1. บทนำ
โรงเรียนพิชัยบริหารงานโดยผู้อานวยการสุนันทา พานิชผล ในปีพ.ศ. 2554 ได้รับคัดเลือก
จากสถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีเข้าร่วมโครงการพัฒนาศักยภาพครูเพื่อ
เป็นผู้นาการเปลี่ยนแปลงการเรียน การสอนวิทยาศาสตร์และคณิตศาสตร์ ครูในกลุ่มสาระการ
เรียนรู้คณิตศาสตร์ที่เข้าร่วมโครงการคือ นางรัศมี ธัญน้อม ครูพี่เลี้ยง นางสาวอัญชลี จันจัด ครูผู้นา
และ นางสาววิไลลักษณ์ เกตุนิ่ม
วิจัยบทเรียน (Lesson Study) มาจากภาษาญี่ปุ่นว่า jugyokenkyuu เริ่มต้นที่ประเทศญี่ปุ่น
มีเป้ าหมายเพื่อพัฒนาวิชาชีพครูผ่านการฝึกปฏิบัติ การร่วมมือของครูในการปรับปรุงการเรียน
การสอนส่งผลให้ประเทศญี่ปุ่นประสบความสาเร็จในการพัฒนาการเรียนการสอนโดยเฉพาะวิชา
วิทยาศาสตร์และคณิตศาสตร์ เป็นแนวคิดการวิจัยบทเรียนว่าเป็นแนวคิดหนึ่งในการพัฒนาวิชาชีพ
ครูเป็นการศึกษาวิจัยและตรวจสอบการปฏิบัติงานสอนของครู เป็นการที่กลุ่มครูพบปะกันในระยะ
ยาว อาจหลายเดือนต่อปีเพื่อทางานออกแบบ ดาเนินการทดสอบ ศึกษาค้นคว้าและพัฒนาบทเรียน
จนได้บทเรียนที่มีคุณภาพสามารถนาไปใช้พัฒนานักเรียนของตนเองได้อย่างมีประสิทธิภาพ
จำกกำรเข้ำร่วมประชุมวิชำกำรวิทยำศำสตร์ คณิตศำสตร์ในโรงเรียน ครั้งที่ 21 (วทร.21)
(The International Science , Mathematics and Technology Conference ) ISMTEC 2013
17-20 มกราคม 2556 ที่ศูนย์นิทรรศการไบเทค บางนา ได้ร่วมสังเกตวิธีการดาเนินงานการทา
วิจัยบทเรียนของโรงเรียนราชินีบูรณะ จังหวัดนครปฐม ใช้กับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1
สอนเรื่องคู่อันดับและกราฟ นักเรียนนั่งเป็นกลุ่มละ 4 คน ครูบรรยายโดยใช้ Powerpoint
ครูผู้สอนมีการถาม นักเรียนตอบและบอกเหตุผลแสดงความคิดเห็น มีคณะกรรมการ ครูพี่เลี้ยง
ครูร่วมพัฒนาสังเกตชั้นเรียน หลังสอนเสร็จมีการวิพากย์แสดงความคิดเห็นและข้อเสนอแนะ
และจำกกำรไปศึกษำดูงำนประเทศสิงคโปร์โรงเรียน North Vista Primary School
ประชุมทางวิชาการในหัวข้อเรื่อง LESSON STUDY (LS) OPEN HOUSE โดยมีครูจาก
ประเทศต่างๆ เช่น ไทย บรูไน มาเลเซีย มาเข้าร่วมฟังบรรยาย จากผู้เชี่ยวชาญ Dr Jeap Ban Har
ที่ไปศึกษาวิจัยบทเรียนจากประเทศญี่ปุ่นโดยตรง บรรยากาศในการจัดการเรียนการสอนเป็นการ
สังเกตห้องเรียนจาลองบนเวทีในหอประชุม เป็นการจัดห้องเรียนจาลองกับนักเรียนชั้น
ประถมศึกษาปีที่ 3 โดยนักเรียนนั่งเป็นกลุ่ม กลุ่มละ4 – 5 คน นักเรียนนั่งรอบโต๊ะในลักษณะที่
สามารถจะมองเห็นกระดานที่ครูใช้สอนได้อย่างสะดวก มีการใช้กระดานอัจฉริยะ (Interactive
Board) สอนเรื่องทศนิยม การซื้อของที่ครูกาหนดให้ โดยเลือกสิ่งของที่สอดคล้องกับคาว่า need
and want ครูมีสถานการณ์ถามตอบและให้นักเรียนแสดงความคิดเห็น
จากการจัดการเรียนการสอนทั้งสองโรงเรียนมีขั้นตอนเหมือนกันแต่ต่างกันที่บริบทของ
โรงเรียน ครูมีความตั้งใจในการพัฒนาการเรียนการสอนสูงมาก เนื่องจากการทา Lesson study

2. เป็นกิจกรรมที่ค่อนข้างใช้เวลาในการดาเนินการมากและใช้ครูเป็นจานวนมากในการทาและได้
นามาพัฒนาการจัดการเรียนการสอนโรงเรียนพิชัย
วิจัยบทเรียนของโรงเรียนราชินีบูรณะ จังหวัดนครปฐม

3. วิจัยบทเรียน North Vista Primary School สิงคโปร์

4. วิจัยบทเรียน North Vista Primary School สิงคโปร์

5. วัตถุประสงค์
1. เพื่อพัฒนาศักยภาพในการจัดกิจกรรมการเรียนการสอนของครูผู้ร่วมพัฒนา
2. เพื่อศึกษาผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนวิชาคณิตศาสตร์
3. เพื่อศึกษาความพึงพอใจของนักเรียนและครูด้วยกระบวนการจัดการเรียนรู้
เป้ ำหมำย
1. ผลผลิต (Output)
ด้านปริมาณ
- ครูกลุ่มสาระการเรียนรู้คณิตศาสตร์ จานวน 4 คน
- นักเรียนระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 2 โรงเรียนพิชัย จานวน 486 คน
ด้านคุณภาพ
ครูมีแผนการจัดการเรียนรู้ที่ร่วมคิด ร่วมทา ร่วมใช้ ร่วมปรับปรุง และสามารถจัดการเรียน
การสอนได้อย่างมีประสิทธิภาพและนักเรียนมีความรู้และทักษะกระบวนการทางคณิตศาสตร์เพิ่มขึ้น
ทาให้ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนของนักเรียนสูงขึ้น
2. ผลลัพธ์ (Outcomes)
นักเรียนระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 2 โรงเรียนพิชัย ได้รับการพัฒนาและเป็นผู้มีทักษะการคิด
ทักษะกระบวนการทางคณิตศาสตร์ วามสามารถในการคิดวิเคราะห์ คิดสังเคราะห์ มีวิจารณญาน มี
ความคิด ทาให้ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนของนักเรียนสูงขึ้น
ระยะเวลำกำรดำเนินกำร มีนาคม 2556 - กันยายน 2556
กำรพัฒนำกำรจัดกำรเรียนรู้คณิตศำสตร์โรงเรียนพิชัย โดยใช้การวิจัยบทเรียน กลุ่มสาระ
การเรียนรู้คณิตศาสตร์ ได้ดาเนินการทาวิจัยบทเรียนวิชาคณิตศาสตร์ รหัสวิชา ค22101
ใช้กับนักเรียนระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 2 ภาคเรียนที่ 1 ปีการศึกษา 2556 โดยมีครูเข้าร่วมโครงการ
จานวน 4 คน นางสาวอัญชลี จันจัด นางนฤมลสุธาพรต นางสาววิไลลักษณ์ เกตุนิ่ม และ
นางสาวทิพวัลย์ ศรีทวีสรุป ขั้นตอนการดาเนินการสรุปได้ดังนี้
ขั้นตอน แผนงาน / กิจกรรม
P - ประชุมชี้แจงการจัดทาโครงการวิจัยบทเรียนให้กับครูในกลุ่มสาระการเรียนรู้คณิตศาสตร์
- แต่งตั้งคณะกรรมการและเจ้าหน้าที่ดาเนินการโครงการวิจัยบทเรียนในวิชาคณิตศาสตร์
ระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 2
- ประชุมปฏิบัติการเรื่องการออกแบบกิจกรรมการเรียนการสอนและการเขียนแผนการจัดการ
เรียนรู้ที่สอดคล้องกับมาตรฐานและตัวชี้วัดให้กับครูร่วมพัฒนา
- ครูร่วมพัฒนาจัดทาแผนจัดการเรียนรู้ และร่วมปรับแผนฯโดยคาแนะนาของครูพี่เลี้ยง
วิชาการ / ครูผู้นาการเปลี่ยนแปลง

6. คณะผู้เชี่ยวชาญของสสวท.มาเยี่ยมโรงเรียนพิชัย 19 มีนาคม 2556
เพื่อให้คาแนะนาการทาวิจัยบทเรียน

7. นางสุนันทา พานิชผล ผู้อานวยการ ประชุมครูกลุ่มสาระการเรียนรู้คณิตศาสตร์
เพื่อวางแผนการดาเนินงานวิจัยบทเรียน

8. ประชุมครูกลุ่มสาระการเรียนรู้คณิตศาสตร์

9. คณะผู้เชี่ยวชาญของสสวท. ประชุมครูโรงเรียนพิชัยและโรงเรียนพรหมพิราม
ที่เข้าร่วมโครงการวิจัยบทเรียน ที่โรงแรมแกรนด์ริเวอร์ไซด์ 25 เมษายน 2556

10. D - ครูร่วมพัฒนาปฏิบัติการสอน โดยมีคณะกรรมการสังเกตชั้นเรียนการจัดทาโครงการวิจัย
บทเรียนคณิตศาสตร์สังเกตชั้นเรียนโดยคณะกรรมการในโรงเรียนพิชัยและผู้เชี่ยวชาญจาก
สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี
ผอ.สุนันทำ พำนิชผล ผศ. แฉล้ม วชิรพันธุ์สกุล
สังเกตชั้นเรียนครูสอนนำและครูร่วมพัฒนำ 6 มิถุนำยน 2556

11. ครูวิไลลักษณ์ เกตุนิ่ม ครูสควค
ครูทิพวัลย์ ศรีทวี ครูร่วมพัฒนำ

12. ครูนฤมล สุธำพรต ครูร่วมพัฒนำ
ครูอัญชลี จันจัด ครูผู้นำ

13. ผอ. สุนันทำ พำนิชผล และผศ.แฉล้ม วิชรพันธุ์สกุล
สรุปผลกำรสังเกตชั้นเรียน

14. คณะผู้เชี่ยวชาญของสสวท. สังเกตชั้นเรียนครูที่เข้าร่วมโครงการวิจัยบทเรียน
ที่โรงเรียนพิชัย 12 มิถุนายน 2556

15. 12 มิถุนำยน 2556

16. คณะผู้เชี่ยวชำญจำกสสวท. สังเกตชั้นเรียน
12 มิถุนำยน 2556

17. จัดกิจกรรมกำรเรียนกำรสอน
12 มิถุนำยน 2556

18. จัดกิจกรรมกำรเรียนกำรสอน
12 มิถุนำยน 2556

19. คณะผู้เชี่ยวชำญจำกสสวท. สังเกตชั้นเรียน
15 สิงหำคม 2556

20. จัดกิจกรรมกำรเรียนกำรสอน
15 สิงหำคม 2556

21. จัดกิจกรรมกำรเรียนกำรสอน
15 สิงหำคม 2556

22. คณะผู้เชี่ยวชำญจำกสสวท. สังเกตชั้นเรียน
15 สิงหำคม 2556

23. C - ประชุมให้คาแนะนาสะท้อนกลับหลังสังเกตชั้นเรียน โดยคณะกรรมการดาเนินงาน
คณะผู้เชี่ยวชาญของสสวท. สะท้อนบทเรียนของครูที่เข้าร่วมโครงการวิจัยบทเรียน
ที่โรงเรียนพิชัย 12 มิถุนายน 2556

24. A - ประชุมร่วมกันระหว่างคณะกรรมการกับครูร่วมพัฒนาเพื่อแก้ปัญหา/พัฒนาการเรียนการสอน
- ประชุมคณะกรรมการโครงการวิจัยบทเรียนในวิชาคณิตศาสตร์ของโรงเรียนเพื่อสรุปผลการ
ดาเนินการ
- พี่เลี้ยงวิชาการรายงานผลการปฏิบัติงานต่อ สสวท. โดยใช้แบบฟอร์มที่กาหนด

25. คณะผู้เชี่ยวชาญของสสวท. สะท้อนบทเรียนของครูที่เข้าร่วมโครงการวิจัยบทเรียน
ที่โรงเรียนพิชัย 15 สิงหาคม 2556

29. จากการไปศึกษาดูงานประเทศสิงคโปร์ วันที่ 22 กรกฎาคม 2556 ของโรงเรียนพิชัย
ประกอบด้วย นางสุนันทา พานิชผล นางรัศมี ธัญน้อมและนางสาวอัญชลี จันจัด
ที่ North Vista Primary School
ประชุมทางวิชาการในหัวข้อเรื่อง LESSON STUDY (LS) OPEN HOUSE
บรรยากาศในการจัดการเรียนการสอน แต่เป็นการสังเกตห้องเรียนจาลองบนเวที เป็นการ
จัดห้องเรียนจาลองกับนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 3 โดยนักเรียนนั่งเป็นกลุ่ม กลุ่มละ 4 – 5 คน
นักเรียนนั่งรอบโต๊ะในลักษณะที่สามารถจะมองเห็นกระดานที่ครูใช้สอนได้อย่างสะดวก มีการใช้
กระดานอัจฉริยะ (Interactive Board) ในการจัดการเรียนการสอน ครูมีความตั้งใจในการพัฒนาการ
เรียนการสอนสูงมาก เนื่องจากการทา Lesson study เป็ นกิจกรรมที่ค่อนข้างใช้เวลาในการ
ดาเนินการมากและใช้ครูเป็นจานวนมากในการทาและได้นามาพัฒนาการจัดการเรียนการสอนวิจัย
บทเรียน (LESSON STUDY) โรงเรียนพิชัย
เปรียบเทียบกำรจัดกำรเรียนกำรสอนประเทศสิงคโปร์ กับโรงเรียนของท่ำน
รำยกำร ประเทศไทย สำธำรณรัฐสิงคโปร์
การแบ่งกลุ่มในชั้น
เรียน
ไม่นิยมแบ่งกลุ่ม แบ่งกลุ่มนักเรียน กลุ่มละ 4-5 คน
การใช้คาถาม ใช้คาถามแบบชี้นา ใช้คาถามเพื่อให้นักเรียนคิดและ
ตอบ
ทักษะกระบวนการ เน้นเนื้อหา ไม่เน้นทักษะ
กระบวนการ
เน้นการใช้ทักษะกระบวนการ
อย่างชัดเจน
การสุ่มนักเรียน การเรียกชื่อ , จับสลาก ใช้โปรแกรมสาเร็จรูป
จานวนนักเรียน 50 – 55 คน
(เฉพาะโรงเรียนขนาดใหญ่)
40 -45 คน ทุกโรงเรียน
สัดส่วนครูต่อนักเรียน 1 : 20 1 : 10
ห้องประชุม/ต้อนรับ หรูหรา อลังการ สวยงาม เรียบง่าย