RMON304

RMON304

• 1.
  Хөшүүрэг ба Капиталынбүтэц 1. Хөшүүрэг,түүний төрлүүдийг тооцох аргачлал 2. Капиталын бүтэц, оновчтой бүтцийг сонгох Хөшүүрэг нь тогтмол зардал бүхий эх үүсвэр ашиглахтай холбогдож бий болдог Иймд үйл ажиллагааны ба санхүүгийн тогтмол зардалаар дамжуулан хөшүүргийн хэмжээнд нөлөөлж болно. Хөшүүрэг нь капиталын бүтэцтэй нягт уялдаатай. ӨХ хөшүүрэг нь капиталын бүтэц болох зээлийн өөрийн хөрөнгийн эх үүсвэрийн хоорондын харьцааг илэрхийлдэг.Үндсэн 3 төрлийн хөшүүрэг байдаг.Үүнд: -Үйл ажиллагааны хөшүүрэг-Operation Leverage /OL/ -Санхүүгийн хөшүүрэг- Financial Leverage /FL/ -Нийт хөшүүрэг- Total Leverage /TL/ Эдгээр хөшүүргийг компаний орлого,үр дүнгийн тайлантай холбож үзье.
• 3.
  Хөшүүрэг Үйл ажиллагааны борлуулалт болон хүүтатвар төлөхийн өмнөх ашгийн хоорондох хамаарлыг харуулдаг Санхүүгийн хүү татвар төлөхийн өмнөх ашиг болон нэгж хувьцаанд ногдох ашгийн хоорондох хамаарлыг харуулдаг нийт борлуулалт болон нэгж хувьцаанд ногдох ашгийн хоорондох хамаарлыг харуулдаг
• 4.
  Эдгээр хөшүүргийг компанийорлого,үр дүнгийн тайлантай холбож үзье. Борлуулалт -ББӨртөг Нийт ашиг -Үйл ажиллагааны зардал Үйл ажиллагааны ашиг /ХТӨА/ -Хүүгийн зардал Татварын өмнөх ашиг -Татвар Татварын дараах ашиг /ЦА/ -ДЭХ-ны ногдол ашиг ЭХ хувиарлах боломжит ашиг Нэгж хувьцаанд ногдох ашиг
• 5.
  Хөшүүргүүдийн талаар үзэхийнтулд хугарлын цэгийн шинжилгээг үзэх ёстой болдог. Хугарлын цэг нь гаргасан бүх зардалаа нөхөөд ашиг болон алдагдал байхгүй болох борлуулалтын төвшин юм. Өөрөөр хэлбэл ашиг алдагдлын заагийг илтгэх борлуулалтын хэмжээ.
• 6.
  Үйл ажиллагааны хөшүүрэг-OperationLeverage /OL/ Үйл ажиллагааны хугарлын цэг гэдэг нь хүү татварын өмнөх ашиг 0-тэй тэнцэж байх борлуулалтын хэмжээ юм. ХТӨА-ийг дараах байдалаар томъёолж болно. EBIT= P xG –VxG –FC P -нэгж бүт борлуулах үнэ V – хувьсах зардалын хэмжээ FC – үйл ажиллагааны нийт тогтмол зардал G – борлуулах бүт тоо хэмжээ Тодорхойлолт ёсоор: EBIT=0 EBIT= P xG –VxG –FC = 0→ G OBER = ? G OBER =FC / P-V Эндээс хархад зардлын өсөлт нь үйл ажиллагааны хугарлын цэгийг нэмэгдүүлдэг бол орлогын өсөлт нь бууруулдаг болно.
• 7.
  Борлуулалтанд тодорхой нэгхэмжээгээр нөлөөлөөд ХТӨА-г нэмэгдүүлхэд үйл ажиллагааны тогтмол зардал ашиглахыг үйл ажиллагааны хөшүүрэг гэнэ. ҮАХ-г хөшүүргийн зэргээр хэмжидэг. Дараах байдалаар тооцно. DOL= ∆ EBIT % / ∆Sales% DOL>1 бол ҮАХ-г бодитой оршино гэж үзэх буюу үйл ажиллагаанд ҮА-ны тогтмол зардал мэдэгдэхүйц нөлөө үзүүлж байгааг илтгэнэ. Мөн борлуулалтын тодорхой нэг төвшинг суурь болгон авч ҮАХ-г тооцохдоо: DOL=Gсуурь (P-V) / Gсуурь (P-V) –FC
• 8.
  Борлуулалтыг нэгжээр тооцохболомжгүй үед борлуулалтын орлогыг суурь төвшин болгон авч ҮА-ны хөшүүргийн зэргийг дараах томъёогоор тооцно: DOL=TR –VC / TR-VC-FC TR- суурь төвшиний борлуулалтын хэмжээ /₮/
• 9.
  Санхүүгийн хөшүүрэг- FinancialLeverage /FL/ ХТӨА-т тодорхой хэмжээгээр нөлөөлөөд нэгж хувьцаанд ноогдох ашгийг нэмэгдүүлхэд СТЗ ашиглахыг СХ гэнэ. СТЗ-д Зээлийн хүүгийн болон ДЭХ-ны ногдол ашгийн зардал орно. Санхүүгийн хугарлын цэг гэдэг нь нэгж хувьцаанд ноогдох ашиг тэгтэй тэнцүү байх ХТӨА-н хэмжээ юм. Нэгж хувьцаанд ноогдох ашгийг дараах байдалаар томъёолж болно. EPS=EBIT-IE-(EBIT-IE)xT-PD / N EPS-нэгж хувьцаанд ногдох ашиг IE- хүүгийн зардал PD-Дэх-ны ногдол ашиг N- эргэлтэнд байгаа ЭХ-ны тоо Энэ томъёоноос СХ-ын ХЦ-г тооцвол: EPS=O →EBIT=? (EBIT-IE)x(1-T) -PD =0 EBIT fbep =IE+PD/1-T
• 10.
  Санхүүгийн хугарлын цэгдээрх ХТӨА Эндээс хархад Санхүүгийн тогтмол зардлуудын өсөлт нь санхүүгийн хугарлын цэгийг өсгөж байна. Санхүүгийн хөшүүргийн хэмжээг түүний зэргээр хэмждэг. ∆EPS%-НХНА-н өөрчлөлтийн хувь ∆EBIT%-ХЭӨА-н /ҮАА/ өөрчлөлтийн хувь
• 11.
  Хэрэв DFL>1-байвал санхүүгийнхөшүүрэг бодитой оршино гэж үздэг. Өөрөөр хэлбэл компанийн үйл ажиллагаанд санхүүгийн тогтмол зардлууд мэдэгдэхүйц нөлөөлж байгааг харуулна. ХТӨА-н тодорхой нэг төвшинг суурь болгон авч санхүүгийн хөшүүргийн зэргийгтооцохдоо DFL= EBIT суурь / EBITсуурь-EBITfbep
• 12.
  Борлуулалтанд тодорхой нэгхэмжээгээр нөлөөлөөд нэгж хувьцаанд ногдох ашгийг нэмэгдүүлэхэд үйл ажиллагааны болон санхүүгийн тогтмол зардал ашиглахыг нийт хөшүүрэг гэнэ. Нийт хөшүүрэг нь үйл ажиллагааны болон санхүүгийн тогтмол зардалтай холбоотой бий болдог. Нийт хөшүүргийг түүний зэргээр хэмжинэ. DTL=∆ EPS% / ∆Sales%
• 13.
  Нийт хөшүүргийн зэргийгүйл ажиллагааны ба санхүүгийн хөшүүргийн тусламжтайгаар олно. Тодорхой нэг түвшний борлуулалтыг суурь төвшин болгож аваад нийт хөшүүргийн зэргийг тооцохдоо:
• 14.
  Key words: Хүү,татварын өмнөхашиг - Earnings before interest and taxes Хүүгийн зардал - Interest explease Татварын өмнөх/ дараах/ ашиг - Earnings before /after/ taxes Хувьцааны тоо - Shares Нэгж хувьцаанд ногдох ашиг - Earnings per share Нийт орлого - Total revenue Хосолмол хөшүүргийн зэрэг - Degree of combined leverage Үнэ, нэгжийн хувьсах зардал - Price,variable cost per unit Мөнгөн бус тогтмол зардал - Noncash fixed costs Хугарлын цэг - Break even point Мөнгөний хугарал - Cash break - even BE = FC- depreciation / P-VC
• 15.
   Компанийн санхүүгийнудирдлага нь хувь нийлүүлэгчдийн оруулсан хөрөнгийг хамгийн их байлгах зорилгод хүрэхийн тулд бага өртөг бүхий эх үүсвэрээр санхүүжих , түүний бүтцийг оновчтой болгох талаар шийдвэр гаргах болно. Урт хугацааны санхүүгийн эх үүсвэрийг :  А. Өрийн капитал буюу зээлийн эх үүсвэр  Б. Хувьцаат капитал буюу өөрийн хөрөнгийн эх үүсвэр гэж хуваадаг.
• 16.
  Компанийн капиталын бүтэцнь санхүүгийн хөшүүрэгтэй холбоотой байдаг.Санхүүгийн хөшүүрэг нь санхүүгийн тогтмол зардал болох хүүгийн зардал , ДЭХ ногдол ашиг гэсэн зардалаас бүрддэг. Компанийн өр зээлийн төвшинг илэрхийлэгч өрийн харьцаа ,өр, хувьцаат капиталын харьцаа нь санхүүгийн хөшүүргийн шууд хэмжүүр болдог.
• 17.
   Өрийн харьцааих байх үед санхүүгийн хөшүүрэг их байхаас гадна эрсдэл их байна. Компанийн нийт өртөг буурах тусам компанийн үнэ цэнийг өснө гэвэл капиталын өртөг боломжит min түвшинд хүрэхэд компаний үнэ цэнэ боломжит max хэмжээнд хүрнэ.
• 18.
  Энэ үед компанийнкапиталын бүтэц хамгийн оновчтой төвшинд байна.Компанийн үнэ цэнийг цэвэр ашгийн тэг өсөлттэй загварыг ашиглан : Өрийн харьцаа тэг байхад нийт өртөг хувьцаат капиталын өртөгөөр тодорхойлогдоно. Өрийн харьцаа өсөхөд WACC тодорхой төвшин хүртэл буурна. Учир нь өрийн капиталын өртөг нь бага байдаг.
• 19.
  Харин тодорхой төвшиндхүрсний дараа өрийн ба хувьцаат капиталын өртгийн тасралтгүй өсөлтөөс шалтгаалан капиталын нийт өртөг өснө. Ингэж WACC буураад буцаад өсөх нугаралтын цэг дээр урт хугацаат санхүүгийн өртөг бага байх болно. Энэ цэг дээр компаний капиталын бүтэц оновчтой байна. Өөрөөр хэлбэл өрийн харьцаа өндөр байх цэг дээр өр ба хувьцаат капиталын хольцыг бүрдүүлбэл капиталын бүтэц оновчтой хэмжээнд байна.
• 20.
   Үйлдвэр худалдааны”Зэлэм “компани шинэ нэр төрлийн гутал үйлдвэрлэж зах зээл дээр нэг бүрийг нь 10,0 төгрөгөөр борлуулахаар болсон. Гутал нэг бүрийг үйлдвэрлэхэд гарах хувьсах зардал нь 5,0 төгрөг бөгөөд үйл ажиллагааны тогтмол зардал нь тайлант хугацаанд 250,0 төгрөг байсан. Тус компанийн борлуулалт 100 нэгжээс 150 нэгж болтлоо өссөн гэвэл тус компанийн хүү татварын өмнөх ашиг хэрхэн өөрчлөгдөх вэ? Үйл ажиллагааны хөшүүрэг орших уу? ямар хэмжээгээр?
• 21.
  ¯éë àæèëëàãààíû õóãàðëûíöýã 50 500010000 250000      OBEPOBEP Q vp FC Q Борлуулалын хэмжээ 100 нэгж байх үеийн Хүү татварын өмнөх ашгийн хэмжээ 250000250000)500010000(100100  FCQvQpEBITQ  хэмжээ 150 нэгж байхад: 500000250000)500010000(150150  FCQvQpEBITQ
• 22.
  Үзүүлэлт Суурь /анхны/ Өөрчлөгдс өн Өөрчлөлт /%/ Борлуулалт 100нэгж 150 нэгж +50 % 250000 500000 +100 %
• 23.
  Үйл ажиллагааны хөшүүргийнзэрэг 2 %50 %100 (%) (%)        DOL S EBIT DOL Энд үйл ажиллагааны хөшүүргийн зэрэг нь 1-ээс их байгаа учир энэ нь хөшүүрэг бодитой орших шалтгаан болж байна. Өөрөөр хэлбэл 250000 ₮-ийн тогтмол зардал нь борлуулалтыг бага хэмжээгээр нэмэгдүүлэхэд хүү татварын өмнөх ашгийг их хэмжээгээр нэмэгдүүлэх хөшүүрэг болж байна.