆในสิ่งแวดล้อมที่มีอยู่อย่ำงจำกัด จำเป็นต้องใช้ด้วยควำมระมัดระวัง ไม่ให้เกิดผลกระทบต่อคุณภำพชีวิต ระยะยำวของมนุษย์ดังนั้นแนวทำง หนึ่งที่ทุกคนควรร่วมกันปฏิบัติเพื่อให้ เกิดประโยชน์อย่ำงยั่งยืน 15 25 รวม 60 100
  • 8.
    คุณลักษณะตามจุดเน้น ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช2551 ลาดับที่ ชื่อหน่วยการเรียนรู้ มาตรฐานการเรียนรู้/ ตัวชี้วัด จุดเน้น ทักษะ/กระบวนการ 1 ระบบนิเวศ ว 2.1 ม.4-6/1-3 ว 8.1 ม.4-6/1-12 - ควำมสำมำรถในกำรสื่อสำร - ควำมสำมำรถในกำรคิด - ค้นหำสำเหตุของปัญหำ วิเครำะห์ สภำพปัญหำจำกสถำนกำรณ์ต่ำงๆ ที่เกิดขึ้นในชีวิตประจำวัน กำหนด ทำงเลือกวิธีกำรขั้นตอนที่นำมำใช้ใน กำรแก้ปัญหำได้ผลดีที่สุด - สำรสนเทศนำเสนองำนและใช้ คอมพิวเตอร์สร้ำงชิ้นงำนหรือ โครงงำนอย่ำงมีจิตสำนึกและ วัฒนธรรม - ทดลอง - อธิบำย - สืบค้นข้อมูล - นำควำมรู้ไปใช้ประโยชน์ กำรสืบค้นข้อมูล - กำรสำรวจ - กำรตั้งคำถำม - กำรสร้ำงสมมติฐำน - กำรตรวจสอบ - กำรรวบรวมข้อมูล - กำรสังเกต - กำรออกแบบ - กำรบันทึก - กำรจัดกระทำข้อมูล - กำรรำยงำนผล - กำรวิเครำะห์ - กำรแปลควำมหมำย - กำรกำหนดปัญหำ - กำรแก้ปัญหำ - กำรนำเสนอ - กำรสื่อสำร - กำรสรุปผล 2 ประชำกร ว 2.2 ม.4-6/1 ว 8.1 ม.4-6/1-12 - ควำมสำมำรถในกำรสื่อสำร - ควำมสำมำรถในกำรคิด - ควำมสำมำรถในกำรแก้ปัญหำ - ควำมสำมำรถในกำรใช้เทคโนโลยี - ใช้คอมพิวเตอร์ในกำรประมวลผล ข้อมูลให้เป็นสำรสนเทศเพื่อกำร ตัดสินใจใช้เทคโนโลยี - สำรสนเทศนำเสนองำนและใช้ คอมพิวเตอร์สร้ำงชิ้นงำนหรือ โครงงำนอย่ำงมีจิตสำนึกและ วัฒนธรรม 3 มนุษย์กับควำมยั่งยืนของ สิ่งแวดล้อม ว 2.2 ม.4-6/2-3 ว 8.1 ม.4-6/1-12 - ควำมสำมำรถในกำรสื่อสำร - ควำมสำมำรถในกำรคิด - ควำมสำมำรถในกำรแก้ปัญหำ - ทักษะชีวิต - ใช้คอมพิวเตอร์ในกำรประมวลผล ข้อมูลให้เป็นสำรสนเทศเพื่อกำร ตัดสินใจใช้เทคโนโลยี - สำรสนเทศนำเสนองำนและใช้ คอมพิวเตอร์สร้ำงชิ้นงำนหรือ โครงงำนอย่ำงมีจิตสำนึกและ วัฒนธรรม
  • 9.
    แผนการจัดการเรียนรู้ที่1 หน่วยกำรเรียนที่ 1 เรื่องไบโอม กลุ่มสำระกำรเรียนรู้วิทยำศำสตร์ รหัสวิชำ/รำยวิชำ ว 33244/ชีววิทยา 4 ชั้น ม. 6 เวลำเรียน 6 ชั่วโมง ผู้สอน นำยวิชัย ลิขิตพรรักษ์ โรงเรียนศีลำจำรพิพัฒน์ ************************************************************************************************** 1. มาตรฐานการเรียนรู้ ว 2.1 เข้ำใจสิ่งแวดล้อมในท้องถิ่น ควำมสัมพันธ์ระหว่ำงสิ่งแวดล้อมกับสิ่งมีชีวิต ควำมสัมพันธ์ระหว่ำงสิ่งมีชีวิต ต่ำงๆ ในระบบนิเวศ มีกระบวนกำรสืบเสำะหำควำมรู้และจิตวิทยำศำสตร์สื่อสำรสิ่งที่เรียนรู้และนำควำมรู้ไปใช้ ประโยชน์ ว 8.1 ใช้กระบวนกำรทำงวิทยำศำสตร์และจิตวิทยำศำสตร์ในกำรสืบเสำะหำควำมรู้ กำรแก้ปัญหำ รู้ว่ำ ปรำกฏกำรณ์ทำงธรรมชำติที่เกิดขึ้นส่วนใหญ่มีรูปแบบที่แน่นอน สำมำรถอธิบำยและตรวจสอบได้ ภำยใต้ ข้อมูลและเครื่องมือที่มีอยู่ในช่วงเวลำนั้นๆ เข้ำใจว่ำ วิทยำศำสตร์ เทคโนโลยี สังคม และสิ่งแวดล้อม มีควำม เกี่ยวข้องสัมพันธ์กัน ตัวชี้วัด / ผลการเรียนรู้ อธิบำยควำมหมำยและเปรียบเทียบควำมแตกต่ำงระหว่ำงไบโอมแต่ละเขตภูมิศำสตร์อีกทั้ง สำมำรถนำควำมรู้ไปประยุกต์ใช้ประโยชน์ในกำรดำรงชีวิต 2. จุดประสงค์การเรียนรู้ 2.1 อธิบำยควำมหมำยของไบโอมได้อย่ำงถูกต้อง 2.2 เปรียบเทียบควำมแตกต่ำงระหว่ำงไบโอมแต่ละเขตภูมิศำสตร์ได้อย่ำงถูกต้อง 2.3 สำมำรถนำควำมรู้ไปประยุกต์ใช้ประโยชน์ในกำรดำรงชีวิตอย่ำงเหมำะสม 3. สาระแกนกลาง / สาระสาคัญ - ไบโอม(biomes) หรือชีวนิเวศ หมำยถึงระบบนิเวศใดก็ตำมที่มีองค์ประกอบของปัจจัยทำงกำยภำพและ ปัจจัยทำงชีวภำพที่กระจำยอยู่ในเขตภูมิศำสตร์ต่ำงๆกัน - ไบโอมมีทั้งไบโอมบนบกและไบโอมในน้ำโดยแพร่กระจำยอยู่ตำมเขตภูมิศำสตร์ต่ำงๆในโลกนี้ - ไบโอมบก (terrestrial biomes) ใช้เกณฑ์ปริมาณน้าฝนแลอุณหภูมิเป็นตัวกาหนด ซึ่งแบ่งออกเป็นไบ โอมป่าดิบชื้น ไบโอมป่าผลัดใบในเขตอบอุ่น ไบโอมทุ่งหญ้าเขตอบอุ่น ไบโอมสะวันนา ไบโอมป่าสน ไบ โอมทะเลทราย และไบโอมทุนดรา - ไบโอมในน้า (aquatic biomes) ที่พบเป็นองค์ประกอบหลักในไบโอสเฟีย์นั้น ประกอบด้วย ไบโอม แหล่งน้าจืด และไบโอมแหล่งน้าเค็มและพบกระจายอยู่ทั่วเขตภูมิศาสตร์ในโลกนี้ 4. สาระการเรียนรู้ ควำมรู้ (K) สำมำรถอธิบำยควำมหมำยของไบโอม ทักษะ / กระบวนกำร (P) เปรียบเทียบควำมแตกต่ำงระหว่ำงไบโอมแต่ละเขตภูมิศำสตร์
  • 10.
    คุณลักษณะอันพึงประสงค์ (A) ตระหนักถึงควำมสำคัญของกำรศึกษำไบโอมกับกำรดำรงชีวิต ของมนุษย์ 5.สมรรถนะ การสื่อสาร ,การคิด และทักษะชีวิต 6. ชิ้นงาน / ภาระงานที่แสดงผลการเรียนรู้ สมุดบันทึก ,ใบงำน ,ใบกิจกรรม และConcept map 7. การวัดและประเมินผล รายการประเมิน วิธีวัดผล เครื่องมือวัดผล เกณฑ์การประเมินผล 1. สมุดบันทึกกำรเรียนกำร สอนประจำบทเรียน 2. ใบงำนแบบฝึกหัดทบทวน ประจำบทเรียน 3. ทดสอบเก็บคะแนนประจำ บทเรียน 4. แบบบันทึกกำรทำกิจกรรม ประจำบทเรียน 1. ตรวจสมุดบันทึกกำร เรียนกำรสอนประจำ บทเรียน 2. ตรวจใบงำนแบบฝึกหัด ทบทวนประจำบทเรียน 3. ตรวจแบบทดสอบเก็บ คะแนนประจำบทเรียน 4. ตรวจแบบบันทึกกำรทำ กิจกรรมประจำบทเรียน 1. กำรสังเกต ตรวจสอบ เปรียบเทียบกับเนื้อหำที่ทำกำร เรียนกำรสอนประจำบทเรียน จริง 2. กำรตรวจสอบคำตอบกับคำ เฉลยใบงำนแบบฝึกหัดประจำ บทเรียน 3. กำรตรวจสอบคำตอบกับคำ เฉลยแบบทดสอบประจำ บทเรียน 4. กำรตรวจแบบบันทึกกำร กิจกรรมประจำบทเรียน 1. ควำมถูกต้อง ครบถ้วน ใน เนื้อหำ ควำมเป็นระเบียบ เรียบร้อยสวยงำมของกำรจด บันทึก 2. ควำมถูกต้องของคำตอบ อย่ำงน้อยไม่ต่ำกว่ำ 80% 3. ควำมถูกต้องของคำตอบ อย่ำงน้อยไม่ต่ำกว่ำ 50% 4. ควำมถูกต้อง ครบถ้วน ใน เนื้อหำกำรบันทึก ควำมเป็น ระเบียบเรียบร้อยสวยงำมของ กำรจดบันทึก 8. กิจกรรมการเรียนรู้ ขั้นนำ : ครูใช้คำถำมนำว่ำ “กำรแบ่งเขตภูมิศำสตร์ต่ำงๆในโลกนี้ใช้เกณฑ์ใดในกำรจำแนก” แนวตอบ คือ องค์ประกอบของปัจจัยทำงกำยภำพและปัจจัยทำงชีวภำพที่กระจำย อยู่ในเขตภูมิศำสตร์ต่ำงๆกัน ขั้นสอน : ครูอธิบำยเนื้อหำ “ไบโอม” ว่ำ - ไบโอม(biomes) หรือชีวนิเวศ หมำยถึงระบบนิเวศใดก็ตำมที่มีองค์ประกอบกระจำยอยู่ในเขตภูมิศำสตร์ ต่ำงๆกันของ 1. ปัจจัยทำงกำยภำพ เช่น อุณหภูมิและควำมชื้น 2. ปัจจัยทำงชีวภำพที่ เช่น พืชและสัตว์ - ไบโอมมีทั้งไบโอมบนบก (terrestrial biomes) และไบโอมในน้ำ (aquatic biomes) โดยแพร่กระจำย อยู่ตำมเขตภูมิศำสตร์ต่ำงๆในโลกนี้ - ไบโอมบก ใช้เกณฑ์ปริมาณน้าฝนแลอุณหภูมิเป็นตัวกาหนด ซึ่งแบ่งออกเป็น 1. ไบโอมป่าดิบชื้น (tropical rain forest)
  • 11.
    2. ไบโอมป่าผลัดใบในเขตอบอุ่น (temperatedeciduous forest) 3. ไบโอมทุ่งหญ้าเขตอบอุ่น (temperate grassland) 4. ไบโอมสะวันนา (savanna) 5. ไบโอมป่าสน (coniferous forest) ป่าไทกา (taiga) และป่าบอเรียล (boreal) 6. ไบโอมทะเลทราย (desert) 7. ไบโอมทุนดรา (tundra) - ไบโอมในน้า ที่พบเป็นองค์ประกอบหลักในไบโอสเฟีย์นั้น ประกอบด้วย 1. ไบโอมแหล่งน้าจืด (freshwater biomes) 2. ไบโอมแหล่งน้าเค็ม (marine biomes) นักเรียนร่วมแสดงควำมคิดเห็นและซักถำมข้อสงสัยเกี่ยวกับควำมหมำยและกำรเปรียบเทียบ ควำมแตกต่ำงระหว่ำงไบโอมแต่ละเขตภูมิศำสตร์อีกทั้งกำรนำมำประยุกต์ใช้ในดำเนินชีวิตของมนุษย์ ขั้นสรุป : ครูและนักเรียนร่วมกันสรุปควำมรู้เป็น concept map และทำใบงำนเพื่อ ตรวจสอบควำมเข้ำใจเกี่ยวกับควำมหมำยและกำรเปรียบเทียบควำมแตกต่ำงระหว่ำงไบโอมแต่ละเขต ภูมิศำสตร์อีกทั้งกำรนำมำประยุกต์ใช้ในดำเนินชีวิตอย่ำงเหมำะสม 9. สื่อ / อุปกรณ์ / แหล่งเรียนรู้ 9.1 หนังสือเรียนสาระการเรียนรู้เพิ่มเติม ชีววิทยา 5 ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6 ผู้แต่ง สสวท. กระทรวงศึกษาธิการ 9.2 คู่มือครูชีววิทยา เล่ม 5 ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6 ผู้แต่ง สสวท. กระทรวงศึกษาธิการ 9.3 ห้องสมุดเฉลิมพระเกียรติ โรงเรียนศีลำจำรพิพัฒน์ 9.4 ห้องศูนย์สื่อกลุ่มสำระกำรเรียนรู้วิทยำศำสตร์ โรงเรียนศีลำจำรพิพัฒน์ 9.5 ห้องสืบค้น โรงเรียนศีลำจำรพิพัฒน์
  • 12.
    แผนการจัดการเรียนรู้ที่ 2 หน่วยกำรเรียนที่ 1เรื่อง ควำมหลำกหลำยของระบบนิเวศ กลุ่มสำระกำรเรียนรู้วิทยำศำสตร์ รหัสวิชำ/รำยวิชำ ว 33244/ชีววิทยา 4 ชั้น ม. 6 เวลำเรียน 6 ชั่วโมง ผู้สอน นำยวิชัย ลิขิตพรรักษ์ โรงเรียนศีลำจำรพิพัฒน์ ************************************************************************************************** 1. มาตรฐานการเรียนรู้ ว 2.1 เข้ำใจสิ่งแวดล้อมในท้องถิ่น ควำมสัมพันธ์ระหว่ำงสิ่งแวดล้อมกับสิ่งมีชีวิต ควำมสัมพันธ์ระหว่ำงสิ่งมีชีวิต ต่ำงๆ ในระบบนิเวศ มีกระบวนกำรสืบเสำะหำควำมรู้และจิตวิทยำศำสตร์สื่อสำรสิ่งที่เรียนรู้และนำควำมรู้ไปใช้ ประโยชน์ ว 8.1 ใช้กระบวนกำรทำงวิทยำศำสตร์และจิตวิทยำศำสตร์ในกำรสืบเสำะหำควำมรู้ กำรแก้ปัญหำ รู้ว่ำ ปรำกฏกำรณ์ทำงธรรมชำติที่เกิดขึ้นส่วนใหญ่มีรูปแบบที่แน่นอน สำมำรถอธิบำยและตรวจสอบได้ ภำยใต้ ข้อมูลและเครื่องมือที่มีอยู่ในช่วงเวลำนั้นๆ เข้ำใจว่ำ วิทยำศำสตร์ เทคโนโลยี สังคม และสิ่งแวดล้อม มีควำม เกี่ยวข้องสัมพันธ์กัน ตัวชี้วัด / ผลการเรียนรู้ อธิบำยควำมสำคัญและกระบวนกำรศึกษำควำมหลำกหลำยของระบบนิเวศแบบต่ำงๆอีกทั้ง สำมำรถนำควำมรู้ไปประยุกต์ใช้ประโยชน์ในกำรดำรงชีวิต 2. จุดประสงค์การเรียนรู้ 2.1 อธิบำยควำมสำคัญของควำมหลำกหลำยของระบบนิเวศแบบต่ำงๆได้อย่ำงถูกต้อง 2.2 บอกกระบวนกำรศึกษำควำมหลำกหลำยของระบบนิเวศแบบต่ำงๆได้อย่ำงถูกต้อง 2.3 สำมำรถนำควำมรู้ไปประยุกต์ใช้ประโยชน์ในกำรดำรงชีวิตอย่ำงเหมำะสม 3. สาระแกนกลาง / สาระสาคัญ - บริเวณต่ำงๆของผิวโลก มีกำรแบ่งเขตพื้นที่ออกเป็นทวีปตำมลักษณะทำงภูมิศำสตร์ ดังนั้น จะเห็นได้ว่ำในแต่ ละทวีปจะมีลักษณะทำงภูมิศำสตร์ที่เฉพำะซึ่งควำมแตกต่ำงนี้จะส่งผลต่อกำรกำหนดลักษณะของสิ่งมีชีวิตที่ อำศัยอยู่ในเขตภูมิศำสตร์นั้นด้วย - กำรศึกษำระบบนิเวศบนบกและในน้ำ แม้จะมีลักษณะของแหล่งที่อยู่อำศัยต่ำงๆแต่พบว่ำทั้ง 2 ระบบนี้ต่ำงก็ มีองค์ประกอบที่เหมือนกัน คือ 1. ปัจจัยทำงกำยภำพ 2. ปัจจัยทำงชีวภำพ - ระบบนิเวศแบต่ำงๆ 1. ระบบนิเวศในน้ำ แบ่งเป็นระบบนิเวศในแหล่งน้ำจืดและระบบนิเวศแหล่งน้ำเค็ม 2. ระบบนิเวศบนบก ได้แก่ ระบบนิเวศป่ำไม้ 4. สาระการเรียนรู้ ควำมรู้ (K) อธิบำยควำมสำคัญของควำมหลำกหลำยของระบบนิเวศแบบต่ำงๆ
  • 13.
    ทักษะ / กระบวนกำร(P) บอกกระบวนกำรศึกษำควำมหลำกหลำยของระบบนิเวศแบบ ต่ำงๆ คุณลักษณะอันพึงประสงค์ (A) ตระหนักถึงควำมสำคัญของควำมหลำกหลำยของระบบนิเวศ แบบต่ำงๆกับกำรดำรงชีวิตของมนุษย์ 5. สมรรถนะ การสื่อสาร ,การคิด และทักษะชีวิต 6. ชิ้นงาน / ภาระงานที่แสดงผลการเรียนรู้ สมุดบันทึก ,ใบงำน ,ใบกิจกรรม และConcept map 7. การวัดและประเมินผล รายการประเมิน วิธีวัดผล เครื่องมือวัดผล เกณฑ์การประเมินผล 1. สมุดบันทึกกำรเรียนกำร สอนประจำบทเรียน 2. ใบงำนแบบฝึกหัดทบทวน ประจำบทเรียน 3. ทดสอบเก็บคะแนนประจำ บทเรียน 4. แบบบันทึกกำรทำกิจกรรม ประจำบทเรียน 1. ตรวจสมุดบันทึกกำร เรียนกำรสอนประจำ บทเรียน 2. ตรวจใบงำนแบบฝึกหัด ทบทวนประจำบทเรียน 3. ตรวจแบบทดสอบเก็บ คะแนนประจำบทเรียน 4. ตรวจแบบบันทึกกำรทำ กิจกรรมประจำบทเรียน 1. กำรสังเกต ตรวจสอบ เปรียบเทียบกับเนื้อหำที่ทำกำร เรียนกำรสอนประจำบทเรียน จริง 2. กำรตรวจสอบคำตอบกับคำ เฉลยใบงำนแบบฝึกหัดประจำ บทเรียน 3. กำรตรวจสอบคำตอบกับคำ เฉลยแบบทดสอบประจำ บทเรียน 4. กำรตรวจแบบบันทึกกำร กิจกรรมประจำบทเรียน 1. ควำมถูกต้อง ครบถ้วน ใน เนื้อหำ ควำมเป็นระเบียบ เรียบร้อยสวยงำมของกำรจด บันทึก 2. ควำมถูกต้องของคำตอบ อย่ำงน้อยไม่ต่ำกว่ำ 80% 3. ควำมถูกต้องของคำตอบ อย่ำงน้อยไม่ต่ำกว่ำ 50% 4. ควำมถูกต้อง ครบถ้วน ใน เนื้อหำกำรบันทึก ควำมเป็น ระเบียบเรียบร้อยสวยงำมของ กำรจดบันทึก 8. กิจกรรมการเรียนรู้ ขั้นนำ : ครูใช้คำถำมนำว่ำ “ลักษณะภูมิศำสตร์โลกมีผลต่อระบบนิเวศอย่ำงไร” แนวตอบ คือ ในแต่ละทวีปจะมีลักษณะทำงภูมิศำสตร์ที่เฉพำะซึ่งควำมแตกต่ำงนี้จะ ส่งผลต่อกำรกำหนดลักษณะของสิ่งมีชีวิตที่อำศัยอยู่ในเขตภูมิศำสตร์นั้นโดยกำรปรับตัวให้เหมำะสมต่อกำร ดำรงชีวิต ขั้นสอน : ครูอธิบำยเนื้อหำ “ควำมหลำกหลำยของระบบนิเวศ” ว่ำ - บริเวณต่ำงๆของผิวโลก มีกำรแบ่งเขตพื้นที่ออกเป็นทวีปตำมลักษณะทำงภูมิศำสตร์ ดังนั้น จะเห็นได้ว่ำในแต่ ละทวีปจะมีลักษณะทำงภูมิศำสตร์ที่เฉพำะซึ่งควำมแตกต่ำงนี้จะส่งผลต่อกำรกำหนดลักษณะของสิ่งมีชีวิตที่ อำศัยอยู่ในเขตภูมิศำสตร์นั้นด้วย - กำรศึกษำระบบนิเวศบนบกและในน้ำ แม้จะมีลักษณะของแหล่งที่อยู่อำศัยต่ำงๆแต่พบว่ำทั้ง 2 ระบบนี้ต่ำงก็ มีองค์ประกอบที่เหมือนกัน คือ
  • 14.
    1. ปัจจัยทำงกำยภำพ - ฟิสิกส์เช่น แสง เสียง ควำมร้อน - เคมี คือ สำรอินทรีย์และสำรอนินทรีย์ 2. ปัจจัยทำงชีวภำพ - ผู้ผลิต คือ พืช - ผู้บริโภค คือ สัตว์ - ผู้ย่อยสลาย คือ จุลินทรีย์ - ระบบนิเวศแบต่ำงๆ 1. ระบบนิเวศในน้ำ แบ่งเป็น - ระบบนิเวศในแหล่งน้ำจืด - ระบบนิเวศแหล่งน้ำเค็ม 2. ระบบนิเวศบนบก ได้แก่ ระบบนิเวศป่ำไม้ แบ่งเป็น - ป่าไม่ผลัดใบ เช่น ป่าดิบชื้น ป่าดิบแล้ง ป่าดิบเขา - ป่าผลัดใบ เช่น ป่าเบญจพรรณ ป่าเต็งรังหรือป่าแดง นักเรียนร่วมแสดงควำมคิดเห็นและซักถำมข้อสงสัยเกี่ยวกับควำมสำคัญและกระบวนกำร ศึกษำควำมหลำกหลำยของระบบนิเวศแบบต่ำงๆอีกทั้งกำรนำมำประยุกต์ใช้ในดำเนินชีวิตของมนุษย์ ขั้นสรุป : ครูและนักเรียนร่วมกันสรุปควำมรู้เป็น concept map และทำใบงำนเพื่อ ตรวจสอบควำมเข้ำใจเกี่ยวกับควำมสำคัญและกระบวนกำรศึกษำควำมหลำกหลำยของระบบนิเวศแบบต่ำงๆ อีกทั้งกำรนำมำประยุกต์ใช้ในดำเนินชีวิตอย่ำงเหมำะสม 9. สื่อ / อุปกรณ์ / แหล่งเรียนรู้ 9.1 หนังสือเรียนสาระการเรียนรู้เพิ่มเติม ชีววิทยา 5 ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6 ผู้แต่ง สสวท. กระทรวงศึกษาธิการ 9.2 คู่มือครูชีววิทยา เล่ม 5 ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6 ผู้แต่ง สสวท. กระทรวงศึกษาธิการ 9.3 ห้องสมุดเฉลิมพระเกียรติ โรงเรียนศีลำจำรพิพัฒน์ 9.4 ห้องศูนย์สื่อกลุ่มสำระกำรเรียนรู้วิทยำศำสตร์ โรงเรียนศีลำจำรพิพัฒน์ 9.5 ห้องสืบค้น โรงเรียนศีลำจำรพิพัฒน์
  • 15.
    แผนการจัดการเรียนรู้ที่ 3 หน่วยกำรเรียนที่ 1เรื่อง ควำมสัมพันธ์ในระบบนิเวศ กลุ่มสำระกำรเรียนรู้วิทยำศำสตร์ รหัสวิชำ/รำยวิชำ ว 33244/ชีววิทยา 4 ชั้น ม. 6 เวลำเรียน 6 ชั่วโมง ผู้สอน นำยวิชัย ลิขิตพรรักษ์ โรงเรียนศีลำจำรพิพัฒน์ ************************************************************************************************** 1. มาตรฐานการเรียนรู้ ว 2.1 เข้ำใจสิ่งแวดล้อมในท้องถิ่น ควำมสัมพันธ์ระหว่ำงสิ่งแวดล้อมกับสิ่งมีชีวิต ควำมสัมพันธ์ระหว่ำงสิ่งมีชีวิต ต่ำงๆ ในระบบนิเวศ มีกระบวนกำรสืบเสำะหำควำมรู้และจิตวิทยำศำสตร์สื่อสำรสิ่งที่เรียนรู้และนำควำมรู้ไปใช้ ประโยชน์ ว 8.1 ใช้กระบวนกำรทำงวิทยำศำสตร์และจิตวิทยำศำสตร์ในกำรสืบเสำะหำควำมรู้ กำรแก้ปัญหำ รู้ว่ำ ปรำกฏกำรณ์ทำงธรรมชำติที่เกิดขึ้นส่วนใหญ่มีรูปแบบที่แน่นอน สำมำรถอธิบำยและตรวจสอบได้ ภำยใต้ ข้อมูลและเครื่องมือที่มีอยู่ในช่วงเวลำนั้นๆ เข้ำใจว่ำ วิทยำศำสตร์ เทคโนโลยี สังคม และสิ่งแวดล้อม มีควำม เกี่ยวข้องสัมพันธ์กัน ตัวชี้วัด / ผลการเรียนรู้ อธิบำยควำมสำคัญและเปรียบเทียบรูปแบบควำมสัมพันธ์ในระบบนิเวศแบบต่ำงๆอีกทั้ง สำมำรถนำควำมรู้ไปประยุกต์ใช้ประโยชน์ในกำรดำรงชีวิต 2. จุดประสงค์การเรียนรู้ 2.1 อธิบำยควำมสำคัญของรูปแบบควำมสัมพันธ์ในระบบนิเวศแบบต่ำงๆได้อย่ำงถูกต้อง 2.2 เปรียบเทียบรูปแบบควำมสัมพันธ์ในระบบนิเวศแบบต่ำงๆได้อย่ำงถูกต้อง 2.3 สำมำรถนำควำมรู้ไปประยุกต์ใช้ประโยชน์ในกำรดำรงชีวิตอย่ำงเหมำะสม 3. สาระแกนกลาง / สาระสาคัญ - สิ่งมีชีวิตที่อำศัยอยู่ในระบบนิเวศหนึ่งๆย่อยมีควำมสัมพันธ์ซึ่งกันระหว่ำงสิ่งมีชีวิตกับสิ่งมีชีวิตด้วยกันเอง และ ระหว่ำงสิ่งมีชีวิตกับสภำพแวดล้อมที่สิ่งมีชีวิตนั้นอำศัยอยู่ - ควำมสัมพันธ์ระหว่ำงสิ่งมีชีวิตกับปัจจัยทำงกำยภำพ 1. อุณหภูมิ 2. แสง 3. ควำมชื้น 4. ดิน 5. แก๊ส 6. ควำมเป็นกรดเป็นเบสของดินและน้ำ - ควำมสัมพันธ์ระหว่ำงสิ่งมีชีวิตกับปัจจัยทำงชีวภำพ 1. ภำวะพึ่งพำกัน 2. กำรได้รับประโยชน์ร่วมกัน 3. ภำวะอิงอำศัย 4. กำรล่ำเหยื่อ 5. ภำวะปรสิต 6. ภำวะแก่งแย่งแข่งขัน 4. สาระการเรียนรู้ ควำมรู้ (K) อธิบำยควำมสำคัญของรูปแบบควำมสัมพันธ์ในระบบนิเวศแบบต่ำงๆ
  • 16.
    ทักษะ / กระบวนกำร(P) กำรเปรียบเทียบรูปแบบควำมสัมพันธ์ในระบบนิเวศแบบต่ำงๆ คุณลักษณะอันพึงประสงค์ (A) ตระหนักถึงควำมสำคัญของรูปแบบควำมสัมพันธ์ในระบบ นิเวศแบบต่ำงๆกับกำรดำรงชีวิตของมนุษย์ 5. สมรรถนะ การใช้เทคโนโลยี ,การคิด และทักษะชีวิต 6. ชิ้นงาน / ภาระงานที่แสดงผลการเรียนรู้ สมุดบันทึก ,ใบงำน ,ใบกิจกรรม และConcept map 7. การวัดและประเมินผล รายการประเมิน วิธีวัดผล เครื่องมือวัดผล เกณฑ์การประเมินผล 1. สมุดบันทึกกำรเรียนกำร สอนประจำบทเรียน 2. ใบงำนแบบฝึกหัดทบทวน ประจำบทเรียน 3. ทดสอบเก็บคะแนนประจำ บทเรียน 4. แบบบันทึกกำรทำกิจกรรม ประจำบทเรียน 1. ตรวจสมุดบันทึกกำร เรียนกำรสอนประจำ บทเรียน 2. ตรวจใบงำนแบบฝึกหัด ทบทวนประจำบทเรียน 3. ตรวจแบบทดสอบเก็บ คะแนนประจำบทเรียน 4. ตรวจแบบบันทึกกำรทำ กิจกรรมประจำบทเรียน 1. กำรสังเกต ตรวจสอบ เปรียบเทียบกับเนื้อหำที่ทำกำร เรียนกำรสอนประจำบทเรียน จริง 2. กำรตรวจสอบคำตอบกับคำ เฉลยใบงำนแบบฝึกหัดประจำ บทเรียน 3. กำรตรวจสอบคำตอบกับคำ เฉลยแบบทดสอบประจำ บทเรียน 4. กำรตรวจแบบบันทึกกำร กิจกรรมประจำบทเรียน 1. ควำมถูกต้อง ครบถ้วน ใน เนื้อหำ ควำมเป็นระเบียบ เรียบร้อยสวยงำมของกำรจด บันทึก 2. ควำมถูกต้องของคำตอบ อย่ำงน้อยไม่ต่ำกว่ำ 80% 3. ควำมถูกต้องของคำตอบ อย่ำงน้อยไม่ต่ำกว่ำ 50% 4. ควำมถูกต้อง ครบถ้วน ใน เนื้อหำกำรบันทึก ควำมเป็น ระเบียบเรียบร้อยสวยงำมของ กำรจดบันทึก 8. กิจกรรมการเรียนรู้ ขั้นนำ : ครูใช้คำถำมนำว่ำ “สิ่งมีชีวิตที่อำศัยในไบโอมต่ำงๆมีรูปร่ำงลักษณะและกำร ดำรงชีวิตที่แตกต่ำงกันอะไรเป็นสำเหตุให้เป็นเช่นนั้น” แนวตอบ คือ รูปแบบควำมสัมพันธ์ในระบบนิเวศแบบต่ำงๆแตกต่ำงกันจึงทำให้ สิ่งมีชีวิตจำเป็นต้องปรับตัวให้เหมำะสมเพื่อควำมอยู่รอด ขั้นสอน : ครูอธิบำยเนื้อหำ “รูปแบบควำมสัมพันธ์ในระบบนิเวศ” ว่ำ - สิ่งมีชีวิตที่อำศัยอยู่ในระบบนิเวศหนึ่งๆย่อยมีควำมสัมพันธ์ซึ่งกันระหว่ำงสิ่งมีชีวิตกับสิ่งมีชีวิตด้วยกันเอง และ ระหว่ำงสิ่งมีชีวิตกับสภำพแวดล้อมที่สิ่งมีชีวิตนั้นอำศัยอยู่ - ควำมสัมพันธ์ระหว่ำงสิ่งมีชีวิตกับปัจจัยทำงกำยภำพ 1. อุณหภูมิ เช่น กำรออกหำกินเวลำกลำงคืนของสัตว์ทะเลทรำย 2. แสง เช่น กำรโค้งงอปลำยยอดพืชเข้ำหำแสง 3. ควำมชื้น เช่น ใบหนำมของต้นกระบองเพชร
  • 17.
    4. ดิน เช่นกำรกินดินโป่งของสัตว์ป่ำ 5. แก๊ส เช่น กระบวนกำรหำยใจและสังเครำะห์แสง 6. ควำมเป็นกรดเป็นเบสของดินและน้ำ คือ ชนิดของพืชที่มีควำมแตกต่งกัน - ควำมสัมพันธ์ระหว่ำงสิ่งมีชีวิตกับปัจจัยทำงชีวภำพ 1. ภำวะพึ่งพำกัน (+,+) เช่น ไลเคนส์ 2. กำรได้รับประโยชน์ร่วมกัน (+,+) เช่น นกเอี้ยงกับควำย 3. ภำวะอิงอำศัย (+,0) เช่น กล้วยไม้กับต้นไม้ใหญ่ 4. กำรล่ำเหยื่อ (+,-) เช่น สิงโตกับกวำง 5. ภำวะปรสิต (+,-) เช่น พยำธิกับคน 6. ภำวะแก่งแย่งแข่งขัน (-,-) เช่น การต่อสู้ระหว่างสิงโตทะเลเพศผู้ นักเรียนร่วมแสดงควำมคิดเห็นและซักถำมข้อสงสัยเกี่ยวกับควำมสำคัญและกำรเปรียบเทียบ รูปแบบควำมสัมพันธ์ในระบบนิเวศแบบต่ำงๆอีกทั้งกำรนำมำประยุกต์ใช้ในดำเนินชีวิตของมนุษย์ ขั้นสรุป : ครูและนักเรียนร่วมกันสรุปควำมรู้เป็น concept map และทำใบงำนเพื่อ ตรวจสอบควำมเข้ำใจเกี่ยวกับควำมสำคัญและกำรเปรียบเทียบรูปแบบควำมสัมพันธ์ในระบบนิเวศแบบต่ำงๆ อีกทั้งกำรนำมำประยุกต์ใช้ในดำเนินชีวิตอย่ำงเหมำะสม 9. สื่อ / อุปกรณ์ / แหล่งเรียนรู้ 9.1 หนังสือเรียนสาระการเรียนรู้เพิ่มเติม ชีววิทยา 5 ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6 ผู้แต่ง สสวท. กระทรวงศึกษาธิการ 9.2 คู่มือครูชีววิทยา เล่ม 5 ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6 ผู้แต่ง สสวท. กระทรวงศึกษาธิการ 9.3 ห้องสมุดเฉลิมพระเกียรติ โรงเรียนศีลำจำรพิพัฒน์ 9.4 ห้องศูนย์สื่อกลุ่มสำระกำรเรียนรู้วิทยำศำสตร์ โรงเรียนศีลำจำรพิพัฒน์ 9.5 ห้องสืบค้น โรงเรียนศีลำจำรพิพัฒน์
  • 18.
    แผนการจัดการเรียนรู้ที่ 4 หน่วยกำรเรียนที่ 1เรื่อง กำรถ่ำยทอดพลังงำนและกำรหมุนเวียนสำรในระบบนิเวศ กลุ่มสำระกำรเรียนรู้วิทยำศำสตร์ รหัสวิชำ/รำยวิชำ ว 33244/ชีววิทยา 4 ชั้น ม. 6 เวลำเรียน 6 ชั่วโมง ผู้สอน นำยวิชัย ลิขิตพรรักษ์ โรงเรียนศีลำจำรพิพัฒน์ ************************************************************************************************** 1. มาตรฐานการเรียนรู้ ว 2.1 เข้ำใจสิ่งแวดล้อมในท้องถิ่น ควำมสัมพันธ์ระหว่ำงสิ่งแวดล้อมกับสิ่งมีชีวิต ควำมสัมพันธ์ระหว่ำงสิ่งมีชีวิต ต่ำงๆ ในระบบนิเวศ มีกระบวนกำรสืบเสำะหำควำมรู้และจิตวิทยำศำสตร์สื่อสำรสิ่งที่เรียนรู้และนำควำมรู้ไปใช้ ประโยชน์ ว 8.1 ใช้กระบวนกำรทำงวิทยำศำสตร์และจิตวิทยำศำสตร์ในกำรสืบเสำะหำควำมรู้ กำรแก้ปัญหำ รู้ว่ำ ปรำกฏกำรณ์ทำงธรรมชำติที่เกิดขึ้นส่วนใหญ่มีรูปแบบที่แน่นอน สำมำรถอธิบำยและตรวจสอบได้ ภำยใต้ ข้อมูลและเครื่องมือที่มีอยู่ในช่วงเวลำนั้นๆ เข้ำใจว่ำ วิทยำศำสตร์ เทคโนโลยี สังคม และสิ่งแวดล้อม มีควำม เกี่ยวข้องสัมพันธ์กัน ตัวชี้วัด / ผลการเรียนรู้ อธิบำยควำมหมำย ควำมสำคัญและกระบวนกำรถ่ำยทอดพลังงำนและกำรหมุนเวียนสำรใน ระบบนิเวศอีกทั้งสำมำรถนำควำมรู้ไปประยุกต์ใช้ประโยชน์ในกำรดำรงชีวิต 2. จุดประสงค์การเรียนรู้ 2.1 อธิบำยควำมหมำย ควำมสำคัญของถ่ำยทอดพลังงำนและกำรหมุนเวียนสำรในระบบนิเวศได้อย่ำงถูกต้อง 2.2 เขียนแผนภำพกระบวนกำรถ่ำยทอดพลังงำนและกำรหมุนเวียนสำรในระบบนิเวศได้อย่ำงถูกต้อง 2.3 สำมำรถนำควำมรู้ไปประยุกต์ใช้ประโยชน์ในกำรดำรงชีวิตอย่ำงเหมำะสม 3. สาระแกนกลาง / สาระสาคัญ - กำรถ่ำยทอดพลังงำนและกำรหมุนเวียนสำรในระบบนิเวศมีควำมสำคัญต่อสิ่งมีชีวิตในระบบนิเวศเป็นอย่ำง มำกเพรำะสำรต่ำงๆในระบบนเวศไม่มีกำรสูญหำยแต่มีกำรหมุนเวียนนำมำใช้ใหม่ในสิ่งมีชีวิตเป็นเป็นวัฏจักร ทำให้ระบบนิเวศเกิดควำมสมดุลทำงธรรมชำติ - กำรถ่ำยทอดพลังงำนในระบบนิเวศ 1. ห่วงโซ่อำหำร 2. สำยใยอำหำร - กำรหมุนเวียนสำรในระบบนิเวศ 1. วัฏจักรคำร์บอน 2. วัฏจักรไนโตรเจน 3. วัฏจักรฟอสฟอรัส 4. วัฏจักรกำมะถัน
  • 19.
    4. สาระการเรียนรู้ ควำมรู้ (K)กำรอธิบำยควำมหมำย ควำมสำคัญของถ่ำยทอดพลังงำนและกำรหมุนเวียนสำร ในระบบนิเวศ ทักษะ / กระบวนกำร (P) กำรเขียนแผนภำพกระบวนกำรถ่ำยทอดพลังงำนและกำร หมุนเวียนสำรในระบบนิเวศ คุณลักษณะอันพึงประสงค์ (A) ตระหนักถึงควำมสำคัญของกำรถ่ำยทอดพลังงำนและกำร หมุนเวียนสำรในระบบนิเวศกับกำรดำรงชีวิตของมนุษย์ 5. สมรรถนะ การใช้เทคโนโลยี ,การสื่อสาร และทักษะชีวิต 6. ชิ้นงาน / ภาระงานที่แสดงผลการเรียนรู้ สมุดบันทึก ,ใบงำน ,ใบกิจกรรม และConcept map 7. การวัดและประเมินผล รายการประเมิน วิธีวัดผล เครื่องมือวัดผล เกณฑ์การประเมินผล 1. สมุดบันทึกกำรเรียนกำร สอนประจำบทเรียน 2. ใบงำนแบบฝึกหัดทบทวน ประจำบทเรียน 3. ทดสอบเก็บคะแนนประจำ บทเรียน 4. แบบบันทึกกำรทำกิจกรรม ประจำบทเรียน 1. ตรวจสมุดบันทึกกำร เรียนกำรสอนประจำ บทเรียน 2. ตรวจใบงำนแบบฝึกหัด ทบทวนประจำบทเรียน 3. ตรวจแบบทดสอบเก็บ คะแนนประจำบทเรียน 4. ตรวจแบบบันทึกกำรทำ กิจกรรมประจำบทเรียน 1. กำรสังเกต ตรวจสอบ เปรียบเทียบกับเนื้อหำที่ทำกำร เรียนกำรสอนประจำบทเรียน จริง 2. กำรตรวจสอบคำตอบกับคำ เฉลยใบงำนแบบฝึกหัดประจำ บทเรียน 3. กำรตรวจสอบคำตอบกับคำ เฉลยแบบทดสอบประจำ บทเรียน 4. กำรตรวจแบบบันทึกกำร กิจกรรมประจำบทเรียน 1. ควำมถูกต้อง ครบถ้วน ใน เนื้อหำ ควำมเป็นระเบียบ เรียบร้อยสวยงำมของกำรจด บันทึก 2. ควำมถูกต้องของคำตอบ อย่ำงน้อยไม่ต่ำกว่ำ 80% 3. ควำมถูกต้องของคำตอบ อย่ำงน้อยไม่ต่ำกว่ำ 50% 4. ควำมถูกต้อง ครบถ้วน ใน เนื้อหำกำรบันทึก ควำมเป็น ระเบียบเรียบร้อยสวยงำมของ กำรจดบันทึก 8. กิจกรรมการเรียนรู้ ขั้นนำ : ครูใช้คำถำมนำว่ำ “ผู้ผลิต ผู้บริโถค และผู้สลำยสำรอินทรีย์ในโซ่อำหำรมี ควำมสัมพันธ์กันอย่ำงไร” แนวตอบ คือ กำรถ่ำยทอดพลังงำนและกำรหมุนเวียนสำรในระบบนิเวศระหว่ำง ผู้ผลิต ผู้บริโถค และผู้สลำยสำรอินทรีย์ในโซ่อำหำร ขั้นสอน : ครูอธิบำยเนื้อหำ “กำรถ่ำยทอดพลังงำนและกำรหมุนเวียนสำรในระบบนิเวศ” ว่ำ
  • 20.
    - กำรถ่ำยทอดพลังงำนและกำรหมุนเวียนสำรในระบบนิเวศมีควำมสำคัญต่อสิ่งมีชีวิตในระบบนิเวศเป็นอย่ำง มำกเพรำะสำรต่ำงๆในระบบนเวศไม่มีกำรสูญหำยแต่มีกำรหมุนเวียนนำมำใช้ใหม่ในสิ่งมีชีวิตเป็นเป็นวัฏจักร ทำให้ระบบนิเวศเกิดควำมสมดุลทำงธรรมชำติ - กำรถ่ำยทอดพลังงำนในระบบนิเวศ 1.ห่วงโซ่อำหำร 2. สำยใยอำหำร - กำรหมุนเวียนสำรในระบบนิเวศ 1. วัฏจักรคำร์บอน 2. วัฏจักรไนโตรเจน 3. วัฏจักรฟอสฟอรัส 4. วัฏจักรกำมะถัน
  • 21.
    นักเรียนร่วมแสดงควำมคิดเห็นและซักถำมข้อสงสัยเกี่ยวกับควำมหมำย ควำมสำคัญและ กระบวนกำรถ่ำยทอดพลังงำนและกำรหมุนเวียนสำรในระบบนิเวศอีกทั้งกำรนำมำประยุกต์ใช้ในดำเนินชีวิต ของมนุษย์ ขั้นสรุป :ครูและนักเรียนร่วมกันสรุปควำมรู้เป็น concept map และทำใบงำนเพื่อ ตรวจสอบควำมเข้ำใจเกี่ยวกับควำมหมำย ควำมสำคัญและกระบวนกำรถ่ำยทอดพลังงำนและกำรหมุนเวียน สำรในระบบนิเวศอีกทั้งกำรนำมำประยุกต์ใช้ในดำเนินชีวิตอย่ำงเหมำะสม 9. สื่อ / อุปกรณ์ / แหล่งเรียนรู้ 9.1 หนังสือเรียนสาระการเรียนรู้เพิ่มเติม ชีววิทยา 5 ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6 ผู้แต่ง สสวท. กระทรวงศึกษาธิการ 9.2 คู่มือครูชีววิทยา เล่ม 5 ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6 ผู้แต่ง สสวท. กระทรวงศึกษาธิการ 9.3 ห้องสมุดเฉลิมพระเกียรติ โรงเรียนศีลำจำรพิพัฒน์ 9.4 ห้องศูนย์สื่อกลุ่มสำระกำรเรียนรู้วิทยำศำสตร์ โรงเรียนศีลำจำรพิพัฒน์ 9.5 ห้องสืบค้น โรงเรียนศีลำจำรพิพัฒน์
  • 22.
    แผนการจัดการเรียนรู้ที่ 5 หน่วยกำรเรียนที่ 1เรื่อง กำรเปลี่ยนแปลงแทนที่ของระบบนิเวศ กลุ่มสำระกำรเรียนรู้วิทยำศำสตร์ รหัสวิชำ/รำยวิชำ ว 33244/ชีววิทยา 4 ชั้น ม. 6 เวลำเรียน 6 ชั่วโมง ผู้สอน นำยวิชัย ลิขิตพรรักษ์ โรงเรียนศีลำจำรพิพัฒน์ ************************************************************************************************** 1. มาตรฐานการเรียนรู้ ว 2.1 เข้ำใจสิ่งแวดล้อมในท้องถิ่น ควำมสัมพันธ์ระหว่ำงสิ่งแวดล้อมกับสิ่งมีชีวิต ควำมสัมพันธ์ระหว่ำงสิ่งมีชีวิต ต่ำงๆ ในระบบนิเวศ มีกระบวนกำรสืบเสำะหำควำมรู้และจิตวิทยำศำสตร์สื่อสำรสิ่งที่เรียนรู้และนำควำมรู้ไปใช้ ประโยชน์ ว 8.1 ใช้กระบวนกำรทำงวิทยำศำสตร์และจิตวิทยำศำสตร์ในกำรสืบเสำะหำควำมรู้ กำรแก้ปัญหำ รู้ว่ำ ปรำกฏกำรณ์ทำงธรรมชำติที่เกิดขึ้นส่วนใหญ่มีรูปแบบที่แน่นอน สำมำรถอธิบำยและตรวจสอบได้ ภำยใต้ ข้อมูลและเครื่องมือที่มีอยู่ในช่วงเวลำนั้นๆ เข้ำใจว่ำ วิทยำศำสตร์ เทคโนโลยี สังคม และสิ่งแวดล้อม มีควำม เกี่ยวข้องสัมพันธ์กัน ตัวชี้วัด / ผลการเรียนรู้ อธิบำยควำมหมำย ควำมสำคัญและเปรียบเทียบรูปแบบกำรเปลี่ยนแปลงแทนที่ของระบบ นิเวศอีกทั้งสำมำรถนำควำมรู้ไปประยุกต์ใช้ประโยชน์ในกำรดำรงชีวิต 2. จุดประสงค์การเรียนรู้ 2.1 อธิบำยควำมหมำย ควำมสำคัญของรูปแบบกำรเปลี่ยนแปลงแทนที่ของระบบนิเวศได้อย่ำงถูกต้อง 2.2 เปรียบเทียบรูปแบบต่ำงๆของกำรเปลี่ยนแปลงแทนที่ของระบบนิเวศได้อย่ำงถูกต้อง 2.3 สำมำรถนำควำมรู้ไปประยุกต์ใช้ประโยชน์ในกำรดำรงชีวิตอย่ำงเหมำะสม 3. สาระแกนกลาง / สาระสาคัญ - ในสภำพแวดล้อมหนึ่งๆพบว่ำเมื่อกำลเวลำผ่ำนไปอำจทำให้เกิดกำรเปลี่ยนแปลงของกลุ่มสิ่งมีชีวิตเกิดขึ้น กลุ่มสิ่งมีชีวิตเดิมที่เคยพบอำจสูญหำยไปกลำยเป็นอีกกลุ่มหนึ่งขึ้นมำแทน เรียกปรำกฎกำรณ์นี้ว่ำ กำร เปลี่ยนแปลงแทนที่ของระบบนิเวศ (ecological succession) - กำรเปลี่ยนแปลงแทนที่ของกลุ่มสิ่งมีชีวิตในสภำพแวดล้อมธรรมชำติจะมี 2 ลักษณะ คือ 1. กำรเปลี่ยนแปลงแทนที่แบบปฐมภูมิ (primary succession) 2. กำรเปลี่ยนแปลงแทนที่แบบทุติยภูมิ (secondary succession) 4. สาระการเรียนรู้ ควำมรู้ (K) กำรอธิบำยควำมหมำย ควำมสำคัญของรูปแบบกำรเปลี่ยนแปลงแทนที่ของระบบ นิเวศ ทักษะ / กระบวนกำร (P) กำรเปรียบเทียบรูปแบบต่ำงๆของกำรเปลี่ยนแปลงแทนที่ของ ระบบนิเวศ
  • 23.
    คุณลักษณะอันพึงประสงค์ (A) ตระหนักถึงควำมสำคัญของกำรเปลี่ยนแปลงแทนที่ของระบบ นิเวศกับกำรดำรงชีวิตของมนุษย์ 5.สมรรถนะ การสื่อสาร ,การใช้เทคโนโลยี ,การคิด และทักษะชีวิต 6. ชิ้นงาน / ภาระงานที่แสดงผลการเรียนรู้ สมุดบันทึก ,ใบงำน ,ใบกิจกรรม และConcept map 7. การวัดและประเมินผล รายการประเมิน วิธีวัดผล เครื่องมือวัดผล เกณฑ์การประเมินผล 1. สมุดบันทึกกำรเรียนกำร สอนประจำบทเรียน 2. ใบงำนแบบฝึกหัดทบทวน ประจำบทเรียน 3. ทดสอบเก็บคะแนนประจำ บทเรียน 4. แบบบันทึกกำรทำกิจกรรม ประจำบทเรียน 1. ตรวจสมุดบันทึกกำร เรียนกำรสอนประจำ บทเรียน 2. ตรวจใบงำนแบบฝึกหัด ทบทวนประจำบทเรียน 3. ตรวจแบบทดสอบเก็บ คะแนนประจำบทเรียน 4. ตรวจแบบบันทึกกำรทำ กิจกรรมประจำบทเรียน 1. กำรสังเกต ตรวจสอบ เปรียบเทียบกับเนื้อหำที่ทำกำร เรียนกำรสอนประจำบทเรียน จริง 2. กำรตรวจสอบคำตอบกับคำ เฉลยใบงำนแบบฝึกหัดประจำ บทเรียน 3. กำรตรวจสอบคำตอบกับคำ เฉลยแบบทดสอบประจำ บทเรียน 4. กำรตรวจแบบบันทึกกำร กิจกรรมประจำบทเรียน 1. ควำมถูกต้อง ครบถ้วน ใน เนื้อหำ ควำมเป็นระเบียบ เรียบร้อยสวยงำมของกำรจด บันทึก 2. ควำมถูกต้องของคำตอบ อย่ำงน้อยไม่ต่ำกว่ำ 80% 3. ควำมถูกต้องของคำตอบ อย่ำงน้อยไม่ต่ำกว่ำ 50% 4. ควำมถูกต้อง ครบถ้วน ใน เนื้อหำกำรบันทึก ควำมเป็น ระเบียบเรียบร้อยสวยงำมของ กำรจดบันทึก 8. กิจกรรมการเรียนรู้ ขั้นนำ : ครูใช้คำถำมนำว่ำ “หลังจำกเกิดภัยธรรมชำติทำลำยระบบนิเวศที่มีอยู่เดิม นักเรียน คิดว่ำระบบนิเวศแห่งนี้จะฟื้นคืนสภำพได้หรือไม่และกลุ่มสิ่งมีชีวิตจะเปลี่ยนแปลงไปอย่ำงไร” แนวตอบ คือ ได้ เนื่องจำกระบบนิเวศมีกระบวนกำรเปลี่ยนแปลงแทนที่ เมื่อ กำลเวลำผ่ำนไปอำจทำให้เกิดกำรเปลี่ยนแปลงของกลุ่มสิ่งมีชีวิตเกิดขึ้น ขั้นสอน : ครูอธิบำยเนื้อหำ “กำรเปลี่ยนแปลงแทนที่ของระบบนิเวศ” ว่ำ - ในสภำพแวดล้อมหนึ่งๆพบว่ำเมื่อกำลเวลำผ่ำนไปอำจทำให้เกิดกำรเปลี่ยนแปลงของกลุ่มสิ่งมีชีวิตเกิดขึ้น กลุ่มสิ่งมีชีวิตเดิมที่เคยพบอำจสูญหำยไปกลำยเป็นอีกกลุ่มหนึ่งขึ้นมำแทน เรียกปรำกฎกำรณ์นี้ว่ำ กำร เปลี่ยนแปลงแทนที่ของระบบนิเวศ (ecological succession)
  • 24.
    - กำรเปลี่ยนแปลงแทนที่ของกลุ่มสิ่งมีชีวิตในสภำพแวดล้อมธรรมชำติจะมี 2ลักษณะ คือ นักเรียนร่วมแสดงควำมคิดเห็นและซักถำมข้อสงสัยเกี่ยวกับควำมหมำย ควำมสำคัญและกำร เปรียบเทียบรูปแบบกำรเปลี่ยนแปลงแทนที่ของระบบนิเวศอีกทั้งกำรนำมำประยุกต์ใช้ในดำเนินชีวิตของมนุษย์ ขั้นสรุป : ครูและนักเรียนร่วมกันสรุปควำมรู้เป็น concept map และทำใบงำนเพื่อ ตรวจสอบควำมเข้ำใจเกี่ยวกับควำมหมำย ควำมสำคัญและกำรเปรียบเทียบรูปแบบกำรเปลี่ยนแปลงแทนที่ ของระบบนิเวศอีกทั้งกำรนำมำประยุกต์ใช้ในดำเนินชีวิตอย่ำงเหมำะสม 9. สื่อ / อุปกรณ์ / แหล่งเรียนรู้ 9.1 หนังสือเรียนสาระการเรียนรู้เพิ่มเติม ชีววิทยา 5 ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6 ผู้แต่ง สสวท. กระทรวงศึกษาธิการ 9.2 คู่มือครูชีววิทยา เล่ม 5 ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6 ผู้แต่ง สสวท. กระทรวงศึกษาธิการ 9.3 ห้องสมุดเฉลิมพระเกียรติ โรงเรียนศีลำจำรพิพัฒน์ 9.4 ห้องศูนย์สื่อกลุ่มสำระกำรเรียนรู้วิทยำศำสตร์ โรงเรียนศีลำจำรพิพัฒน์ 9.5 ห้องสืบค้น โรงเรียนศีลำจำรพิพัฒน์
  • 25.
    แผนกำรจัดกำรเรียนรู้ที่ 6 หน่วยกำรเรียนที่ 2เรื่อง ควำมหนำแน่นและกำรแพร่กระจำยของประชำกร กลุ่มสำระกำรเรียนรู้วิทยำศำสตร์ รหัสวิชำ/รำยวิชำ ว 33244/ชีววิทยำ 4 ชั้น ม. 6 เวลำเรียน 3 ชั่วโมง ผู้สอน นำยวิชัย ลิขิตพรรักษ์ โรงเรียนศีลำจำรพิพัฒน์ ************************************************************************************************** 1. มำตรฐำนกำรเรียนรู้ ว 2.2 ม.4-6/1 วิเครำะห์สภำพปัญหำ สำเหตุของปัญหำสิ่งแวดล้อมและทรัพยำกรธรรมชำติในระดับท้องถิ่น ระดับประเทศ และระดับโลก ว 8.1 ใช้กระบวนกำรทำงวิทยำศำสตร์และจิตวิทยำศำสตร์ในกำรสืบเสำะหำควำมรู้ กำรแก้ปัญหำ รู้ว่ำ ปรำกฏกำรณ์ทำงธรรมชำติที่เกิดขึ้นส่วนใหญ่มีรูปแบบที่แน่นอน สำมำรถอธิบำยและตรวจสอบได้ ภำยใต้ ข้อมูลและเครื่องมือที่มีอยู่ในช่วงเวลำนั้นๆ เข้ำใจว่ำ วิทยำศำสตร์ เทคโนโลยี สังคม และสิ่งแวดล้อม มีควำม เกี่ยวข้องสัมพันธ์กัน ตัวชี้วัด / ผลกำรเรียนรู้ อธิบำยควำมหมำยและคำนวณหำควำมหนำแน่นและกำรแพร่กระจำยของประชำกรอีกทั้ง สำมำรถนำควำมรู้ไปประยุกต์ใช้ประโยชน์ในกำรศึกษำระบบนิเวศและสิ่งแวดล้อม 2. จุดประสงค์กำรเรียนรู้ 2.1 อธิบำยควำมหมำยของควำมหนำแน่นและกำรแพร่กระจำยของประชำกรได้อย่ำงถูกต้อง 2.2 คำนวณหำควำมหนำแน่นและกำรแพร่กระจำยของประชำกรได้อย่ำงถูกต้อง 2.3 สำมำรถนำควำมรู้ไปประยุกต์ใช้ประโยชน์ในกำรศึกษำระบบนิเวศและสิ่งแวดล้อมได้อย่ำงถูกต้อง 3. สำระแกนกลำง / สำระสำคัญ - สิ่งมีชีวิตทุกชนิดที่อำศัยอยู่บนโลกนี้ ล้วนต้องกำรสภำพแวดล้อมและปัจจัยทำงกำยภำพที่เหมำะสมต่อกำร ดำรงชีวิต - ควำมหนำแน่นของประชำกร หมำยถึง จำนวนสิ่งมีชีวิตชนิดเดียวกันต่อหน่วยพื้นที่หรือปริมำตร สำมำรถ ประเมินได้ 2 วิธี คือ 1. กำรหำควำมหนำแน่นอย่ำงหยำบ 2. กำรหำควำมหนำแน่นเชิงนิเวศ - กำรแพร่กระจำยของประชำกรมีปัจจัยต่ำงๆที่ส่งผล ดังนี้ 1. ปัจจัยทำงกำยภำพ 2. ปัจจัยทำงชีวภำพ 3. ปัจจัยอื่นๆ
  • 26.
    4. สำระกำรเรียนรู้ ควำมรู้ (K)กำรอธิบำยควำมหมำย ควำมสำคัญของควำมหนำแน่นและกำรแพร่กระจำยของ ประชำกร ทักษะ / กระบวนกำร (P) กำรคำนวณหำควำมหนำแน่นและกำรแพร่กระจำยของประชำกร คุณลักษณะอันพึงประสงค์ (A) ตระหนักถึงควำมสำคัญของควำมหนำแน่นและกำร แพร่กระจำยของประชำกรกับกำรศึกษำระบบนิเวศและสิ่งแวดล้อม 5. สมรรถนะ กำรสื่อสำร ,กำรใช้เทคโนโลยี และกำรคิด 6. ชิ้นงำน / ภำระงำนที่แสดงผลกำรเรียนรู้ สมุดบันทึก ,ใบงำน ,ใบกิจกรรม และConcept map 7. กำรวัดและประเมินผล รำยกำรประเมิน วิธีวัดผล เครื่องมือวัดผล เกณฑ์กำรประเมินผล 1. สมุดบันทึกกำรเรียนกำร สอนประจำบทเรียน 2. ใบงำนแบบฝึกหัดทบทวน ประจำบทเรียน 3. ทดสอบเก็บคะแนนประจำ บทเรียน 4. แบบบันทึกกำรทำกิจกรรม ประจำบทเรียน 1. ตรวจสมุดบันทึกกำร เรียนกำรสอนประจำ บทเรียน 2. ตรวจใบงำนแบบฝึกหัด ทบทวนประจำบทเรียน 3. ตรวจแบบทดสอบเก็บ คะแนนประจำบทเรียน 4. ตรวจแบบบันทึกกำรทำ กิจกรรมประจำบทเรียน 1. กำรสังเกต ตรวจสอบ เปรียบเทียบกับเนื้อหำที่ทำกำร เรียนกำรสอนประจำบทเรียน จริง 2. กำรตรวจสอบคำตอบกับคำ เฉลยใบงำนแบบฝึกหัดประจำ บทเรียน 3. กำรตรวจสอบคำตอบกับคำ เฉลยแบบทดสอบประจำ บทเรียน 4. กำรตรวจแบบบันทึกกำร กิจกรรมประจำบทเรียน 1. ควำมถูกต้อง ครบถ้วน ใน เนื้อหำ ควำมเป็นระเบียบ เรียบร้อยสวยงำมของกำรจด บันทึก 2. ควำมถูกต้องของคำตอบ อย่ำงน้อยไม่ต่ำกว่ำ 80% 3. ควำมถูกต้องของคำตอบ อย่ำงน้อยไม่ต่ำกว่ำ 50% 4. ควำมถูกต้อง ครบถ้วน ใน เนื้อหำกำรบันทึก ควำมเป็น ระเบียบเรียบร้อยสวยงำมของ กำรจดบันทึก 8. กิจกรรมกำรเรียนรู้ ขั้นนำ : ครูใช้คำถำมนำว่ำ “ควำมหนำแน่นและกำรแพร่กระจำยของประชำกรขึ้นอยู่กับ ปัจจัยใดบ้ำง” แนวตอบ คือ ควำมหนำแน่นและกำรแพร่กระจำยของประชำกรขึ้นอยู่กับ 3 ปัจจัย ดังนี้ คือ 1. ปัจจัยทำงกำยภำพ 2. ปัจจัยทำงชีวภำพ 3. ปัจจัยอื่นๆ ขั้นสอน : ครูอธิบำยเนื้อหำ “ควำมหนำแน่นและกำรแพร่กระจำยของประชำกร” ว่ำ - สิ่งมีชีวิตทุกชนิดที่อำศัยอยู่บนโลกนี้ ล้วนต้องกำรสภำพแวดล้อมและปัจจัยทำงกำยภำพที่เหมำะสมต่อกำร ดำรงชีวิต
  • 27.
    - ควำมหนำแน่นของประชำกร หมำยถึงจำนวนสิ่งมีชีวิตชนิดเดียวกันต่อหน่วยพื้นที่หรือปริมำตร สำมำรถ ประเมินได้ 2 วิธี คือ 1. กำรหำควำมหนำแน่นอย่ำงหยำบ (crude density) เป็นกำรหำจำนวนประชำกรต่อพื้นที่ทั้งหมด (total space) ที่ศึกษำ 2. กำรหำควำมหนำแน่นเชิงนิเวศ (ecological density) เป็นกำรหำจำนวนหรือมวลของประชำกร ต่อหน่วยพื้นที่ที่ประชำกรนั้นอำศัยอยู่จริง (habitat space) - กำรแพร่กระจำยของประชำกรมีปัจจัยต่ำงๆที่ส่งผล ดังนี้ 1. ปัจจัยทำงกำยภำพ เช่น ควำมสูงจำกระดับน้ำทะเล อุณหภูมิ แสง ควำมชื้น ควำมเป็นกรด-เบส 2. ปัจจัยทำงชีวภำพ (กำรอำศัยอยู่ร่วมกันและเกิดปฏิสัมพันธ์กันในรูปแบบต่ำงๆระหว่ำงสิ่งมีชีวิต) 3. ปัจจัยอื่นๆ เช่น กำรที่สภำพภูมิศำสตร์เป็นทะเล ทะเลทรำย และเทือกเขำสูง สิ่งเหล่ำนี้จะเป็น กำแพงขวำงกั้นหรือกีดขวำงระหว่ำงสิ่งมีชีวิต นักเรียนร่วมแสดงควำมคิดเห็นและซักถำมข้อสงสัยเกี่ยวกับควำมหมำยและกำรคำนวณหำ ควำมหนำแน่นและกำรแพร่กระจำยของประชำกรอีกทั้งกำรนำมำประยุกต์ใช้ในกำรศึกษำระบบนิเวศและ สิ่งแวดล้อม ขั้นสรุป : ครูและนักเรียนร่วมกันสรุปควำมรู้เป็น concept map และทำใบงำนเพื่อ ตรวจสอบควำมเข้ำใจเกี่ยวกับควำมหมำยและกำรคำนวณหำควำมหนำแน่นและกำรแพร่กระจำยของ ประชำกรอีกทั้งกำรนำมำประยุกต์ใช้ในกำรศึกษำระบบนิเวศและสิ่งแวดล้อม 9. สื่อ / อุปกรณ์ / แหล่งเรียนรู้ 9.1 หนังสือเรียนสำระกำรเรียนรู้เพิ่มเติม ชีววิทยำ 5 ชั้นมัธยมศึกษำปีที่ 6 ผู้แต่ง สสวท. กระทรวงศึกษำธิกำร 9.2 คู่มือครูชีววิทยำ เล่ม 5 ชั้นมัธยมศึกษำปีที่ 6 ผู้แต่ง สสวท. กระทรวงศึกษำธิกำร 9.3 ห้องสมุดเฉลิมพระเกียรติ โรงเรียนศีลำจำรพิพัฒน์ 9.4 ห้องศูนย์สื่อกลุ่มสำระกำรเรียนรู้วิทยำศำสตร์ โรงเรียนศีลำจำรพิพัฒน์ 9.5 ห้องสืบค้น โรงเรียนศีลำจำรพิพัฒน์
  • 28.
    แผนกำรจัดกำรเรียนรู้ที่ 7 หน่วยกำรเรียนที่ 2เรื่อง ขนำดของประชำกร กลุ่มสำระกำรเรียนรู้วิทยำศำสตร์ รหัสวิชำ/รำยวิชำ ว 33244/ชีววิทยำ 4 ชั้น ม. 6 เวลำเรียน 3 ชั่วโมง ผู้สอน นำยวิชัย ลิขิตพรรักษ์ โรงเรียนศีลำจำรพิพัฒน์ ************************************************************************************************** 1. มำตรฐำนกำรเรียนรู้ ว 2.2 ม.4-6/1 วิเครำะห์สภำพปัญหำ สำเหตุของปัญหำสิ่งแวดล้อมและทรัพยำกรธรรมชำติในระดับท้องถิ่น ระดับประเทศ และระดับโลก ว 8.1 ใช้กระบวนกำรทำงวิทยำศำสตร์และจิตวิทยำศำสตร์ในกำรสืบเสำะหำควำมรู้ กำรแก้ปัญหำ รู้ว่ำ ปรำกฏกำรณ์ทำงธรรมชำติที่เกิดขึ้นส่วนใหญ่มีรูปแบบที่แน่นอน สำมำรถอธิบำยและตรวจสอบได้ ภำยใต้ ข้อมูลและเครื่องมือที่มีอยู่ในช่วงเวลำนั้นๆ เข้ำใจว่ำ วิทยำศำสตร์ เทคโนโลยี สังคม และสิ่งแวดล้อม มีควำม เกี่ยวข้องสัมพันธ์กัน ตัวชี้วัด / ผลกำรเรียนรู้ อธิบำยควำมหมำยและเปรียบเทียบปัจจัยที่มีผลต่อกำรเปลี่ยนแปลงขนำดของประชำกรอีก ทั้งสำมำรถนำควำมรู้ไปประยุกต์ใช้ประโยชน์ในกำรศึกษำระบบนิเวศและสิ่งแวดล้อม 2. จุดประสงค์กำรเรียนรู้ 2.1 อธิบำยควำมหมำยของขนำดประชำกรได้อย่ำงถูกต้อง 2.2 เปรียบเทียบปัจจัยที่มีผลต่อกำรเปลี่ยนแปลงขนำดของประชำกรได้อย่ำงถูกต้อง 2.3 สำมำรถนำควำมรู้ไปประยุกต์ใช้ประโยชน์ในกำรศึกษำระบบนิเวศและสิ่งแวดล้อมได้อย่ำงถูกต้อง 3. สำระแกนกลำง / สำระสำคัญ - ประชำกรสิ่งมีชีวิตในธรรมชำติมีขนำดคงที่ในช่วงระยะเวลำใดระยะเวลำหนึ่ง ซึ่งเป็นช่วงสั้นๆเพรำะโดยปกติ แล้วขนำดของประชำกรสิ่งมีชีวิตมีกำรแปลี่ยนแปลงตลอดเวลำ - ปัจจัยที่มีผลต่อกำรเปลี่ยนแปลงขนำดของประชำกร 1. อัตรำกำรเกิด 2. อัตรำกำรตำย 3. กำรอพยพ - กำรอพยพเข้ำ - กำรอพบพออก 4. สำระกำรเรียนรู้ ควำมรู้ (K) กำรอธิบำยควำมหมำยของขนำดประชำกร ทักษะ / กระบวนกำร (P) กำรเปรียบเทียบปัจจัยที่มีผลต่อกำรเปลี่ยนแปลงขนำดของ ประชำกร
  • 29.
    คุณลักษณะอันพึงประสงค์ (A) ตระหนักถึงควำมสำคัญของขนำดประชำกรกับกำรศึกษำ ระบบนิเวศและสิ่งแวดล้อม 5.สมรรถนะ กำรคิด ,กำรใช้เทคโนโลยี และกำรสื่อสำร 6. ชิ้นงำน / ภำระงำนที่แสดงผลกำรเรียนรู้ สมุดบันทึก ,ใบงำน ,ใบกิจกรรม และConcept map 7. กำรวัดและประเมินผล รำยกำรประเมิน วิธีวัดผล เครื่องมือวัดผล เกณฑ์กำรประเมินผล 1. สมุดบันทึกกำรเรียนกำร สอนประจำบทเรียน 2. ใบงำนแบบฝึกหัดทบทวน ประจำบทเรียน 3. ทดสอบเก็บคะแนนประจำ บทเรียน 4. แบบบันทึกกำรทำกิจกรรม ประจำบทเรียน 1. ตรวจสมุดบันทึกกำร เรียนกำรสอนประจำ บทเรียน 2. ตรวจใบงำนแบบฝึกหัด ทบทวนประจำบทเรียน 3. ตรวจแบบทดสอบเก็บ คะแนนประจำบทเรียน 4. ตรวจแบบบันทึกกำรทำ กิจกรรมประจำบทเรียน 1. กำรสังเกต ตรวจสอบ เปรียบเทียบกับเนื้อหำที่ทำกำร เรียนกำรสอนประจำบทเรียน จริง 2. กำรตรวจสอบคำตอบกับคำ เฉลยใบงำนแบบฝึกหัดประจำ บทเรียน 3. กำรตรวจสอบคำตอบกับคำ เฉลยแบบทดสอบประจำ บทเรียน 4. กำรตรวจแบบบันทึกกำร กิจกรรมประจำบทเรียน 1. ควำมถูกต้อง ครบถ้วน ใน เนื้อหำ ควำมเป็นระเบียบ เรียบร้อยสวยงำมของกำรจด บันทึก 2. ควำมถูกต้องของคำตอบ อย่ำงน้อยไม่ต่ำกว่ำ 80% 3. ควำมถูกต้องของคำตอบ อย่ำงน้อยไม่ต่ำกว่ำ 50% 4. ควำมถูกต้อง ครบถ้วน ใน เนื้อหำกำรบันทึก ควำมเป็น ระเบียบเรียบร้อยสวยงำมของ กำรจดบันทึก 8. กิจกรรมกำรเรียนรู้ ขั้นนำ : ครูใช้คำถำมนำว่ำ “ประชำกรสิ่งมีชีวิตมีขนำดคงที่หรือไม่และขนำดของประชำกร สิ่งมีชีวิตขึ้นอยู่กับปัจจัยใดบ้ำง” แนวตอบ คือ ประชำกรสิ่งมีชีวิตในธรรมชำติมีขนำดคงที่ในช่วงระยะเวลำใด ระยะเวลำหนึ่ง ซึ่งเป็นช่วงสั้นๆเพรำะโดยปกติแล้วขนำดของประชำกรสิ่งมีชีวิตมีกำรแปลี่ยนแปลงตลอดเวลำ โดยขึ้นอยู่กับ 3 ปัจจัย ดังนี้ คือ 1. กำรเกิด 2. กำรตำย 3. กำรอพยพ ขั้นสอน : ครูอธิบำยเนื้อหำ “ขนำดของประชำกร” ว่ำ - ประชำกรสิ่งมีชีวิตในธรรมชำติมีขนำดคงที่ในช่วงระยะเวลำใดระยะเวลำหนึ่ง ซึ่งเป็นช่วงสั้นๆเพรำะโดยปกติ แล้วขนำดของประชำกรสิ่งมีชีวิตมีกำรแปลี่ยนแปลงตลอดเวลำ - ปัจจัยที่มีผลต่อกำรเปลี่ยนแปลงขนำดของประชำกร 1. อัตรำกำรเกิด เป็นกำรเพิ่มจำนวนสมำชิกใหม่ในกลุ่มประชำกร ซึ่งเป็นผลมำจำกกำรสืบพันธุ์ 2. อัตรำกำรตำย เป็นลดจำนวนสมำชิกในกลุ่มประชำกร
  • 30.
    3. กำรอพยพ มีผลทำให้เกิดกำรเปลี่ยนแปลงขนำดของประชำกรทั้งนี้เนื่องจำกกำรเคลื่อนย้ำยของ สิ่งมีชีวิตจำกแหล่งหนึ่งไปยังอีกแหล่งหนึ่ง ทำให้จำนวนสมำชิกของประชำกร สิง่มีชีวิตนั้นเพิ่มจำนวนขึ้นหรือ ลดจำนวนลงได้ มี 2 ลักษณะคือ - กำรอพยพเข้ำ มีผลทำให้สิง่มีชีวิตนั้นเพิ่มจำนวนขึ้น - กำรอพบพออก มีผลทำให้สิง่มีชีวิตนั้นลดจำนวนลง นักเรียนร่วมแสดงควำมคิดเห็นและซักถำมข้อสงสัยเกี่ยวกับควำมหมำยและกำรเปรียบเทียบ ปัจจัยที่มีผลต่อกำรเปลี่ยนแปลงขนำดของประชำกรอีกทั้งกำรนำมำประยุกต์ใช้ในกำรศึกษำระบบนิเวศและ สิ่งแวดล้อม ขั้นสรุป : ครูและนักเรียนร่วมกันสรุปควำมรู้เป็น concept map และทำใบงำนเพื่อ ตรวจสอบควำมเข้ำใจเกี่ยวกับควำมหมำยและกำรเปรียบเทียบปัจจัยที่มีผลต่อกำรเปลี่ยนแปลงขนำดของ ประชำกรทั้งกำรนำมำประยุกต์ใช้ในกำรศึกษำระบบนิเวศและสิ่งแวดล้อม 9. สื่อ / อุปกรณ์ / แหล่งเรียนรู้ 9.1 หนังสือเรียนสำระกำรเรียนรู้เพิ่มเติม ชีววิทยำ 5 ชั้นมัธยมศึกษำปีที่ 6 ผู้แต่ง สสวท. กระทรวงศึกษำธิกำร 9.2 คู่มือครูชีววิทยำ เล่ม 5 ชั้นมัธยมศึกษำปีที่ 6 ผู้แต่ง สสวท. กระทรวงศึกษำธิกำร 9.3 ห้องสมุดเฉลิมพระเกียรติ โรงเรียนศีลำจำรพิพัฒน์ 9.4 ห้องศูนย์สื่อกลุ่มสำระกำรเรียนรู้วิทยำศำสตร์ โรงเรียนศีลำจำรพิพัฒน์ 9.5 ห้องสืบค้น โรงเรียนศีลำจำรพิพัฒน์
  • 31.
    แผนกำรจัดกำรเรียนรู้ที่ 8 หน่วยกำรเรียนที่ 2เรื่อง รูปแบบกำรเพิ่มของประชำกร กลุ่มสำระกำรเรียนรู้วิทยำศำสตร์ รหัสวิชำ/รำยวิชำ ว 33244/ชีววิทยำ 4 ชั้น ม. 6 เวลำเรียน 3 ชั่วโมง ผู้สอน นำยวิชัย ลิขิตพรรักษ์ โรงเรียนศีลำจำรพิพัฒน์ ************************************************************************************************** 1. มำตรฐำนกำรเรียนรู้ ว 2.2 ม.4-6/1 วิเครำะห์สภำพปัญหำ สำเหตุของปัญหำสิ่งแวดล้อมและทรัพยำกรธรรมชำติในระดับท้องถิ่น ระดับประเทศ และระดับโลก ว 8.1 ใช้กระบวนกำรทำงวิทยำศำสตร์และจิตวิทยำศำสตร์ในกำรสืบเสำะหำควำมรู้ กำรแก้ปัญหำ รู้ว่ำ ปรำกฏกำรณ์ทำงธรรมชำติที่เกิดขึ้นส่วนใหญ่มีรูปแบบที่แน่นอน สำมำรถอธิบำยและตรวจสอบได้ ภำยใต้ ข้อมูลและเครื่องมือที่มีอยู่ในช่วงเวลำนั้นๆ เข้ำใจว่ำ วิทยำศำสตร์ เทคโนโลยี สังคม และสิ่งแวดล้อม มีควำม เกี่ยวข้องสัมพันธ์กัน ตัวชี้วัด / ผลกำรเรียนรู้ อธิบำยควำมหมำยและเปรียบเทียบรูปแบบกำรเพิ่มของประชำกรแบบต่ำงๆอีกทั้งสำมำรถ นำควำมรู้ไปประยุกต์ใช้ประโยชน์ในกำรศึกษำระบบนิเวศและสิ่งแวดล้อม 2. จุดประสงค์กำรเรียนรู้ 2.1 อธิบำยควำมหมำยของรูปแบบกำรเพิ่มของประชำกรต่ำงๆได้อย่ำงถูกต้อง 2.2 เปรียบเทียบรูปแบบกำรเพิ่มของประชำกรแบบต่ำงๆได้อย่ำงถูกต้อง 2.3 สำมำรถนำควำมรู้ไปประยุกต์ใช้ประโยชน์ในกำรศึกษำระบบนิเวศและสิ่งแวดล้อมได้อย่ำงถูกต้อง 3. สำระแกนกลำง / สำระสำคัญ - ประชำกรของสิ่งมีชีวิตในโลกนี้มีรูปแบบกำรสืบพันธุ์เพื่อเพิ่มประชำกรอยู่ 2 รูปแบบ คือ แบบแรก เป็นกำรเพิ่มประชำกรโดยที่สมำชิกของประชำกรนั้นมีกำรสืบพันธุ์เพียงครั้งเดียวในช่วงชีวิต (single reproduction) แบบที่สอง เป็นกำรเพิ่มประชำกรโดยที่สมำชิกของประชำกรนั้นมีโอกำสในกำรสืบพันธุ์ได้หลำยครั้ง ในช่วงชีวิต (multiple reproduction) - กำรเพิ่มของประชำกรแบบเอ็กโพเนนเชียล (exponential growth) หรือแบบทวีคูณ จะได้กรำฟรูปตัวเจ (J shape) แบ่งออกเป็น 2 ระยะ ได้แก่ @ ระยะที่มีกำรเพิ่มของประชำกรอย่ำงช้ำๆ @ ระยะที่มีกำรเพิ่มของประชำกรอย่ำงรวดเร็ว - กำรเพิ่มของประชำกรแบบลอจิสติก (logistic growth) เป็นกำรเพิ่มจำนวนประชำกรที่ขึ้นอยู่กับ สภำพแวดล้อมเข้ำมำเกี่ยวข้อง จะได้กรำฟรูปตัวเอส (S shape) หรือแบบซิกมอยด์ (sigmoidal curve) แบ่งเป็น 4 ระยะ @ ระยะที่มีกำรเพิ่มอย่ำงช้ำๆ
  • 32.
    @ ระยะที่มีกำรเพิ่มอย่ำงรวดเร็ว @ ระยะที่มีกำรเพิ่มช้ำลง @ระยะที่มีกำรเพิ่มค่อนข้ำงคงที่ 4. สำระกำรเรียนรู้ ควำมรู้ (K) กำรอธิบำยควำมหมำยของรูปแบบกำรเพิ่มของประชำกรต่ำงๆ ทักษะ / กระบวนกำร (P) กำรเปรียบเทียบรูปแบบกำรเพิ่มของประชำกรแบบต่ำงๆ คุณลักษณะอันพึงประสงค์ (A) ตระหนักถึงควำมสำคัญของรูปแบบกำรเพิ่มของประชำกรกับ กำรศึกษำระบบนิเวศและสิ่งแวดล้อม 5. สมรรถนะ กำรสื่อสำร ,กำรใช้เทคโนโลยี ทักษะชีวิต และกำรคิด 6. ชิ้นงำน / ภำระงำนที่แสดงผลกำรเรียนรู้ สมุดบันทึก ,ใบงำน ,ใบกิจกรรม และConcept map 7. กำรวัดและประเมินผล รำยกำรประเมิน วิธีวัดผล เครื่องมือวัดผล เกณฑ์กำรประเมินผล 1. สมุดบันทึกกำรเรียนกำร สอนประจำบทเรียน 2. ใบงำนแบบฝึกหัดทบทวน ประจำบทเรียน 3. ทดสอบเก็บคะแนนประจำ บทเรียน 4. แบบบันทึกกำรทำกิจกรรม ประจำบทเรียน 1. ตรวจสมุดบันทึกกำร เรียนกำรสอนประจำ บทเรียน 2. ตรวจใบงำนแบบฝึกหัด ทบทวนประจำบทเรียน 3. ตรวจแบบทดสอบเก็บ คะแนนประจำบทเรียน 4. ตรวจแบบบันทึกกำรทำ กิจกรรมประจำบทเรียน 1. กำรสังเกต ตรวจสอบ เปรียบเทียบกับเนื้อหำที่ทำกำร เรียนกำรสอนประจำบทเรียน จริง 2. กำรตรวจสอบคำตอบกับคำ เฉลยใบงำนแบบฝึกหัดประจำ บทเรียน 3. กำรตรวจสอบคำตอบกับคำ เฉลยแบบทดสอบประจำ บทเรียน 4. กำรตรวจแบบบันทึกกำร กิจกรรมประจำบทเรียน 1. ควำมถูกต้อง ครบถ้วน ใน เนื้อหำ ควำมเป็นระเบียบ เรียบร้อยสวยงำมของกำรจด บันทึก 2. ควำมถูกต้องของคำตอบ อย่ำงน้อยไม่ต่ำกว่ำ 80% 3. ควำมถูกต้องของคำตอบ อย่ำงน้อยไม่ต่ำกว่ำ 50% 4. ควำมถูกต้อง ครบถ้วน ใน เนื้อหำกำรบันทึก ควำมเป็น ระเบียบเรียบร้อยสวยงำมของ กำรจดบันทึก 8. กิจกรรมกำรเรียนรู้ ขั้นนำ : ครูใช้คำถำมนำว่ำ “สิ่งมีชีวิตต่ำงๆในโลกนี้มีแบบแผนกำรเพิ่มของประชำกรที่ เหมือนกันหรือไม่อย่ำงไร” แนวตอบ คือ แตกต่ำงกัน ได้แก่ กำรเพิ่มของประชำกรแบบเอ็กโพเนนเชียล (exponential growth) หรือแบบทวีคูณ และกำรเพิ่มของประชำกรแบบลอจิสติก (logistic growth) ขั้นสอน : ครูอธิบำยเนื้อหำ “รูปแบบกำรเพิ่มของประชำกร” ว่ำ - ประชำกรของสิ่งมีชีวิตในโลกนี้มีรูปแบบกำรสืบพันธุ์เพื่อเพิ่มประชำกรอยู่ 2 รูปแบบ คือ
  • 33.
    แบบแรก เป็นกำรเพิ่มประชำกรโดยที่สมำชิกของประชำกรนั้นมีกำรสืบพันธุ์เพียงครั้งเดียวในช่วงชีวิต (single reproduction) แบบที่สองเป็นกำรเพิ่มประชำกรโดยที่สมำชิกของประชำกรนั้นมีโอกำสในกำรสืบพันธุ์ได้หลำยครั้ง ในช่วงชีวิต (multiple reproduction) - กำรเพิ่มของประชำกรแบบเอ็กโพเนนเชียล (exponential growth) หรือแบบทวีคูณ จะได้กรำฟรูปตัวเจ (J shape) แบ่งออกเป็น 2 ระยะ ได้แก่ @ ระยะที่มีกำรเพิ่มของประชำกรอย่ำงช้ำๆ @ ระยะที่มีกำรเพิ่มของประชำกรอย่ำงรวดเร็ว - กำรเพิ่มของประชำกรแบบลอจิสติก (logistic growth) เป็นกำรเพิ่มจำนวนประชำกรที่ขึ้นอยู่กับ สภำพแวดล้อมเข้ำมำเกี่ยวข้อง จะได้กรำฟรูปตัวเอส (S shape) หรือแบบซิกมอยด์ (sigmoidal curve) แบ่งเป็น 4 ระยะ @ ระยะที่มีกำรเพิ่มอย่ำงช้ำๆ @ ระยะที่มีกำรเพิ่มอย่ำงรวดเร็ว @ ระยะที่มีกำรเพิ่มช้ำลง @ ระยะที่มีกำรเพิ่มค่อนข้ำงคงที่ นักเรียนร่วมแสดงควำมคิดเห็นและซักถำมข้อสงสัยเกี่ยวกับควำมหมำยและกำรเปรียบเทียบ รูปแบบกำรเพิ่มของประชำกรแบบต่ำงๆ อีกทั้งกำรนำมำประยุกต์ใช้ในกำรศึกษำระบบนิเวศและสิ่งแวดล้อม ขั้นสรุป : ครูและนักเรียนร่วมกันสรุปควำมรู้เป็น concept map และทำใบงำนเพื่อ ตรวจสอบควำมเข้ำใจเกี่ยวกับควำมหมำยและกำรเปรียบเทียบรูปแบบกำรเพิ่มของประชำกรแบบต่ำงๆอีกทั้ง กำรนำมำประยุกต์ใช้ในกำรศึกษำระบบนิเวศและสิ่งแวดล้อม 9. สื่อ / อุปกรณ์ / แหล่งเรียนรู้ 9.1 หนังสือเรียนสำระกำรเรียนรู้เพิ่มเติม ชีววิทยำ 5 ชั้นมัธยมศึกษำปีที่ 6 ผู้แต่ง สสวท. กระทรวงศึกษำธิกำร 9.2 คู่มือครูชีววิทยำ เล่ม 5 ชั้นมัธยมศึกษำปีที่ 6 ผู้แต่ง สสวท. กระทรวงศึกษำธิกำร 9.3 ห้องสมุดเฉลิมพระเกียรติ โรงเรียนศีลำจำรพิพัฒน์ 9.4 ห้องศูนย์สื่อกลุ่มสำระกำรเรียนรู้วิทยำศำสตร์ โรงเรียนศีลำจำรพิพัฒน์ 9.5 ห้องสืบค้น โรงเรียนศีลำจำรพิพัฒน์
  • 34.
    แผนกำรจัดกำรเรียนรู้ที่ 9 หน่วยกำรเรียนที่ 2เรื่อง กำรรอดชีวิตของประชำกร กลุ่มสำระกำรเรียนรู้วิทยำศำสตร์ รหัสวิชำ/รำยวิชำ ว 33244/ชีววิทยำ 4 ชั้น ม. 6 เวลำเรียน 3 ชั่วโมง ผู้สอน นำยวิชัย ลิขิตพรรักษ์ โรงเรียนศีลำจำรพิพัฒน์ ************************************************************************************************** 1. มำตรฐำนกำรเรียนรู้ ว 2.2 ม.4-6/1 วิเครำะห์สภำพปัญหำ สำเหตุของปัญหำสิ่งแวดล้อมและทรัพยำกรธรรมชำติในระดับท้องถิ่น ระดับประเทศ และระดับโลก ว 8.1 ใช้กระบวนกำรทำงวิทยำศำสตร์และจิตวิทยำศำสตร์ในกำรสืบเสำะหำควำมรู้ กำรแก้ปัญหำ รู้ว่ำ ปรำกฏกำรณ์ทำงธรรมชำติที่เกิดขึ้นส่วนใหญ่มีรูปแบบที่แน่นอน สำมำรถอธิบำยและตรวจสอบได้ ภำยใต้ ข้อมูลและเครื่องมือที่มีอยู่ในช่วงเวลำนั้นๆ เข้ำใจว่ำ วิทยำศำสตร์ เทคโนโลยี สังคม และสิ่งแวดล้อม มีควำม เกี่ยวข้องสัมพันธ์กัน ตัวชี้วัด / ผลกำรเรียนรู้ อธิบำยควำมหมำยและเปรียบเทียบลักษณะกำรรอดชีวิตของประชำกรอีกทั้งสำมำรถนำ ควำมรู้ไปประยุกต์ใช้ประโยชน์ในกำรศึกษำระบบนิเวศและสิ่งแวดล้อม 2. จุดประสงค์กำรเรียนรู้ 2.1 อธิบำยควำมหมำยของกำรรอดชีวิตของประชำกรในลักษณะต่ำงๆได้อย่ำงถูกต้อง 2.2 เปรียบเทียบลักษณะกำรรอดชีวิตของประชำกรแบบต่ำงๆได้อย่ำงถูกต้อง 2.3 สำมำรถนำควำมรู้ไปประยุกต์ใช้ประโยชน์ในกำรศึกษำระบบนิเวศและสิ่งแวดล้อมได้อย่ำงถูกต้อง 3. สำระแกนกลำง / สำระสำคัญ - สิ่งมีชีวิตแต่ละชนิดจะมีแบบผนกำรรอดชีวิตของประชำกรซึ่งขึ้นอยู่กับช่วงอำยุขัย (life span) ของสิ่งมีชีวิต แต่ละชนิด - ตลอดช่วงอำยุขัยของสิ่งมีชีวิตแต่ละชนิดจะมีอัตรำกำรอยู่รอดในช่วงอำยุขัยต่ำงๆไม่เหมือนกัน กำรรอดชีวิต ของประชำกรในช่วงวัยต่ำงๆ กันทำให้ควำมหนำแน่นของประชำกรที่อยู่ในวัยต่ำงๆแตกต่ำงกันด้วย เรียกว่ำ กรำฟกำรรอดชีวิตของประชำกร 4. สำระกำรเรียนรู้ ควำมรู้ (K) กำรอธิบำยควำมหมำยของกำรรอดชีวิตของประชำกรในลักษณะต่ำงๆ ทักษะ / กระบวนกำร (P) กำรเปรียบเทียบลักษณะกำรรอดชีวิตของประชำกรแบบต่ำงๆ คุณลักษณะอันพึงประสงค์ (A) ตระหนักถึงควำมสำคัญของกำรรอดชีวิตของประชำกรกับ กำรศึกษำระบบนิเวศและสิ่งแวดล้อม 5. สมรรถนะ กำรใช้เทคโนโลยี ทักษะชีวิต และกำรคิด
  • 35.
    6. ชิ้นงำน /ภำระงำนที่แสดงผลกำรเรียนรู้ สมุดบันทึก ,ใบงำน ,ใบกิจกรรม และConcept map 7. กำรวัดและประเมินผล รำยกำรประเมิน วิธีวัดผล เครื่องมือวัดผล เกณฑ์กำรประเมินผล 1. สมุดบันทึกกำรเรียนกำร สอนประจำบทเรียน 2. ใบงำนแบบฝึกหัดทบทวน ประจำบทเรียน 3. ทดสอบเก็บคะแนนประจำ บทเรียน 4. แบบบันทึกกำรทำกิจกรรม ประจำบทเรียน 1. ตรวจสมุดบันทึกกำร เรียนกำรสอนประจำ บทเรียน 2. ตรวจใบงำนแบบฝึกหัด ทบทวนประจำบทเรียน 3. ตรวจแบบทดสอบเก็บ คะแนนประจำบทเรียน 4. ตรวจแบบบันทึกกำรทำ กิจกรรมประจำบทเรียน 1. กำรสังเกต ตรวจสอบ เปรียบเทียบกับเนื้อหำที่ทำกำร เรียนกำรสอนประจำบทเรียน จริง 2. กำรตรวจสอบคำตอบกับคำ เฉลยใบงำนแบบฝึกหัดประจำ บทเรียน 3. กำรตรวจสอบคำตอบกับคำ เฉลยแบบทดสอบประจำ บทเรียน 4. กำรตรวจแบบบันทึกกำร กิจกรรมประจำบทเรียน 1. ควำมถูกต้อง ครบถ้วน ใน เนื้อหำ ควำมเป็นระเบียบ เรียบร้อยสวยงำมของกำรจด บันทึก 2. ควำมถูกต้องของคำตอบ อย่ำงน้อยไม่ต่ำกว่ำ 80% 3. ควำมถูกต้องของคำตอบ อย่ำงน้อยไม่ต่ำกว่ำ 50% 4. ควำมถูกต้อง ครบถ้วน ใน เนื้อหำกำรบันทึก ควำมเป็น ระเบียบเรียบร้อยสวยงำมของ กำรจดบันทึก 8. กิจกรรมกำรเรียนรู้ ขั้นนำ : ครูใช้คำถำมนำว่ำ “กำรมีชีวิตอยู่รอดของประชำกรแปรผันไปตำมช่วงอำยุของ ประชำกรอย่ำงไร” แนวตอบ คือ ตลอดช่วงอำยุขัยของสิ่งมีชีวิตแต่ละชนิดจะมีอัตรำกำรอยู่รอดในช่วง อำยุขัยต่ำงๆไม่เหมือนกัน กำรรอดชีวิตของประชำกรในช่วงวัยต่ำงๆ กันทำให้ควำมหนำแน่นของประชำกรที่ อยู่ในวัยต่ำงๆแตกต่ำงกันด้วย ขั้นสอน : ครูอธิบำยเนื้อหำ “กำรรอดชีวิตของประชำกร” ว่ำ - สิ่งมีชีวิตแต่ละชนิดจะมีแบบผนกำรรอดชีวิตของประชำกรซึ่งขึ้นอยู่กับช่วงอำยุขัย (life span) ของสิ่งมีชีวิต แต่ละชนิด - ตลอดช่วงอำยุขัยของสิ่งมีชีวิตแต่ละชนิดจะมีอัตรำกำรอยู่รอดในช่วงอำยุขัยต่ำงๆไม่เหมือนกัน กำรรอดชีวิต ของประชำกรในช่วงวัยต่ำงๆ กันทำให้ควำมหนำแน่นของประชำกรที่อยู่ในวัยต่ำงๆแตกต่ำงกันด้วย เรียกว่ำ กรำฟกำรรอดชีวิตของประชำกร
  • 36.
    นักเรียนร่วมแสดงควำมคิดเห็นและซักถำมข้อสงสัยเกี่ยวกับควำมหมำยและกำรเปรียบเทียบลักษณะ กำรรอดชีวิตของประชำกรอีกทั้งกำรนำมำประยุกต์ใช้ในกำรศึกษำระบบนิเวศและสิ่งแวดล้อม ขั้นสรุป : ครูและนักเรียนร่วมกันสรุปควำมรู้เป็นconcept map และทำใบงำนเพื่อ ตรวจสอบควำมเข้ำใจเกี่ยวกับควำมหมำยและกำรเปรียบเทียบลักษณะกำรรอดชีวิตของประชำกรอีกทั้งกำร นำมำประยุกต์ใช้ในกำรศึกษำระบบนิเวศและสิ่งแวดล้อม 9. สื่อ / อุปกรณ์ / แหล่งเรียนรู้ 9.1 หนังสือเรียนสำระกำรเรียนรู้เพิ่มเติม ชีววิทยำ 5 ชั้นมัธยมศึกษำปีที่ 6 ผู้แต่ง สสวท. กระทรวงศึกษำธิกำร 9.2 คู่มือครูชีววิทยำ เล่ม 5 ชั้นมัธยมศึกษำปีที่ 6 ผู้แต่ง สสวท. กระทรวงศึกษำธิกำร 9.3 ห้องสมุดเฉลิมพระเกียรติ โรงเรียนศีลำจำรพิพัฒน์ 9.4 ห้องศูนย์สื่อกลุ่มสำระกำรเรียนรู้วิทยำศำสตร์ โรงเรียนศีลำจำรพิพัฒน์ 9.5 ห้องสืบค้น โรงเรียนศีลำจำรพิพัฒน์
  • 37.
    แผนกำรจัดกำรเรียนรู้ที่ 10 หน่วยกำรเรียนที่ 2เรื่อง ประชำกรมนุษย์ กลุ่มสำระกำรเรียนรู้วิทยำศำสตร์ รหัสวิชำ/รำยวิชำ ว 33244/ชีววิทยำ 4 ชั้น ม. 6 เวลำเรียน 3 ชั่วโมง ผู้สอน นำยวิชัย ลิขิตพรรักษ์ โรงเรียนศีลำจำรพิพัฒน์ ************************************************************************************************** 1. มำตรฐำนกำรเรียนรู้ ว 2.2 ม.4-6/1 วิเครำะห์สภำพปัญหำ สำเหตุของปัญหำสิ่งแวดล้อมและทรัพยำกรธรรมชำติในระดับท้องถิ่น ระดับประเทศ และระดับโลก ว 8.1 ใช้กระบวนกำรทำงวิทยำศำสตร์และจิตวิทยำศำสตร์ในกำรสืบเสำะหำควำมรู้ กำรแก้ปัญหำ รู้ว่ำ ปรำกฏกำรณ์ทำงธรรมชำติที่เกิดขึ้นส่วนใหญ่มีรูปแบบที่แน่นอน สำมำรถอธิบำยและตรวจสอบได้ ภำยใต้ ข้อมูลและเครื่องมือที่มีอยู่ในช่วงเวลำนั้นๆ เข้ำใจว่ำ วิทยำศำสตร์ เทคโนโลยี สังคม และสิ่งแวดล้อม มีควำม เกี่ยวข้องสัมพันธ์กัน ตัวชี้วัด / ผลกำรเรียนรู้ อธิบำยควำมหมำยและเปรียบเทียบควำมแตกต่ำงของประชำกรมนุษย์อีกทั้งสำมำรถนำ ควำมรู้ไปประยุกต์ใช้ประโยชน์ในกำรศึกษำระบบนิเวศและสิ่งแวดล้อม 2. จุดประสงค์กำรเรียนรู้ 2.1 อธิบำยควำมหมำยของประชำกรมนุษย์ในลักษณะต่ำงๆได้อย่ำงถูกต้อง 2.2 เปรียบเทียบควำมแตกต่ำงในประชำกรมนุษย์แบบต่ำงๆได้อย่ำงถูกต้อง 2.3 สำมำรถนำควำมรู้ไปประยุกต์ใช้ประโยชน์ในกำรศึกษำระบบนิเวศและสิ่งแวดล้อมได้อย่ำงถูกต้อง 3. สำระแกนกลำง / สำระสำคัญ - กำรเติบโตของประชำกรมนุษย์ อันที่จริงแล้วประชำกรมนุษย์มีแบบแผนกำรเติบโตเช่นเดียวกับสิ่งมีชีวิตอื่นๆ โดยประชำกรในโลกมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ ลักษณะกำรเพิ่มของประชำกรมนุษย์มีแบบแผนกำรเพิ่มเป็น แบบเอ็กโพเนนเชียล (กรำฟรูปตัว J) - ปัจจัยที่มีผลต่อกำรเปลี่ยนแปลงขนำดประชำกรของมนุษย์ ได้แก่ 1. อัตรำกำรเกิดเชิงประเมิน 2. อัตรำกำรตำยเชิงประเมิน - โครงสร้ำงอำยุประชำกรมนุษย์ แบ่งช่วงอำยุออกเป็น 3 กลุ่ม คือ 1. วัยก่อนเจริญพันธุ์ (pre-reproductive) 2. วัยเจริญพันธุ์ (reproductive) 3. วัยหลังเจริญพันธุ์ (post-reproductive) - พีระมิดโครงสร้ำงอำยุประชำกรมนุษย์แบบต่ำงๆ ได้แก่ 1. พีระมิดฐำนกว้ำงยอดแหลม 2. พีระมิดทรงรูปกรวยปำกแคบ 3. พีระมิดรูประฆังคว่ำ 4. พีระมิดรูปดอกบัวตูม
  • 38.
    4. สำระกำรเรียนรู้ ควำมรู้ (K)กำรอธิบำยควำมหมำยของประชำกรมนุษย์ในลักษณะต่ำงๆ ทักษะ / กระบวนกำร (P) กำรเปรียบเทียบควำมแตกต่ำงในประชำกรมนุษย์แบบต่ำงๆ คุณลักษณะอันพึงประสงค์ (A) ตระหนักถึงควำมสำคัญของประชำกรมนุษย์กับกำรศึกษำ ระบบนิเวศและสิ่งแวดล้อม 5. สมรรถนะ กำรสื่อสำร ทักษะชีวิต และกำรใช้เทคโนโลยี 6. ชิ้นงำน / ภำระงำนที่แสดงผลกำรเรียนรู้ สมุดบันทึก ,ใบงำน ,ใบกิจกรรม และConcept map 7. กำรวัดและประเมินผล รำยกำรประเมิน วิธีวัดผล เครื่องมือวัดผล เกณฑ์กำรประเมินผล 1. สมุดบันทึกกำรเรียนกำร สอนประจำบทเรียน 2. ใบงำนแบบฝึกหัดทบทวน ประจำบทเรียน 3. ทดสอบเก็บคะแนนประจำ บทเรียน 4. แบบบันทึกกำรทำกิจกรรม ประจำบทเรียน 1. ตรวจสมุดบันทึกกำร เรียนกำรสอนประจำ บทเรียน 2. ตรวจใบงำนแบบฝึกหัด ทบทวนประจำบทเรียน 3. ตรวจแบบทดสอบเก็บ คะแนนประจำบทเรียน 4. ตรวจแบบบันทึกกำรทำ กิจกรรมประจำบทเรียน 1. กำรสังเกต ตรวจสอบ เปรียบเทียบกับเนื้อหำที่ทำกำร เรียนกำรสอนประจำบทเรียน จริง 2. กำรตรวจสอบคำตอบกับคำ เฉลยใบงำนแบบฝึกหัดประจำ บทเรียน 3. กำรตรวจสอบคำตอบกับคำ เฉลยแบบทดสอบประจำ บทเรียน 4. กำรตรวจแบบบันทึกกำร กิจกรรมประจำบทเรียน 1. ควำมถูกต้อง ครบถ้วน ใน เนื้อหำ ควำมเป็นระเบียบ เรียบร้อยสวยงำมของกำรจด บันทึก 2. ควำมถูกต้องของคำตอบ อย่ำงน้อยไม่ต่ำกว่ำ 80% 3. ควำมถูกต้องของคำตอบ อย่ำงน้อยไม่ต่ำกว่ำ 50% 4. ควำมถูกต้อง ครบถ้วน ใน เนื้อหำกำรบันทึก ควำมเป็น ระเบียบเรียบร้อยสวยงำมของ กำรจดบันทึก 8. กิจกรรมกำรเรียนรู้ ขั้นนำ : ครูใช้คำถำมนำว่ำ “ประชำกรมนุษย์มีอัตรำกำรเติบโตเป็นอย่ำงไร” แนวตอบ คือ กำรเติบโตของประชำกรมนุษย์ อันที่จริงแล้วประชำกรมนุษย์มีแบบ แผนกำรเติบโตเช่นเดียวกับสิ่งมีชีวิตอื่นๆ โดยประชำกรในโลกมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ ลักษณะกำรเพิ่มของ ประชำกรมนุษย์มีแบบแผนกำรเพิ่มเป็นแบบเอ็กโพเนนเชียล (กรำฟรูปตัว J) ขั้นสอน : ครูอธิบำยเนื้อหำ “ประชำกรมนุษย์” ว่ำ - กำรเติบโตของประชำกรมนุษย์ อันที่จริงแล้วประชำกรมนุษย์มีแบบแผนกำรเติบโตเช่นเดียวกับสิ่งมีชีวิตอื่นๆ โดยประชำกรในโลกมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ ลักษณะกำรเพิ่มของประชำกรมนุษย์มีแบบแผนกำรเพิ่มเป็น แบบเอ็กโพเนนเชียล (กรำฟรูปตัว J) - ปัจจัยที่มีผลต่อกำรเปลี่ยนแปลงขนำดประชำกรของมนุษย์ ได้แก่
  • 39.
    1. อัตรำกำรเกิดเชิงประเมิน 2.อัตรำกำรตำยเชิงประเมิน - โครงสร้ำงอำยุประชำกรมนุษย์ แบ่งช่วงอำยุออกเป็น 3 กลุ่ม คือ 1. วัยก่อนเจริญพันธุ์ (pre-reproductive) 2. วัยเจริญพันธุ์ (reproductive) 3. วัยหลังเจริญพันธุ์ (post-reproductive) - พีระมิดโครงสร้ำงอำยุประชำกรมนุษย์แบบต่ำงๆ ได้แก่ 1. พีระมิดฐำนกว้ำงยอดแหลม 2. พีระมิดทรงรูปกรวยปำกแคบ 3. พีระมิดรูประฆังคว่ำ 4. พีระมิดรูปดอกบัวตูม นักเรียนร่วมแสดงควำมคิดเห็นและซักถำมข้อสงสัยเกี่ยวกับควำมหมำยและกำรเปรียบเทียบควำม แตกต่ำงของประชำกรมนุษย์อีกทั้งกำรนำมำประยุกต์ใช้ในกำรศึกษำระบบนิเวศและสิ่งแวดล้อม ขั้นสรุป : ครูและนักเรียนร่วมกันสรุปควำมรู้เป็น concept map และทำใบงำนเพื่อ ตรวจสอบควำมเข้ำใจเกี่ยวกับควำมหมำยและกำรเปรียบเทียบควำมแตกต่ำงของประชำกรมนุษย์อีกทั้งกำร นำมำประยุกต์ใช้ในกำรศึกษำระบบนิเวศและสิ่งแวดล้อม 9. สื่อ / อุปกรณ์ / แหล่งเรียนรู้ 9.1 หนังสือเรียนสำระกำรเรียนรู้เพิ่มเติม ชีววิทยำ 5 ชั้นมัธยมศึกษำปีที่ 6 ผู้แต่ง สสวท. กระทรวงศึกษำธิกำร 9.2 คู่มือครูชีววิทยำ เล่ม 5 ชั้นมัธยมศึกษำปีที่ 6 ผู้แต่ง สสวท. กระทรวงศึกษำธิกำร 9.3 ห้องสมุดเฉลิมพระเกียรติ โรงเรียนศีลำจำรพิพัฒน์ 9.4 ห้องศูนย์สื่อกลุ่มสำระกำรเรียนรู้วิทยำศำสตร์ โรงเรียนศีลำจำรพิพัฒน์ 9.5 ห้องสืบค้น โรงเรียนศีลำจำรพิพัฒน์
  • 40.
    แผนกำรจัดกำรเรียนรู้ที่ 11 หน่วยกำรเรียนที่ 3เรื่อง ประเภทของทรัพยำกรธรรมชำติ กลุ่มสำระกำรเรียนรู้วิทยำศำสตร์ รหัสวิชำ/รำยวิชำ ว 33244/ชีววิทยำ 4 ชั้น ม. 6 เวลำเรียน 4 ชั่วโมง ผู้สอน นำยวิชัย ลิขิตพรรักษ์ โรงเรียนศีลำจำรพิพัฒน์ ************************************************************************************************** 1. มำตรฐำนกำรเรียนรู้ ว 2.2 ม.4-6/2 อภิปรำยแนวทำงในกำรป้องกันแก้ไขปัญหำสิ่งแวดล้อมและทรัพยำกรธรรมชำติ ว 2.2 ม.4-6/3 วำงแผนและดำเนินกำรเฝ้ำระวัง อนุรักษ์และพัฒนำสิ่งแวดล้อมและทรัพยำกรธรรมชำติ ว 8.1 ใช้กระบวนกำรทำงวิทยำศำสตร์และจิตวิทยำศำสตร์ในกำรสืบเสำะหำควำมรู้ กำรแก้ปัญหำ รู้ว่ำ ปรำกฏกำรณ์ทำงธรรมชำติที่เกิดขึ้นส่วนใหญ่มีรูปแบบที่แน่นอน สำมำรถอธิบำยและตรวจสอบได้ ภำยใต้ ข้อมูลและเครื่องมือที่มีอยู่ในช่วงเวลำนั้นๆ เข้ำใจว่ำ วิทยำศำสตร์ เทคโนโลยี สังคม และสิ่งแวดล้อม มีควำม เกี่ยวข้องสัมพันธ์กัน ตัวชี้วัด / ผลกำรเรียนรู้ อธิบำยควำมหมำยและเปรียบเทียบควำมแตกต่ำงของทรัพยำกรธรรมชำติแต่ละประเภทอีก ทั้งสำมำรถนำควำมรู้ไปประยุกต์ใช้ประโยชน์ในกำรดำรงชีวิตประจำวันได้อย่ำงเหมำะสม 2. จุดประสงค์กำรเรียนรู้ 2.1 อธิบำยควำมหมำยของของทรัพยำกรธรรมชำติแต่ละประเภทได้อย่ำงถูกต้อง 2.2 เปรียบเทียบควำมแตกต่ำงของทรัพยำกรธรรมชำติแต่ละประเภทได้อย่ำงถูกต้อง 2.3 สำมำรถนำควำมรู้ไปประยุกต์ใช้ประโยชน์ในกำรดำรงชีวิตประจำวันได้อย่ำงเหมำะสม 3. สำระแกนกลำง / สำระสำคัญ - ทรัพยำกรธรรมชำติมีอยู่มำกมำยหลำยชนิดมีทั้งที่มีสถำนะเป็นของแข็ง เช่น หิน ดิน แร่ หรือที่มีสถำนะเป็ย ของเหลว เช่น น้ำ น้ำมันปิโตรเลียม และที่มีสถำนะเป็นแก๊ส เช่น อำกำศ นอกจำกนี้บำงชนิดก็เป็นสิ่งมีชีวิต เช่น มนุษย์ และบำงชนิดก็เป็นสิ่งไม่มีชีวิต เช่น อำกำศ - กำรจำแนกประเภทของทรัพยำกรธรรมชำติตำมลักษณะกำรนำมำใช้ประโยชน์ได้เป็น 3 ประเภท คือ 1. ทรัพยำกรธรรมชำติที่ใช้ไม่หมดสิ้น 2. ทรัพยำกรธรรมชำติที่ใช้แล้วเกิดทดแทนได้ 3. ทรัพยำกรธรรมชำติที่ใช้แล้วหมดไป 4. สำระกำรเรียนรู้ ควำมรู้ (K) กำรอธิบำยควำมหมำยของของทรัพยำกรธรรมชำติแต่ละประเภท ทักษะ / กระบวนกำร (P) กำรเปรียบเทียบควำมแตกต่ำงของทรัพยำกรธรรมชำติแต่ละ ประเภท คุณลักษณะอันพึงประสงค์ (A) ตระหนักถึงควำมสำคัญของประเภทของทรัพยำกรธรรมชำติ กับดำรงชีวิตของมนุษย์
  • 41.
    5. สมรรถนะ ทักษะชีวิต กำรสื่อสำรและกำรใช้เทคโนโลยี 6.ชิ้นงำน / ภำระงำนที่แสดงผลกำรเรียนรู้ สมุดบันทึก ,ใบงำน ,ใบกิจกรรม และConcept map 7. กำรวัดและประเมินผล รำยกำรประเมิน วิธีวัดผล เครื่องมือวัดผล เกณฑ์กำรประเมินผล 1. สมุดบันทึกกำรเรียนกำร สอนประจำบทเรียน 2. ใบงำนแบบฝึกหัดทบทวน ประจำบทเรียน 3. ทดสอบเก็บคะแนนประจำ บทเรียน 4. แบบบันทึกกำรทำกิจกรรม ประจำบทเรียน 1. ตรวจสมุดบันทึกกำร เรียนกำรสอนประจำ บทเรียน 2. ตรวจใบงำนแบบฝึกหัด ทบทวนประจำบทเรียน 3. ตรวจแบบทดสอบเก็บ คะแนนประจำบทเรียน 4. ตรวจแบบบันทึกกำรทำ กิจกรรมประจำบทเรียน 1. กำรสังเกต ตรวจสอบ เปรียบเทียบกับเนื้อหำที่ทำกำร เรียนกำรสอนประจำบทเรียน จริง 2. กำรตรวจสอบคำตอบกับคำ เฉลยใบงำนแบบฝึกหัดประจำ บทเรียน 3. กำรตรวจสอบคำตอบกับคำ เฉลยแบบทดสอบประจำ บทเรียน 4. กำรตรวจแบบบันทึกกำร กิจกรรมประจำบทเรียน 1. ควำมถูกต้อง ครบถ้วน ใน เนื้อหำ ควำมเป็นระเบียบ เรียบร้อยสวยงำมของกำรจด บันทึก 2. ควำมถูกต้องของคำตอบ อย่ำงน้อยไม่ต่ำกว่ำ 80% 3. ควำมถูกต้องของคำตอบ อย่ำงน้อยไม่ต่ำกว่ำ 50% 4. ควำมถูกต้อง ครบถ้วน ใน เนื้อหำกำรบันทึก ควำมเป็น ระเบียบเรียบร้อยสวยงำมของ กำรจดบันทึก 8. กิจกรรมกำรเรียนรู้ ขั้นนำ : ครูใช้คำถำมนำว่ำ “ทรัพยำกรธรรมชำติให้ประโยชน์กับมนุษย์อย่ำงไร ถ้ำหำก ทรัพยำกรธรรมชำติที่มีอยู่ลดน้อยลง หรือสูญหำยไปจะส่งผลกระทบต่อมนุษย์อย่ำงไร” แนวตอบ คือ ทรัพยำกรธรรมชำติมีอยู่มำกมำยหลำยชนิดมีทั้งที่มีสถำนะเป็น ของแข็ง เช่น หิน ดิน แร่ หรือที่มีสถำนะเป็ยของเหลว เช่น น้ำ น้ำมันปิโตรเลียม และที่มีสถำนะเป็นแก๊ส เช่น อำกำศ นอกจำกนี้บำงชนิดก็เป็นสิ่งมีชีวิต เช่น มนุษย์ และบำงชนิดก็เป็นสิ่งไม่มีชีวิต เช่น อำกำศ ซึ่งล้วนแต่ จำเป็นต่อกำรดำรงชีวิตของมนุษย์ทั้งสิ้น ขั้นสอน : ครูอธิบำยเนื้อหำ “ประเภทของทรัพยำกรธรรมชำติ” ว่ำ - ทรัพยำกรธรรมชำติมีอยู่มำกมำยหลำยชนิดมีทั้งที่มีสถำนะเป็นของแข็ง เช่น หิน ดิน แร่ หรือที่มีสถำนะเป็ย ของเหลว เช่น น้ำ น้ำมันปิโตรเลียม และที่มีสถำนะเป็นแก๊ส เช่น อำกำศ นอกจำกนี้บำงชนิดก็เป็นสิ่งมีชีวิต เช่น มนุษย์ และบำงชนิดก็เป็นสิ่งไม่มีชีวิต เช่น อำกำศ - กำรจำแนกประเภทของทรัพยำกรธรรมชำติตำมลักษณะกำรนำมำใช้ประโยชน์ได้เป็น 3 ประเภท คือ 1. ทรัพยำกรธรรมชำติที่ใช้ไม่หมดสิ้น (non-exhausting natural resources) เป็น ทรัพยำกรธรรมชำติที่มีอยู่ในปริมำณมำกและมีอยู่ทุกหนทุกแห่งในโลก และมีควำมจำเป็นต่อกำรดำรงชีวิตของ สิ่งมีชีวิตทุกชนิด เช่น อำกำศ น้ำ และแสงอำทิตย์
  • 42.
    2. ทรัพยำกรธรรมชำติที่ใช้แล้วเกิดทดแทนได้ (reenewablenatural resources) เป็น ทรัพยำกรธรรมชำติที่เมื่อนำมำใช้ประโยชน์แล้วยังสำมำรถเกิดขึ้นทดแทนในธรรมชำติได้ เช่น พืช สัตว์ ป่ำไม้ ดิน เป็นต้น 3. ทรัพยำกรธรรมชำติที่ใช้แล้วหมดไป (exhausting natural resources) เป็นทรัพยำกรธรรมชำติที่ เมื่อนำมำใช้แล้วก็จะหมดไป เช่น น้ำมันปิโตรเลียม แก๊สธรรมชำติ ถ่ำนหิน และแร่ เป็นต้น นักเรียนร่วมแสดงควำมคิดเห็นและซักถำมข้อสงสัยเกี่ยวกับควำมหมำยและกำรเปรียบเทียบควำม แตกต่ำงของทรัพยำกรธรรมชำติแต่ละประเภทอีกทั้งกำรนำมำประยุกต์ใช้ในกำรดำรงชีวิตได้อย่ำงเหมำะสม ขั้นสรุป : ครูและนักเรียนร่วมกันสรุปควำมรู้เป็น concept map และทำใบงำนเพื่อ ตรวจสอบควำมเข้ำใจเกี่ยวกับควำมหมำยและกำรเปรียบเทียบควำมแตกต่ำงของทรัพยำกรธรรมชำติแต่ละ ประเภทอีกทั้งกำรนำมำประยุกต์ใช้ในกำรดำรงชีวิตได้อย่ำงเหมำะสม 9. สื่อ / อุปกรณ์ / แหล่งเรียนรู้ 9.1 หนังสือเรียนสำระกำรเรียนรู้เพิ่มเติม ชีววิทยำ 5 ชั้นมัธยมศึกษำปีที่ 6 ผู้แต่ง สสวท. กระทรวงศึกษำธิกำร 9.2 คู่มือครูชีววิทยำ เล่ม 5 ชั้นมัธยมศึกษำปีที่ 6 ผู้แต่ง สสวท. กระทรวงศึกษำธิกำร 9.3 ห้องสมุดเฉลิมพระเกียรติ โรงเรียนศีลำจำรพิพัฒน์ 9.4 ห้องศูนย์สื่อกลุ่มสำระกำรเรียนรู้วิทยำศำสตร์ โรงเรียนศีลำจำรพิพัฒน์ 9.5 ห้องสืบค้น โรงเรียนศีลำจำรพิพัฒน์
  • 43.
    แผนกำรจัดกำรเรียนรู้ที่ 12 หน่วยกำรเรียนที่ 3เรื่อง กำรใช้ประโยชน์จำกทรัพยำกรธรรมชำติ ปัญหำและกำรจัดกำร กลุ่มสำระกำรเรียนรู้วิทยำศำสตร์ รหัสวิชำ/รำยวิชำ ว 33244/ชีววิทยำ 4 ชั้น ม. 6 เวลำเรียน 4 ชั่วโมง ผู้สอน นำยวิชัย ลิขิตพรรักษ์ โรงเรียนศีลำจำรพิพัฒน์ ************************************************************************************************** 1. มำตรฐำนกำรเรียนรู้ ว 2.2 ม.4-6/2 อภิปรำยแนวทำงในกำรป้องกันแก้ไขปัญหำสิ่งแวดล้อมและทรัพยำกรธรรมชำติ ว 2.2 ม.4-6/3 วำงแผนและดำเนินกำรเฝ้ำระวัง อนุรักษ์และพัฒนำสิ่งแวดล้อมและทรัพยำกรธรรมชำติ ว 8.1 ใช้กระบวนกำรทำงวิทยำศำสตร์และจิตวิทยำศำสตร์ในกำรสืบเสำะหำควำมรู้ กำรแก้ปัญหำ รู้ว่ำ ปรำกฏกำรณ์ทำงธรรมชำติที่เกิดขึ้นส่วนใหญ่มีรูปแบบที่แน่นอน สำมำรถอธิบำยและตรวจสอบได้ ภำยใต้ ข้อมูลและเครื่องมือที่มีอยู่ในช่วงเวลำนั้นๆ เข้ำใจว่ำ วิทยำศำสตร์ เทคโนโลยี สังคม และสิ่งแวดล้อม มีควำม เกี่ยวข้องสัมพันธ์กัน ตัวชี้วัด / ผลกำรเรียนรู้ อธิบำยควำมหมำย ควำมสำคัญ และเปรียบเทียบควำมแตกต่ำงของกำรใช้ประโยชน์จำก ทรัพยำกรธรรมชำติแต่ละชนิดอีกทั้งสำมำรถนำควำมรู้ไปประยุกต์ใช้ประโยชน์ในกำรดำรงชีวิตได้อย่ำง เหมำะสม 2. จุดประสงค์กำรเรียนรู้ 2.1 อธิบำยควำมหมำย ควำมสำคัญ ของกำรใช้ประโยชน์จำกทรัพยำกรธรรมชำติแต่ละชนิดได้อย่ำงถูกต้อง 2.2 เปรียบเทียบควำมแตกต่ำงของกำรใช้ประโยชน์จำกทรัพยำกรธรรมชำติแต่ละชนิดได้อย่ำงถูกต้อง 2.3 สำมำรถนำควำมรู้ไปประยุกต์ใช้ประโยชน์ในกำรดำรงชีวิตประจำวันได้อย่ำงเหมำะสม 3. สำระแกนกลำง / สำระสำคัญ - มนุษย์เป็นผู้ใช้ทรัพยำกรธรรมชำติเพื่อประโยชน์ในกำรดำรงชีวิตในขณะเดียวกันก็เป็นผู้ทำให้ ทรัพยำกรธรรมชำติเสื่อมโทรมลงจนทำให้เกิดปัญหำและผลกระทบต่อคุณภำพชีวิตของมนุษย์ - ทรัพยำกรน้ำ เป็นทรัพยำกรที่มีควำมสำคัญต่อสิ่งมีชีวิตทุกชนิด สิ่งมีชีวิตใช้ประโยชน์จำกทรัพยำกรน้ำเพื่อ ดำรงชีวิตด้ำนต่ำงๆ เช่น เป็นที่อยู่อำศัยและแพร่พันธุ์แบ่งออกเป็น 3 แหล่งใหญ่ ได้แก่ 1. หยำดน้ำฟ้ำ 2. น้ำผิวดิน 3. น้ำใต้ดิน - ทรัพยำกรดิน ดินป็นทรัพยำกรที่เกิดขึ้นตำมธรรมชำติประเภทที่ใช้แล้วเกิดทดแทนได้ และเป็นทรัพยำกร พื้นฐำนที่มีควำมสัมพันธ์กับทรัพยำกรธรรมชำติอื่นๆ อีก เช่น ทรัพยำกรป่ำไม้ ทรัพยำกรแร่ธำตุ ทรัพยำกรสัตว์ ป่ำ เป็นต้น จำแนกตำมลักษณะเนื้อดินได้ 3 ชนิด คือ 1. ดินเหนียว 2. ดินร่วน 3. ดินทรำย - ทรัพยำกรอำกำศ อำกำศจัดเป็นทรัพยำกรธรรมชำติที่ไม่มีวันหมดสิ้นและเป็นทรัพยำกรที่มีควำมจำเป็นต่อ กำรดำรงชีวิตของสิ่งมีชีวิตทุกชนิด องค์ประกอบของอำกำศ ได้แก่
  • 44.
    1. แก๊สไนโตรเจน 78%2. แก๊สออกซิเจน 21% 3. แก๊สคำร์บอนไดออกไซด์ 0.03% 4. แก๊สอื่นๆ 0.07% - ทรัพยำกรป่ำไม้ ป่ำไม้เป็นทรัพยำกรธรรมชำติประเภทที่ใช้แล้วเกิดทดแทนได้มีประโยชน์ต่อสิ่งมีชีวิตชนิด ต่ำงๆ และสิ่งแวดล้อม เป็นแหล่งรวมของควำมหลำกหลำยทำงชีวภำพ เป็นแหล่งเอื้ออำนวยต่อปัจจัยสี่ในกำร ดำรงชีวิตของมนุษย์ เป็นแหล่งของต้นน้ำลำธำร ช่วยรักษำระดับอุณหภูมิของโลก ควบคุมปริมำณน้ำฝน ช่วย ในกำรอนุรักษ์ดินและน้ำและเป็นแหล่งที่อยู่อำศัยของสัตว์ป่ำ - ทรัพยำกรสัตว์ป่ำ สัตว์ป่ำเป็นทรัพยำกรธรรมชำติประเภทที่ใช้แล้วเกิดทดแทนได้ปัจจุบันพบว่ำจำนวนสัตว์ ป่ำลดลงและมีแนวโน้มลดลงเรื่อยๆทั้งนี้เนื่องจำกพื้นที่ป่ไม้ซึ่งเป็นแหล่งที่อยู่อำศัย แหล่งหำกิน และสืบพันธุ์ ของสัตว์ป่ำลดลง นอกจำกนี้กำรลดลงของสัตว์ป่ำยังเกิดจำกสำเหตุอื่นๆอีกที่มนุษย์เป็นผู้กระทำ เช่น กำรล่ำ สัตว์ป่ำเพื่อประโยชน์ทำงด้ำนเศรษฐกิจ เป็นต้น 4. สำระกำรเรียนรู้ ควำมรู้ (K) กำรอธิบำยควำมหมำย ควำมสำคัญ ของกำรใช้ประโยชน์จำกทรัพยำกรธรรมชำติ แต่ละชนิด ทักษะ / กระบวนกำร (P) กำรเปรียบเทียบควำมแตกต่ำงของกำรใช้ประโยชน์จำก ทรัพยำกรธรรมชำติแต่ละชนิด คุณลักษณะอันพึงประสงค์ (A) ตระหนักถึงควำมสำคัญของกำรใช้ประโยชน์จำก ทรัพยำกรธรรมชำติกับดำรงชีวิตของมนุษย์ 5. สมรรถนะ กำรคิด ทักษะชีวิต กำรสื่อสำรและกำรใช้เทคโนโลยี 6. ชิ้นงำน / ภำระงำนที่แสดงผลกำรเรียนรู้ สมุดบันทึก ,ใบงำน ,ใบกิจกรรม และConcept map 7. กำรวัดและประเมินผล รำยกำรประเมิน วิธีวัดผล เครื่องมือวัดผล เกณฑ์กำรประเมินผล 1. สมุดบันทึกกำรเรียนกำร สอนประจำบทเรียน 2. ใบงำนแบบฝึกหัดทบทวน ประจำบทเรียน 3. ทดสอบเก็บคะแนนประจำ บทเรียน 4. แบบบันทึกกำรทำกิจกรรม 1. ตรวจสมุดบันทึกกำร เรียนกำรสอนประจำ บทเรียน 2. ตรวจใบงำนแบบฝึกหัด ทบทวนประจำบทเรียน 3. ตรวจแบบทดสอบเก็บ คะแนนประจำบทเรียน 4. ตรวจแบบบันทึกกำรทำ 1. กำรสังเกต ตรวจสอบ เปรียบเทียบกับเนื้อหำที่ทำกำร เรียนกำรสอนประจำบทเรียน จริง 2. กำรตรวจสอบคำตอบกับคำ เฉลยใบงำนแบบฝึกหัดประจำ บทเรียน 3. กำรตรวจสอบคำตอบกับคำ เฉลยแบบทดสอบประจำ บทเรียน 4. กำรตรวจแบบบันทึกกำร 1. ควำมถูกต้อง ครบถ้วน ใน เนื้อหำ ควำมเป็นระเบียบ เรียบร้อยสวยงำมของกำรจด บันทึก 2. ควำมถูกต้องของคำตอบ อย่ำงน้อยไม่ต่ำกว่ำ 80% 3. ควำมถูกต้องของคำตอบ อย่ำงน้อยไม่ต่ำกว่ำ 50% 4. ควำมถูกต้อง ครบถ้วน ใน
  • 45.
    ประจำบทเรียน กิจกรรมประจำบทเรียน กิจกรรมประจำบทเรียนเนื้อหำกำรบันทึก ควำมเป็น ระเบียบเรียบร้อยสวยงำมของ กำรจดบันทึก 8. กิจกรรมกำรเรียนรู้ ขั้นนำ : ครูใช้คำถำมนำว่ำ “กำรจัดกำรทรัพยำกรธรรมชำติเพื่อกำรใช้ประโยชน์อย่ำงยั่งยืนมี วิธีกำรใดบ้ำง” แนวตอบ คือ กำรใช้อย่ำงยั่งยืน หมำยถึง กำรใช้ทรัพยำกรธรรมชำติอย่ำงเหมำะสม ให้ได้ประโยชน์สูงสุดเมื่อใช้แล้วเกิดมลพิษสูงสุดหรือไม่เกิดเลยหรือเมื่อเกิดของเสียและมลพิษในสิ่งแวดล้อม แล้วก็ต้องหำวิธีกำรกำจัด บำบัด ให้ฟื้นคืนสภำพหรือนำของเสียมำใช้ประโยชน์หรือรีไซเคิล (recycle) เพื่อให้ มลพิษในสิ่งแวดล้อมลดน้อยลง ขั้นสอน : ครูอธิบำยเนื้อหำ “กำรใช้ประโยชน์จำกทรัพยำกรธรรมชำติ” ว่ำ - มนุษย์เป็นผู้ใช้ทรัพยำกรธรรมชำติเพื่อประโยชน์ในกำรดำรงชีวิตในขณะเดียวกันก็เป็นผู้ทำให้ ทรัพยำกรธรรมชำติเสื่อมโทรมลงจนทำให้เกิดปัญหำและผลกระทบต่อคุณภำพชีวิตของมนุษย์ - ทรัพยำกรน้ำ เป็นทรัพยำกรที่มีควำมสำคัญต่อสิ่งมีชีวิตทุกชนิด สิ่งมีชีวิตใช้ประโยชน์จำกทรัพยำกรน้ำเพื่อ ดำรงชีวิตด้ำนต่ำงๆ เช่น เป็นที่อยู่อำศัยและแพร่พันธุ์แบ่งออกเป็น 3 แหล่งใหญ่ ได้แก่ 1. หยำดน้ำฟ้ำ 2. น้ำผิวดิน 3. น้ำใต้ดิน - ทรัพยำกรดิน ดินป็นทรัพยำกรที่เกิดขึ้นตำมธรรมชำติประเภทที่ใช้แล้วเกิดทดแทนได้ และเป็นทรัพยำกร พื้นฐำนที่มีควำมสัมพันธ์กับทรัพยำกรธรรมชำติอื่นๆ อีก เช่น ทรัพยำกรป่ำไม้ ทรัพยำกรแร่ธำตุ ทรัพยำกรสัตว์ ป่ำ เป็นต้น จำแนกตำมลักษณะเนื้อดินได้ 3 ชนิด คือ 1. ดินเหนียว 2. ดินร่วน 3. ดินทรำย - ทรัพยำกรอำกำศ อำกำศจัดเป็นทรัพยำกรธรรมชำติที่ไม่มีวันหมดสิ้นและเป็นทรัพยำกรที่มีควำมจำเป็นต่อ กำรดำรงชีวิตของสิ่งมีชีวิตทุกชนิด องค์ประกอบของอำกำศ ได้แก่ 1. แก๊สไนโตรเจน 78% 2. แก๊สออกซิเจน 21% 3. แก๊สคำร์บอนไดออกไซด์ 0.03% 4. แก๊สอื่นๆ 0.07%
  • 46.
    - ทรัพยำกรป่ำไม้ ป่ำไม้เป็นทรัพยำกรธรรมชำติประเภทที่ใช้แล้วเกิดทดแทนได้มีประโยชน์ต่อสิ่งมีชีวิตชนิด ต่ำงๆและสิ่งแวดล้อม เป็นแหล่งรวมของควำมหลำกหลำยทำงชีวภำพ เป็นแหล่งเอื้ออำนวยต่อปัจจัยสี่ในกำร ดำรงชีวิตของมนุษย์ เป็นแหล่งของต้นน้ำลำธำร ช่วยรักษำระดับอุณหภูมิของโลก ควบคุมปริมำณน้ำฝน ช่วย ในกำรอนุรักษ์ดินและน้ำและเป็นแหล่งที่อยู่อำศัยของสัตว์ป่ำ - ทรัพยำกรสัตว์ป่ำ สัตว์ป่ำเป็นทรัพยำกรธรรมชำติประเภทที่ใช้แล้วเกิดทดแทนได้ปัจจุบันพบว่ำจำนวนสัตว์ ป่ำลดลงและมีแนวโน้มลดลงเรื่อยๆทั้งนี้เนื่องจำกพื้นที่ป่ไม้ซึ่งเป็นแหล่งที่อยู่อำศัย แหล่งหำกิน และสืบพันธุ์ ของสัตว์ป่ำลดลง นอกจำกนี้กำรลดลงของสัตว์ป่ำยังเกิดจำกสำเหตุอื่นๆอีกที่มนุษย์เป็นผู้กระทำ เช่น กำรล่ำ สัตว์ป่ำเพื่อประโยชน์ทำงด้ำนเศรษฐกิจ เป็นต้น นักเรียนร่วมแสดงควำมคิดเห็นและซักถำมข้อสงสัยเกี่ยวกับควำมหมำย ควำมสำคัญ และกำร เปรียบเทียบควำมแตกต่ำงของกำรใช้ประโยชน์จำกทรัพยำกรธรรมชำติแต่ละชนิดอีกทั้งกำรนำมำประยุกต์ใช้ ในกำรดำรงชีวิตได้อย่ำงเหมำะสม ขั้นสรุป : ครูและนักเรียนร่วมกันสรุปควำมรู้เป็น concept map และทำใบงำนเพื่อ ตรวจสอบควำมเข้ำใจเกี่ยวกับควำมหมำย ควำมสำคัญ และกำรเปรียบเทียบควำมแตกต่ำงของกำรใช้ ประโยชน์จำกทรัพยำกรธรรมชำติแต่ละชนิดอีกทั้งกำรนำมำประยุกต์ใช้ในกำรดำรงชีวิตได้อย่ำงเหมำะสม 9. สื่อ / อุปกรณ์ / แหล่งเรียนรู้ 9.1 หนังสือเรียนสำระกำรเรียนรู้เพิ่มเติม ชีววิทยำ 5 ชั้นมัธยมศึกษำปีที่ 6 ผู้แต่ง สสวท. กระทรวงศึกษำธิกำร 9.2 คู่มือครูชีววิทยำ เล่ม 5 ชั้นมัธยมศึกษำปีที่ 6 ผู้แต่ง สสวท. กระทรวงศึกษำธิกำร 9.3 ห้องสมุดเฉลิมพระเกียรติ โรงเรียนศีลำจำรพิพัฒน์ 9.4 ห้องศูนย์สื่อกลุ่มสำระกำรเรียนรู้วิทยำศำสตร์ โรงเรียนศีลำจำรพิพัฒน์ 9.5 ห้องสืบค้น โรงเรียนศีลำจำรพิพัฒน์
  • 47.
    แผนกำรจัดกำรเรียนรู้ที่ 13 หน่วยกำรเรียนที่ 3เรื่อง หลักกำรอนุรักษ์ทรัพยำกรธรรมชำติ กลุ่มสำระกำรเรียนรู้วิทยำศำสตร์ รหัสวิชำ/รำยวิชำ ว 33244/ชีววิทยำ 4 ชั้น ม. 6 เวลำเรียน 4 ชั่วโมง ผู้สอน นำยวิชัย ลิขิตพรรักษ์ โรงเรียนศีลำจำรพิพัฒน์ ************************************************************************************************** 1. มำตรฐำนกำรเรียนรู้ ว 2.2 ม.4-6/2 อภิปรำยแนวทำงในกำรป้องกันแก้ไขปัญหำสิ่งแวดล้อมและทรัพยำกรธรรมชำติ ว 2.2 ม.4-6/3 วำงแผนและดำเนินกำรเฝ้ำระวัง อนุรักษ์และพัฒนำสิ่งแวดล้อมและทรัพยำกรธรรมชำติ ว 8.1 ใช้กระบวนกำรทำงวิทยำศำสตร์และจิตวิทยำศำสตร์ในกำรสืบเสำะหำควำมรู้ กำรแก้ปัญหำ รู้ว่ำ ปรำกฏกำรณ์ทำงธรรมชำติที่เกิดขึ้นส่วนใหญ่มีรูปแบบที่แน่นอน สำมำรถอธิบำยและตรวจสอบได้ ภำยใต้ ข้อมูลและเครื่องมือที่มีอยู่ในช่วงเวลำนั้นๆ เข้ำใจว่ำ วิทยำศำสตร์ เทคโนโลยี สังคม และสิ่งแวดล้อม มีควำม เกี่ยวข้องสัมพันธ์กัน ตัวชี้วัด / ผลกำรเรียนรู้ อธิบำยหลักกำรอนุรักษ์ทรัพยำกรธรรมชำติและเปรียบเทียบควำมแตกต่ำงของแต่ละ หลักกำรอีกทั้งสำมำรถนำควำมรู้ไปประยุกต์ใช้ประโยชน์ในกำรดำรงชีวิตได้อย่ำงเหมำะสม 2. จุดประสงค์กำรเรียนรู้ 2.1 อธิบำยหลักกำรอนุรักษ์ทรัพยำกรธรรมชำติได้อย่ำงถูกต้อง 2.2 เปรียบเทียบควำมแตกต่ำงของแต่ละหลักกำรอนุรักษ์ทรัพยำกรธรรมชำติได้อย่ำงถูกต้อง 2.3 สำมำรถนำควำมรู้ไปประยุกต์ใช้ประโยชน์ในกำรดำรงชีวิตประจำวันได้อย่ำงเหมำะสม 3. สำระแกนกลำง / สำระสำคัญ - มนุษย์เริ่มรู้จักนำทรัพยำกรธรรมชำติมำใช้ เพื่อกำรดำรงชีวิตตั้งแต่เริ่มมีกำรอยู่อำศัยเป็นสังคมเกิดขึ้น ใน ปัจจุบันพบว่ำมีปัญหำต่ำงๆที่เกิดขึ้นจำกกำรใช้ทรัพยำกรธรรมชำติ ทำให้พรัพยำกรธรรมชำติเสื่อมโทรมและ ลดจำนวนลง ดังนั้น จึงต้องมีแนวทำงในกำรใช้ประโยชน์จำกทรัพยำกรธรรมชำติอย่ำงยั่งยืน เพื่อให้คนรุ่นหลัง ได้มีกำรใช้ตลอดไป - หลักกำรอนุรักษ์ทรัพยำกรนั้นมีแนวทำงดังต่อไปนี้ 1. กำรใช้แบบยั่งยืน (sustainable utilization) 2. กำรเก็บกัก (storage) 3. กำรรักษำซ่อมแซม (repair) 4. กำรฟื้นฟู (rehabilitation) 5. กำรป้องกัน (prevention) 4. สำระกำรเรียนรู้ ควำมรู้ (K) กำรอธิบำยหลักกำรอนุรักษ์ทรัพยำกรธรรมชำติ
  • 48.
    ทักษะ / กระบวนกำร(P) กำรเปรียบเทียบควำมแตกต่ำงของแต่ละหลักกำรอนุรักษ์ ทรัพยำกรธรรมชำติ คุณลักษณะอันพึงประสงค์ (A) ตระหนักถึงควำมสำคัญของหลักกำรอนุรักษ์ ทรัพยำกรธรรมชำติกับดำรงชีวิตของมนุษย์ 5. สมรรถนะ ทักษะชีวิต กำรสื่อสำรและกำรใช้เทคโนโลยี 6. ชิ้นงำน / ภำระงำนที่แสดงผลกำรเรียนรู้ สมุดบันทึก ,ใบงำน ,ใบกิจกรรม และConcept map 7. กำรวัดและประเมินผล รำยกำรประเมิน วิธีวัดผล เครื่องมือวัดผล เกณฑ์กำรประเมินผล 1. สมุดบันทึกกำรเรียนกำร สอนประจำบทเรียน 2. ใบงำนแบบฝึกหัดทบทวน ประจำบทเรียน 3. ทดสอบเก็บคะแนนประจำ บทเรียน 4. แบบบันทึกกำรทำกิจกรรม ประจำบทเรียน 1. ตรวจสมุดบันทึกกำร เรียนกำรสอนประจำ บทเรียน 2. ตรวจใบงำนแบบฝึกหัด ทบทวนประจำบทเรียน 3. ตรวจแบบทดสอบเก็บ คะแนนประจำบทเรียน 4. ตรวจแบบบันทึกกำรทำ กิจกรรมประจำบทเรียน 1. กำรสังเกต ตรวจสอบ เปรียบเทียบกับเนื้อหำที่ทำกำร เรียนกำรสอนประจำบทเรียน จริง 2. กำรตรวจสอบคำตอบกับคำ เฉลยใบงำนแบบฝึกหัดประจำ บทเรียน 3. กำรตรวจสอบคำตอบกับคำ เฉลยแบบทดสอบประจำ บทเรียน 4. กำรตรวจแบบบันทึกกำร กิจกรรมประจำบทเรียน 1. ควำมถูกต้อง ครบถ้วน ใน เนื้อหำ ควำมเป็นระเบียบ เรียบร้อยสวยงำมของกำรจด บันทึก 2. ควำมถูกต้องของคำตอบ อย่ำงน้อยไม่ต่ำกว่ำ 80% 3. ควำมถูกต้องของคำตอบ อย่ำงน้อยไม่ต่ำกว่ำ 50% 4. ควำมถูกต้อง ครบถ้วน ใน เนื้อหำกำรบันทึก ควำมเป็น ระเบียบเรียบร้อยสวยงำมของ กำรจดบันทึก 8. กิจกรรมกำรเรียนรู้ ขั้นนำ : ครูใช้คำถำมนำว่ำ “หลักกำรทำงด้ำนสังคม วัฒนธรรม วิทยำศำสตร์และเทคโนโลยี เกี่ยวข้องกับกำรอนุรักษ์ทรัพยำกรธรรมชำติอย่ำงไร” แนวตอบ คือ หลักกำรอนุรักษ์ทรัพยำกรนั้นมีแนวทำงดังต่อไปนี้ 1. กำรใช้แบบ ยั่งยืน (sustainable utilization) 2. กำรเก็บกัก (storage) 3. กำรรักษำซ่อมแซม (repair) 4. กำรฟื้นฟู (rehabilitation) และ 5. กำรป้องกัน (prevention) ขั้นสอน : ครูอธิบำยเนื้อหำ “หลักกำรอนุรักษ์ทรัพยำกรธรรมชำติ” ว่ำ - มนุษย์เริ่มรู้จักนำทรัพยำกรธรรมชำติมำใช้ เพื่อกำรดำรงชีวิตตั้งแต่เริ่มมีกำรอยู่อำศัยเป็นสังคมเกิดขึ้น ใน ปัจจุบันพบว่ำมีปัญหำต่ำงๆที่เกิดขึ้นจำกกำรใช้ทรัพยำกรธรรมชำติ ทำให้พรัพยำกรธรรมชำติเสื่อมโทรมและ ลดจำนวนลง ดังนั้น จึงต้องมีแนวทำงในกำรใช้ประโยชน์จำกทรัพยำกรธรรมชำติอย่ำงยั่งยืน เพื่อให้คนรุ่นหลัง ได้มีกำรใช้ตลอดไป
  • 49.
    - หลักกำรอนุรักษ์ทรัพยำกรนั้นมีแนวทำงดังต่อไปนี้ 1. กำรใช้แบบยั่งยืน(sustainable utilization) หมำยถึง กำรใช้ทรัพยำกรธรรชำติอย่ำงเหมำะสมให้ ได้ประโยชน์สูงสุด เมื่อใช้แล้วเกิดมลพิษน้อยสุดหรือไม่เกิดเลย หรือเมื่อเกิดของเสียและมลพิษในสิ่งแวดล้อมก็ ต้องหำวิธีกำรบำบัด กำจัด ให้คืนสภำพหรือรีไซเคิล เพื่อให้มลพิษในสิ่งแวดล้อมลดน้อยลง 2. กำรเก็บกัก (storage) หมำยถึง กำรรวบรวมและเก็บกักทรัพยำกรที่มีแนวโน้มจะขำดแคลนได้ เพื่อ เอำไว้ใช้ในอนำคต ซึ่งมีวัตถุประสงค์แตกต่ำงกันไป 3. กำรรักษำซ่อมแซม (repair) เมื่อทรัพยำกรถูกทำลำยโดยมนุษย์หรือโดยธรรมชำติก็ตำมมีควำม จำเป็นที่จะต้องรักษำหรือซ่อมแซมให้กลับเป็นปกติ 4. กำรฟื้นฟู (rehabilitation) เมื่อทรัพยำกรธรรมชำติเกิดควำมเสื่อมโทรมไปไม่ว่ำจะมำกหรือน้อยก็ ตำม จึงมีควำมจำเป็นที่จะต้องฟื้นฟูให้เป็นสภำพปกติเพื่อให้สำมำรถใช้ทรัพยำกรได้อีก 5. กำรป้องกัน (prevention) กำรป้องกันเป็นวิธีกำรที่ปกป้องคุ้มครองทรัพยำกรที่กำลังถูกทำลำย หรือมีแนวโน้มว่ำจะถูกทำลำยให้สำมำรถอยู่ในสภำพปกติได้ นักเรียนร่วมแสดงควำมคิดเห็นและซักถำมข้อสงสัยเกี่ยวกับหลักกำรอนุรักษ์ทรัพยำกรธรรมชำติและ กำรเปรียบเทียบควำมแตกต่ำงของแต่ละหลักกำรอีกทั้งกำรนำมำประยุกต์ใช้ในกำรดำรงชีวิตได้อย่ำงเหมำะสม ขั้นสรุป : ครูและนักเรียนร่วมกันสรุปควำมรู้เป็น concept map และทำใบงำนเพื่อ ตรวจสอบควำมเข้ำใจเกี่ยวกับหลักกำรอนุรักษ์ทรัพยำกรธรรมชำติและกำรเปรียบเทียบควำมแตกต่ำงของแต่ ละหลักกำรอีกทั้งกำรนำมำประยุกต์ใช้ในกำรดำรงชีวิตได้อย่ำงเหมำะสม 9. สื่อ / อุปกรณ์ / แหล่งเรียนรู้ 9.1 หนังสือเรียนสำระกำรเรียนรู้เพิ่มเติม ชีววิทยำ 5 ชั้นมัธยมศึกษำปีที่ 6 ผู้แต่ง สสวท. กระทรวงศึกษำธิกำร 9.2 คู่มือครูชีววิทยำ เล่ม 5 ชั้นมัธยมศึกษำปีที่ 6 ผู้แต่ง สสวท. กระทรวงศึกษำธิกำร 9.3 ห้องสมุดเฉลิมพระเกียรติ โรงเรียนศีลำจำรพิพัฒน์ 9.4 ห้องศูนย์สื่อกลุ่มสำระกำรเรียนรู้วิทยำศำสตร์ โรงเรียนศีลำจำรพิพัฒน์ 9.5 ห้องสืบค้น โรงเรียนศีลำจำรพิพัฒน์
  • 50.
    แผนกำรจัดกำรเรียนรู้ที่ 14 หน่วยกำรเรียนที่ 3เรื่อง ชนิดพันธุ์ต่ำงถิ่นที่ส่งผลกระทบต่อระบบนิเวศ กลุ่มสำระกำรเรียนรู้วิทยำศำสตร์ รหัสวิชำ/รำยวิชำ ว 33244/ชีววิทยำ 4 ชั้น ม. 6 เวลำเรียน 3 ชั่วโมง ผู้สอน นำยวิชัย ลิขิตพรรักษ์ โรงเรียนศีลำจำรพิพัฒน์ ************************************************************************************************** 1. มำตรฐำนกำรเรียนรู้ ว 2.2 ม.4-6/2 อภิปรำยแนวทำงในกำรป้องกันแก้ไขปัญหำสิ่งแวดล้อมและทรัพยำกรธรรมชำติ ว 2.2 ม.4-6/3 วำงแผนและดำเนินกำรเฝ้ำระวัง อนุรักษ์และพัฒนำสิ่งแวดล้อมและทรัพยำกรธรรมชำติ ว 8.1 ใช้กระบวนกำรทำงวิทยำศำสตร์และจิตวิทยำศำสตร์ในกำรสืบเสำะหำควำมรู้ กำรแก้ปัญหำ รู้ว่ำ ปรำกฏกำรณ์ทำงธรรมชำติที่เกิดขึ้นส่วนใหญ่มีรูปแบบที่แน่นอน สำมำรถอธิบำยและตรวจสอบได้ ภำยใต้ ข้อมูลและเครื่องมือที่มีอยู่ในช่วงเวลำนั้นๆ เข้ำใจว่ำ วิทยำศำสตร์ เทคโนโลยี สังคม และสิ่งแวดล้อม มีควำม เกี่ยวข้องสัมพันธ์กัน ตัวชี้วัด / ผลกำรเรียนรู้ อธิบำยควำมหมำยและควำมสำคัญของชนิดพันธุ์ต่ำงถิ่นที่ส่งผลกระทบต่อระบบนิเวศอีกทั้ง สำมำรถนำควำมรู้ไปประยุกต์ใช้ประโยชน์ในกำรดำรงชีวิตได้อย่ำงเหมำะสม 2. จุดประสงค์กำรเรียนรู้ 2.1 อธิบำยควำมหมำยของชนิดพันธุ์ต่ำงถิ่นที่ส่งผลกระทบต่อระบบนิเวศได้อย่ำงถูกต้อง 2.2 เขียนสรุปควำมสำคัญของชนิดพันธุ์ต่ำงถิ่นที่ส่งผลกระทบต่อระบบนิเวศได้อย่ำงถูกต้อง 2.3 สำมำรถนำควำมรู้ไปประยุกต์ใช้ประโยชน์ในกำรดำรงชีวิตประจำวันได้อย่ำงเหมำะสม 3. สำระแกนกลำง / สำระสำคัญ - ชนิดพันธุ์ต่ำงถิ่น หรือที่เรียกว่ำ เอเลียนสปีชีส์ (alien species) หมำยถึงสิ่งมีชีวิตที่เกิดขึ้นในที่ที่แตกต่ำงจำก พื้นที่กำรแพร่กระจำยตำมธรรมชำติ โดยสำมำรถจำแนกออกได้เป็น 2 ประเภท ตำมบทบำทที่มีผลต่อระบบ นิเวศ คือ 1. ชนิดพันธุ์ต่ำงถิ่นที่ไม่รุกรำน (non-invasive alien species หรือ NIAS) 2. ชนิดพันธุ์ต่ำงถิ่นที่รุกรำน (invasive alien species หรือ IAS) - แนวทำงและมำตรกำรในกำรป้องกันกำรแพร่ระบำดหรือรุกรำนของชนิดพันธุ์ต่ำงถิ่น ได้แก่ 1. กำรระมัดระวัง 2. แนวทำงบันไดสำมขั้น 3. แนวทำงเชิงระบบนิเวศ 4. ควำมรับผิดชอบของคนในสังคม 5. กำรวิจัยและติดตำม 6. กำรให้กำรศึกษำและเสริมสร้ำงควำมตระหนักแก่สำธำรณชน
  • 51.
    4. สำระกำรเรียนรู้ ควำมรู้ (K)กำรอธิบำยควำมหมำยของชนิดพันธุ์ต่ำงถิ่นที่ส่งผลกระทบต่อระบบนิเวศ ทักษะ / กระบวนกำร (P) กำรเขียนสรุปควำมสำคัญของชนิดพันธุ์ต่ำงถิ่นที่ส่งผลกระทบต่อ ระบบนิเวศ คุณลักษณะอันพึงประสงค์ (A) ตระหนักถึงควำมสำคัญของชนิดพันธุ์ต่ำงถิ่นที่ส่งผลกระทบ ต่อระบบนิเวศกับดำรงชีวิตของมนุษย์ 5. สมรรถนะ กำรคิด ทักษะชีวิต กำรสื่อสำรและกำรใช้เทคโนโลยี 6. ชิ้นงำน / ภำระงำนที่แสดงผลกำรเรียนรู้ สมุดบันทึก ,ใบงำน ,ใบกิจกรรม และConcept map 7. กำรวัดและประเมินผล รำยกำรประเมิน วิธีวัดผล เครื่องมือวัดผล เกณฑ์กำรประเมินผล 1. สมุดบันทึกกำรเรียนกำร สอนประจำบทเรียน 2. ใบงำนแบบฝึกหัดทบทวน ประจำบทเรียน 3. ทดสอบเก็บคะแนนประจำ บทเรียน 4. แบบบันทึกกำรทำกิจกรรม ประจำบทเรียน 1. ตรวจสมุดบันทึกกำร เรียนกำรสอนประจำ บทเรียน 2. ตรวจใบงำนแบบฝึกหัด ทบทวนประจำบทเรียน 3. ตรวจแบบทดสอบเก็บ คะแนนประจำบทเรียน 4. ตรวจแบบบันทึกกำรทำ กิจกรรมประจำบทเรียน 1. กำรสังเกต ตรวจสอบ เปรียบเทียบกับเนื้อหำที่ทำกำร เรียนกำรสอนประจำบทเรียน จริง 2. กำรตรวจสอบคำตอบกับคำ เฉลยใบงำนแบบฝึกหัดประจำ บทเรียน 3. กำรตรวจสอบคำตอบกับคำ เฉลยแบบทดสอบประจำ บทเรียน 4. กำรตรวจแบบบันทึกกำร กิจกรรมประจำบทเรียน 1. ควำมถูกต้อง ครบถ้วน ใน เนื้อหำ ควำมเป็นระเบียบ เรียบร้อยสวยงำมของกำรจด บันทึก 2. ควำมถูกต้องของคำตอบ อย่ำงน้อยไม่ต่ำกว่ำ 80% 3. ควำมถูกต้องของคำตอบ อย่ำงน้อยไม่ต่ำกว่ำ 50% 4. ควำมถูกต้อง ครบถ้วน ใน เนื้อหำกำรบันทึก ควำมเป็น ระเบียบเรียบร้อยสวยงำมของ กำรจดบันทึก 8. กิจกรรมกำรเรียนรู้ ขั้นนำ : ครูใช้คำถำมนำว่ำ “ชนิดพันธุ์ต่ำงถิ่นที่แพร่กระจำยเข้ำมำในประเทศไทยส่งผล กระทบต่อรบบนิเวศและสิ่งแวดล้อมอย่ำงไร” แนวตอบ คือ ชนิดพันธุ์ต่ำงถิ่น หรือที่เรียกว่ำ เอเลียนสปีชีส์ (alien species) หมำยถึงสิ่งมีชีวิตที่เกิดขึ้นในที่ที่แตกต่ำงจำกพื้นที่กำรแพร่กระจำยตำมธรรมชำติ โดยเฉพำะอย่ำงยิ่งชนิดพันธุ์ ต่ำงถิ่นที่รุกรำน ซึ่งจะมำแทนที่พันธุ์พื้นเมื่องเดิมที่มีอยู่ได้และยังสำมำรถขัดขำวงกำรเจริญของพันธุ์อื่นๆ ส่งผล กระทบอย่ำงรุนแรงต่อระบบนิเวศ
  • 52.
    ขั้นสอน : ครูอธิบำยเนื้อหำ“ชนิดพันธุ์ต่ำงถิ่นที่ส่งผลกระทบต่อระบบนิเวศ” ว่ำ - ชนิดพันธุ์ต่ำงถิ่น หรือที่เรียกว่ำ เอเลียนสปีชีส์ (alien species) หมำยถึงสิ่งมีชีวิตที่เกิดขึ้นในที่ที่แตกต่ำงจำก พื้นที่กำรแพร่กระจำยตำมธรรมชำติ โดยสำมำรถจำแนกออกได้เป็น 2 ประเภท ตำมบทบำทที่มีผลต่อระบบ นิเวศ คือ 1. ชนิดพันธุ์ต่ำงถิ่นที่ไม่รุกรำน (non-invasive alien species หรือ NIAS) จัดเป็นชนิดพันธุ์ต่ำงถิ่นที่ ไม่มีผลกระทบต่อระบบนิเวศโดยตรง 2. ชนิดพันธุ์ต่ำงถิ่นที่รุกรำน (invasive alien species หรือ IAS) จัดเป็นชนิดพันธุ์ต่ำงถิ่นที่จะมำ แทนที่พันธุ์พื้นเมื่องเดิมที่มีอยู่ได้และยังสำมำรถขัดขำวงกำรเจริญของพันธุ์อื่นๆ ส่งผลกระทบอย่ำงรุนแรงต่อ ระบบนิเวศ - แนวทำงและมำตรกำรในกำรป้องกันกำรแพร่ระบำดหรือรุกรำนของชนิดพันธุ์ต่ำงถิ่น ได้แก่ 1. กำรระมัดระวัง 2. แนวทำงบันไดสำมขั้น 2.1 กำรป้องกัน 2.2 กำรสืบพบ 2.3 กำรกำจัด 3. แนวทำงเชิงระบบนิเวศ 4. ควำมรับผิดชอบของคนในสังคม 5. กำรวิจัยและติดตำม 6. กำรให้กำรศึกษำและเสริมสร้ำงควำมตระหนักแก่สำธำรณชน นักเรียนร่วมแสดงควำมคิดเห็นและซักถำมข้อสงสัยเกี่ยวกับควำมหมำยและควำมสำคัญของชนิดพันธุ์ ต่ำงถิ่นที่ส่งผลกระทบต่อระบบนิเวศอีกทั้งกำรนำมำประยุกต์ใช้ในกำรดำรงชีวิตได้อย่ำงเหมำะสม ขั้นสรุป : ครูและนักเรียนร่วมกันสรุปควำมรู้เป็น concept map และทำใบงำนเพื่อ ตรวจสอบควำมเข้ำใจเกี่ยวกับควำมหมำยและควำมสำคัญของชนิดพันธุ์ต่ำงถิ่นที่ส่งผลกระทบต่อระบบนิเวศ อีกทั้งกำรนำมำประยุกต์ใช้ในกำรดำรงชีวิตได้อย่ำงเหมำะสม 9. สื่อ / อุปกรณ์ / แหล่งเรียนรู้ 9.1 หนังสือเรียนสำระกำรเรียนรู้เพิ่มเติม ชีววิทยำ 5 ชั้นมัธยมศึกษำปีที่ 6 ผู้แต่ง สสวท. กระทรวงศึกษำธิกำร 9.2 คู่มือครูชีววิทยำ เล่ม 5 ชั้นมัธยมศึกษำปีที่ 6 ผู้แต่ง สสวท. กระทรวงศึกษำธิกำร 9.3 ห้องสมุดเฉลิมพระเกียรติ โรงเรียนศีลำจำรพิพัฒน์ 9.4 ห้องศูนย์สื่อกลุ่มสำระกำรเรียนรู้วิทยำศำสตร์ โรงเรียนศีลำจำรพิพัฒน์ 9.5 ห้องสืบค้น โรงเรียนศีลำจำรพิพัฒน์
  • 53.
    แบบสังเกตการตอบคาถามและการร่วมกิจกรรมหน้าชั้น ระดับชั้น ............. เรื่อง...............................................วันที่ .......... เดือน .......................พ.ศ............. คาชี้แจง ครูผู้สอนประเมินนักเรียนโดยใช้วิธีสังเกตในขณะดำเนินกำรสอน แล้วให้ระดับคะแนนดังนี้ 3 เมื่อปฏิบัติบ่อยๆ 2 เมื่อปฏิบัติบำงครั้ง 1 เมื่อไม่ปฏิบัติหรือปฏิบัติน้อยมำก ที่ ชื่อ-สกุล กำรตอบคำถำม กำรร่วมกิจกรรม กำรแสดงควำมคิดเห็น กำรซักถำม รวมคะแนน ระดับคะแนน 10-12 7-9 4-6 3 3 3 3 12 ดี พอใช้ ปรับปรุง
  • 54.
    แบบประเมินการทางานกลุ่ม วิชาชีววิทยา เรื่อง .............................................วันที่.......... เดือน ........................... พ.ศ............ ที่ ชื่อ-สกุล ประเด็นกำรประเมิน/คะเนน ระดับคะแนน ควำมรับผิดชอบของ แต่ละคน กำรมีส่วนร่วมในกำร ทำงำน ควำมคิดสร้ำงสรรค์ ผลงำน รวม 20-25 12-19 5-11 5 5 5 10 25 ดี พอใช้ ปรับปรุง เกณฑ์การให้คะแนน 5 เมื่อพฤติกรรมโดดเด่นชัดเจนดีมำกเป็นแบบอย่ำงให้แก่ผู้อื่น 4 เมื่อพฤติกรรมโดดเด่นดี 3 เมื่อพฤติกรรมเทียบเท่ำกันทั่วไปเป็นไปตำมที่กำหนด 2 เมื่อพฤติกรรมไม่ค่อยโดดเด่นและต่ำกว่ำมำตรฐำนทั่วไป 1 เมื่อพฤติกรรมไม่เหมำะสม ไม่ค่อยแสดงออกหรือให้ควำมร่วมมือ