SlideShare a Scribd company logo
Улаанбаатар Их Сургууль
Бизнес менежментийн тэнхим

Зардлын бүртгэл
Лекц 10

Бүтээгдэхүүний өртөг тооцох
ажлын захиалгын арга

Хичээлийн индекс: BA 302
Хичээлийн кредит: 3
Судлах анги: СМ -3, НББ-3, ҮМ-3
Сэдвийн агуулга
I.

II.
III.

Ажлын захиалгын аргын онцлог, захиалгат
ажлын өртгийн хуудас
Ажлын захиалгын аргаар үйлдвэрлэлийн
зардлыг хуримтлуулан бүртгэж, өртөг тооцолт
Хаягдал,
гэмтэж
муудсан
бүтээгдэхүүн, гологдол бүтээгдэхүүний бүртгэл
Ажлын захиалгын аргын онцлог,
захиалгат ажлын өртгийн хуудас






Энэ аргын үед үйлдвэрлэлийн зардлуудыг
үйлдвэрлэсэн бүтээгдэхүүн, үйлчилгээ тус
бүрээр эсвэл худалдан авагчийн захиалга тус
бүрээр хуримтлуулан бүртгэж, үйлдвэрлэсэн
бүтээгдэхүүн, үйлчилгээний өртгийг тооцоолдог.
Ажлын захиалгын аргын үед худалдан авагчдын
захиалга нэг бүрээр захиалгат ажлын өртгийн
хуудас нээдэг.
Захиалгат ажлын өртгийн хуудас нь худалдан
авагчдын захиалга бүрээр нээсэн туслах
дэвтрийн дуусаагүй үйлдвэрлэл данс гэсэн үг
юм.
Ажлын захиалгын аргын онцлог,
захиалгат ажлын өртгийн хуудас


Захиалгат ажлын өртгийн хуудас нь 3 хэсгээс
бүрдэнэ.
1) Толгойн хэсэг
2) Үйлдвэрлэлийн өртгийн хэсэг
3) Төгсгөлийн хэсэг

•

•

Толгойн хэсэг
Толгойн
хэсэгт
ажлын
захиалгын
дугаар, худалдан авагчийн нэр, үйлдвэрлэгч
аж ахуйн нэгжийн нэр, байршил, захиалгаар
үйлдвэрлэх зүйлийн товч тайлбар, тоо
хэмжээ,
чанарын
шаардлага,
захиалга
өгсөн, ажил эхэлсэн, дуусгавар болсон огноо
гэсэн үзүүлэлтүүд байна.
Ажлын захиалгын аргын онцлог,
захиалгат ажлын өртгийн хуудас



Үйлдвэрлэлийн өртгийн хэсэг
Үйлдвэрлэлд ашигласан шууд материалын
зардлыг
сар өдөр, шаардах хуудасны
дугаараар нь, шууд хөдөлмөрийн зардлыг сар
өдрөөр нь, үйлдвэрлэлийн нэмэгдэл зардлыг
гүйцэтгэлд ноогдох төсөвлөсөн хэмжээгээр нь
тусган харуулна. Хэрвээ үйлдвэрлэлийн зардлыг
стандарт өртгөөр нь бүртгэдэг бол гүйцэтгэлийн
өртгийг түүнтэй зэрэгцүүлэх зай төгсгөлд нь
үлдээнэ.
Ажлын захиалгын аргын онцлог,
захиалгат ажлын өртгийн хуудас
Төгсгөлийн хэсэг
 Өртгийн хуудасны төгсгөлд борлуулах
үнэ, үйлдвэрлэлийн өртөг, удирдлагын ба
борлуулалтын зардал, ашиг алдагдлыг
тодорхойлон харуулна.

Ажлын захиалгын аргаар үйлдвэрлэлийн
зардлыг хуримтлуулан бүртгэж,
өртөг тооцолт


Ажлын захиалгын аргын үед үйлдвэрлэлийн
зардлуудыг захиалгат ажлын өртгийн хуудсын
тусламжтайгаар худалдан авагчдын захиалгат ажил
тус
бүрээр
ангилан
бүртгэж, бүтээгдэхүүн, үйлчилгээний нийт ба
нэгжийн өртгийг тооцоолдог. Тухайн захиалгын нийт
өртөг нь уг захиалгын өртгийн хуудсанд
хуримтлагдсан
үйлдвэрлэлийн
зардлуудын
нийлбэрээр, тайлант хугацаанд үйлдвэрлэсэн
бүтээгдэхүүний нийт өртөг нь бэлэн болгосон
захиалгуудын өртгийн хуудсанд хуримтлагдсан
зардлуудын нийлбэрээр, дуусаагүй үйлдвэрлэлийн
өртөг нь дуусгаагүй үлдсэн захиалгуудын өртгийн
хуудсанд хуримтлагдсан зардлуудын нийлбэрээр
тодорхойлогдоно.
Тухайн захиалгат ажил дуусмагц бэлэн
бүтээгдэхүүний агуулахад шилжүүлдэг
бол өртгөөр нь:
◦ Дт Бэлэн бүтээгдэхүүн
 Кт Дуусаагүй үйлдвэрлэл
 Бүтээгдэхүүнийг үйлдвэрлэж дуусмагц
хэрэглэгчдэд шууд ачуулдаг бол:
◦ Дт Борлуулсан бүтээгдэхүүний өртөг
 Кт Дуусаагүй үйлдвэрлэл
 гэсэн дансны бичилт хийнэ.

Хаягдал, гэмтэж муудсан
бүтээгдэхүүн, гологдол бүтээгдэхүүний
бүртгэл












Хаягдлын бүртгэл
Ажлын захиалгын арга ашиглаж өртөг тооцож байгаа
нөхцөлд хаягдал гарвал дараах 2 хувилбарын аль
нэгээр бүртгэлд тусгана.
Хаягдал хэвийн хэмжээнд гарсан бол түүнийг
тусгайлан бүртгэхгүйгээр борлуулах үед нь:
Дт Мөнгөн хөрөнгө / Авлага
Кт Хаягдал бүтээгдэхүүний борлуулалт
Кт Борлуулсан бүтээгдэхүүний өртөг
Кт Үйлдвэрлэлийн нэмэгдэл зардал
Кт Бусад орлого
2.

3.

Хэрвээ хаягдал нь хэвийн хэмжээнээс
хэтэрсэн их хэмжээтэй гарвал тусгайлан
нярвын хяналтанд өгч хадгалуулан “Хаягдал
материал” дансны Дт-д борлуулах боломжтой
үнээр нь үнэлж дээр дурдсан 4 дансны аль
нэг болон ДҮ дансны Кт-ээс бичилт хийж
орлого болгоно.
Хаягдал материалыг борлуулах үед хаягдал
материалыг орлого болгосон үнэ, борлуулсан
үнийн хооронд зөрүү гарч болох ба уг
зөрүүгийн
дүнгээр
“Хаягдлын
борлуулалт”,
“Дуусаагүй
үйлдвэрлэл”,
“ҮНЗ”,
“Борлуулсан
бүтээгдэхүүний
өртөг”,
“Бусад
орлого”
дансуудад “Хаягдал материал” данснаас
нэмэгдүүлэх буюу хорогдуулах залруулах
бичилт хийнэ.
Гэмтэж муудсан бэлэн бүтээгдэхүүний бүртгэл
 Гэмтэж муудсан бүтээгдэхүүний өртгийг тооцож
бүртгэлд тусгахдаа гэмтлийг дараах байдлаар
ангилж бүртгэнэ.
 Нэг. Гэмтэл муудалт хэвийн боловч ажил тус
бүрээр нийтлэг бус гардаг бол гэмтэж муудсан
бүтээгдэхүүний цэвэр боломжит үнээс хэтэрсэн
зөрүүг ҮНЗ дансны Дт-д гэмтэж муудсан
бүтээгдэхүүн гэсэн дэлгэрэнгүй бүртгэлээр ДҮ
дансны Кт-ээс бичиж өгнө. Хэвийн гэмтлийн
өртгийг өмнөх туршлагадаа үндэслэн урьдчилан
тооцож, ҮНЗ-ын урьдчилан тогтоосон төсөвт
тусгаж өгнө.





Жишээ: захиалгаар аяга үйлдвэрлэдэг жижиг
үйлдвэр сард 25000ш аяга үйлдвэрлэх хүчин
чадалтай. Гэмтэл нийтлэг бус байдлаар гардаг.
Нэг аяганд 5 төгрөгийн гэмтэл урьдчилан
тогтоосон
хэмжээгээр
гардаг.
Нэг
аяга
үйлдвэрлэхэд гарах шууд материалын зардал 100
төгрөг, шууд хөдөлмөрийн зардал 50 төгрөг, ҮНЗ
40 төгрөг байсан гэж үзье. Тайлант сард 20000ш
аяга үйлдвэрлэсэн.
Дт ДҮ
3800000
◦ Кт ТЭМат (20000х100¥ )
◦ Кт Цалингийн тооцоо (20000х50¥ )
◦ Кт ҮНЗ (20000х40¥ )

2000000
1000000
800000
Хаягдал, гэмтэж муудсан
бүтээгдэхүүн, гологдол бүтээгдэхүүний
бүртгэл


Ãîëîãäîëòîé ÒÝÌàò õýðýãëýñíýýñ áîëæ ñàðûí
òóðøèä 100ø àÿãà ãýìòýëòýé ãàðñàí. Ýäãýýð
àÿãûã çàõ çýýë äýýð 120òºãðºãººð áîðëóóëàõ
áîëîìæòîé
◦ Äò Ãýìòýëòýé á¿òýýãäýõ¿¿í (120õ100)
◦ Äò ¯ÍÇ-ãýì/á¿ò/àëäàãäàë (190-120)õ100

12000
7000

 Êò į (190õ100 )
19000


¯ëäñýí õýâèéí á¿òýýãäýõ¿¿íèéã îðëîãî áîëãîõ
áè èëò:
◦ Äò ÁÁ¿ò (19900øõ190¥)
 Êò į
3781000

3781000




Хоёр. Гэмтэл муудалт хэвийн бус, урьдчилан
тооцож байгаагүй нөхцөл байдлаас болсон
тохиолдолд гэмтэлтэй бүтээгдэхүүний өртгийг
хэвийн боловч нийтлэг бус гэмтлийн нэг адил
бүртгэлд тусгана.
Харин урьдчилан ийм гэмтэл гарна гэдгийг
тооцоолоогүй учраас түүнд ноогдох зардлыг
ҮНЗ-ын
урьдчилан
тогтоосон
нормд
оруулан, зардлын төсөвт тусгах бололцоогүй
юм.




Гурав. Гэмтэл муудалт хэвийн, ажил тус бүрээр
нийтлэг гардаг байж болно. Ийм үед гэмтсэн
бүтээгдэхүүний цэвэр боломжит үнээс хэтэрсэн
зөрүүг
ажлын
өртөгт
шингээж,
ҮНЗ-ын
хэмжээнээс хасна.
Дөрөв. Гэмтэл согог нь худалдан авагчийн
шаардлагаар үүсэн гарч болно


Ийм
нөхцөлд
гэмтэлтэй
бүтээгдэхүүнийг
борлуулж болох үнээр нь үнэлэн орлогод
авч, түүнээс илүү гарсан өртгийг дээрх аргуудын
нэг адил ҮНЗ дансанд биш, борлуулсан
бүтээгдэхүүний
өртөг
дансны
Дт-д
тусгаж, төлбөр хийгдэх үед уг өртгийг худалдан
авагчаар нөхөн төлүүлж авна.
Гологдол бүтээгдэхүүний бүртгэл:
Үйлдвэрлэлийн
явцад
гарсан
гологдол
бүтээгдэхүүний нэмэлт материал, цалин, ҮНЗ
гарган засч борлуулна. Уг нэмэлт зардлуудыг
дараах 2 аргын аль нэгээр бүртгэлд тусгана.
Үүнд:
Нэг. Хэрвээ гологдол ажил нь хэвийн, ажил тус
бүрээр нийтлэг бус гардаг эсвэл урьдчилан
тооцоолоогүй байдлаар гарсан бол уг гологдол
бүтээгдэхүүнийг засахтай холбогдон гарсан
нэмэгдэл зардлыг ҮНЗ дансанд тусгана.









Хэвийн гологдлын өртгийг өмнөх туршлагадаа
үндэслэн тооцож, гологдлыг засахтай холбогдон
гарах зардлыг ҮНЗ-ын төсөвт оруулна.
Хэрвээ гологдол бүтээгдэхүүний өртгийг ҮНЗын төсөвт оруулаагүй бол гологдлыг засахтай
холбогдсон зардлыг төсөвлөсөн хэмжээнээс
хэтэрсэн ҮНЗ-ын зөрүүгээр тооцно.
Ашигласан материал









А. Еркеш, О.Нүржигмаа “Нягтлан бодох
бүртгэл” УБ хот 2008 он
Ц. Баянмөнх “Зардал, удирдлагын нягтлан
бодох бүртгэл” (нэгдүгээр дэвтэр) УБ хот 2005
он
Г. Алтанзаяа, Г. Мөнхзул “Зардлын бүртгэл” УБ
хот 2001 он
Н. Агваан “Нягтлан бодох бүртгэл” УБ хот 2004
он
Асри Хаммер “Зардлын нягтлан бодох
бүртгэл” УБ хот 2000 он
Barfield Raiborn Kinney “Cost accounting”
1998 year

More Related Content

What's hot

технологийн үе шатны аргаар өртөг тооцох
технологийн үе шатны аргаар өртөг тооцохтехнологийн үе шатны аргаар өртөг тооцох
технологийн үе шатны аргаар өртөг тооцох
Enebish Vandandulam
 
стандарт өртгийн бүртгэл
стандарт өртгийн бүртгэлстандарт өртгийн бүртгэл
стандарт өртгийн бүртгэл
Enebish Vandandulam
 
бараа материалын бүртгэл
бараа материалын бүртгэлбараа материалын бүртгэл
бараа материалын бүртгэл
Enebish Vandandulam
 
Lecture 11,12
Lecture 11,12Lecture 11,12
Lecture 11,12Bbujee
 
ажлын захиалагын аргаар өртөг тооцох
ажлын захиалагын аргаар өртөг тооцохажлын захиалагын аргаар өртөг тооцох
ажлын захиалагын аргаар өртөг тооцох
Enebish Vandandulam
 
Lecture 3
Lecture 3Lecture 3
Lecture 3Bbujee
 
Зардлын бүртгэл Лекц 8,9
Зардлын бүртгэл Лекц 8,9Зардлын бүртгэл Лекц 8,9
Зардлын бүртгэл Лекц 8,9
Bbujee
 
Lecture №9,10,11,12
Lecture №9,10,11,12Lecture №9,10,11,12
Lecture №9,10,11,12ariunubu
 
07 revenue cycle
07 revenue cycle07 revenue cycle
07 revenue cycle
unenbat4411
 
Зардлын бүртгэл Лекц 2
Зардлын бүртгэл Лекц 2Зардлын бүртгэл Лекц 2
Зардлын бүртгэл Лекц 2
Bbujee
 
Batjargal orlogo huleen zuwshuurult орлого хүлээн зөвшөөрөлт
Batjargal orlogo huleen zuwshuurult орлого хүлээн зөвшөөрөлтBatjargal orlogo huleen zuwshuurult орлого хүлээн зөвшөөрөлт
Batjargal orlogo huleen zuwshuurult орлого хүлээн зөвшөөрөлтBachkana Enhbat
 
Санхүү, НББ-ийн мэдээллийн систем
Санхүү, НББ-ийн мэдээллийн системСанхүү, НББ-ийн мэдээллийн систем
Санхүү, НББ-ийн мэдээллийн систем
E-Gazarchin Online University
 
Зардлын бүртгэл Лекц 4
Зардлын бүртгэл Лекц 4Зардлын бүртгэл Лекц 4
Зардлын бүртгэл Лекц 4
Bbujee
 
Лекц №10 Нэгж бүтээгдэхүүний өртөг тооцох аргууд
Лекц №10 Нэгж бүтээгдэхүүний өртөг тооцох аргуудЛекц №10 Нэгж бүтээгдэхүүний өртөг тооцох аргууд
Лекц №10 Нэгж бүтээгдэхүүний өртөг тооцох аргууд
Хотгойд Шанж Болдбаатар Ууганбаяр
 
Lecture №13,14,15,16
Lecture №13,14,15,16Lecture №13,14,15,16
Lecture №13,14,15,16ariunubu
 
Lecture №5,6,7,8
Lecture №5,6,7,8Lecture №5,6,7,8
Lecture №5,6,7,8ariunubu
 
Сангийн сайдын 2010 оны 388 дугаар тушаал
Сангийн сайдын 2010 оны  388 дугаар тушаалСангийн сайдын 2010 оны  388 дугаар тушаал
Сангийн сайдын 2010 оны 388 дугаар тушаал
Munkh Orgil
 
Дунд шатны НББ
Дунд шатны НББДунд шатны НББ
Дунд шатны НББoyunsuren84
 
зардал өртгийн тухай ойлголт
зардал өртгийн тухай ойлголтзардал өртгийн тухай ойлголт
зардал өртгийн тухай ойлголт
Enebish Vandandulam
 

What's hot (20)

технологийн үе шатны аргаар өртөг тооцох
технологийн үе шатны аргаар өртөг тооцохтехнологийн үе шатны аргаар өртөг тооцох
технологийн үе шатны аргаар өртөг тооцох
 
стандарт өртгийн бүртгэл
стандарт өртгийн бүртгэлстандарт өртгийн бүртгэл
стандарт өртгийн бүртгэл
 
бараа материалын бүртгэл
бараа материалын бүртгэлбараа материалын бүртгэл
бараа материалын бүртгэл
 
Lecture 11,12
Lecture 11,12Lecture 11,12
Lecture 11,12
 
ажлын захиалагын аргаар өртөг тооцох
ажлын захиалагын аргаар өртөг тооцохажлын захиалагын аргаар өртөг тооцох
ажлын захиалагын аргаар өртөг тооцох
 
Lecture 3
Lecture 3Lecture 3
Lecture 3
 
Зардлын бүртгэл Лекц 8,9
Зардлын бүртгэл Лекц 8,9Зардлын бүртгэл Лекц 8,9
Зардлын бүртгэл Лекц 8,9
 
Lecture №9,10,11,12
Lecture №9,10,11,12Lecture №9,10,11,12
Lecture №9,10,11,12
 
07 revenue cycle
07 revenue cycle07 revenue cycle
07 revenue cycle
 
НББОУС-21
НББОУС-21НББОУС-21
НББОУС-21
 
Зардлын бүртгэл Лекц 2
Зардлын бүртгэл Лекц 2Зардлын бүртгэл Лекц 2
Зардлын бүртгэл Лекц 2
 
Batjargal orlogo huleen zuwshuurult орлого хүлээн зөвшөөрөлт
Batjargal orlogo huleen zuwshuurult орлого хүлээн зөвшөөрөлтBatjargal orlogo huleen zuwshuurult орлого хүлээн зөвшөөрөлт
Batjargal orlogo huleen zuwshuurult орлого хүлээн зөвшөөрөлт
 
Санхүү, НББ-ийн мэдээллийн систем
Санхүү, НББ-ийн мэдээллийн системСанхүү, НББ-ийн мэдээллийн систем
Санхүү, НББ-ийн мэдээллийн систем
 
Зардлын бүртгэл Лекц 4
Зардлын бүртгэл Лекц 4Зардлын бүртгэл Лекц 4
Зардлын бүртгэл Лекц 4
 
Лекц №10 Нэгж бүтээгдэхүүний өртөг тооцох аргууд
Лекц №10 Нэгж бүтээгдэхүүний өртөг тооцох аргуудЛекц №10 Нэгж бүтээгдэхүүний өртөг тооцох аргууд
Лекц №10 Нэгж бүтээгдэхүүний өртөг тооцох аргууд
 
Lecture №13,14,15,16
Lecture №13,14,15,16Lecture №13,14,15,16
Lecture №13,14,15,16
 
Lecture №5,6,7,8
Lecture №5,6,7,8Lecture №5,6,7,8
Lecture №5,6,7,8
 
Сангийн сайдын 2010 оны 388 дугаар тушаал
Сангийн сайдын 2010 оны  388 дугаар тушаалСангийн сайдын 2010 оны  388 дугаар тушаал
Сангийн сайдын 2010 оны 388 дугаар тушаал
 
Дунд шатны НББ
Дунд шатны НББДунд шатны НББ
Дунд шатны НББ
 
зардал өртгийн тухай ойлголт
зардал өртгийн тухай ойлголтзардал өртгийн тухай ойлголт
зардал өртгийн тухай ойлголт
 

Similar to Lecture 10

Зардлын бүртгэл Лекц 10
Зардлын бүртгэл Лекц 10Зардлын бүртгэл Лекц 10
Зардлын бүртгэл Лекц 10
Bbujee
 
Зардлын бүртгэл Лекц 13. 14
Зардлын бүртгэл Лекц 13. 14Зардлын бүртгэл Лекц 13. 14
Зардлын бүртгэл Лекц 13. 14
Bbujee
 
Sedev 7 unshih
Sedev 7 unshihSedev 7 unshih
Lecture 15,16
Lecture 15,16Lecture 15,16
Lecture 15,16Bbujee
 
Lecture 2
Lecture 2Lecture 2
Lecture 2Bbujee
 
Chap001 ¦ч¦-tа¦+¦¬tл¦- ¦-tпtаt⦦tн¦¬¦¬¦¦¦- tвtгtе¦-¦¦ ¦-¦¦¦¬¦¦¦-¦¬tв
Chap001 ¦ч¦-tа¦+¦¬tл¦- ¦-tпtаt⦦tн¦¬¦¬¦¦¦- tвtгtе¦-¦¦ ¦-¦¦¦¬¦¦¦-¦¬tвChap001 ¦ч¦-tа¦+¦¬tл¦- ¦-tпtаt⦦tн¦¬¦¬¦¦¦- tвtгtе¦-¦¦ ¦-¦¦¦¬¦¦¦-¦¬tв
Chap001 ¦ч¦-tа¦+¦¬tл¦- ¦-tпtаt⦦tн¦¬¦¬¦¦¦- tвtгtе¦-¦¦ ¦-¦¦¦¬¦¦¦-¦¬tвzulaat
 
Chap001 ¦ч¦-tа¦+¦¬tл¦- ¦-tпtаt⦦tн¦¬¦¬¦¦¦- tвtгtе¦-¦¦ ¦-¦¦¦¬¦¦¦-¦¬tв
Chap001 ¦ч¦-tа¦+¦¬tл¦- ¦-tпtаt⦦tн¦¬¦¬¦¦¦- tвtгtе¦-¦¦ ¦-¦¦¦¬¦¦¦-¦¬tвChap001 ¦ч¦-tа¦+¦¬tл¦- ¦-tпtаt⦦tн¦¬¦¬¦¦¦- tвtгtе¦-¦¦ ¦-¦¦¦¬¦¦¦-¦¬tв
Chap001 ¦ч¦-tа¦+¦¬tл¦- ¦-tпtаt⦦tн¦¬¦¬¦¦¦- tвtгtе¦-¦¦ ¦-¦¦¦¬¦¦¦-¦¬tвbaagiizul
 
зардлын ангилал, зардлын динамик шинжилгээ
зардлын ангилал, зардлын динамик шинжилгээзардлын ангилал, зардлын динамик шинжилгээ
зардлын ангилал, зардлын динамик шинжилгээ
Enebish Vandandulam
 
15 uildverleliin tsikl
15 uildverleliin tsikl15 uildverleliin tsikl
15 uildverleliin tsikl
GurragchaaIshnavaan
 
Master tosov burdel
Master tosov burdelMaster tosov burdel
Master tosov burdel
BolorchimegBatburen
 
Нягтлан бодох бүртгэлийн үндэс хичээл 10 ШИДС
Нягтлан бодох бүртгэлийн үндэс хичээл  10 ШИДС Нягтлан бодох бүртгэлийн үндэс хичээл  10 ШИДС
Нягтлан бодох бүртгэлийн үндэс хичээл 10 ШИДС Chuluun Zulaa
 
Cost L1
Cost L1Cost L1
Yalgaa khud ba uild baiguullag
Yalgaa khud ba uild baiguullagYalgaa khud ba uild baiguullag
Yalgaa khud ba uild baiguullag
Ю. Янжинлхам
 
санхүүгийн ахисан түвшний бүртгэл
санхүүгийн ахисан түвшний бүртгэлсанхүүгийн ахисан түвшний бүртгэл
санхүүгийн ахисан түвшний бүртгэлEnebish Vandandulam
 
Nbbism biydaalt 2 hevleh
Nbbism biydaalt 2 hevlehNbbism biydaalt 2 hevleh
Nbbism biydaalt 2 hevlehTengis Batsukh
 

Similar to Lecture 10 (20)

Зардлын бүртгэл Лекц 10
Зардлын бүртгэл Лекц 10Зардлын бүртгэл Лекц 10
Зардлын бүртгэл Лекц 10
 
Зардлын бүртгэл Лекц 13. 14
Зардлын бүртгэл Лекц 13. 14Зардлын бүртгэл Лекц 13. 14
Зардлын бүртгэл Лекц 13. 14
 
Sedev 7 unshih
Sedev 7 unshihSedev 7 unshih
Sedev 7 unshih
 
Lecture 15,16
Lecture 15,16Lecture 15,16
Lecture 15,16
 
Lecture 2
Lecture 2Lecture 2
Lecture 2
 
лекц 7
лекц 7лекц 7
лекц 7
 
Amraagiin zardal
Amraagiin  zardalAmraagiin  zardal
Amraagiin zardal
 
Chap001 ¦ч¦-tа¦+¦¬tл¦- ¦-tпtаt⦦tн¦¬¦¬¦¦¦- tвtгtе¦-¦¦ ¦-¦¦¦¬¦¦¦-¦¬tв
Chap001 ¦ч¦-tа¦+¦¬tл¦- ¦-tпtаt⦦tн¦¬¦¬¦¦¦- tвtгtе¦-¦¦ ¦-¦¦¦¬¦¦¦-¦¬tвChap001 ¦ч¦-tа¦+¦¬tл¦- ¦-tпtаt⦦tн¦¬¦¬¦¦¦- tвtгtе¦-¦¦ ¦-¦¦¦¬¦¦¦-¦¬tв
Chap001 ¦ч¦-tа¦+¦¬tл¦- ¦-tпtаt⦦tн¦¬¦¬¦¦¦- tвtгtе¦-¦¦ ¦-¦¦¦¬¦¦¦-¦¬tв
 
Chap001 ¦ч¦-tа¦+¦¬tл¦- ¦-tпtаt⦦tн¦¬¦¬¦¦¦- tвtгtе¦-¦¦ ¦-¦¦¦¬¦¦¦-¦¬tв
Chap001 ¦ч¦-tа¦+¦¬tл¦- ¦-tпtаt⦦tн¦¬¦¬¦¦¦- tвtгtе¦-¦¦ ¦-¦¦¦¬¦¦¦-¦¬tвChap001 ¦ч¦-tа¦+¦¬tл¦- ¦-tпtаt⦦tн¦¬¦¬¦¦¦- tвtгtе¦-¦¦ ¦-¦¦¦¬¦¦¦-¦¬tв
Chap001 ¦ч¦-tа¦+¦¬tл¦- ¦-tпtаt⦦tн¦¬¦¬¦¦¦- tвtгtе¦-¦¦ ¦-¦¦¦¬¦¦¦-¦¬tв
 
зардлын ангилал, зардлын динамик шинжилгээ
зардлын ангилал, зардлын динамик шинжилгээзардлын ангилал, зардлын динамик шинжилгээ
зардлын ангилал, зардлын динамик шинжилгээ
 
15 uildverleliin tsikl
15 uildverleliin tsikl15 uildverleliin tsikl
15 uildverleliin tsikl
 
Master tosov burdel
Master tosov burdelMaster tosov burdel
Master tosov burdel
 
Нягтлан бодох бүртгэлийн үндэс хичээл 10 ШИДС
Нягтлан бодох бүртгэлийн үндэс хичээл  10 ШИДС Нягтлан бодох бүртгэлийн үндэс хичээл  10 ШИДС
Нягтлан бодох бүртгэлийн үндэс хичээл 10 ШИДС
 
Nbb
NbbNbb
Nbb
 
Xx xxx1
Xx xxx1Xx xxx1
Xx xxx1
 
Sb 5 bm
Sb 5 bmSb 5 bm
Sb 5 bm
 
Cost L1
Cost L1Cost L1
Cost L1
 
Yalgaa khud ba uild baiguullag
Yalgaa khud ba uild baiguullagYalgaa khud ba uild baiguullag
Yalgaa khud ba uild baiguullag
 
санхүүгийн ахисан түвшний бүртгэл
санхүүгийн ахисан түвшний бүртгэлсанхүүгийн ахисан түвшний бүртгэл
санхүүгийн ахисан түвшний бүртгэл
 
Nbbism biydaalt 2 hevleh
Nbbism biydaalt 2 hevlehNbbism biydaalt 2 hevleh
Nbbism biydaalt 2 hevleh
 

More from Bbujee

NBB Lecture 9
NBB Lecture 9NBB Lecture 9
NBB Lecture 9
Bbujee
 
NBB Lecture 10
NBB Lecture 10NBB Lecture 10
NBB Lecture 10
Bbujee
 
NBB Lecture 11
NBB Lecture 11NBB Lecture 11
NBB Lecture 11
Bbujee
 
NBB Lecture 12
NBB Lecture 12NBB Lecture 12
NBB Lecture 12
Bbujee
 
NBB Lecture 13
NBB Lecture 13NBB Lecture 13
NBB Lecture 13
Bbujee
 
NBB Lecture 14
NBB Lecture 14NBB Lecture 14
NBB Lecture 14
Bbujee
 
NBB Lecture 15
NBB Lecture 15NBB Lecture 15
NBB Lecture 15
Bbujee
 
Зардлын бүртгэл тест
Зардлын бүртгэл тестЗардлын бүртгэл тест
Зардлын бүртгэл тест
Bbujee
 
Financial management lecture 6
Financial management lecture 6Financial management lecture 6
Financial management lecture 6
Bbujee
 
Financial management lecture 14, 15
Financial management lecture 14, 15Financial management lecture 14, 15
Financial management lecture 14, 15
Bbujee
 
Financial management lecture 12, 13
Financial management lecture 12, 13Financial management lecture 12, 13
Financial management lecture 12, 13
Bbujee
 
Financial management lecture 11
Financial management lecture 11Financial management lecture 11
Financial management lecture 11
Bbujee
 
Financial management lecture 9, 10
Financial management lecture 9, 10Financial management lecture 9, 10
Financial management lecture 9, 10
Bbujee
 
Financial management lecture 8
Financial management lecture 8Financial management lecture 8
Financial management lecture 8
Bbujee
 
Financial management lecture 7
Financial management lecture 7Financial management lecture 7
Financial management lecture 7
Bbujee
 
Financial management lecture 5
Financial management lecture 5Financial management lecture 5
Financial management lecture 5
Bbujee
 
Financial management lecture 4
Financial management lecture 4Financial management lecture 4
Financial management lecture 4
Bbujee
 
Financial management lecture 3
Financial management lecture 3Financial management lecture 3
Financial management lecture 3
Bbujee
 
Зардлын бүртгэл Лекц 7
Зардлын бүртгэл Лекц 7Зардлын бүртгэл Лекц 7
Зардлын бүртгэл Лекц 7
Bbujee
 
Udirtgal hicheel lecture 1
Udirtgal hicheel lecture 1Udirtgal hicheel lecture 1
Udirtgal hicheel lecture 1
Bbujee
 

More from Bbujee (20)

NBB Lecture 9
NBB Lecture 9NBB Lecture 9
NBB Lecture 9
 
NBB Lecture 10
NBB Lecture 10NBB Lecture 10
NBB Lecture 10
 
NBB Lecture 11
NBB Lecture 11NBB Lecture 11
NBB Lecture 11
 
NBB Lecture 12
NBB Lecture 12NBB Lecture 12
NBB Lecture 12
 
NBB Lecture 13
NBB Lecture 13NBB Lecture 13
NBB Lecture 13
 
NBB Lecture 14
NBB Lecture 14NBB Lecture 14
NBB Lecture 14
 
NBB Lecture 15
NBB Lecture 15NBB Lecture 15
NBB Lecture 15
 
Зардлын бүртгэл тест
Зардлын бүртгэл тестЗардлын бүртгэл тест
Зардлын бүртгэл тест
 
Financial management lecture 6
Financial management lecture 6Financial management lecture 6
Financial management lecture 6
 
Financial management lecture 14, 15
Financial management lecture 14, 15Financial management lecture 14, 15
Financial management lecture 14, 15
 
Financial management lecture 12, 13
Financial management lecture 12, 13Financial management lecture 12, 13
Financial management lecture 12, 13
 
Financial management lecture 11
Financial management lecture 11Financial management lecture 11
Financial management lecture 11
 
Financial management lecture 9, 10
Financial management lecture 9, 10Financial management lecture 9, 10
Financial management lecture 9, 10
 
Financial management lecture 8
Financial management lecture 8Financial management lecture 8
Financial management lecture 8
 
Financial management lecture 7
Financial management lecture 7Financial management lecture 7
Financial management lecture 7
 
Financial management lecture 5
Financial management lecture 5Financial management lecture 5
Financial management lecture 5
 
Financial management lecture 4
Financial management lecture 4Financial management lecture 4
Financial management lecture 4
 
Financial management lecture 3
Financial management lecture 3Financial management lecture 3
Financial management lecture 3
 
Зардлын бүртгэл Лекц 7
Зардлын бүртгэл Лекц 7Зардлын бүртгэл Лекц 7
Зардлын бүртгэл Лекц 7
 
Udirtgal hicheel lecture 1
Udirtgal hicheel lecture 1Udirtgal hicheel lecture 1
Udirtgal hicheel lecture 1
 

Lecture 10

  • 1. Улаанбаатар Их Сургууль Бизнес менежментийн тэнхим Зардлын бүртгэл Лекц 10 Бүтээгдэхүүний өртөг тооцох ажлын захиалгын арга Хичээлийн индекс: BA 302 Хичээлийн кредит: 3 Судлах анги: СМ -3, НББ-3, ҮМ-3
  • 2. Сэдвийн агуулга I. II. III. Ажлын захиалгын аргын онцлог, захиалгат ажлын өртгийн хуудас Ажлын захиалгын аргаар үйлдвэрлэлийн зардлыг хуримтлуулан бүртгэж, өртөг тооцолт Хаягдал, гэмтэж муудсан бүтээгдэхүүн, гологдол бүтээгдэхүүний бүртгэл
  • 3. Ажлын захиалгын аргын онцлог, захиалгат ажлын өртгийн хуудас    Энэ аргын үед үйлдвэрлэлийн зардлуудыг үйлдвэрлэсэн бүтээгдэхүүн, үйлчилгээ тус бүрээр эсвэл худалдан авагчийн захиалга тус бүрээр хуримтлуулан бүртгэж, үйлдвэрлэсэн бүтээгдэхүүн, үйлчилгээний өртгийг тооцоолдог. Ажлын захиалгын аргын үед худалдан авагчдын захиалга нэг бүрээр захиалгат ажлын өртгийн хуудас нээдэг. Захиалгат ажлын өртгийн хуудас нь худалдан авагчдын захиалга бүрээр нээсэн туслах дэвтрийн дуусаагүй үйлдвэрлэл данс гэсэн үг юм.
  • 4. Ажлын захиалгын аргын онцлог, захиалгат ажлын өртгийн хуудас  Захиалгат ажлын өртгийн хуудас нь 3 хэсгээс бүрдэнэ. 1) Толгойн хэсэг 2) Үйлдвэрлэлийн өртгийн хэсэг 3) Төгсгөлийн хэсэг • • Толгойн хэсэг Толгойн хэсэгт ажлын захиалгын дугаар, худалдан авагчийн нэр, үйлдвэрлэгч аж ахуйн нэгжийн нэр, байршил, захиалгаар үйлдвэрлэх зүйлийн товч тайлбар, тоо хэмжээ, чанарын шаардлага, захиалга өгсөн, ажил эхэлсэн, дуусгавар болсон огноо гэсэн үзүүлэлтүүд байна.
  • 5. Ажлын захиалгын аргын онцлог, захиалгат ажлын өртгийн хуудас   Үйлдвэрлэлийн өртгийн хэсэг Үйлдвэрлэлд ашигласан шууд материалын зардлыг сар өдөр, шаардах хуудасны дугаараар нь, шууд хөдөлмөрийн зардлыг сар өдрөөр нь, үйлдвэрлэлийн нэмэгдэл зардлыг гүйцэтгэлд ноогдох төсөвлөсөн хэмжээгээр нь тусган харуулна. Хэрвээ үйлдвэрлэлийн зардлыг стандарт өртгөөр нь бүртгэдэг бол гүйцэтгэлийн өртгийг түүнтэй зэрэгцүүлэх зай төгсгөлд нь үлдээнэ.
  • 6. Ажлын захиалгын аргын онцлог, захиалгат ажлын өртгийн хуудас Төгсгөлийн хэсэг  Өртгийн хуудасны төгсгөлд борлуулах үнэ, үйлдвэрлэлийн өртөг, удирдлагын ба борлуулалтын зардал, ашиг алдагдлыг тодорхойлон харуулна. 
  • 7. Ажлын захиалгын аргаар үйлдвэрлэлийн зардлыг хуримтлуулан бүртгэж, өртөг тооцолт  Ажлын захиалгын аргын үед үйлдвэрлэлийн зардлуудыг захиалгат ажлын өртгийн хуудсын тусламжтайгаар худалдан авагчдын захиалгат ажил тус бүрээр ангилан бүртгэж, бүтээгдэхүүн, үйлчилгээний нийт ба нэгжийн өртгийг тооцоолдог. Тухайн захиалгын нийт өртөг нь уг захиалгын өртгийн хуудсанд хуримтлагдсан үйлдвэрлэлийн зардлуудын нийлбэрээр, тайлант хугацаанд үйлдвэрлэсэн бүтээгдэхүүний нийт өртөг нь бэлэн болгосон захиалгуудын өртгийн хуудсанд хуримтлагдсан зардлуудын нийлбэрээр, дуусаагүй үйлдвэрлэлийн өртөг нь дуусгаагүй үлдсэн захиалгуудын өртгийн хуудсанд хуримтлагдсан зардлуудын нийлбэрээр тодорхойлогдоно.
  • 8. Тухайн захиалгат ажил дуусмагц бэлэн бүтээгдэхүүний агуулахад шилжүүлдэг бол өртгөөр нь: ◦ Дт Бэлэн бүтээгдэхүүн  Кт Дуусаагүй үйлдвэрлэл  Бүтээгдэхүүнийг үйлдвэрлэж дуусмагц хэрэглэгчдэд шууд ачуулдаг бол: ◦ Дт Борлуулсан бүтээгдэхүүний өртөг  Кт Дуусаагүй үйлдвэрлэл  гэсэн дансны бичилт хийнэ. 
  • 9. Хаягдал, гэмтэж муудсан бүтээгдэхүүн, гологдол бүтээгдэхүүний бүртгэл         Хаягдлын бүртгэл Ажлын захиалгын арга ашиглаж өртөг тооцож байгаа нөхцөлд хаягдал гарвал дараах 2 хувилбарын аль нэгээр бүртгэлд тусгана. Хаягдал хэвийн хэмжээнд гарсан бол түүнийг тусгайлан бүртгэхгүйгээр борлуулах үед нь: Дт Мөнгөн хөрөнгө / Авлага Кт Хаягдал бүтээгдэхүүний борлуулалт Кт Борлуулсан бүтээгдэхүүний өртөг Кт Үйлдвэрлэлийн нэмэгдэл зардал Кт Бусад орлого
  • 10. 2. 3. Хэрвээ хаягдал нь хэвийн хэмжээнээс хэтэрсэн их хэмжээтэй гарвал тусгайлан нярвын хяналтанд өгч хадгалуулан “Хаягдал материал” дансны Дт-д борлуулах боломжтой үнээр нь үнэлж дээр дурдсан 4 дансны аль нэг болон ДҮ дансны Кт-ээс бичилт хийж орлого болгоно. Хаягдал материалыг борлуулах үед хаягдал материалыг орлого болгосон үнэ, борлуулсан үнийн хооронд зөрүү гарч болох ба уг зөрүүгийн дүнгээр “Хаягдлын борлуулалт”, “Дуусаагүй үйлдвэрлэл”, “ҮНЗ”, “Борлуулсан бүтээгдэхүүний өртөг”, “Бусад орлого” дансуудад “Хаягдал материал” данснаас нэмэгдүүлэх буюу хорогдуулах залруулах бичилт хийнэ.
  • 11. Гэмтэж муудсан бэлэн бүтээгдэхүүний бүртгэл  Гэмтэж муудсан бүтээгдэхүүний өртгийг тооцож бүртгэлд тусгахдаа гэмтлийг дараах байдлаар ангилж бүртгэнэ.  Нэг. Гэмтэл муудалт хэвийн боловч ажил тус бүрээр нийтлэг бус гардаг бол гэмтэж муудсан бүтээгдэхүүний цэвэр боломжит үнээс хэтэрсэн зөрүүг ҮНЗ дансны Дт-д гэмтэж муудсан бүтээгдэхүүн гэсэн дэлгэрэнгүй бүртгэлээр ДҮ дансны Кт-ээс бичиж өгнө. Хэвийн гэмтлийн өртгийг өмнөх туршлагадаа үндэслэн урьдчилан тооцож, ҮНЗ-ын урьдчилан тогтоосон төсөвт тусгаж өгнө. 
  • 12.   Жишээ: захиалгаар аяга үйлдвэрлэдэг жижиг үйлдвэр сард 25000ш аяга үйлдвэрлэх хүчин чадалтай. Гэмтэл нийтлэг бус байдлаар гардаг. Нэг аяганд 5 төгрөгийн гэмтэл урьдчилан тогтоосон хэмжээгээр гардаг. Нэг аяга үйлдвэрлэхэд гарах шууд материалын зардал 100 төгрөг, шууд хөдөлмөрийн зардал 50 төгрөг, ҮНЗ 40 төгрөг байсан гэж үзье. Тайлант сард 20000ш аяга үйлдвэрлэсэн. Дт ДҮ 3800000 ◦ Кт ТЭМат (20000х100¥ ) ◦ Кт Цалингийн тооцоо (20000х50¥ ) ◦ Кт ҮНЗ (20000х40¥ ) 2000000 1000000 800000
  • 13. Хаягдал, гэмтэж муудсан бүтээгдэхүүн, гологдол бүтээгдэхүүний бүртгэл  Ãîëîãäîëòîé ÒÝÌàò õýðýãëýñíýýñ áîëæ ñàðûí òóðøèä 100ø àÿãà ãýìòýëòýé ãàðñàí. Ýäãýýð àÿãûã çàõ çýýë äýýð 120òºãðºãººð áîðëóóëàõ áîëîìæòîé ◦ Äò Ãýìòýëòýé á¿òýýãäýõ¿¿í (120õ100) ◦ Äò ¯ÍÇ-ãýì/á¿ò/àëäàãäàë (190-120)õ100 12000 7000  Êò į (190õ100 ) 19000  ¯ëäñýí õýâèéí á¿òýýãäýõ¿¿íèéã îðëîãî áîëãîõ áè èëò: ◦ Äò ÁÁ¿ò (19900øõ190¥)  Êò į 3781000 3781000
  • 14.   Хоёр. Гэмтэл муудалт хэвийн бус, урьдчилан тооцож байгаагүй нөхцөл байдлаас болсон тохиолдолд гэмтэлтэй бүтээгдэхүүний өртгийг хэвийн боловч нийтлэг бус гэмтлийн нэг адил бүртгэлд тусгана. Харин урьдчилан ийм гэмтэл гарна гэдгийг тооцоолоогүй учраас түүнд ноогдох зардлыг ҮНЗ-ын урьдчилан тогтоосон нормд оруулан, зардлын төсөвт тусгах бололцоогүй юм.
  • 15.   Гурав. Гэмтэл муудалт хэвийн, ажил тус бүрээр нийтлэг гардаг байж болно. Ийм үед гэмтсэн бүтээгдэхүүний цэвэр боломжит үнээс хэтэрсэн зөрүүг ажлын өртөгт шингээж, ҮНЗ-ын хэмжээнээс хасна. Дөрөв. Гэмтэл согог нь худалдан авагчийн шаардлагаар үүсэн гарч болно
  • 16.  Ийм нөхцөлд гэмтэлтэй бүтээгдэхүүнийг борлуулж болох үнээр нь үнэлэн орлогод авч, түүнээс илүү гарсан өртгийг дээрх аргуудын нэг адил ҮНЗ дансанд биш, борлуулсан бүтээгдэхүүний өртөг дансны Дт-д тусгаж, төлбөр хийгдэх үед уг өртгийг худалдан авагчаар нөхөн төлүүлж авна.
  • 17. Гологдол бүтээгдэхүүний бүртгэл: Үйлдвэрлэлийн явцад гарсан гологдол бүтээгдэхүүний нэмэлт материал, цалин, ҮНЗ гарган засч борлуулна. Уг нэмэлт зардлуудыг дараах 2 аргын аль нэгээр бүртгэлд тусгана. Үүнд: Нэг. Хэрвээ гологдол ажил нь хэвийн, ажил тус бүрээр нийтлэг бус гардаг эсвэл урьдчилан тооцоолоогүй байдлаар гарсан бол уг гологдол бүтээгдэхүүнийг засахтай холбогдон гарсан нэмэгдэл зардлыг ҮНЗ дансанд тусгана.   
  • 18.   Хэвийн гологдлын өртгийг өмнөх туршлагадаа үндэслэн тооцож, гологдлыг засахтай холбогдон гарах зардлыг ҮНЗ-ын төсөвт оруулна. Хэрвээ гологдол бүтээгдэхүүний өртгийг ҮНЗын төсөвт оруулаагүй бол гологдлыг засахтай холбогдсон зардлыг төсөвлөсөн хэмжээнээс хэтэрсэн ҮНЗ-ын зөрүүгээр тооцно.
  • 19. Ашигласан материал       А. Еркеш, О.Нүржигмаа “Нягтлан бодох бүртгэл” УБ хот 2008 он Ц. Баянмөнх “Зардал, удирдлагын нягтлан бодох бүртгэл” (нэгдүгээр дэвтэр) УБ хот 2005 он Г. Алтанзаяа, Г. Мөнхзул “Зардлын бүртгэл” УБ хот 2001 он Н. Агваан “Нягтлан бодох бүртгэл” УБ хот 2004 он Асри Хаммер “Зардлын нягтлан бодох бүртгэл” УБ хот 2000 он Barfield Raiborn Kinney “Cost accounting” 1998 year