ชั้นประถมศึกษาปีที่ ๔ - ๖ เล่ม ๓
587
แนวการจัดกิจกรรมกระบวนการเรียนรู้
เพื่อสร้างคุณลักษณะ
ดี เก่ง มีสุข
๔หน่วยการเรียนรู้ที่
สิ่งแวดล้อมและเทคโนโลยีดีด้วยพระบารมีฯ
เรื่อง วงจรไฟฟ้า
สาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์
ชั้น ป.๔ - ๖
คู่มือครูสอนทางไกลผ่านดาวเทียมสำ�หรับโรงเรียนปลายทาง
588
การวิเคราะห์แผนผังจากสาระการเรียนรู้
เรื่อง สิ่งแวดล้อม ทรัพยากรธรรมชาติ และเทคโนโลยี (วงจรไฟฟ้า)
ประหยัด ส่วนประกอบ
ของจรไฟฟ้า
วงจรไฟฟ้าอย่างง่าย
การต่อวงจรไฟฟ้า
อย่างง่าย
การเกิด
แม่เหล็กไฟฟ้า
ประโยชน์
แบบอนุกรม
แบบขนาน
ตัวนำ�และฉนวน
ประหยัดอย่างปลอดภัย
การต่อหลอดไฟฟ้า
ปลอดภัย
การใช้ไฟฟ้า
แม่เหล็กไฟฟ้า
การใช้ไฟฟ้า
สิ่งแวดล้อมและ
เทคโนโลยีดีด้วย
พระบารมีฯ
(วงจรไฟฟ้า)
ชั้นประถมศึกษาปีที่ ๔ - ๖ เล่ม ๓
589
การวิเคราะห์แผนผังจากสาระการเรียนรู้
เรื่อง การใช้ไฟฟ้าอย่างปลอดภัยและประหยัด
คำ�ขวัญสิ่งประดิษฐ์
อันตราย
ของไฟฟ้า
การใช้ไฟฟ้า
อย่างปลอดภัย
การนำ�ไป
ปฏิบัติในชีวิต
แนวทาง
ประหยัดไฟฟ้า
ประโยชน์
ของไฟฟ้า
การประหยัดไฟฟ้า
การอนุรักษ์ไฟฟ้า
วิธีการใช้ไฟฟ้า
อย่างปลอดภัย
สิ่งแวดล้อมและ
เทคโนโลยีดีด้วย
พระบารมีฯ
(ปลอดภัยต่อชีวิต
คิดอนุรักษ์)
คู่มือครูสอนทางไกลผ่านดาวเทียมสำ�หรับโรงเรียนปลายทาง
590
๑.	มาตรฐานการเรียนรู้
มาตรฐาน ว ๕.๑	 เข้าใจความสัมพันธ์ระหว่างพลังงานกับการดำ�รงชีวิต การเปลี่ยนรูปพลังงานปฏิสัมพันธ์
ระหว่างสารและพลังงาน ผลของการใช้พลังงานต่อชีวิตและสิ่งแวดล้อม มีกระบวนการสืบเสาะหาความรู้ สื่อสารสิ่งที่
เรียนรู้และนำ�ความรู้ไปใช้ประโยชน์
ตัวชี้วัด
ป. ๖/๑	 ทดลองและอธิบายการต่อวงจรไฟฟ้าอย่างง่าย
ป. ๖/๒	 ทดลองและอธิบายตัวนำ�ไฟฟ้า และฉนวนไฟฟ้า
ป. ๖/๓	 ทดลองและอธิบายการต่อเซลล์ไฟฟ้าแบบอนุกรม และนำ�ความรู้ไปใช้ประโยชน์
ป. ๖/๔	 ทดลองและอธิบายการต่อหลอดไฟฟ้าทั้งแบบอนุกรม และแบบขนาน และนำ�ความรู้ไปใช้
ป. ๖/๕	 ทดลองและอธิบายการเกิดสนามแม่เหล็กระบบสายไฟที่มีกระแสไฟฟ้าไหลผ่านและนำ�ความรู้ไปใช้
ประโยชน์
๒.	กำ�หนดสาระสำ�คัญของการเรียนรู้
	 ๑.	 วงจรไฟฟ้าอย่างง่ายประกอบด้วยเซลล์ไฟฟ้าสายไฟหลอดไฟหรืออุปกรณ์อื่นๆโดยใช้สวิตช์ปิดเปิดวงจร
	 ๒.	 วงจรปิดเป็นวงจรที่กระแสไฟฟ้าผ่านได้ครบรอบ ส่วนวงจรเปิดเป็นวงจรที่ไม่มีกระแสไฟฟ้าผ่าน
	 ๓.	 การต่อวงจรไฟฟ้าแบบอนุกรม กระแสไฟฟ้าผ่านอุปกรณ์ไฟฟ้าทุกส่วนของวงจรเท่ากัน
	 ๔.	 การต่อวงจรไฟฟ้าแบบขนาน กระแสไฟฟ้าจะแยกผ่านอุปกรณ์ไฟฟ้าแต่ละตัว
	 ๕.	 ตัวนำ�ไฟฟ้ายอมให้กระแสไฟฟ้าผ่านได้ ส่วนฉนวนไฟฟ้าไม่ยอมให้กระแสไฟฟ้าผ่านได้โดยง่าย
	 ๖.	 กระแสไฟฟ้าในวงจรทำ�ให้เกิดสภาพแม่เหล็กและนำ�ไปใช้ประโยชน์ได้
๓.	คุณลักษณะที่ต้องการพัฒนา
	 ๑.	 ให้ผู้เรียนเป็นคนดี โดยสร้างให้ผู้เรียนมีคุณลักษณะด้านคุณธรรม ขยันหมั่นเพียร มีความรับผิดชอบ ความ
ซื่อสัตย์
	 ๒.	 ให้ผู้เรียนเป็นคนเก่ง โดยให้นักเรียนมีความรู้ความเข้าใจ
	 	 –	 การต่อวงจรไฟฟ้าอย่างง่าย ส่วนประกอบของวงจรไฟฟ้า
	 	 –	 การต่อวงจรไฟฟ้าแบบอนุกรม
แผนการจัดการเรียนรู้
กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์
หน่วยการเรียนรู้ที่ ๔ สิ่งแวดล้อมและเทคโนโลยีดีด้วยพระบารมีฯ
เรื่อง วงจรไฟฟ้า ระยะเวลาในการสอน ๗ ชั่วโมงป.๖
ชั้นประถมศึกษาปีที่ ๔ - ๖ เล่ม ๓
591
	 	 –	 การต่อวงจรไฟฟ้าแบบขนาน
	 	 –	 ตัวนำ�ไฟฟ้า และฉนวนไฟฟ้า
	 	 –	 แม่เหล็กไฟฟ้า
	 	 –	 การใช้ไฟฟ้าอย่างปลอดภัยและประหยัด
	 ๓.	 ให้ผู้เรียนมีความสุข โดย
	 	 –	 เห็นคุณค่า และมีเจตนคติที่ดีต่อวิทยาศาสตร์
	 	 –	 ภูมิใจในผลงานของตนเอง และชื่นชมผลงานของผู้อื่น
	 	 –	 มีความสนุกในการเรียนรู้ การทดลอง
๔.	การวางแผนการจัดกิจกรรมแบบบูรณาการ
คณิตศาสตร์
การคำ�นวณ
ค่ากระแสไฟฟ้า
การงานอาชีพ
และเทคโนโลยี(กอท.)
ประดิษฐ์ของเล่นจากไฟฟ้า
ภาษาไทย
–	 เขียนคำ�ขวัญ
–	 วาดภาพ
ภาษาอังกฤษ
คำ�ศัพท์เกี่ยวกับไฟฟ้า
สิ่งแวดล้อมและ
เทคโนโลยีดีด้วย
พระบารมีฯ
(วงจรไฟฟ้า)
คู่มือครูสอนทางไกลผ่านดาวเทียมสำ�หรับโรงเรียนปลายทาง
592
๕.	การวางแผนการจัดการเรียนรู้
๘
๗
๖
๕ ๔
๓
๒
๑ครูให้นักเรียน
นำ�ไฟฉายมาถอดดูเพื่อให้
นักเรียนดูส่วนประกอบภายใน
ไฟฉายว่ามีอะไรบ้าง
ครูอธิบายเกี่ยวกับ
ส่วนประกอบของ
วงจรไฟฟ้าอย่างง่าย
–ให้นักเรียนเขียนสัญลักษณ์
ที่ใช้แทนอุปกรณ์ไฟฟ้า
นักเรียนปฏิบัติการ
ทดลอง
–	 การต่อวงจรไฟฟ้า
–	 ตัวนำ�และฉนวนไฟฟ้า
–	 การใช้ไฟฟ้าอย่างปลอดภัย
	 และประหยัด
นักเรียนสรุปผล
ชการทดลอง
–	 นักเรียนทำ�ใบกิจกรรม
	 ตามที่ครูมอบหมาย
นักเรียนสร้างชิ้นงานตามความสนใจ
โดยการประดิษฐ์ของเล่น
จากไฟฟ้า
	
นักเรียนเสนอผลงานของตนเอง
–	 ครูและนักเรียนร่วมกันแสดง
	 ความคิดเห็นและให้ข้อเสนอแนะ
ครูและนักเรียนประเมิน
ชิ้นงานนำ�ผลงานมาจัด
แสดงนิทรรศการ
แลกเปลี่ยนความรู้
	 ซึ่งกันและกัน
ให้นักเรียนศึกษาใบงานการต่อวงจร
แบบอนุกรมแบบขนาน
     –ตัวนำ� และฉนวนไฟฟ้า
                 –แม่เหล็กไฟฟ้า
                    –การใช้ไฟฟ้าอย่าง
                              ปลอดภัยและ
                                      ประหยัด
๖.	รายละเอียดของกิจกรรม
	 ๑.	 ครูให้นักเรียนนำ�ไฟฉายมาถอดดูเพื่อให้นักเรียนดูส่วนภายในไฟฉายมีอุปกรณ์ไฟฟ้าอะไรบ้าง
	 ๒.	 ครูสนทนาอุปกรณ์ไฟฟ้าอย่างง่าย และให้นักเรียนต่อวงจรไฟฟ้าให้ใบพัดติด
	 ๓.	 ให้นักเรียนเขียนสัญลักษณ์แทนอุปกรณ์ไฟฟ้า
	 ๔.	 ให้นักเรียนศึกษาใบงานการต่อวงจรไฟฟ้าแบบอนุกรม แบบขนาน ตัวนำ�และฉนวนไฟฟ้า แม่เหล็กไฟฟ้า
การใช้ไฟฟ้าอย่างประหยัดและปลอดภัย
	 ๕.	 นักเรียนปฏิบัติการทดลอง การต่อวงจรไฟฟ้าแบบอนุกรม แบบขนาน ตัวนำ�ไฟฟ้าและฉนวนไฟฟ้า การใช้
ไฟฟ้าอย่างประหยัดและปลอดภัย
สิ่งแวดล้อมและ
เทคโนโลยีดีด้วย
พระบารมีฯ
(วงจรไฟฟ้า)
ชั้นประถมศึกษาปีที่ ๔ - ๖ เล่ม ๓
593
	 ๖.	 นักเรียนสร้างชิ้นงานตามความสนใจโดยการประดิษฐ์ของเล่นจากไฟฟ้า
	 ๗.	 นักเรียนเสนอผลงานของตนเอง ครูและนักเรียนร่วมกันแสดงความคิดเห็นและให้ข้อเสนอแนะ
	 ๘.	 ครูและนักเรียนประเมินชิ้นงาน นำ�ผลงานมาจัดนิทรรศการ แลกเปลี่ยนความรู้ซึ่งกันและกัน
๗.	สื่อการเรียนการสอน
	 ๑.	ถ่านไฟฉายพร้อมกระบะ size D	 ๒.	มอเตอร์
	 ๓.	ใบพัด	 ๔.	หลอดไฟ ๒.๕ V
	 ๕.	ฐานหลอดไฟ	 ๖.	ออดไฟฟ้า
	 ๗.	สายไฟฟ้า	 ๘.	สวิตช์
	 ๙.	ลวดทองแดงเบอร์ ๒๐
๘.	การประเมินตามสภาพจริง
กิจกรรม / พฤติกรรม / ผลงานที่ต้องประเมิน วิธีการ เครื่องมือ
๑.	 สังเกตการเข้าร่วมกิจกรรม การเข้ากลุ่มปฏิบัติกิจกรรม สังเกต แบบสังเกต
๒.	ตรวจผลงานเป็นกลุ่ม รายบุคคล ความถูกต้อง
	 ความสมบูรณ์ ความสะอาด ความคิดริเริ่มสร้างสรรค์
ตรวจผลงาน การสัมภาษณ์
๓.	การนำ�เสนอผลงาน การรายงาน สังเกต
ผู้ประเมิน
–	 นักเรียนและเพื่อนนักเรียน
–	 ครู
–	 ผู้ปกครอง หรือผู้ที่เกี่ยวข้องอื่นๆ
๙.	สรุปผลการเรียนการสอน
............................................................................................................................................................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................................................................................................................................................
w w w w w w w w
คู่มือครูสอนทางไกลผ่านดาวเทียมสำ�หรับโรงเรียนปลายทาง
594
กลุ่มสาระการเรียนรู้
วิทยาศาสตร์
หน่วยการเรียนรู้ที่ ๔ สิ่งแวดล้อมและเทคโนโลยีดีด้วยพระบารมีฯ
เรื่อง การต่อวงจรไฟฟ้าอย่างง่าย
ชื่อ..................................................................................................................ชั้น............................................เลขที่.................................
แผ่นที่
๑
ใบกิจกรรม
คำ�ชี้แจง	 ให้นักเรียนเขียนแผนภาพวงจรไฟฟ้าอย่างง่ายโดยใช้สัญลักษณ์
ให้นักเรียนตอบคำ�ถามต่อไปนี้
	 	 จงบอกสัญลักษณ์ต่อไปนี้ใช้แทนอุปกรณ์ไฟฟ้าใด
	 	 	 แทน	 ....................................................................................................................
	 	 	 แทน	 ....................................................................................................................
	 	 	 แทน	 ....................................................................................................................
	 	 	 แทน	 ....................................................................................................................
	 	 วงจรไฟฟ้าเปิด หมายถึง..................................................................................................................................................................................................................
	 	 วงจรไฟฟ้าปิด หมายถึง...................................................................................................................................................................................................................
	 	 นักเรียนต่อวงจรแบบใดที่จะทำ�ให้มอเตอร์หยุดหรือออดเสียงดัง
		...........................................................................................................................................................................................................................................................................
w w w w w w w w
ชั้นประถมศึกษาปีที่ ๔ - ๖ เล่ม ๓
595
หน่วยการเรียนรู้ที่ ๔ สิ่งแวดล้อมและเทคโนโลยีดีด้วยพระบารมีฯ
เรื่อง การต่อถ่านไฟฉายแบบอนุกรม
ชื่อ..................................................................................................................ชั้น............................................เลขที่.................................
แผ่นที่
๒
ใบกิจกรรม
คำ�ชี้แจง	 ต่อวงจรไฟฟ้าตามแผนภาพวงจรไฟฟ้ารูปที่ ๑ และรูปที่ ๒ เปิดสวิตช์ให้กระแสไฟฟ้าผ่านแล้วสังเกต
แสงสว่างจากหลอดไฟฟ้า
	 ๑.	 แสงสว่างจากหลอดไฟฟ้าต่อตามรูปใด สว่างมากกว่ากัน
	 	 ..........................................................................................................................................................................................................................................................................
	 ๒.	 หลอดไฟฟ้าในวงจรไฟฟ้ารูปใด มีกระแสไฟฟ้าผ่านมากกว่ากัน
		...........................................................................................................................................................................................................................................................................
	 	 ทราบได้อย่างไร.....................................................................................................................................................................................................................................
	 ๓.	 ถ้าต้องการให้หลอดไฟฟ้าสว่างมากขึ้นกว่าที่ทดลองได้ จะมีวิธีทำ�ได้อย่างไรบ้าง
		...........................................................................................................................................................................................................................................................................
	 	 ...........................................................................................................................................................................................................................................................................
	 	 ...........................................................................................................................................................................................................................................................................
w w w w w w w w
	 รูปที่ ๑	 รูปที่ ๒
กลุ่มสาระการเรียนรู้
วิทยาศาสตร์
คู่มือครูสอนทางไกลผ่านดาวเทียมสำ�หรับโรงเรียนปลายทาง
596
หน่วยการเรียนรู้ที่ ๔ สิ่งแวดล้อมและเทคโนโลยีดีด้วยพระบารมีฯ
เรื่อง การต่อถ่านไฟฉายแบบขนาน
ชื่อ..................................................................................................................ชั้น............................................เลขที่.................................
แผ่นที่
๓
ใบกิจกรรม
คำ�ชี้แจง	 ต่อวงจรไฟฟ้าตามแผนภาพวงจรไฟฟ้ารูปที่ ๑ และรูปที่ ๒ สังเกตแสงสว่างจากหลอดไฟฟ้า
	 ๑.	 แสงสว่างจากหลอดไฟฟ้าต่อตามรูปใด สว่างมากกว่ากัน	
	 	 ..........................................................................................................................................................................................................................................................................
	 ๒.	 กระแสไฟฟ้าที่ผ่านหลอดไฟฟ้าซึ่งต่อตามวงจรไฟฟ้าในรูปที่ ๑ และรูปที่ ๒ แตกต่างกันหรือไม่	
		...........................................................................................................................................................................................................................................................................
	 ๓.	 ทราบได้อย่างไร
		...........................................................................................................................................................................................................................................................................
	 	 ...........................................................................................................................................................................................................................................................................
	 	 ...........................................................................................................................................................................................................................................................................
w w w w w w w w
	 รูปที่ ๑	 รูปที่ ๒
กลุ่มสาระการเรียนรู้
วิทยาศาสตร์
ชั้นประถมศึกษาปีที่ ๔ - ๖ เล่ม ๓
597
หน่วยการเรียนรู้ที่ ๔ สิ่งแวดล้อมและเทคโนโลยีดีด้วยพระบารมีฯ
เรื่อง การต่อหลอดไฟฟ้าแบบอนุกรม
ชื่อ..................................................................................................................ชั้น............................................เลขที่.................................
แผ่นที่
๔
ใบกิจกรรม
คำ�ชี้แจง	 ต่อหลอดไฟฟ้าชนิดเดียวกันตามแผนภาพวงจรไฟฟ้ารูปที่ ๑ และรูปที่ ๒ สังเกตแสงสว่างจากหลอดไฟฟ้า
	 ๑.	 แสงสว่างจากหลอดไฟฟ้าแต่ละดวงเมื่อต่อตามแผนภาพวงจรไฟฟ้ารูปที่๑และรูปที่๒แตกต่างกันหรือไม่อย่างไร
	 	 ..........................................................................................................................................................................................................................................................................
	 ๒.	 กระแสไฟฟ้าที่ผ่านหลอดไฟฟ้าเมื่อต่อตามแผนภาพวงจรไฟฟ้าในรูปที่ ๑ และรูปที่ ๒ แตกต่างกันหรือไม่
		...........................................................................................................................................................................................................................................................................
	 	 ทราบได้อย่างไร.....................................................................................................................................................................................................................................
	 ๓.	 กระแสไฟฟ้าที่ผ่านหลอดไฟฟ้าแต่ละดวงที่ต่อกันในวงจรไฟฟ้ารูปที่ ๒ เหมือนหรือต่างกันอย่างไร
		...........................................................................................................................................................................................................................................................................
	 	 ทราบได้อย่างไร.....................................................................................................................................................................................................................................
	 ๔.	 จากรูปที่๒กดสวิตช์ต่อวงจรไฟฟ้าให้หลอดไฟฟ้าสว่างทั้งหมดเมื่อถอดหลอดไฟฟ้าออก๑ดวงผลจะเป็นอย่างไร
	 	 ...........................................................................................................................................................................................................................................................................
w w w w w w w w
	 รูปที่ ๑	 รูปที่ ๒
กลุ่มสาระการเรียนรู้
วิทยาศาสตร์
คู่มือครูสอนทางไกลผ่านดาวเทียมสำ�หรับโรงเรียนปลายทาง
598
หน่วยการเรียนรู้ที่ ๔ สิ่งแวดล้อมและเทคโนโลยีดีด้วยพระบารมีฯ
เรื่อง การต่อหลอดไฟฟ้าแบบขนาน
ชื่อ..................................................................................................................ชั้น............................................เลขที่.................................
แผ่นที่
๕
ใบกิจกรรม
คำ�ชี้แจง	 ต่อหลอดไฟฟ้าชนิดเดียวกันตามวงจรไฟฟ้ารูปที่ ๑ และรูปที่ ๒ สังเกตแสงสว่างจากหลอดไฟฟ้า
	 ๑.	 แสงสว่างจากหลอดไฟฟ้าแต่ละดวงเมื่อต่อตามแผนภาพวงจรไฟฟ้ารูปที่๑และรูปที่๒แตกต่างกันหรือไม่อย่างไร
	 	 ..........................................................................................................................................................................................................................................................................
	 ๒.	 กระแสไฟฟ้าที่ผ่านหลอดไฟฟ้าแต่ละดวงเมื่อต่อวงจรไฟฟ้าในรูปที่ ๑ และรูปที่ ๒ ต่างกันหรือไม่ อย่างไร
		...........................................................................................................................................................................................................................................................................
	 	 ทราบได้อย่างไร.....................................................................................................................................................................................................................................
	 ๓.	 จากรูปที่ ๒ กดสวิตช์ให้หลอดไฟฟ้าสว่างทั้งหมด เมื่อถอดหลอดไฟฟ้าออก ๑ ดวง ผลจะเป็นอย่างไร	
		...........................................................................................................................................................................................................................................................................
	 ๔.	 แสงสว่างจากหลอดไฟฟ้าเมื่อต่อแบบอนุกรม และเมื่อต่อแบบขนาน แตกต่างกันหรือไม่ อย่างไร
	 	 ...........................................................................................................................................................................................................................................................................
	 ๕.	 ปริมาณกระแสไฟฟ้าที่ผ่านหลอดไฟฟ้าซึ่งต่อกันแบบอนุกรมและแบบขนานแตกต่างกันหรือไม่ อย่างไร	
		...........................................................................................................................................................................................................................................................................
w w w w w w w w
	 รูปที่ ๑	 รูปที่ ๒
กลุ่มสาระการเรียนรู้
วิทยาศาสตร์
ชั้นประถมศึกษาปีที่ ๔ - ๖ เล่ม ๓
599
หน่วยการเรียนรู้ที่ ๔ สิ่งแวดล้อมและเทคโนโลยีดีด้วยพระบารมีฯ
เรื่อง แม่เหล็กไฟฟ้าเกิดขึ้นได้อย่างไร
ชื่อ..................................................................................................................ชั้น............................................เลขที่.................................
แผ่นที่
๖
ใบกิจกรรม
	 เมื่อยังไม่นำ�สายไฟฟ้าพาดกับเข็มทิศ	 เมื่อมีกระแสไฟฟ้าผ่านสายไฟฟ้าที่วางทับเข็มทิศ
กลุ่มสาระการเรียนรู้
วิทยาศาสตร์
	 ๑.	 ต่อวงจรไฟฟ้าอย่างง่าย นำ�สายไฟฟ้าวางทับเข็มทิศ กดสวิตช์ให้ครบวงจร สังเกตการเปลี่ยนแปลง วาดรูปแสดง
ตำ�แหน่งเข็มทิศ
	 	 ๑.๑	 เข็มทิศมีการเปลี่ยนแปลงหรือไม่ อย่างไร..............................................................................................................................................................
	 	 ๑.๒	สรุปผลการทดลองได้ว่าอย่างไร...................................................................................................................................................................................
	 ๒.	 นำ�ลวดทองแดงที่เคลือบด้วยฉนวนพันอย่างเป็นระเบียบรอบตะปูแล้วต่อกับถ่านไฟฉาย๑,๒,๓ก้อนให้ครบวงจร
นำ�ปลายตะปูเข้าใกล้ลวดเสียบกระดาษ สังเกตและบันทึกผล
จำ�นวนถ่านไฟฉาย (ก้อน) จำ�นวนลวดเสียบกระดาษที่ดูดได้ (ตัว)
๑ ...............................................................................................................
๒ ...............................................................................................................
๓ ...............................................................................................................
คู่มือครูสอนทางไกลผ่านดาวเทียมสำ�หรับโรงเรียนปลายทาง
600
	 ๓.	 เมื่อต่อลวดทองแดงครบวงจร ตะปูมีการเปลี่ยนแปลงหรือไม่ อย่างไร
		...........................................................................................................................................................................................................................................................................
		...........................................................................................................................................................................................................................................................................
	 ๔.	 เมื่อต่อวงจรไฟฟ้าให้มีกระแสไฟฟ้าผ่านลวดทองแดงมากขึ้น ผลเป็นอย่างไร
		...........................................................................................................................................................................................................................................................................
		...........................................................................................................................................................................................................................................................................
	 ๕.	 พันลวดทองแดงอย่างเป็นระเบียบรอบตะปู ๕ - ๑๐ รอบ แล้วต่อกับถ่านไฟฉายให้ครบวงจร นำ�เข้าใกล้ลวดเสียบ
กระดาษ สังเกตผล
	 ๖.	 พันลวดทองแดงอย่างเป็นระเบียบรอบตะปู๓๐รอบแล้วต่อกับถ่านไฟฉายให้ครบวงจรนำ�เข้าใกล้ลวดเสียบกระดาษ
สังเกตผลเปรียบเทียบกับครั้งแรก
	 ๗.	 จำ�นวนลวดเสียบกระดาษที่ตะปูดูดได้ เมื่อพันลวดทองแดงมากรอบกับน้อยรอบ เหมือนหรือแตกต่างกันอย่างไร
		...........................................................................................................................................................................................................................................................................
		..........................................................................................................................................................................................................................................................................
	 ๘.	 จำ�นวนรอบของขดลวดทองแดงที่พันรอบตะปูมีผลต่อการเป็นแม่เหล็กของตะปูหรือไม่ อย่างไร
		...........................................................................................................................................................................................................................................................................
		..........................................................................................................................................................................................................................................................................
w w w w w w w w
ชั้นประถมศึกษาปีที่ ๔ - ๖ เล่ม ๓
601
หน่วยการเรียนรู้ที่ ๔ สิ่งแวดล้อมและเทคโนโลยีดีด้วยพระบารมีฯ
เรื่อง อะไรนำ�ไฟฟ้าได้และอะไรไม่นำ�ไฟฟ้า
ชื่อ..................................................................................................................ชั้น............................................เลขที่.................................
แผ่นที่
๗
ใบกิจกรรม
กลุ่มสาระการเรียนรู้
วิทยาศาสตร์
คำ�ชี้แจง	 ต่อวงจรไฟฟ้าดังรูป นำ�วัตถุที่ทำ�ด้วยสารต่างๆ ต่อระหว่าง
	 คลิปปากจระเข้ สังเกตและบันทึกผล
วัตถุ สารที่ใช้ทำ� หลอดไฟฟ้าสว่าง หลอดไฟฟ้าไม่สว่าง
.................................................................. .................................................................. .................................................................. ..................................................................
.................................................................. .................................................................. .................................................................. ..................................................................
.................................................................. .................................................................. .................................................................. ..................................................................
.................................................................. .................................................................. .................................................................. ..................................................................
.................................................................. .................................................................. .................................................................. ..................................................................
	 ๑.	 วัสดุที่ต่อในวงจรไฟฟ้าแล้วหลอดไฟฟ้าสว่าง คือ........................................................................................................................................................
		...........................................................................................................................................................................................................................................................................
	 ๒.	 วัสดุที่ต่อในวงจรไฟฟ้าแล้วหลอดไฟฟ้าไม่สว่าง คือ..................................................................................................................................................
		...........................................................................................................................................................................................................................................................................
	 ๓.	 วัสดุใดนำ�ไฟฟ้า......................................................................................................................................................................................................................................
		...........................................................................................................................................................................................................................................................................
	 	 ทราบได้อย่างไร.....................................................................................................................................................................................................................................
	 ๔.	 วัสดุใดไม่นำ�ไฟฟ้า................................................................................................................................................................................................................................
	 	 ทราบได้อย่างไร.....................................................................................................................................................................................................................................
w w w w w w w w
คู่มือครูสอนทางไกลผ่านดาวเทียมสำ�หรับโรงเรียนปลายทาง
602
หน่วยการเรียนรู้ที่ ๔ สิ่งแวดล้อมและเทคโนโลยีดีด้วยพระบารมีฯ
ชื่อ..................................................................................................................ชั้น............................................เลขที่.................................
แผ่นที่
๘
ใบกิจกรรม
คำ�ชี้แจง	 ให้นักเรียนแต่ละกลุ่มศึกษาภาพที่ ๑ - ๘ แล้วบันทึกลงในแบบบันทึกข้างล่างนี้ว่า ไฟฟ้ามีประโยชน์
อย่างไร โดยเขียนเป็นข้อความสั้นๆ ที่เข้าใจง่าย
ภาพที่ ประโยชน์จากไฟฟ้า
๑ ........................................................................................................
๒ ........................................................................................................
๓ ........................................................................................................
๔ ........................................................................................................
๕ ........................................................................................................
๖ ........................................................................................................
๗ ........................................................................................................
๘ ........................................................................................................
กลุ่มสาระการเรียนรู้
วิทยาศาสตร์
w w w w w w w w
	 ๑	 ๒
	 ๓	 ๔
	 ๕	 ๖
	 ๗	 ๘
ชั้นประถมศึกษาปีที่ ๔ - ๖ เล่ม ๓
603
หน่วยการเรียนรู้ที่ ๔ สิ่งแวดล้อมและเทคโนโลยีดีด้วยพระบารมีฯ
ชื่อ..................................................................................................................ชั้น............................................เลขที่.................................
แผ่นที่
๙
ใบกิจกรรม
คำ�ชี้แจง	 ให้นักเรียนแต่ละกลุ่มศึกษาภาพที่๑-๖แล้วบันทึกลงในแบบบันทึกข้างล่างนี้ว่าไฟฟ้ามีอันตรายอย่างไร
โดยเขียนเป็นข้อความสั้นๆ ที่เข้าใจง่าย
ภาพที่ อันตรายที่เกิดจากการใช้ไฟฟ้า
๑
........................................................................................................
........................................................................................................
๒
........................................................................................................
........................................................................................................
๓
........................................................................................................
........................................................................................................
๔
........................................................................................................
........................................................................................................
๕
........................................................................................................
........................................................................................................
๖
........................................................................................................
........................................................................................................
w w w w w w w w
กลุ่มสาระการเรียนรู้
วิทยาศาสตร์
	 ๑	 ๒
	 ๓	 ๔
	 ๕	 ๖
คู่มือครูสอนทางไกลผ่านดาวเทียมสำ�หรับโรงเรียนปลายทาง
604
หน่วยการเรียนรู้ที่ ๔ สิ่งแวดล้อมและเทคโนโลยีดีด้วยพระบารมีฯ
ชื่อ..................................................................................................................ชั้น............................................เลขที่.................................
แผ่นที่
๑๐
ใบกิจกรรม
คำ�ชี้แจง	 ให้นักเรียนศึกษาภาพที่ ๑ - ๓ แล้วตอบคำ�ถามข้างล่างนี้
กลุ่มสาระการเรียนรู้
วิทยาศาสตร์
	 ๑.	 ภาพใดเป็นภาพที่แสดงถึงการใช้ไฟฟ้าอย่างถูกวิธี
		...........................................................................................................................................................................................................................................................................
	 ๒.	 ภาพใดเป็นภาพที่แสดงถึงการใช้ไฟฟ้าไม่ถูกวิธีและจะเกิดผลอย่างไร
		...........................................................................................................................................................................................................................................................................
w w w w w w w w
	 ๑
	 ๒
	 ๓
ชั้นประถมศึกษาปีที่ ๔ - ๖ เล่ม ๓
605
ใบความรู้ กลุ่มสาระการเรียนรู้ วิทยาศาสตร์
เรื่อง ความรู้เกี่ยวกับวงจรไฟฟ้า
เนื้อหาสาระสำ�หรับนักเรียน
วงจรไฟฟ้าเป็นเส้นทางที่กระแสไฟฟ้าผ่านได้ครบรอบ ในวงจรไฟฟ้าที่มีกระแสไฟฟ้าผ่านได้ครบวงจรเครื่องใช้
ไฟฟ้าจะทำ�งานได้เรียกว่า วงจรไฟฟ้าปิด แต่ถ้าส่วนใดส่วนหนึ่งของวงจรไฟฟ้าขาดจากกันจะทำ�ให้ไม่มีกระแสไฟฟ้าไหล
ในวงจร เรียกว่า วงจรไฟฟ้าเปิดสำ�หรับสวิตช์เป็นอุปกรณ์ที่ใช้สำ�หรับตัดวงจรไฟฟ้า
ความรู้ส่วนนี้สำ�หรับครู
	 ๑.	 หลอดไฟฟ้าที่ใช้ทดลองมีหลายขนาดใช้กับแรงเคลื่อนไฟฟ้าต่างๆ แต่
ในการทดลองใช้หลอด 2.5 V ควรเลือกให้เหมาะสมกับเซลล์ไฟฟ้าซึ่ง
เซลล์ไฟฟ้า ๑ ก้อน มีแรงเคลื่อนไฟฟ้า 1.5 V ถ้าเลือกไม่เหมาะสมอาจ
ทำ�ให้ไส้หลอดขาดได้
	 ๒.	 การต่อมอเตอร์ ถ้าต่อสลับขั้วมอเตอร์จะหมุนคนละทาง
	 ๓.	 ออดไฟฟ้าต้องต่อให้ถูกขั้วคือขั้วบวก(สีแดง)กับขั้วบวกและขั้วลบ(สี
ดำ�) กับขั้วลบถ้าต่อผิดขั้วจะไม่มีเสียง
	 ๔.	 การต่อเซลล์ไฟฟ้าต้องต่อขั้วไปทางเดียวกันจะทำ�ให้แรงเคลื่อนไฟฟ้ารวม
มากขึ้น ถ้าต่อขั้วคนละด้านจะทำ�ให้แรงเคลื่อนไฟฟ้ารวมลดลงและแรง
เคลื่อนไฟฟ้าจะแปรผันโดยตรงกับกระแสไฟฟ้าโดยสังเกตได้จากความ
สว่างของหลอดไฟหรือจากแอมมิเตอร์
	 ๕.	 เซลล์ไฟฟ้าเมื่อต่อกันตั้งแต่ ๒ ก้อนขึ้นไป เรียกว่า แบตเตอรี่
	 ๖.	 การเปิดหรือปิดสวิตช์อาจทำ�ให้สับสนกับวงจรไฟฟ้าเปิดหรือวงจรไฟฟ้าปิด อาจใช้การกดสวิตช์แทนการ
เปิดสวิตช์
	 ๗.	 แอมมิเตอร์ที่ใช้ทดลองวัดกระแสไฟฟ้าได้สูงสุด 1,000 mA ในการใช้ควรระมัดระวังเพราะอาจทำ�ให้
เครื่องวัดเสียหายได้
	 ๘.	 เมื่อนำ�สายไฟฟ้าต่อกับเซลล์ไฟฟ้าอิเล็กตรอนอิสระในเส้นลวดตัวนำ�ได้รับพลังงานไฟฟ้าทำ�ให้เคลื่อนที่ไป
อย่างมีทิศทางและต่อเนื่องกันการเคลื่อนที่ของอิเล็กตรอนอิสระเหล่านี้ทำ�ให้เกิดกระแสไฟฟ้าซึ่งมีทิศทาง
ตรงกันข้ามกับการเคลื่อนที่ของอิเล็กตรอน
แอมมิเตอร์
คู่มือครูสอนทางไกลผ่านดาวเทียมสำ�หรับโรงเรียนปลายทาง
606
ข้อเสนอแนะ
	 ๑.	 ไม่ควรนำ�อุปกรณ์ไฟฟ้าที่นักเรียนทดลองไปใช้กับไฟฟ้าในบ้านอย่างเด็ดขาดเพราะจะทำ�ให้เกิดอันตรายถึง
ชีวิตได้
	 ๒.	 ถ้าไม่มีแอมมิเตอร์แบบนี้ อาจใช้แอมมิเตอร์ชนิดอื่นหรือมัลติมิเตอร์ก็ได้
ประเมินผล
–	ประเมินทักษะในการทำ�กิจกรรมและทักษะการสังเกตจากสภาพจริงในการทำ�กิจกรรม
–	ประเมินทักษะในการสรุปและอภิปรายผลจากการอภิปรายและการรายงานผลการทดลอง
–	ประเมินผลการนำ�ความรู้ไปใช้อธิบายปรากฏการณ์ต่างๆ จากการตอบคำ�ถามของนักเรียน
การบูรณาการ
สามารถบูรณาการเข้ากับเรื่องสารและสมบัติของสารหัวข้อการนำ�ไฟฟ้า
ตัวอย่างผลการทดลอง
ตารางการต่อแบบอนุกรม ตารางการต่อแบบขนาน
วงจรไฟฟ้า ปริมาณกระแสไฟฟ้า (mA) วงจรไฟฟ้า ปริมาณกระแสไฟฟ้า (mA)
แบบที่ ๑ ๓๒๐ แบบทีี่ ๑ ๖๔๐
แบบที่ ๒ ๓๒๐ แบบที่ ๒ ๓๒๐
แบบที่ ๓ ๓๒๐ แบบที่ ๓ ๓๒๐
เนื้อหาสาระสำ�หรับนักเรียน
การต่อวงจรไฟฟ้าแบบอนุกรมกระแสไฟฟ้าจะผ่านอุปกรณ์ทุกส่วนของวงจร
เท่ากัน สำ�หรับการต่อวงจรไฟฟ้าแบบขนานกระแสไฟฟ้าจะแยกผ่านอุปกรณ์แต่ละตัว
เมื่อเปรียบเทียบความสว่างของหลอดไฟจะเห็นว่าการต่อแบบขนานหลอดไฟจะสว่าง
มากกว่าแสดงว่ากระแสไฟฟ้าในวงจรแบบขนานจะมากกว่ากระแสไฟฟ้าในวงจรแบบ
อนุกรม
การต่อหลอดไฟแบบอนุกรม เมื่อหลอดหนึ่งหลอดใดชำ�รุดจะทำ�ให้เป็นวงจรเปิดกระแสไฟฟ้าผ่านไม่ได้ ทำ�ให้
หลอดไฟดวงอื่นดับหมดการต่อหลอดไฟฟ้าที่ใช้ประดับต้นไม้หรือตามวัดจะใช้แบบอนุกรมเนืื่องจากต้องใช้หลอดไฟเล็กๆ
เป็นจำ�นวนมาก ทำ�ให้ความต้านทานรวมมากขึ้น สามารถใช้กับไฟบ้าน 220 V ได้
แต่ถ้าเป็นการต่อหลอดไฟแบบขนาน กระแสไฟฟ้าจะแยกผ่านหลอดไฟแต่ละดวงเมื่อหลอดใดชำ�รุด หลอดอื่น
ก็ยังติดอยู่จึงนำ�การต่อแบบนี้มาใช้ตามบ้านเรือน
w w w w w w w w
ชั้นประถมศึกษาปีที่ ๔ - ๖ เล่ม ๓
607
ใบความรู้ กลุ่มสาระการเรียนรู้ วิทยาศาสตร์
เรื่อง การต่อวงจรไฟฟ้าแบบอนุกรมและแบบขนาน
ความรู้ส่วนนี้สำ�หรับครู
ความสว่างของหลอดไฟแบบอนุกรมจะสว่างน้อยกว่าแบบขนานเพราะความต้านทาน(R)รวมจากการต่อแบบ
อนุกรมมากกว่าแบบขนานจาก
	 Rรวมแบบอนุกรม
	 =	 R1
+ R2
+ R3
	 	 	 1	 	 1	 	 1	 Rรวมแบบขนาน
	 =	 –––	+	–––	+	–––	 	 	 R1	 	
R1	 	
R1
	 	 	 1และกระแสไฟฟ้า (1) จะแปรผกผันกับความต้านทานจาก	 1 α	–––	 	 	 R
ดังนั้น กระแสไฟฟ้าจะมีค่าน้อยเมื่อความต้านทานมากและกระแสไฟฟ้าจะมีค่ามากเมื่อความต้านทานน้อย
ข้อเสนอแนะ
	 ๑.	 หลอดไฟขนาดเดียวกันอาจจะสว่างไม่เท่ากัน ทำ�ให้การทดลองผิดพลาดได้ และหลอดไฟที่ใช้ทดลองต้อง
ไม่นำ�ไปใช้กับไฟบ้านเพราะจะทำ�ให้เกิดอันตรายได้
	 ๒.	 อาจใช้หม้อแปลงไฟฟ้าโวลต์ตํ่าแทนเซลล์ไฟฟ้า แต่ต้องระวังอันตราย เนื่องจากต้องใช้กับไฟ ๒๒๐ โวลต์
การเตรียมล่วงหน้า
	 ๑.	 ตรวจสอบเซลล์ไฟฟ้า และหลอดไฟทุกครั้ง
	 ๒.	 ควรใช้สายไฟที่มีด้ามปากจระเข้ทั้ง ๒ ด้าน
ประเมินผล
–	ประเมินทักษะในการทำ�กิจกรรมและทักษะการสังเกตจากสภาพจริงในการทำ�กิจกรรม
–	ประเมินทักษะในการสรุปและอภิปรายและการรายงานผลการทดลอง
–	ประเมินผลการนำ�ความรู้ไปใช้อภิปรายปรากฏการณ์ต่างๆ จากการตอบคำ�ถามของนักเรียน
w w w w w w w w
คู่มือครูสอนทางไกลผ่านดาวเทียมสำ�หรับโรงเรียนปลายทาง
608
ใบความรู้ กลุ่มสาระการเรียนรู้ วิทยาศาสตร์
เรื่อง ตัวนำ�ไฟฟ้าและฉนวนไฟฟ้า
ตัวอย่างผลการทดลอง
วัตถุ ตัวนำ�ไฟฟ้า ฉนวนไฟฟ้า วัตถุ ตัวนำ�ไฟฟ้า ฉนวนไฟฟ้า
ไม้บรรทัด ✓ ผ้า ✓
ลวดเสียบกระดาษ ✓ ยางลบ ✓
ตะปู ✓ เข็มเย็บผ้า ✓
ปากกาลูกลื่น ✓
เนื้อหาสาระสำ�หรับนักเรียน
ไส้ดินสอที่ดำ�มากๆหรือที่เรียกว่าแกรไฟต์จะเป็นตัวนำ�ไฟฟ้าและโลหะส่วนใหญ่ก็เป็นตัวนำ�ไฟฟ้าส่วนแก้วไม้
ยาง พลาสติก กระดาษ หนังสัตว์จะเป็นฉนวนไฟฟ้า
ในบางครั้งลวดเสียบกระดาษ หรือกระป๋่องนํ้าอัดลม เมื่อต่อเข้าในวงจรแล้วหลอดไฟไม่สว่าง เป็นเพราะสีที่
เคลือบไว้เป็นฉนวน ต้องขูดสีออกก่อน
สายไฟเมื่อใช้ไปนานๆอาจชำ�รุดเสียหายทำ�ให้พลาสติกที่หุ้มภายนอกฉีกขาดลวดทองแดงที่อยู่ภายในถ้าเกิดมา
สัมผัสกัน ทำ�ให้ไฟฟ้าลัดวงจรเกิดไฟช็อตเป็นสาเหตุให้เกิดไฟไหม้ได้
ความรู้ส่วนนี้สำ�หรับครู
วัตถุใดได้รับการถ่ายเทอิเล็กตรอน แล้วอิเล็กตรอนถูกถ่ายเทสามารถเคลื่อนที่ในวัตถุนั้นได้ เรียกว่า ตัวนำ�ไฟฟ้า
แต่ถ้าวัตถุใดได้รับการถ่ายเทอิเล็กตรอนแล้วไม่เคลื่อนที่จากที่หนึ่งไปยังอีกที่หนึ่ง เรียกว่า ฉนวนไฟฟ้า
การเตรียมล่วงหน้า
เตรียมหาวัตถุที่เป็นตัวนำ�ไฟฟ้าและฉนวนไฟฟ้า
ประเมินผล
–	 ประเมินทักษะในการทำ�กิจกรรมและทักษะการสังเกตจากสภาพจริงในการทำ�กิจกรรม
–	 ประเมินทักษะในการสรุปและอภิปรายผลจากการอภิปรายและการรายงานผลการทดลอง
–	 ประเมินผลการนำ�ความรู้ไปใช้อธิบายปรากฏการณ์ต่างๆ จากการตอบคำ�ถามของนักเรียน
การบูรณาการ
บูรณาการเข้ากับเรื่องสารและสมบัติของสาร หัวข้อ ตัวนำ�ไฟฟ้าในสารละลาย
ชั้นประถมศึกษาปีที่ ๔ - ๖ เล่ม ๓
609
ใบความรู้ กลุ่มสาระการเรียนรู้ วิทยาศาสตร์
เรื่อง แม่เหล็กไฟฟ้า
เนื้อหาสาระสำ�หรับนักเรียน
ลวดตัวนำ�ที่มีฉนวนหุ้ม เมื่อนำ�มาพันเป็นขดลวดวงกลมซ้อนกันเป็นรูปทรงกระบอก เรียกว่า โซเลนอยด์ เมื่อ
ให้กระแสไฟฟ้าไหลผ่านขดลวดจะมีเส้นแรงแม่เหล็กเกิดขึ้น โดยมีค่าสนามแม่เหล็กสูงสุดในบริเวณแกนกลาง ถ้าใส่แกน
เหล็กอ่อนไว้ภายในโซเลนอยด์แกนเหล็กอ่อนจะกลายเป็นแท่งแม่เหล็กและสนามแม่เหล็กจะมีค่าเพิ่มขึ้นเมื่อเพิ่มจำ�นวน
เซลล์ไฟฟ้า
ค่าของสนามแม่เหล็กขึ้นอยู่กับค่าของกระแสไฟฟ้าจำ�นวนรอบของขดลวดและชนิดของสารแม่เหล็กที่เป็นแกน
แม่เหล็กไฟฟ้าใช้ประโยชน์อย่างกว้างขวาง เช่น ออดไฟฟ้า สวิตช์รีเลย์ หลอดภาพในโทรทัศน์
ถ้าให้กระแสไฟฟ้าไหลผ่านขดลวดสี่เหลี่ยมที่อยู่ในสนามแม่เหล็กจะมีแรงกระทำ�ต่อขดลวดทำ�ให้ขดลวดหมุนได้
ซึ่งเป็นหลักการของมอเตอร์ไฟฟ้าโดยนำ�ไปใช้ในเครื่องใช้ไฟฟ้าเช่นพัดลมเครื่องเป่าผมเครื่องปั่นนํ้าผลไม้และเครื่องดูดฝุ่น
ความรู้ส่วนนี้สำ�หรับครู
ปัจจุบันนี้มีการใช้แม่เหล็กไฟฟ้าในงานด้านต่างๆ อย่างกว้างขวาง เช่น ใช้ควบคุมการทำ�งานของสวิตช์ตัดวงจร
แบบอัตโนมัติ สวิตช์รีเลย์และการเคลื่อนที่ของอิเล็กตรอนในหลอดภาพของโทรทัศน์
สวิตช์อัตโนมัติจะทำ�งานเมื่อมีกระแสไฟฟ้าผ่านขดลวด A มากกว่าค่าที่กำ�หนดไว้ ซึ่งจะทำ�ให้ A กลายเป็น
แม่เหล็กไฟฟ้าที่มีแรงดูดมากพอที่จะดูดแผ่นเหล็ก B ซึ่งเป็นการเปิดสวิตช์ ทำ�ให้วงจรไฟฟ้าขาด ดังรูป
คู่มือครูสอนทางไกลผ่านดาวเทียมสำ�หรับโรงเรียนปลายทาง
610
สำ�หรับสวิตช์รีเลย์ใช้ในการปิดเปิดวงจรของอุปกรณ์ไฟฟ้าที่อยู่ระยะไกลเมื่อกดสวิตช์ S จะทำ�ให้ขดลวด A
กลายเป็นแม่เหล็กไฟฟ้าดูดแผ่น B มาติดกับขั้วโลหะ C ทำ�ให้กระแสไฟฟ้าผ่านครบวงจร ดังรูป
นอกจากนี้แม่เหล็กไฟฟ้ายังสามารถนำ�ไปใช้บังคับการเคลื่อนที่อิเล็กตรอนในหลอดภาพของโทรทัศน์ได้โดย
สนามแม่เหล็กซึ่งเกิดจากขดลวดดังแสดงในรูปจะบังคับการเคลื่อนที่ของลำ�อิเล็กตรอนให้กวาดไปมาบนจอเป็นผลให้เรา
มองเห็นจอสภาพสว่าง
การเตรียมล่วงหน้า
หาวัตถุที่แม่เหล็กดูดได้
ประเมินผล
–	 ประเมินทักษะในการทำ�กิจกรรมและทักษะการสังเกตจากสภาพจริงในการทำ�กิจกรรม
–	 ประเมินทักษะในการสรุปและอภิปรายผลจากการอภิปรายและการรายงานผลการทดลอง
–	 ประเมินผลการนำ�ความรู้ไปใช้อธิบายปรากฏการณ์ต่างๆ จากการตอบคำ�ถามของนักเรียน
w w w w w w w w

ใบความรู้+แผนการสอน และใบกิจกรรม ประถม 4-6 เรื่อง วงจรไฟฟ้า+ป.5+273+dltvscip5+P4 6 u04-2

  • 1.
    ชั้นประถมศึกษาปีที่ ๔ -๖ เล่ม ๓ 587 แนวการจัดกิจกรรมกระบวนการเรียนรู้ เพื่อสร้างคุณลักษณะ ดี เก่ง มีสุข ๔หน่วยการเรียนรู้ที่ สิ่งแวดล้อมและเทคโนโลยีดีด้วยพระบารมีฯ เรื่อง วงจรไฟฟ้า สาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ ชั้น ป.๔ - ๖
  • 2.
    คู่มือครูสอนทางไกลผ่านดาวเทียมสำ�หรับโรงเรียนปลายทาง 588 การวิเคราะห์แผนผังจากสาระการเรียนรู้ เรื่อง สิ่งแวดล้อม ทรัพยากรธรรมชาติและเทคโนโลยี (วงจรไฟฟ้า) ประหยัด ส่วนประกอบ ของจรไฟฟ้า วงจรไฟฟ้าอย่างง่าย การต่อวงจรไฟฟ้า อย่างง่าย การเกิด แม่เหล็กไฟฟ้า ประโยชน์ แบบอนุกรม แบบขนาน ตัวนำ�และฉนวน ประหยัดอย่างปลอดภัย การต่อหลอดไฟฟ้า ปลอดภัย การใช้ไฟฟ้า แม่เหล็กไฟฟ้า การใช้ไฟฟ้า สิ่งแวดล้อมและ เทคโนโลยีดีด้วย พระบารมีฯ (วงจรไฟฟ้า)
  • 3.
    ชั้นประถมศึกษาปีที่ ๔ -๖ เล่ม ๓ 589 การวิเคราะห์แผนผังจากสาระการเรียนรู้ เรื่อง การใช้ไฟฟ้าอย่างปลอดภัยและประหยัด คำ�ขวัญสิ่งประดิษฐ์ อันตราย ของไฟฟ้า การใช้ไฟฟ้า อย่างปลอดภัย การนำ�ไป ปฏิบัติในชีวิต แนวทาง ประหยัดไฟฟ้า ประโยชน์ ของไฟฟ้า การประหยัดไฟฟ้า การอนุรักษ์ไฟฟ้า วิธีการใช้ไฟฟ้า อย่างปลอดภัย สิ่งแวดล้อมและ เทคโนโลยีดีด้วย พระบารมีฯ (ปลอดภัยต่อชีวิต คิดอนุรักษ์)
  • 4.
    คู่มือครูสอนทางไกลผ่านดาวเทียมสำ�หรับโรงเรียนปลายทาง 590 ๑. มาตรฐานการเรียนรู้ มาตรฐาน ว ๕.๑ เข้าใจความสัมพันธ์ระหว่างพลังงานกับการดำ�รงชีวิต การเปลี่ยนรูปพลังงานปฏิสัมพันธ์ ระหว่างสารและพลังงาน ผลของการใช้พลังงานต่อชีวิตและสิ่งแวดล้อม มีกระบวนการสืบเสาะหาความรู้ สื่อสารสิ่งที่ เรียนรู้และนำ�ความรู้ไปใช้ประโยชน์ ตัวชี้วัด ป. ๖/๑ ทดลองและอธิบายการต่อวงจรไฟฟ้าอย่างง่าย ป. ๖/๒ ทดลองและอธิบายตัวนำ�ไฟฟ้า และฉนวนไฟฟ้า ป. ๖/๓ ทดลองและอธิบายการต่อเซลล์ไฟฟ้าแบบอนุกรม และนำ�ความรู้ไปใช้ประโยชน์ ป. ๖/๔ ทดลองและอธิบายการต่อหลอดไฟฟ้าทั้งแบบอนุกรม และแบบขนาน และนำ�ความรู้ไปใช้ ป. ๖/๕ ทดลองและอธิบายการเกิดสนามแม่เหล็กระบบสายไฟที่มีกระแสไฟฟ้าไหลผ่านและนำ�ความรู้ไปใช้ ประโยชน์ ๒. กำ�หนดสาระสำ�คัญของการเรียนรู้ ๑. วงจรไฟฟ้าอย่างง่ายประกอบด้วยเซลล์ไฟฟ้าสายไฟหลอดไฟหรืออุปกรณ์อื่นๆโดยใช้สวิตช์ปิดเปิดวงจร ๒. วงจรปิดเป็นวงจรที่กระแสไฟฟ้าผ่านได้ครบรอบ ส่วนวงจรเปิดเป็นวงจรที่ไม่มีกระแสไฟฟ้าผ่าน ๓. การต่อวงจรไฟฟ้าแบบอนุกรม กระแสไฟฟ้าผ่านอุปกรณ์ไฟฟ้าทุกส่วนของวงจรเท่ากัน ๔. การต่อวงจรไฟฟ้าแบบขนาน กระแสไฟฟ้าจะแยกผ่านอุปกรณ์ไฟฟ้าแต่ละตัว ๕. ตัวนำ�ไฟฟ้ายอมให้กระแสไฟฟ้าผ่านได้ ส่วนฉนวนไฟฟ้าไม่ยอมให้กระแสไฟฟ้าผ่านได้โดยง่าย ๖. กระแสไฟฟ้าในวงจรทำ�ให้เกิดสภาพแม่เหล็กและนำ�ไปใช้ประโยชน์ได้ ๓. คุณลักษณะที่ต้องการพัฒนา ๑. ให้ผู้เรียนเป็นคนดี โดยสร้างให้ผู้เรียนมีคุณลักษณะด้านคุณธรรม ขยันหมั่นเพียร มีความรับผิดชอบ ความ ซื่อสัตย์ ๒. ให้ผู้เรียนเป็นคนเก่ง โดยให้นักเรียนมีความรู้ความเข้าใจ – การต่อวงจรไฟฟ้าอย่างง่าย ส่วนประกอบของวงจรไฟฟ้า – การต่อวงจรไฟฟ้าแบบอนุกรม แผนการจัดการเรียนรู้ กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ หน่วยการเรียนรู้ที่ ๔ สิ่งแวดล้อมและเทคโนโลยีดีด้วยพระบารมีฯ เรื่อง วงจรไฟฟ้า ระยะเวลาในการสอน ๗ ชั่วโมงป.๖
  • 5.
    ชั้นประถมศึกษาปีที่ ๔ -๖ เล่ม ๓ 591 – การต่อวงจรไฟฟ้าแบบขนาน – ตัวนำ�ไฟฟ้า และฉนวนไฟฟ้า – แม่เหล็กไฟฟ้า – การใช้ไฟฟ้าอย่างปลอดภัยและประหยัด ๓. ให้ผู้เรียนมีความสุข โดย – เห็นคุณค่า และมีเจตนคติที่ดีต่อวิทยาศาสตร์ – ภูมิใจในผลงานของตนเอง และชื่นชมผลงานของผู้อื่น – มีความสนุกในการเรียนรู้ การทดลอง ๔. การวางแผนการจัดกิจกรรมแบบบูรณาการ คณิตศาสตร์ การคำ�นวณ ค่ากระแสไฟฟ้า การงานอาชีพ และเทคโนโลยี(กอท.) ประดิษฐ์ของเล่นจากไฟฟ้า ภาษาไทย – เขียนคำ�ขวัญ – วาดภาพ ภาษาอังกฤษ คำ�ศัพท์เกี่ยวกับไฟฟ้า สิ่งแวดล้อมและ เทคโนโลยีดีด้วย พระบารมีฯ (วงจรไฟฟ้า)
  • 6.
    คู่มือครูสอนทางไกลผ่านดาวเทียมสำ�หรับโรงเรียนปลายทาง 592 ๕. การวางแผนการจัดการเรียนรู้ ๘ ๗ ๖ ๕ ๔ ๓ ๒ ๑ครูให้นักเรียน นำ�ไฟฉายมาถอดดูเพื่อให้ นักเรียนดูส่วนประกอบภายใน ไฟฉายว่ามีอะไรบ้าง ครูอธิบายเกี่ยวกับ ส่วนประกอบของ วงจรไฟฟ้าอย่างง่าย –ให้นักเรียนเขียนสัญลักษณ์ ที่ใช้แทนอุปกรณ์ไฟฟ้า นักเรียนปฏิบัติการ ทดลอง – การต่อวงจรไฟฟ้า – ตัวนำ�และฉนวนไฟฟ้า – การใช้ไฟฟ้าอย่างปลอดภัย และประหยัด นักเรียนสรุปผล ชการทดลอง – นักเรียนทำ�ใบกิจกรรม ตามที่ครูมอบหมาย นักเรียนสร้างชิ้นงานตามความสนใจ โดยการประดิษฐ์ของเล่น จากไฟฟ้า นักเรียนเสนอผลงานของตนเอง – ครูและนักเรียนร่วมกันแสดง ความคิดเห็นและให้ข้อเสนอแนะ ครูและนักเรียนประเมิน ชิ้นงานนำ�ผลงานมาจัด แสดงนิทรรศการ แลกเปลี่ยนความรู้ ซึ่งกันและกัน ให้นักเรียนศึกษาใบงานการต่อวงจร แบบอนุกรมแบบขนาน –ตัวนำ� และฉนวนไฟฟ้า –แม่เหล็กไฟฟ้า –การใช้ไฟฟ้าอย่าง ปลอดภัยและ ประหยัด ๖. รายละเอียดของกิจกรรม ๑. ครูให้นักเรียนนำ�ไฟฉายมาถอดดูเพื่อให้นักเรียนดูส่วนภายในไฟฉายมีอุปกรณ์ไฟฟ้าอะไรบ้าง ๒. ครูสนทนาอุปกรณ์ไฟฟ้าอย่างง่าย และให้นักเรียนต่อวงจรไฟฟ้าให้ใบพัดติด ๓. ให้นักเรียนเขียนสัญลักษณ์แทนอุปกรณ์ไฟฟ้า ๔. ให้นักเรียนศึกษาใบงานการต่อวงจรไฟฟ้าแบบอนุกรม แบบขนาน ตัวนำ�และฉนวนไฟฟ้า แม่เหล็กไฟฟ้า การใช้ไฟฟ้าอย่างประหยัดและปลอดภัย ๕. นักเรียนปฏิบัติการทดลอง การต่อวงจรไฟฟ้าแบบอนุกรม แบบขนาน ตัวนำ�ไฟฟ้าและฉนวนไฟฟ้า การใช้ ไฟฟ้าอย่างประหยัดและปลอดภัย สิ่งแวดล้อมและ เทคโนโลยีดีด้วย พระบารมีฯ (วงจรไฟฟ้า)
  • 7.
    ชั้นประถมศึกษาปีที่ ๔ -๖ เล่ม ๓ 593 ๖. นักเรียนสร้างชิ้นงานตามความสนใจโดยการประดิษฐ์ของเล่นจากไฟฟ้า ๗. นักเรียนเสนอผลงานของตนเอง ครูและนักเรียนร่วมกันแสดงความคิดเห็นและให้ข้อเสนอแนะ ๘. ครูและนักเรียนประเมินชิ้นงาน นำ�ผลงานมาจัดนิทรรศการ แลกเปลี่ยนความรู้ซึ่งกันและกัน ๗. สื่อการเรียนการสอน ๑. ถ่านไฟฉายพร้อมกระบะ size D ๒. มอเตอร์ ๓. ใบพัด ๔. หลอดไฟ ๒.๕ V ๕. ฐานหลอดไฟ ๖. ออดไฟฟ้า ๗. สายไฟฟ้า ๘. สวิตช์ ๙. ลวดทองแดงเบอร์ ๒๐ ๘. การประเมินตามสภาพจริง กิจกรรม / พฤติกรรม / ผลงานที่ต้องประเมิน วิธีการ เครื่องมือ ๑. สังเกตการเข้าร่วมกิจกรรม การเข้ากลุ่มปฏิบัติกิจกรรม สังเกต แบบสังเกต ๒. ตรวจผลงานเป็นกลุ่ม รายบุคคล ความถูกต้อง ความสมบูรณ์ ความสะอาด ความคิดริเริ่มสร้างสรรค์ ตรวจผลงาน การสัมภาษณ์ ๓. การนำ�เสนอผลงาน การรายงาน สังเกต ผู้ประเมิน – นักเรียนและเพื่อนนักเรียน – ครู – ผู้ปกครอง หรือผู้ที่เกี่ยวข้องอื่นๆ ๙. สรุปผลการเรียนการสอน ............................................................................................................................................................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................................................................................................................................................ w w w w w w w w
  • 8.
    คู่มือครูสอนทางไกลผ่านดาวเทียมสำ�หรับโรงเรียนปลายทาง 594 กลุ่มสาระการเรียนรู้ วิทยาศาสตร์ หน่วยการเรียนรู้ที่ ๔ สิ่งแวดล้อมและเทคโนโลยีดีด้วยพระบารมีฯ เรื่องการต่อวงจรไฟฟ้าอย่างง่าย ชื่อ..................................................................................................................ชั้น............................................เลขที่................................. แผ่นที่ ๑ ใบกิจกรรม คำ�ชี้แจง ให้นักเรียนเขียนแผนภาพวงจรไฟฟ้าอย่างง่ายโดยใช้สัญลักษณ์ ให้นักเรียนตอบคำ�ถามต่อไปนี้ จงบอกสัญลักษณ์ต่อไปนี้ใช้แทนอุปกรณ์ไฟฟ้าใด แทน .................................................................................................................... แทน .................................................................................................................... แทน .................................................................................................................... แทน .................................................................................................................... วงจรไฟฟ้าเปิด หมายถึง.................................................................................................................................................................................................................. วงจรไฟฟ้าปิด หมายถึง................................................................................................................................................................................................................... นักเรียนต่อวงจรแบบใดที่จะทำ�ให้มอเตอร์หยุดหรือออดเสียงดัง ........................................................................................................................................................................................................................................................................... w w w w w w w w
  • 9.
    ชั้นประถมศึกษาปีที่ ๔ -๖ เล่ม ๓ 595 หน่วยการเรียนรู้ที่ ๔ สิ่งแวดล้อมและเทคโนโลยีดีด้วยพระบารมีฯ เรื่อง การต่อถ่านไฟฉายแบบอนุกรม ชื่อ..................................................................................................................ชั้น............................................เลขที่................................. แผ่นที่ ๒ ใบกิจกรรม คำ�ชี้แจง ต่อวงจรไฟฟ้าตามแผนภาพวงจรไฟฟ้ารูปที่ ๑ และรูปที่ ๒ เปิดสวิตช์ให้กระแสไฟฟ้าผ่านแล้วสังเกต แสงสว่างจากหลอดไฟฟ้า ๑. แสงสว่างจากหลอดไฟฟ้าต่อตามรูปใด สว่างมากกว่ากัน .......................................................................................................................................................................................................................................................................... ๒. หลอดไฟฟ้าในวงจรไฟฟ้ารูปใด มีกระแสไฟฟ้าผ่านมากกว่ากัน ........................................................................................................................................................................................................................................................................... ทราบได้อย่างไร..................................................................................................................................................................................................................................... ๓. ถ้าต้องการให้หลอดไฟฟ้าสว่างมากขึ้นกว่าที่ทดลองได้ จะมีวิธีทำ�ได้อย่างไรบ้าง ........................................................................................................................................................................................................................................................................... ........................................................................................................................................................................................................................................................................... ........................................................................................................................................................................................................................................................................... w w w w w w w w รูปที่ ๑ รูปที่ ๒ กลุ่มสาระการเรียนรู้ วิทยาศาสตร์
  • 10.
    คู่มือครูสอนทางไกลผ่านดาวเทียมสำ�หรับโรงเรียนปลายทาง 596 หน่วยการเรียนรู้ที่ ๔ สิ่งแวดล้อมและเทคโนโลยีดีด้วยพระบารมีฯ เรื่องการต่อถ่านไฟฉายแบบขนาน ชื่อ..................................................................................................................ชั้น............................................เลขที่................................. แผ่นที่ ๓ ใบกิจกรรม คำ�ชี้แจง ต่อวงจรไฟฟ้าตามแผนภาพวงจรไฟฟ้ารูปที่ ๑ และรูปที่ ๒ สังเกตแสงสว่างจากหลอดไฟฟ้า ๑. แสงสว่างจากหลอดไฟฟ้าต่อตามรูปใด สว่างมากกว่ากัน .......................................................................................................................................................................................................................................................................... ๒. กระแสไฟฟ้าที่ผ่านหลอดไฟฟ้าซึ่งต่อตามวงจรไฟฟ้าในรูปที่ ๑ และรูปที่ ๒ แตกต่างกันหรือไม่ ........................................................................................................................................................................................................................................................................... ๓. ทราบได้อย่างไร ........................................................................................................................................................................................................................................................................... ........................................................................................................................................................................................................................................................................... ........................................................................................................................................................................................................................................................................... w w w w w w w w รูปที่ ๑ รูปที่ ๒ กลุ่มสาระการเรียนรู้ วิทยาศาสตร์
  • 11.
    ชั้นประถมศึกษาปีที่ ๔ -๖ เล่ม ๓ 597 หน่วยการเรียนรู้ที่ ๔ สิ่งแวดล้อมและเทคโนโลยีดีด้วยพระบารมีฯ เรื่อง การต่อหลอดไฟฟ้าแบบอนุกรม ชื่อ..................................................................................................................ชั้น............................................เลขที่................................. แผ่นที่ ๔ ใบกิจกรรม คำ�ชี้แจง ต่อหลอดไฟฟ้าชนิดเดียวกันตามแผนภาพวงจรไฟฟ้ารูปที่ ๑ และรูปที่ ๒ สังเกตแสงสว่างจากหลอดไฟฟ้า ๑. แสงสว่างจากหลอดไฟฟ้าแต่ละดวงเมื่อต่อตามแผนภาพวงจรไฟฟ้ารูปที่๑และรูปที่๒แตกต่างกันหรือไม่อย่างไร .......................................................................................................................................................................................................................................................................... ๒. กระแสไฟฟ้าที่ผ่านหลอดไฟฟ้าเมื่อต่อตามแผนภาพวงจรไฟฟ้าในรูปที่ ๑ และรูปที่ ๒ แตกต่างกันหรือไม่ ........................................................................................................................................................................................................................................................................... ทราบได้อย่างไร..................................................................................................................................................................................................................................... ๓. กระแสไฟฟ้าที่ผ่านหลอดไฟฟ้าแต่ละดวงที่ต่อกันในวงจรไฟฟ้ารูปที่ ๒ เหมือนหรือต่างกันอย่างไร ........................................................................................................................................................................................................................................................................... ทราบได้อย่างไร..................................................................................................................................................................................................................................... ๔. จากรูปที่๒กดสวิตช์ต่อวงจรไฟฟ้าให้หลอดไฟฟ้าสว่างทั้งหมดเมื่อถอดหลอดไฟฟ้าออก๑ดวงผลจะเป็นอย่างไร ........................................................................................................................................................................................................................................................................... w w w w w w w w รูปที่ ๑ รูปที่ ๒ กลุ่มสาระการเรียนรู้ วิทยาศาสตร์
  • 12.
    คู่มือครูสอนทางไกลผ่านดาวเทียมสำ�หรับโรงเรียนปลายทาง 598 หน่วยการเรียนรู้ที่ ๔ สิ่งแวดล้อมและเทคโนโลยีดีด้วยพระบารมีฯ เรื่องการต่อหลอดไฟฟ้าแบบขนาน ชื่อ..................................................................................................................ชั้น............................................เลขที่................................. แผ่นที่ ๕ ใบกิจกรรม คำ�ชี้แจง ต่อหลอดไฟฟ้าชนิดเดียวกันตามวงจรไฟฟ้ารูปที่ ๑ และรูปที่ ๒ สังเกตแสงสว่างจากหลอดไฟฟ้า ๑. แสงสว่างจากหลอดไฟฟ้าแต่ละดวงเมื่อต่อตามแผนภาพวงจรไฟฟ้ารูปที่๑และรูปที่๒แตกต่างกันหรือไม่อย่างไร .......................................................................................................................................................................................................................................................................... ๒. กระแสไฟฟ้าที่ผ่านหลอดไฟฟ้าแต่ละดวงเมื่อต่อวงจรไฟฟ้าในรูปที่ ๑ และรูปที่ ๒ ต่างกันหรือไม่ อย่างไร ........................................................................................................................................................................................................................................................................... ทราบได้อย่างไร..................................................................................................................................................................................................................................... ๓. จากรูปที่ ๒ กดสวิตช์ให้หลอดไฟฟ้าสว่างทั้งหมด เมื่อถอดหลอดไฟฟ้าออก ๑ ดวง ผลจะเป็นอย่างไร ........................................................................................................................................................................................................................................................................... ๔. แสงสว่างจากหลอดไฟฟ้าเมื่อต่อแบบอนุกรม และเมื่อต่อแบบขนาน แตกต่างกันหรือไม่ อย่างไร ........................................................................................................................................................................................................................................................................... ๕. ปริมาณกระแสไฟฟ้าที่ผ่านหลอดไฟฟ้าซึ่งต่อกันแบบอนุกรมและแบบขนานแตกต่างกันหรือไม่ อย่างไร ........................................................................................................................................................................................................................................................................... w w w w w w w w รูปที่ ๑ รูปที่ ๒ กลุ่มสาระการเรียนรู้ วิทยาศาสตร์
  • 13.
    ชั้นประถมศึกษาปีที่ ๔ -๖ เล่ม ๓ 599 หน่วยการเรียนรู้ที่ ๔ สิ่งแวดล้อมและเทคโนโลยีดีด้วยพระบารมีฯ เรื่อง แม่เหล็กไฟฟ้าเกิดขึ้นได้อย่างไร ชื่อ..................................................................................................................ชั้น............................................เลขที่................................. แผ่นที่ ๖ ใบกิจกรรม เมื่อยังไม่นำ�สายไฟฟ้าพาดกับเข็มทิศ เมื่อมีกระแสไฟฟ้าผ่านสายไฟฟ้าที่วางทับเข็มทิศ กลุ่มสาระการเรียนรู้ วิทยาศาสตร์ ๑. ต่อวงจรไฟฟ้าอย่างง่าย นำ�สายไฟฟ้าวางทับเข็มทิศ กดสวิตช์ให้ครบวงจร สังเกตการเปลี่ยนแปลง วาดรูปแสดง ตำ�แหน่งเข็มทิศ ๑.๑ เข็มทิศมีการเปลี่ยนแปลงหรือไม่ อย่างไร.............................................................................................................................................................. ๑.๒ สรุปผลการทดลองได้ว่าอย่างไร................................................................................................................................................................................... ๒. นำ�ลวดทองแดงที่เคลือบด้วยฉนวนพันอย่างเป็นระเบียบรอบตะปูแล้วต่อกับถ่านไฟฉาย๑,๒,๓ก้อนให้ครบวงจร นำ�ปลายตะปูเข้าใกล้ลวดเสียบกระดาษ สังเกตและบันทึกผล จำ�นวนถ่านไฟฉาย (ก้อน) จำ�นวนลวดเสียบกระดาษที่ดูดได้ (ตัว) ๑ ............................................................................................................... ๒ ............................................................................................................... ๓ ...............................................................................................................
  • 14.
    คู่มือครูสอนทางไกลผ่านดาวเทียมสำ�หรับโรงเรียนปลายทาง 600 ๓. เมื่อต่อลวดทองแดงครบวงจรตะปูมีการเปลี่ยนแปลงหรือไม่ อย่างไร ........................................................................................................................................................................................................................................................................... ........................................................................................................................................................................................................................................................................... ๔. เมื่อต่อวงจรไฟฟ้าให้มีกระแสไฟฟ้าผ่านลวดทองแดงมากขึ้น ผลเป็นอย่างไร ........................................................................................................................................................................................................................................................................... ........................................................................................................................................................................................................................................................................... ๕. พันลวดทองแดงอย่างเป็นระเบียบรอบตะปู ๕ - ๑๐ รอบ แล้วต่อกับถ่านไฟฉายให้ครบวงจร นำ�เข้าใกล้ลวดเสียบ กระดาษ สังเกตผล ๖. พันลวดทองแดงอย่างเป็นระเบียบรอบตะปู๓๐รอบแล้วต่อกับถ่านไฟฉายให้ครบวงจรนำ�เข้าใกล้ลวดเสียบกระดาษ สังเกตผลเปรียบเทียบกับครั้งแรก ๗. จำ�นวนลวดเสียบกระดาษที่ตะปูดูดได้ เมื่อพันลวดทองแดงมากรอบกับน้อยรอบ เหมือนหรือแตกต่างกันอย่างไร ........................................................................................................................................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................................................................................................................................... ๘. จำ�นวนรอบของขดลวดทองแดงที่พันรอบตะปูมีผลต่อการเป็นแม่เหล็กของตะปูหรือไม่ อย่างไร ........................................................................................................................................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................................................................................................................................... w w w w w w w w
  • 15.
    ชั้นประถมศึกษาปีที่ ๔ -๖ เล่ม ๓ 601 หน่วยการเรียนรู้ที่ ๔ สิ่งแวดล้อมและเทคโนโลยีดีด้วยพระบารมีฯ เรื่อง อะไรนำ�ไฟฟ้าได้และอะไรไม่นำ�ไฟฟ้า ชื่อ..................................................................................................................ชั้น............................................เลขที่................................. แผ่นที่ ๗ ใบกิจกรรม กลุ่มสาระการเรียนรู้ วิทยาศาสตร์ คำ�ชี้แจง ต่อวงจรไฟฟ้าดังรูป นำ�วัตถุที่ทำ�ด้วยสารต่างๆ ต่อระหว่าง คลิปปากจระเข้ สังเกตและบันทึกผล วัตถุ สารที่ใช้ทำ� หลอดไฟฟ้าสว่าง หลอดไฟฟ้าไม่สว่าง .................................................................. .................................................................. .................................................................. .................................................................. .................................................................. .................................................................. .................................................................. .................................................................. .................................................................. .................................................................. .................................................................. .................................................................. .................................................................. .................................................................. .................................................................. .................................................................. .................................................................. .................................................................. .................................................................. .................................................................. ๑. วัสดุที่ต่อในวงจรไฟฟ้าแล้วหลอดไฟฟ้าสว่าง คือ........................................................................................................................................................ ........................................................................................................................................................................................................................................................................... ๒. วัสดุที่ต่อในวงจรไฟฟ้าแล้วหลอดไฟฟ้าไม่สว่าง คือ.................................................................................................................................................. ........................................................................................................................................................................................................................................................................... ๓. วัสดุใดนำ�ไฟฟ้า...................................................................................................................................................................................................................................... ........................................................................................................................................................................................................................................................................... ทราบได้อย่างไร..................................................................................................................................................................................................................................... ๔. วัสดุใดไม่นำ�ไฟฟ้า................................................................................................................................................................................................................................ ทราบได้อย่างไร..................................................................................................................................................................................................................................... w w w w w w w w
  • 16.
    คู่มือครูสอนทางไกลผ่านดาวเทียมสำ�หรับโรงเรียนปลายทาง 602 หน่วยการเรียนรู้ที่ ๔ สิ่งแวดล้อมและเทคโนโลยีดีด้วยพระบารมีฯ ชื่อ..................................................................................................................ชั้น............................................เลขที่................................. แผ่นที่ ๘ ใบกิจกรรม คำ�ชี้แจง ให้นักเรียนแต่ละกลุ่มศึกษาภาพที่ ๑ - ๘ แล้วบันทึกลงในแบบบันทึกข้างล่างนี้ว่า ไฟฟ้ามีประโยชน์ อย่างไร โดยเขียนเป็นข้อความสั้นๆ ที่เข้าใจง่าย ภาพที่ ประโยชน์จากไฟฟ้า ๑ ........................................................................................................ ๒ ........................................................................................................ ๓ ........................................................................................................ ๔ ........................................................................................................ ๕ ........................................................................................................ ๖ ........................................................................................................ ๗ ........................................................................................................ ๘ ........................................................................................................ กลุ่มสาระการเรียนรู้ วิทยาศาสตร์ w w w w w w w w ๑ ๒ ๓ ๔ ๕ ๖ ๗ ๘
  • 17.
    ชั้นประถมศึกษาปีที่ ๔ -๖ เล่ม ๓ 603 หน่วยการเรียนรู้ที่ ๔ สิ่งแวดล้อมและเทคโนโลยีดีด้วยพระบารมีฯ ชื่อ..................................................................................................................ชั้น............................................เลขที่................................. แผ่นที่ ๙ ใบกิจกรรม คำ�ชี้แจง ให้นักเรียนแต่ละกลุ่มศึกษาภาพที่๑-๖แล้วบันทึกลงในแบบบันทึกข้างล่างนี้ว่าไฟฟ้ามีอันตรายอย่างไร โดยเขียนเป็นข้อความสั้นๆ ที่เข้าใจง่าย ภาพที่ อันตรายที่เกิดจากการใช้ไฟฟ้า ๑ ........................................................................................................ ........................................................................................................ ๒ ........................................................................................................ ........................................................................................................ ๓ ........................................................................................................ ........................................................................................................ ๔ ........................................................................................................ ........................................................................................................ ๕ ........................................................................................................ ........................................................................................................ ๖ ........................................................................................................ ........................................................................................................ w w w w w w w w กลุ่มสาระการเรียนรู้ วิทยาศาสตร์ ๑ ๒ ๓ ๔ ๕ ๖
  • 18.
    คู่มือครูสอนทางไกลผ่านดาวเทียมสำ�หรับโรงเรียนปลายทาง 604 หน่วยการเรียนรู้ที่ ๔ สิ่งแวดล้อมและเทคโนโลยีดีด้วยพระบารมีฯ ชื่อ..................................................................................................................ชั้น............................................เลขที่................................. แผ่นที่ ๑๐ ใบกิจกรรม คำ�ชี้แจง ให้นักเรียนศึกษาภาพที่ ๑ - ๓ แล้วตอบคำ�ถามข้างล่างนี้ กลุ่มสาระการเรียนรู้ วิทยาศาสตร์ ๑. ภาพใดเป็นภาพที่แสดงถึงการใช้ไฟฟ้าอย่างถูกวิธี ........................................................................................................................................................................................................................................................................... ๒. ภาพใดเป็นภาพที่แสดงถึงการใช้ไฟฟ้าไม่ถูกวิธีและจะเกิดผลอย่างไร ........................................................................................................................................................................................................................................................................... w w w w w w w w ๑ ๒ ๓
  • 19.
    ชั้นประถมศึกษาปีที่ ๔ -๖ เล่ม ๓ 605 ใบความรู้ กลุ่มสาระการเรียนรู้ วิทยาศาสตร์ เรื่อง ความรู้เกี่ยวกับวงจรไฟฟ้า เนื้อหาสาระสำ�หรับนักเรียน วงจรไฟฟ้าเป็นเส้นทางที่กระแสไฟฟ้าผ่านได้ครบรอบ ในวงจรไฟฟ้าที่มีกระแสไฟฟ้าผ่านได้ครบวงจรเครื่องใช้ ไฟฟ้าจะทำ�งานได้เรียกว่า วงจรไฟฟ้าปิด แต่ถ้าส่วนใดส่วนหนึ่งของวงจรไฟฟ้าขาดจากกันจะทำ�ให้ไม่มีกระแสไฟฟ้าไหล ในวงจร เรียกว่า วงจรไฟฟ้าเปิดสำ�หรับสวิตช์เป็นอุปกรณ์ที่ใช้สำ�หรับตัดวงจรไฟฟ้า ความรู้ส่วนนี้สำ�หรับครู ๑. หลอดไฟฟ้าที่ใช้ทดลองมีหลายขนาดใช้กับแรงเคลื่อนไฟฟ้าต่างๆ แต่ ในการทดลองใช้หลอด 2.5 V ควรเลือกให้เหมาะสมกับเซลล์ไฟฟ้าซึ่ง เซลล์ไฟฟ้า ๑ ก้อน มีแรงเคลื่อนไฟฟ้า 1.5 V ถ้าเลือกไม่เหมาะสมอาจ ทำ�ให้ไส้หลอดขาดได้ ๒. การต่อมอเตอร์ ถ้าต่อสลับขั้วมอเตอร์จะหมุนคนละทาง ๓. ออดไฟฟ้าต้องต่อให้ถูกขั้วคือขั้วบวก(สีแดง)กับขั้วบวกและขั้วลบ(สี ดำ�) กับขั้วลบถ้าต่อผิดขั้วจะไม่มีเสียง ๔. การต่อเซลล์ไฟฟ้าต้องต่อขั้วไปทางเดียวกันจะทำ�ให้แรงเคลื่อนไฟฟ้ารวม มากขึ้น ถ้าต่อขั้วคนละด้านจะทำ�ให้แรงเคลื่อนไฟฟ้ารวมลดลงและแรง เคลื่อนไฟฟ้าจะแปรผันโดยตรงกับกระแสไฟฟ้าโดยสังเกตได้จากความ สว่างของหลอดไฟหรือจากแอมมิเตอร์ ๕. เซลล์ไฟฟ้าเมื่อต่อกันตั้งแต่ ๒ ก้อนขึ้นไป เรียกว่า แบตเตอรี่ ๖. การเปิดหรือปิดสวิตช์อาจทำ�ให้สับสนกับวงจรไฟฟ้าเปิดหรือวงจรไฟฟ้าปิด อาจใช้การกดสวิตช์แทนการ เปิดสวิตช์ ๗. แอมมิเตอร์ที่ใช้ทดลองวัดกระแสไฟฟ้าได้สูงสุด 1,000 mA ในการใช้ควรระมัดระวังเพราะอาจทำ�ให้ เครื่องวัดเสียหายได้ ๘. เมื่อนำ�สายไฟฟ้าต่อกับเซลล์ไฟฟ้าอิเล็กตรอนอิสระในเส้นลวดตัวนำ�ได้รับพลังงานไฟฟ้าทำ�ให้เคลื่อนที่ไป อย่างมีทิศทางและต่อเนื่องกันการเคลื่อนที่ของอิเล็กตรอนอิสระเหล่านี้ทำ�ให้เกิดกระแสไฟฟ้าซึ่งมีทิศทาง ตรงกันข้ามกับการเคลื่อนที่ของอิเล็กตรอน แอมมิเตอร์
  • 20.
    คู่มือครูสอนทางไกลผ่านดาวเทียมสำ�หรับโรงเรียนปลายทาง 606 ข้อเสนอแนะ ๑. ไม่ควรนำ�อุปกรณ์ไฟฟ้าที่นักเรียนทดลองไปใช้กับไฟฟ้าในบ้านอย่างเด็ดขาดเพราะจะทำ�ให้เกิดอันตรายถึง ชีวิตได้ ๒. ถ้าไม่มีแอมมิเตอร์แบบนี้ อาจใช้แอมมิเตอร์ชนิดอื่นหรือมัลติมิเตอร์ก็ได้ ประเมินผล – ประเมินทักษะในการทำ�กิจกรรมและทักษะการสังเกตจากสภาพจริงในการทำ�กิจกรรม – ประเมินทักษะในการสรุปและอภิปรายผลจากการอภิปรายและการรายงานผลการทดลอง – ประเมินผลการนำ�ความรู้ไปใช้อธิบายปรากฏการณ์ต่างๆ จากการตอบคำ�ถามของนักเรียน การบูรณาการ สามารถบูรณาการเข้ากับเรื่องสารและสมบัติของสารหัวข้อการนำ�ไฟฟ้า ตัวอย่างผลการทดลอง ตารางการต่อแบบอนุกรม ตารางการต่อแบบขนาน วงจรไฟฟ้า ปริมาณกระแสไฟฟ้า (mA) วงจรไฟฟ้า ปริมาณกระแสไฟฟ้า (mA) แบบที่ ๑ ๓๒๐ แบบทีี่ ๑ ๖๔๐ แบบที่ ๒ ๓๒๐ แบบที่ ๒ ๓๒๐ แบบที่ ๓ ๓๒๐ แบบที่ ๓ ๓๒๐ เนื้อหาสาระสำ�หรับนักเรียน การต่อวงจรไฟฟ้าแบบอนุกรมกระแสไฟฟ้าจะผ่านอุปกรณ์ทุกส่วนของวงจร เท่ากัน สำ�หรับการต่อวงจรไฟฟ้าแบบขนานกระแสไฟฟ้าจะแยกผ่านอุปกรณ์แต่ละตัว เมื่อเปรียบเทียบความสว่างของหลอดไฟจะเห็นว่าการต่อแบบขนานหลอดไฟจะสว่าง มากกว่าแสดงว่ากระแสไฟฟ้าในวงจรแบบขนานจะมากกว่ากระแสไฟฟ้าในวงจรแบบ อนุกรม การต่อหลอดไฟแบบอนุกรม เมื่อหลอดหนึ่งหลอดใดชำ�รุดจะทำ�ให้เป็นวงจรเปิดกระแสไฟฟ้าผ่านไม่ได้ ทำ�ให้ หลอดไฟดวงอื่นดับหมดการต่อหลอดไฟฟ้าที่ใช้ประดับต้นไม้หรือตามวัดจะใช้แบบอนุกรมเนืื่องจากต้องใช้หลอดไฟเล็กๆ เป็นจำ�นวนมาก ทำ�ให้ความต้านทานรวมมากขึ้น สามารถใช้กับไฟบ้าน 220 V ได้ แต่ถ้าเป็นการต่อหลอดไฟแบบขนาน กระแสไฟฟ้าจะแยกผ่านหลอดไฟแต่ละดวงเมื่อหลอดใดชำ�รุด หลอดอื่น ก็ยังติดอยู่จึงนำ�การต่อแบบนี้มาใช้ตามบ้านเรือน w w w w w w w w
  • 21.
    ชั้นประถมศึกษาปีที่ ๔ -๖ เล่ม ๓ 607 ใบความรู้ กลุ่มสาระการเรียนรู้ วิทยาศาสตร์ เรื่อง การต่อวงจรไฟฟ้าแบบอนุกรมและแบบขนาน ความรู้ส่วนนี้สำ�หรับครู ความสว่างของหลอดไฟแบบอนุกรมจะสว่างน้อยกว่าแบบขนานเพราะความต้านทาน(R)รวมจากการต่อแบบ อนุกรมมากกว่าแบบขนานจาก Rรวมแบบอนุกรม = R1 + R2 + R3 1 1 1 Rรวมแบบขนาน = ––– + ––– + ––– R1 R1 R1 1และกระแสไฟฟ้า (1) จะแปรผกผันกับความต้านทานจาก 1 α ––– R ดังนั้น กระแสไฟฟ้าจะมีค่าน้อยเมื่อความต้านทานมากและกระแสไฟฟ้าจะมีค่ามากเมื่อความต้านทานน้อย ข้อเสนอแนะ ๑. หลอดไฟขนาดเดียวกันอาจจะสว่างไม่เท่ากัน ทำ�ให้การทดลองผิดพลาดได้ และหลอดไฟที่ใช้ทดลองต้อง ไม่นำ�ไปใช้กับไฟบ้านเพราะจะทำ�ให้เกิดอันตรายได้ ๒. อาจใช้หม้อแปลงไฟฟ้าโวลต์ตํ่าแทนเซลล์ไฟฟ้า แต่ต้องระวังอันตราย เนื่องจากต้องใช้กับไฟ ๒๒๐ โวลต์ การเตรียมล่วงหน้า ๑. ตรวจสอบเซลล์ไฟฟ้า และหลอดไฟทุกครั้ง ๒. ควรใช้สายไฟที่มีด้ามปากจระเข้ทั้ง ๒ ด้าน ประเมินผล – ประเมินทักษะในการทำ�กิจกรรมและทักษะการสังเกตจากสภาพจริงในการทำ�กิจกรรม – ประเมินทักษะในการสรุปและอภิปรายและการรายงานผลการทดลอง – ประเมินผลการนำ�ความรู้ไปใช้อภิปรายปรากฏการณ์ต่างๆ จากการตอบคำ�ถามของนักเรียน w w w w w w w w
  • 22.
    คู่มือครูสอนทางไกลผ่านดาวเทียมสำ�หรับโรงเรียนปลายทาง 608 ใบความรู้ กลุ่มสาระการเรียนรู้ วิทยาศาสตร์ เรื่องตัวนำ�ไฟฟ้าและฉนวนไฟฟ้า ตัวอย่างผลการทดลอง วัตถุ ตัวนำ�ไฟฟ้า ฉนวนไฟฟ้า วัตถุ ตัวนำ�ไฟฟ้า ฉนวนไฟฟ้า ไม้บรรทัด ✓ ผ้า ✓ ลวดเสียบกระดาษ ✓ ยางลบ ✓ ตะปู ✓ เข็มเย็บผ้า ✓ ปากกาลูกลื่น ✓ เนื้อหาสาระสำ�หรับนักเรียน ไส้ดินสอที่ดำ�มากๆหรือที่เรียกว่าแกรไฟต์จะเป็นตัวนำ�ไฟฟ้าและโลหะส่วนใหญ่ก็เป็นตัวนำ�ไฟฟ้าส่วนแก้วไม้ ยาง พลาสติก กระดาษ หนังสัตว์จะเป็นฉนวนไฟฟ้า ในบางครั้งลวดเสียบกระดาษ หรือกระป๋่องนํ้าอัดลม เมื่อต่อเข้าในวงจรแล้วหลอดไฟไม่สว่าง เป็นเพราะสีที่ เคลือบไว้เป็นฉนวน ต้องขูดสีออกก่อน สายไฟเมื่อใช้ไปนานๆอาจชำ�รุดเสียหายทำ�ให้พลาสติกที่หุ้มภายนอกฉีกขาดลวดทองแดงที่อยู่ภายในถ้าเกิดมา สัมผัสกัน ทำ�ให้ไฟฟ้าลัดวงจรเกิดไฟช็อตเป็นสาเหตุให้เกิดไฟไหม้ได้ ความรู้ส่วนนี้สำ�หรับครู วัตถุใดได้รับการถ่ายเทอิเล็กตรอน แล้วอิเล็กตรอนถูกถ่ายเทสามารถเคลื่อนที่ในวัตถุนั้นได้ เรียกว่า ตัวนำ�ไฟฟ้า แต่ถ้าวัตถุใดได้รับการถ่ายเทอิเล็กตรอนแล้วไม่เคลื่อนที่จากที่หนึ่งไปยังอีกที่หนึ่ง เรียกว่า ฉนวนไฟฟ้า การเตรียมล่วงหน้า เตรียมหาวัตถุที่เป็นตัวนำ�ไฟฟ้าและฉนวนไฟฟ้า ประเมินผล – ประเมินทักษะในการทำ�กิจกรรมและทักษะการสังเกตจากสภาพจริงในการทำ�กิจกรรม – ประเมินทักษะในการสรุปและอภิปรายผลจากการอภิปรายและการรายงานผลการทดลอง – ประเมินผลการนำ�ความรู้ไปใช้อธิบายปรากฏการณ์ต่างๆ จากการตอบคำ�ถามของนักเรียน การบูรณาการ บูรณาการเข้ากับเรื่องสารและสมบัติของสาร หัวข้อ ตัวนำ�ไฟฟ้าในสารละลาย
  • 23.
    ชั้นประถมศึกษาปีที่ ๔ -๖ เล่ม ๓ 609 ใบความรู้ กลุ่มสาระการเรียนรู้ วิทยาศาสตร์ เรื่อง แม่เหล็กไฟฟ้า เนื้อหาสาระสำ�หรับนักเรียน ลวดตัวนำ�ที่มีฉนวนหุ้ม เมื่อนำ�มาพันเป็นขดลวดวงกลมซ้อนกันเป็นรูปทรงกระบอก เรียกว่า โซเลนอยด์ เมื่อ ให้กระแสไฟฟ้าไหลผ่านขดลวดจะมีเส้นแรงแม่เหล็กเกิดขึ้น โดยมีค่าสนามแม่เหล็กสูงสุดในบริเวณแกนกลาง ถ้าใส่แกน เหล็กอ่อนไว้ภายในโซเลนอยด์แกนเหล็กอ่อนจะกลายเป็นแท่งแม่เหล็กและสนามแม่เหล็กจะมีค่าเพิ่มขึ้นเมื่อเพิ่มจำ�นวน เซลล์ไฟฟ้า ค่าของสนามแม่เหล็กขึ้นอยู่กับค่าของกระแสไฟฟ้าจำ�นวนรอบของขดลวดและชนิดของสารแม่เหล็กที่เป็นแกน แม่เหล็กไฟฟ้าใช้ประโยชน์อย่างกว้างขวาง เช่น ออดไฟฟ้า สวิตช์รีเลย์ หลอดภาพในโทรทัศน์ ถ้าให้กระแสไฟฟ้าไหลผ่านขดลวดสี่เหลี่ยมที่อยู่ในสนามแม่เหล็กจะมีแรงกระทำ�ต่อขดลวดทำ�ให้ขดลวดหมุนได้ ซึ่งเป็นหลักการของมอเตอร์ไฟฟ้าโดยนำ�ไปใช้ในเครื่องใช้ไฟฟ้าเช่นพัดลมเครื่องเป่าผมเครื่องปั่นนํ้าผลไม้และเครื่องดูดฝุ่น ความรู้ส่วนนี้สำ�หรับครู ปัจจุบันนี้มีการใช้แม่เหล็กไฟฟ้าในงานด้านต่างๆ อย่างกว้างขวาง เช่น ใช้ควบคุมการทำ�งานของสวิตช์ตัดวงจร แบบอัตโนมัติ สวิตช์รีเลย์และการเคลื่อนที่ของอิเล็กตรอนในหลอดภาพของโทรทัศน์ สวิตช์อัตโนมัติจะทำ�งานเมื่อมีกระแสไฟฟ้าผ่านขดลวด A มากกว่าค่าที่กำ�หนดไว้ ซึ่งจะทำ�ให้ A กลายเป็น แม่เหล็กไฟฟ้าที่มีแรงดูดมากพอที่จะดูดแผ่นเหล็ก B ซึ่งเป็นการเปิดสวิตช์ ทำ�ให้วงจรไฟฟ้าขาด ดังรูป
  • 24.
    คู่มือครูสอนทางไกลผ่านดาวเทียมสำ�หรับโรงเรียนปลายทาง 610 สำ�หรับสวิตช์รีเลย์ใช้ในการปิดเปิดวงจรของอุปกรณ์ไฟฟ้าที่อยู่ระยะไกลเมื่อกดสวิตช์ S จะทำ�ให้ขดลวดA กลายเป็นแม่เหล็กไฟฟ้าดูดแผ่น B มาติดกับขั้วโลหะ C ทำ�ให้กระแสไฟฟ้าผ่านครบวงจร ดังรูป นอกจากนี้แม่เหล็กไฟฟ้ายังสามารถนำ�ไปใช้บังคับการเคลื่อนที่อิเล็กตรอนในหลอดภาพของโทรทัศน์ได้โดย สนามแม่เหล็กซึ่งเกิดจากขดลวดดังแสดงในรูปจะบังคับการเคลื่อนที่ของลำ�อิเล็กตรอนให้กวาดไปมาบนจอเป็นผลให้เรา มองเห็นจอสภาพสว่าง การเตรียมล่วงหน้า หาวัตถุที่แม่เหล็กดูดได้ ประเมินผล – ประเมินทักษะในการทำ�กิจกรรมและทักษะการสังเกตจากสภาพจริงในการทำ�กิจกรรม – ประเมินทักษะในการสรุปและอภิปรายผลจากการอภิปรายและการรายงานผลการทดลอง – ประเมินผลการนำ�ความรู้ไปใช้อธิบายปรากฏการณ์ต่างๆ จากการตอบคำ�ถามของนักเรียน w w w w w w w w