Downloaded 236 times
Uploaded byกมลรัตน์ ฉิมพาลี
3ชีววิทยาม. 5 เทอม 1 การบูรณาการภาษาอังกฤษ (ไฟล์ที่ 3)
สำหรับผู้เรียนระดับเริ่มต้น
More Related Content
Similar to 3ชีววิทยาม. 5 เทอม 1 การบูรณาการภาษาอังกฤษ (ไฟล์ที่ 3)
3ชีววิทยาม. 5 เทอม 1 การบูรณาการภาษาอังกฤษ (ไฟล์ที่ 3)
- 1. 23 แผนการจัดการเรียนรูที่ 1 การจัดการเรียนรูแบบสืบเสาะหาความรู 7ขั้น กลุมสาระการเรียนรูวิทยาศาสตร รหัสวิชา ว 42244 วิชา ชีววิทยา ชั้นมัธยมศึกษาปที่ 5 ชื่อหนวย การสืบพันธุของพืชดอก เวลา 12 ชั่วโมง ชื่อเรื่อง โครงสรางของพืชดอก เวลา 2 ชั่วโมง ผูสอน นางสาวกมลรัตน ฉิมพาลี มาตรฐานการเรียนรู ตามมาตรฐานการเรียนรูการศึกษาขั้นพื้นฐานของกลุมสาระการเรียนรูวิทยาศาสตร สาระที่ 1 : สิ่งมีชีวิตกับการดํารงชีวิต มาตรฐาน ว.1.1 : เขาใจหนวยพื้นฐานของสิ่งมีชีวิต ความสัมพันธของโครงสรางและหนาที่ ของระบบตางๆของสิ่งมีชีวิตที่ทํางานสัมพันธกัน มีกระบวนการสืบเสาะหาความรูสื่อสารสิ่งที่เรียนรู และนําความรูไปใชในการดํารงชีวิตของตนเองและดูแลสิ่งมีชีวิตอื่น 1. สาระสําคัญ โครงสรางของดอกที่เกี่ยวของกับการสืบพันธุในพืชแตละชนิดมีโครงสรางของดอกแตกตางกัน บางชนิดมีโครงสรางหลักครบทั้ง 4 สวน ซึ่งไดแก กลีบเลี้ยง (sepal) กลีบดอก (petal) เกสรเพศผู (stamen) และเกสรเพศเมีย(pistil) เรียกวา ดอกสมบูรณ(complete flower) ถาขาดสวนใด สวนหนึ่งไปไมครบ 4 สวน เรียกวา ดอกไมสมบูรณ(incomplete flower) และดอกที่มีทั้งเกสรเพศผู และเพศเมียอยูภายในดอกเดียวกัน เรียกวา ดอกสมบูรณเพศ (perfect flower) ถามีแตเกสรเพศผู หรือ เกสรเพศเมียอยางเดียว เรียกวา ดอกไมสมบูรณเพศ (imperfect flower) 2. ผลการเรียนรู 1. สังเกต เปรียบเทียบ และอภิบายโครงสรางของดอกและการสรางเซลลสืบพันธุของพืชดอก พรอมทั้งระบุคําศัพทและประโยคภาษาอังกฤษสั้นๆที่เกี่ยวของ 3. จุดประสงคการเรียนรู 3.1 ดานความรู (K) 6. ระบุโครงสรางและสวนประกอบของพืชดอก 7. อธิบายความหมายของดอกสมบูรณเพศและดอกไมสมบูรณเพศ 3.2 ดานทักษะกระบวนการ (P) 8. จัดประเภทพืชดอกโดยใชเกณฑตางๆ 9. เปรียบเทียบความแตกตางของเกสรเพศผูและเกสรเพศเมีย 3.3 ดานคุณลักษณะ (A) 10. ใหความรวมมือแกหมูคณะ ทํางานเสร็จทันตามเวลาที่กําหนด ปฏิบัติตามกฎกติกาที่ระบุไวในกิจกรรม 4. สมรรถนะสําคัญของผูเรียน
- 2. 24 1. ความสามารถในการสื่อสาร - สามารถถายทอดความคิดเห็นเกี่ยวกับเนื้อหาวิชาชีววิทยาความรูความเขาใจ ความรูสึกและทัศนคติของตนเองเพื่อแลกเปลี่ยนขอมูลขาวสาร ในรูปแบบของวาจา งานเขียน วิดีทัศน และสื่อสารโดยใชคําศัพทและประโยคพื้นฐานเปนภาษาอังกฤษ 2. ความสามารถในการคิด - สามารถคิดวิเคราะห คิดสังเคราะห คิดอยางมีวิจารณญาณ คิดเปนระบบและ คิดอยางสรางสรรค เกี่ยวกับเนื้อหาที่เรียน เพื่อสรางองคความรูหรือสารสนเทศเกี่ยวกับการตัดสินใจ การเลือกแนวทางปฎิบัติ และนําความรูไปตอยอดเพิ่มเติม ใหเกิดประโยชนอยางเปนรูปธรรม 5. คุณลักษณะอันพึงประสงค 1. มีวินัย 2. ใฝเรียนรู 3. มุงมั่นในการทํางาน 6. สาระการเรียนรู 3. โครงสรางของพืชดอก 4. ดอกสมบูรณและดอกไมสมบูรณ 7. กระบวนการจัดกิจกรรมการเรียนรูแบบสืบเสาะหาความรู 7 ขั้น ขั้นการสอน กิจกรรมการเรียนรู ขั้นที่ 1 ขั้นตรวจสอบความรูเดิม (Elicitation Phase) 1.1 นักเรียนทําแบบทดสอบกอนเรียน 1.2 ครูนําดอกไม มานําเสนอหนาหอง ดอกไมประกอบดวยดอกกลวยไม กุหลาบ ชบา ตําลึง ฟกทอง และเฟองฟา 1.3 ครูตั้งคําถามชวนคิดวา “สวนประกอบของดอกไมแตละชนิด เหมือนหรือตางกันอยางไร” 1.4 เปดโอกาสใหนักเรียนไดเสนอความคิดเห็น เพื่อกระตุนใหนักเรียน แสดงความรูเดิมออกมา ขั้นที่ 2 ขั้นเราความสนใจ (Engagement Phase) 2.1 นักเรียนแบงออกเปน 5 กลุม โดยใชวิธีการแบงกลุมแบบความรวมมือ คือในแตละกลุมจะมีนักเรียนที่เรียนเกง ปานกลางและออน อยูรวมกันใน หนึ่งกลุมเพื่อใหเกิดการชวยเหลือซึ่งกันและกัน (ครูแบงกลุมนักเรียนไวลวงหนา) 2.2 นักเรียนทําการศึกษาดอกไมที่ไดรับมอบหมาย 2.4 นักเรียนแตละกลุมเลือกเกณฑที่จะใชจัดประเภทดอกไมโดยใช สวนประกอบตางๆของพืชดอก (ครูเดินไปแตละกลุมเพื่อตั้งคําถามใหคิดและใหความชวยเหลือ) ขั้นการสอน กิจกรรมการเรียนรู 2.5 ครูสุมตัวอยางนักเรียน 2
- 3. 25 กลุมเพื่อนําเสนอวิธีการที่กลุมของตนเองใชเปนเกณฑในการแบงกลุมของพืช ดอก ขั้นที่ 3 ขั้นสํารวจคนหา (Exploration Phase) 3.1นักเรียนแตละกลุมสงตัวแทนออกมารับใบความรูที่ 1 เรื่องโครงสรางของพืชดอก นักเรียนรวมมือกันในการทําใบงานที่ 1 เรื่องฉันคือพืชดอก ใบความรูที่ 2 เรื่องการจําแนกดอกตามเกณฑตางๆ ใบงานที่ 2 เรื่องการแบงชนิดของดอกและใบงานที่ 3 เรื่องการศึกษาโครงสราง ของดอกไม 3.2 ครูแนะนําวิธีการทํางานในกลุมรวมกัน และอธิบายการสุมนักเรียนใน ขั้นที่ 4 ขั้นอธิบาย (Explanation Phase) 4.1 ครูจับฉลากเพื่อหากลุมที่จะนําเสนอใบงาน 4.2 นักเรียนรายงานการทําใบงาน และความรูที่ไดรับจากการทําใบงาน 4.3 ครูถามสมาชิกในแตละกลุมวา “มีคําถามใดบางที่ครูถามไปและยังไมไดตอบ ใหนักเรียนชวยตอบคําถามนั้น” เชน สวนประกอบของดอกไมแตละชนิดเหมือนหรือตางกันอยางไร, นักเรียนแบงกลุมของพืชดอกโดยใชเกณฑใด 4.4 เมื่อครบทุกกลุมครูเปดโอกาสใหนักเรียนไดซักถามแลกเปลี่ยน ความคิดเห็น 4.5 ครูอานคําศัพทและเปดจากอินเตอรเน็ตเพื่อใหนักเรียนฝกฟง การออกเสียงคําศัพทและเขียนประโยคภาษาอังกฤษ อธิบายโครงสรางประโยค ความหมาย อานและทอง (ใชเกมใครทองไดมากที่สุด 5 คนแรกรับ very good) ขั้นที่ 5 ขั้นขยายความรู (Elaboration Phase) 5.1 ครูนําประเด็นที่เกิดความขัดแยงกัน จากการนําเสนอของแตละกลุม มาใหนักเรียนชวยกันอภิปราย วานักเรียนมีความคิดเห็นอยางไร 5.2 ครูจัดการทดลองสาธิตเพื่อใหนักเรียนศึกษา การวางตัวของรังไข 5.3 นักเรียนทํามโนทัศน เรื่องโครงสรางของพืชดอกลงสมุด 5.4 นักเรียนและครูชวยกันสรุปสิ่งที่ไดจากการเรียนรูในกิจกรรม การเรียนการสอน ขั้นที่ 6 ขั้นประเมินผล (Evaluation Phase) 6.1 ใบงาน (การทํางานเปนกลุม) 6.2 การตอบคําถาม (ความเขาใจภาพรวม) 6.3 การสรุปองคความรูและประเด็นสําคัญที่ไดจากการเรียนลงในสมุด ของนักเรียนแตละคน (ความเขาใจรายบุคคล) ขั้นการสอน กิจกรรมการเรียนรู ขั้นที่ 7 ขั้นนําความรูไปใช 7.1 นักเรียนและครูชวยกันสรางตนแบบความจําหรือคําสําคัญ เพื่อใชกระตุนความรูที่นักเรียนไดเรียนไปในวันนี้
- 4. 26 (Extention Phase) การศึกษานอกเวลาเรียน 7.2นักเรียนสรางบทสนทนาจากความรูที่ไดรับ ในรูปแบบตางๆเชน การสนทนาระหวางครูและนักเรียน พอแมและลูก ระหวางเพื่อนนักเรียน ในเรื่องโครงสรางของพืชดอก 7.3 นักเรียนสรางคําถามและเฉลยคําตอบจากความรูที่ไดศึกษา 8. สื่อและแหลงการเรียนรู 3. หนังสือเรียนสาระการเรียนรูพื้นฐานและเพิ่มเติม ชีววิทยา เลม 4 4. ใบความรูที่ 1 เรื่องโครงสรางของพืชดอก 5. ใบความรูที่ 2 เรื่องการจําแนกดอกตามเกณฑตางๆ 6. ใบงานที่ 1 เรื่องฉันคือพืชดอก 7. ใบงานที่ 2 เรื่องการแบงชนิดของดอก 8. ใบงานที่ 3 เรื่องการศึกษาโครงสรางของดอกไม 9. การวัดและการประเมินผล สิ่งที่ตอง ประเมิน ประเด็นการประเมิน หลักฐาน/วิธีการ/เครื่องมือ เกณฑการผาน ผูประเมิน ดานความรู 1. ระบุโครงสรางและ สวนประกอบของ พืชดอก (K) การตรวจใบงานที่ 1 และใบงานที่ 3 การสังเกตการตอบคําถาม 1. นักเรียนทําใบงาน ไดถูกตองอยางนอย รอยละ 80 ครู 2. อธิบายความหมายของ ดอกสมบูรณเพศและ ดอกไมสมบูรณเพศ การตรวจใบงานที่ 2 และใบงานที่ 3 การสังเกตการตอบคําถาม 1. นักเรียนทําใบงาน ไดถูกตองอยางนอย รอยละ 80 ครู ดานทักษะ 1. จัดประเภทพืชดอกโดย ใชเกณฑตางๆ (P) การตรวจใบงานที่ 2 และใบงานที่ 3 การสังเกตการณ ตอบคําถาม การตรวจกิจกรรมการศึกษา นอกเวลาเรียน การตรวจแผนผังมโนทัศน 1. นักเรียนสามารถ ใชเกณฑในการจัด ประเภทไดอยางนอย 2 เกณฑ ครู สิ่งที่ตอง ประเมิน ประเด็นการประเมิน หลักฐาน/วิธีการ/เครื่องมือ เกณฑการผาน ผูประเมิน ดานทักษะ 3. เปรียบเทียบความแตก ตางของเกสรเพศผู ใบงานที่ 1และใบงานที่ 3 การตอบคําถาม 1. นักเรียนผานระดับ 2 ขึ้นไป ครู
- 5. 27 และเกสรเพศเมีย (P) แผนผังมโนทัศน การศึกษานอกเวลาเรียน ดานเจตคติ (เงื่อนไข คุณธรรม) 4.ใหความรวมมือแก หมูคณะทํางานเสร็จทัน ตามเวลาที่กําหนด ปฏิบัติตามกฎกติกาที่ ระบุไวในกิจกรรม แบบประเมินพฤติกรรมการ ทํางาน 1. นักเรียนผานระดับ 2 ขึ้นไป ครู/ นักเรียน สมรรถนะ สําคัญของ ผูเรียน 1. ความสามารถใน การสื่อสาร 2. ความสามารถในการคิด การตรวจใบงานที่ 1-3 1. นักเรียนผานระดับ 2 ขึ้นไป ครู คุณลักษณะ อันพึง ประสงค 1. มีวินัย 2. ใฝเรียนรู 3. มุงมั่นในการทํางาน วิเคราะหจากแบบประเมิน พฤติกรรมการทํางาน (จากดานเจตคติ) นักเรียนผานระดับ 2 ขึ้นไป ครู/ นักเรียน 8. บันทึกผลหลังการจัดการเรียนรู ชั้น..................... วันที่ .......... เดือน........................................................ พ.ศ.......................... 8.1 ผลการจัดการเรียนรู 8.1.1 ความรู (K) แบบฝกหัด ผานการประเมิน........................คน คิดเปนรอยละ.................. ไมผานการประเมิน....................คน คิดเปนรอยละ.................. แบบทดสอบ ผานการประเมิน........................คน คิดเปนรอยละ.................. ไมผานการประเมิน....................คน คิดเปนรอยละ.................. 8.1.2 ทักษะกระบวนการ (P) ระดับคุณภาพ 3 จํานวน..........................คน คิดเปนรอยละ.................. ระดับคุณภาพ 2 จํานวน..........................คน คิดเปนรอยละ.................. ระดับคุณภาพ 1 จํานวน..........................คน คิดเปนรอยละ.................. 8.1.3 เจตคติ (A) ระดับคุณภาพ 3 จํานวน..........................คน คิดเปนรอยละ.................. ระดับคุณภาพ 2 จำนวน..........................คน คิดเปนรอยละ.................. ระดับคุณภาพ 1 จํานวน..........................คน คิดเปนรอยละ................... 8.1.4 สมรรถนะ (C : competency)
- 6. 28 ระดับคุณภาพ 3 จํานวน..........................คนคิดเปนรอยละ.................. ระดับคุณภาพ 2 จํานวน..........................คน คิดเปนรอยละ.................. ระดับคุณภาพ 1 จํานวน..........................คน คิดเปนรอยละ.................. 8.1.5 คุณลักษณะอันพึงประสงค ระดับคุณภาพ 3 จํานวน..........................คน คิดเปนรอยละ.................. ระดับคุณภาพ 2 จํานวน..........................คน คิดเปนรอยละ.................. ระดับคุณภาพ 1 จํานวน..........................คน คิดเปนรอยละ.................. 8.2 ปญหาที่พบและแนวทางแกไข ................................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................................... 8.3 ขอเสนอแนะ ................................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................................... .................................................................................................................................................................. ลงชื่อ....................................................... (....................................................) แบบประเมินพฤติกรรมการทำงาน วันที่………………………เรื่อง……………...................................ชั้น…………… รายชื่อสมาชิก 1………………………………………………เลขที่…………………. 2………………………………………………เลขที่………………….. 3………………………………………………เลขที่………………….. 4………………………………………………เลขที่…………………..
- 7. 29 รายการประเมิน ระดับคุณภาพ หมายเหตุ 5 4 32 1 วิธีปฏิบัติงาน 1. การศึกษาวิธีการทํางาน 2. การแบงหนาที่การทํางาน 3. การตรงเวลา 4.ความถูกตองเหมาะสมของการใชวัสดุอุปกรณ เกณฑการประเมิน 16-20 = ดี 10-15 = ปานกลาง 4-9 = ควรปรับปรุง รวม คะแนนที่ได/คะแนนเต็ม = /20 ผาน/ไมผาน ผลงาน 5. ความคิดสรางสรรค (ชิ้นงาน) 6. ความถูกตอง (ใบงาน) 7. ความสะอาดและสวยงามของชิ้นงาน เกณฑการประเมิน 10-15 = ดี 5-9 = ปานกลาง 0-4 =ควรปรับปรุง รวม คะแนนที่ได/คะแนนเต็ม = /15 ผาน/ไมผาน พฤติกรรมการทํางานกลุม 8. ความรวมมือในกลุม 9. ความเหมาะสมในการแสดง ความคิดเห็น เกณฑการประเมิน 8-10 = ดี 5-7 = ปานกลาง 2-4 = ควรปรับปรุง รวม คะแนนที่ได/คะแนนเต็ม = /10 ผาน/ไมผาน รวมทั้งหมด คะแนนที่ได/คะแนนเต็ม = /50 ผาน/ไมผาน ผูประเมิน.................................................... การประเมินผังมโนทัศน คะแนน ใหความหมาย หลักการของแผนผัง 0 ไมใหความหมายหรือให ความหมายไมถูกตอง ไมมีความสัมพันธหรือผิด หลักการ 1 ใหความหมายถูกตองเปน สวนใหญ แผนผังมีความสัมพัธและ ถูกตองเปนสวนใหญ 2 ใหความหมายถูกตอง สมบูรณ แผนผังมีความถูกตองอยาง สมบูรณ
- 8. 30 ใบงานที่ 1 เรื่องฉันคือพืชดอกผูสอน กมลรัตน ฉิมพาลี รายชื่อสมาชิกในกลุม 1……………………………………………………………….. 2……………………………………………………………………… 3………………………………………………………………...4……………………………………………………………………… 5…………………………………………………………………6…………………………………………………………………… วันที่ ...........................................เดือน.........................................พ.ศ. ............................. คําชี้แจง : ใหนักเรียนเลือกคําที่กําหนดใหทั้งภาษาไทยและภาษาอังกฤษที่มีความหมายตรงกับภาพ โดยเติมลงในชองวางใหถูกตอง (สามารถเลือกไดมากกวา 1 ครั้ง)
- 9. 31 ปรับปรุงภาพจาก http://www.caribbeanedu.com/images/kewl/flower_parts.jpg ใบงานที่ 2เรื่องการแบงชนิดของดอก ผูสอน กมลรัตน ฉิมพาลี รายชื่อสมาชิกในกลุม 1………………………………………………… 2……………………………………………… 3………………………………………………….4……………………………………………… 5………………………………………………….6……………………………………………… วันที่ ...........................................เดือน.........................................พ.ศ. ............................. กลีบดอก เกสรตัวผู ยอดเกสรตัวเมี ยกานชูอับเรณู กานเกสรตัวเมี ย กลีบเลี้ยง กานดอก รังไข เซลลไข อับเรณู ฐานรองดอก ออวุล sepal stamen stigma style filament petal flower stalk ovary Egg cell anther pedicel ovule ภาพ ข. ปรับปรุงภาพจาก http://web.gccaz.edu/~lsola/Flower/lilycut.jpg
- 10. 32 การจัดประเภทของพืชดอก ดอกสมบูรณ ดอกไมสมบูรณ เพราะ คําชี้แจง: จงจําแนกดอกไมที่กําหนดใหเติมในตารางใหถูกตอง
- 11.
- 12. 34 ดอกเดี่ยว ดอกชอ ใบงานที่ 3เรื่องการศึกษาโครงสรางของดอกไม ผูสอน กมลรัตน ฉิมพาลี รายชื่อสมาชิกในกลุม 1……………………………………………………………….. 2……………………………………………………………………… 3………………………………………………………………...4……………………………………………………………………… 5…………………………………………………………………6…………………………………………………………………… วันที่ ...........................................เดือน.........................................พ.ศ. ............................. เกณฑที่ใชคือ..................................................................................................................................... เกณฑที่ใชคือ..................................................................................................................................... คําชี้แจง : ใหนักเรียนศึกษาสวนประกอบของดอกไมที่นํามา ศึกษาสวนประกอบตางๆแลวเลือกสวนตางๆติดลงในตารางใหถูกตอง
- 13.
- 14. 36 กานดอก สรุป ลักษณะดอกไมที่นํามาศึกษาเปน ดอกครบสวน ดอกไมครบสวน ดอกสมบูรณเพศ ดอกไมสมบูรณเพศ ดอกเดี่ยว ดอกชอ รังไขอยูเหนือฐานรองดอก รังไขอยูใตฐานรองดอก วิชา ชีววิทยา รหัสว 32242 ใบความรูที่ 1 เรื่องโครงสรางของดอก เอกสารประกอบ แผนการสอนที่ 1 หนวยที่ 1 โรงเรียนถนนหักพิทยาคม ผูสอนนางสาวกมลรัตน ฉิมพาลี โครงสรางของดอก (Flower structure) ดอก (Flower) พืชดอก(Angiosperm) มีดอก (Flower) เปนอวัยวะซึ่งทํา หนาที่ในการสืบพันธุ พัฒนามาจากตาซึ่งเปลี่ยนแปลงไปเปนกลุมใบที่จัดเรียงตัวอยูรอบแกนเดียวกัน ประโยคภาษาอังกฤษที่เขียนได
- 15. 37 1. สวนประกอบของดอก ดอกของพืชดอกจะวางตั้งอยูบนฐานรองดอก(receptacle) ที่เชื่อมติดกับกานดอก(peduncle) มีสวนประกอบดวยกันอยู 4 วง คือ 1. วงกลีบเลี้ยง (calyx) ประกอบดวยกลีบเลี้ยง (sepal) มีรูปรางคลายใบ สีเขียว อยูวง นอกสุด ซึ่งก็คือชั้นนอกสุดของตาดอก 2. วงกลีบดอก (collora) ประกอบดวยกลีบดอก (petal) อยูถัดเขาไปจากวง รูปราง คลายใบ มีสีสันตางๆ เพื่อชวยในการลอแมลงที่ชวยผสมเกสรวงกลีบเลี้ยงและกลีบดอก เปนชั้นที่ไมไดทํา หนาที่เกี่ยวของในการสืบพันธุ แตจะมีหนาที่ปองกันอวัยวะสืบพันธุ และดึงดูดแมลงที่ชวยในการผสมพันธุ วงทั้ง 2 ชั้นนี้จะเรียกรวมกันวา วงกลีบรวม (periants) ในพืชบางชนิดมีวงกลีบรวมที่มีลักษณะของกลีบเลี้ยงและกลีบดอกเหมือนกันจนแยกไมออก เชน ดอกทิวลิป จะเรียกแตละกลีบวากลีบรวม (tepal) 3. วงเกสรเพศผู (androecium) ประกอบดวยเกสรเพศผู (stamen) ซึ่งเกสรเพศผูแต ละอันประกอบดวยอับเกสรตัวผู (anther) ภายในบรรจุละอองเรณู (pollen) และกานชูอับเรณู (filament) 4. วงเกสรเพศเมีย (gynoecium) ประกอบดวยเกสรเพศเมีย (pistil หรือ carpel) ตั้ง แต 1 ถึงหลายอัน ซึ่งเกสรเพศเมียแตละอันประกอบดวยรังไข (ovary) ไข (ovule) กานเกสรเพศเมีย (style) และยอดเกสรตัวเมีย (stigma) ภาพที่ 1: โครงสรางดอก 2. การจัดเรียงตัวของสวนประกอบดอก (Arrangement of flower parts) โครงสรางและการจัดเรียงตัวของสวนตางๆ ดอก มีความแตกตางกันไปตามชนิดพืช ซึ่ง สามารถใชเปนดัชนีในการจําแนกชนิดพืชไดเปนอยางดี พืชบางชนิดมีโครงสรางครบทั้ง 4 ชั้น แตในบางชนิดอาจขาดวงใดวงหนึ่งไป การเรียงตัวของชั้นทั้ง 4 แตกตางกันไป นอกจากนี้ลักษณะ ของชั้นทั้ง 4 แตกตางกันไป เชน ลักษณะของฐานรองดอก มีทั้งขนาดเล็ก ขนาดใหญ รูปรางกลม หรือแผแบนคลายจานกลีบดอกมีสีสันและจํานวนกลีบแตกตางกันไปตามชนิด เกสรเพศเมียและ เพศผูมีการเรียงตัวของสวนประกอบตางๆ แตกตางกันไป ภาพจาก : http://extension.oregonstate.edu/mg/botany/flower2.html ดอกสมบูรณ ดอกไมสมบูรณ
- 16. 38 วิชา ชีววิทยา รหัส ว42224 ใบความรูที่ 2 เรื่องการจําแนกดอกตามเกณฑตางๆ เอกสารประกอบ แผนการสอนที่ 1 หนวยที่ 2 โรงเรียนถนนหักพิทยาคม ผูสอนนางสาวกมลรัตน ฉิมพาลี ลักษณะเพศของพืชดอก (Plant sexuality) การจําแนกลักษณะเพศชองพืชดอก โดยใชเกณฑตางๆไดดังนี้ 1. การจําแนกโดยลักษณะโครงสรางดอก มีอยู 2 ชนิด คือ พืชที่มีสวนประกอบดอกครบทั้ง 4 วง จะเรียกวา ดอกสมบูรณ (complete flower) แตถาสวนประกอบขาดไปวงใดวงหนึ่งจะเรียกวา ดอกไมสมบูรณ (incomplete flower) ดอกสมบูรณที่มีทั้งเกสรเพศผูและเพศเมียอยูรวมกัน จะเรียกวา ดอกสมบูรณเพศ (perfect flower, bisexual หรือ hermaphrodite) ซึ่งพืช angiosperm
- 17. 39 สวนใหญจะมีดอกแบบนี้ ดอกที่มีเกสรเพียงเพศใดเพศหนึ่งเทานั้นเรียกวา ดอกไมสมบูรณเพศ (imperfectflower หรือunisexual) ซึ่งแยกออกไดเปน ดอกเพศผู (staminate flower) เปนดอกที่มีแตเกสรเพศผู ดอกเพศเมีย (pistillate flower) เปนดอกที่มีแตเกสรเพศเมีย 2. การจําแนกโดยลักษณะตนพืช แบงออกเปน 2 ลักษณะ คือ ตนพืชที่มีดอกที่เปนเพศผูหรือเพศเมียอยูภายในดอกเดียวกัน หรือตนเดียวกันเรียกวา พืชตางเพศรวมตน (monoecious plant) แตพืชที่มีดอกเพศผูและเพศเมียอยูแยกตนกันเรียกวา พืชตางเพศตางตน (dioecious plant) ดอกเพศผู ดอกเพศเมีย Monoecious Dioecious ดังภาพที่ 1 และภาพที่ 2 3. ตําแหนงของรังไข 1. รังไขที่อยูเหนือฐานรองดอก (superior ovary) เปนรังไขที่อยูเหนือจุดติดของเกสรตัวผู 2. รังไขที่มีฐานรองดอกหุมเอาไวหมด (inferior ovary) เปนรังไขที่อยูต่ํากวาจุดติดของเกสรตัวผู หรือรังไขอยูต่ํากวาสวนอื่นของดอก 3. รังไขที่มีจุดติดของรังไขและเกสรตัวผู บนฐานรองดอกก้ํากึ่งกัน มีสวนของกลีบเลี้ยง กลีบดอก และเกสรตัวผูติดกับฐานรองดอกบริเวณขาง ๆ โดยรอบรังไข และฐานรองดอกเวาลงไปและมีขอบโคงขึ้นเปนรูปถวยอยูรอบ ๆ รังไข ภาพที่ 2 เกสรของดอก ปรับปรุงภาพจาก www.nysaes.cornell.edu ภาพที่ 1 ดอกสมบูรณ ปรับปรุงภาพจาก www.quorumsensing.ifas.ufl.edu หมายเลข 2 คือเกสรตัวเมีย หมายเลข 4 คือเกสรตัวเมีย เกสรตัวผู ดอกสมบูรณเพศ
- 18. 40 รูปภาพที่ 3 แสดงตําแหนงของรังไข 4.ดอกเดี่ยวและดอกชอ จําแนกชนิดของดอกโดยพิจารณาจากจํานวนดอกบนหนึ่งกาน สามารถแบงออกไดเปนดอกเดี่ยว ดอกชอ และดอกรวม 1. ดอกเดี่ยว ( solitary folwer คือ ดอกไมที่มีดอกอยูเพียงดอกเดียวบนกานชูดอกเพียงกานเดียว เชน ดอกมะเขือ ดอกชบา 2. ดอกชอ ( inflorescence folwer ) คือ ดอกหลาย ๆ ดอกที่อยูบนกานดอกเดียวกัน เชน ดอกผกากรอง ดอกหางนกยูง ดอกชอเปนกลุมของดอกที่อยูบนกานชอดอก ( peduncle ) เดียวกัน เรียกวา ชอดอก ( infolrescenec) แตละดอกในชอดอกนี้เรียกวา ดอกยอย ( floret ) ซึ่งอาจมีกานดอกของตัวเองเรียกวา เพดิเซล ( pedicel ) ชอดอกของพืชแตละชนิดรูปรางลักษณะแตกตางกัน นักพฤกษศาสตรไดจําแนกชอดอกออกเปน 2 พวก ใหญ ๆ คือ 2.1. ชอดอกที่มีดอกชอเกิดตามแกนกลาง ชอดอกนี้เจริญออกไปไดเรื่อย ๆ ทําใหชอดอกยาวขึ้น ดอกที่เกิดกอนอยูดานลางจะบานกอน 2.2. ชอดอกที่ดอกยอยแตกออกจากแกนกลางหรือไมแตกออกจากแกนกลางก็ได ลักษณะที่สําคัญคือ ดอกยอยที่อยูบนสุดจะแกหรือบานกอนดอกยอยอื่น ๆ ที่อยูถัดออกมาดานขาง 3. ดอกรวม (composite flower) เปนดอกชอชนิดหนึ่ง (แบบhead ) ซึ่งจะประกอบดวย ดอกยอยเล็ก ๆ จํานวนมากรวมอยูบนฐานรองดอก มีกานชูดอกอันเดียวกันมองดูคลายดอกเดี่ยว เชน ดอกบานชื่น รังไข ฐานรองดอก รังไขอยูใตฐานรองดอก รังไข ฐานรองดอก นี่ไงตัวอยางดอกเดี่ยว รังไขอยูเหนือฐานรองดอก รังไข ฐานรองดอก
- 19. 41 ภาพที่ 4 ดอกเดี่ยว ชอกระจุกแนนhead ชอดอกที่มีดอกยอยอัดกันแนนบน ฐานรองดอกรูปจานที่แผกวางออก ตรงกลางนูนเล็กนอย เชน ทานตะวัน ดาวเรือง บานไมรูโรย ชอแบบหางกระรอก catkin ชอดอกที่มีลักษณะคลายดอก เชิงลด ชอดอกมีแกนกลางยาว ดอกยอยไมมีกานดอกยอย ตางกันตรงที่ปลายชอดอก หอยลง เชน หางกระรอกแดง ชอเชิงลดมีกาบ spadix ชอดอกแบบเชิงลดที่มีดอกแยกเพศติดอยู บนแกนกลางไมมีกานดอกยอยมีริ้วประดั บแผนใหญเปนกาบหุม เชน หนาวัว บอน ชอเชิงลด spike ชอดอกที่มีแกนกลางยาว ดอกยอยทุกดอกไมมีกาน ดอกยอย เชน กระถินณรงค ภาพที่ 5 ดอกชอ ดอกชบา ดอกมะเขือ มาดูดอกชอในแบบตางๆกันดีกวา
- 20.
- 21.