Яг цагт нь систем
Удирдлагын ажил


       Төлөвлөх
                          Зохион байгуулах
                          ба идэвхижүүлэх


                                              Хянах




McGraw-Hill/Irwin                  © The McGraw-Hill Companies, Inc., 2003
Exh.
                                                                          1-1


     Төлөвлөлт ба хяналтын цикл

                    Урт-богино хугацааны    Эхлэх
                     төлөвлөгөө боловс-
                      руулах (Төлөвлөх)

        Гүйцэтгэлийг
                                           Төлөвлөгөөг
       төлөвлөгөөтэй     Шийдвэр           хэрэгжүүлэх
        зэрэгцүүлэх       гаргах        (зохион байгуулах
           (Хянах)
                                        ба идэвхижүүлэх)

                        Гүйцэтгэлийг
                       хэмжих (Хянах)


McGraw-Hill/Irwin                       © The McGraw-Hill Companies, Inc., 2003
Байгууллагын зохион
                    байгуулалтын бүтэц
              Үл төвлөрөл /Decentralization/ гэдэг нь
             байгууллагын шийдвэр гаргах эрх мэдлийн
                          төлөөлөл юм.
            Байгууллагын бүтэц, зохион байгуулалт
                              Захиралуудын
                                 зөвлөл


                              Ерөнхийлөгч


         Худалдан                     Үйлдвэрийн дэд           Санхүүгийн
                       Хүний нөөц       ерөнхийлэгч           албаны дарга
           авалт


                                                             Нярав         Хянагч



McGraw-Hill/Irwin                                © The McGraw-Hill Companies, Inc., 2003
Ажлын /Line/ ба ажиллагсдын
                 харилцаа
      Ажлын харилцаа нь           Ажиллагсдын харилцаа
      байгууллагын үндсэн         нь ажлын харилцааг бий
      зорилтуудаас шууд           болгох буюу үүсгэдэг.
      хамаардаг.                     Жишээ нь: Зардлын
                                      нягтлан бодогчид
          Жишээ нь: Үйлдвэрийн       /Үйлдвэрийн газарт/.
           хянагчид /Үйлдвэрийн
           газарт/.




McGraw-Hill/Irwin                        © The McGraw-Hill Companies, Inc., 2003
Яг цагт нь (JIT) систем

     Хэрэглэгчийн
      захиалгыг                   Бүтээгдэхүүнийг
     хүлээж авна.               яг цагт нь хэрэглэгч-
                                    рүү ачуулна.

    Үйлдвэрлэлийн
      төлөвлөгөө
   /Schedule/ гаргана.

      Материалыг             Эд ангийг угсрах
       яг цагт нь          үйлдвэрлэлийн ажлыг
      хүлээж авна.          яг цагт нь дуусгана.

McGraw-Hill/Irwin                 © The McGraw-Hill Companies, Inc., 2003
Яг цагт нь систем JUST-IN-
            TIME (JIT) SYSTEM
       Бүтээгдэхүүний орц материал түүхий эдийг
       үйлдвэрлэлд яг хэрэгтэй цагт нь ирүүлэх замаар
       бараа материалын нөөцийг хамгийн бага
       байлгадаг удирдлагын системийг “яг цагт нь
       систем” гэдэг.
       1980-аад оноос үйлдвэрлэл болон түүний зохион
       байгуулалтад дээрх шинэ хандлага бий болсон.
       Үйлдэврлэлийн процессийг, жижиг багцаар
       харилцан уялдаатай өндөр чанартай явуулах
       замаар үр ашиггүй үрэлгэн явдлыг арилгахад
       чиглэгдсэн байнгын чармайлт тавих явдалд
       түшиглэсэн системийг яг цагт нь гэж нэрлэжээ.

McGraw-Hill/Irwin                     © The McGraw-Hill Companies, Inc., 2003
Японы Тоѐото мотор компаний Эйчи Үно
        болон түүний хэсэг нөхөд яг цагт нь хандлагыг
        хөгжүүлсэн байна. Яг цагт нь систем чухамдаа
        Японд үүсч хөгжсөн нь тохиолдлын хэрэг биш
        юм. Бага газар нутаг, байгалийн хомс баялаг
        дээр хүн ам асар их бөөгнөрсөн энэ улсад
        хүмүүс үрэлгэн байдал, хаягдалд маш их
        эмзэглэдэг бөгөөд энэ нь бараг үндэсний
        шинж төрх болсон гэвэл гайхах хэрэггүй. Тэд
        эвдрэл, согог бол хаягдалтай адил, үлүүдэл
        нөөц нь орон зай эзэлж баялгийг барьж байдаг
        хортой зүйл гэж үздэг байна.

McGraw-Hill/Irwin                      © The McGraw-Hill Companies, Inc., 2003
Яг цагт нь гэдэг нэр, үйл ажиллагаа нь
        яг шаардагдаж байгаа хэмжээнд нь
        өөрөөр хэлбэл, цаг хугацаа,
        үйлдвэрлэлийн талбай, материйл,
        ажиллах хүчний илүүдэл нөөцгүйгээр
        үйлдвэрлэлийг явуулах тухай өгүүлж
        буй хэрэг юм.




McGraw-Hill/Irwin                   © The McGraw-Hill Companies, Inc., 2003
Яг цагт нь системийн үндсэн
              элементүүд:
        1.    Үйлдвэрлэлийн тогтвортой, жигд ажиллагаа
        2.    Бага нөөц
        3.    Жижиг багц
        4.    Түргэн, зардал багатай тохируулга
        5.    Технологийн схем
        6.    Урьдчилан сэргийлэх засвар, үйлчилгээ
        7.    Олон үүрэг гүйцэтгэдэг ажилчид
        8.    Чанарын өндөр түвшин
        9.    Хамтач уур амьсгал
        10.    Найдвартай нийлүүлэгч
        11.    Хөдөлмөрийн зүйлсийн хөдөлгөөний татах систем
        12.    Бэрхшээлтэй асуудлыг шийдэх
        13.    Байнгын сайжруулалт



McGraw-Hill/Irwin                               © The McGraw-Hill Companies, Inc., 2003
JIT системийн анхаарах зүйл

   Тоног төхөөрөм-                     Үйлдвэрлэлийн
   жийн байршлыг                         тэг гологдол
     сайжруулах
                                                  Уян хатан
  Хэвшсэн цагийг                                 ажиллах хүч
     багасгах


                    Яг цагт нь худалдан авах
         Бэлтгэн нийлүүлэгч найдвартай бол илүү
                  багаар худалдан авах.
          Яг цагт нь бага багаар олон удаа авах.
     Бэлтгэн нийлүүлэгчээс гологдол нийлүүлж болно.
McGraw-Hill/Irwin                      © The McGraw-Hill Companies, Inc., 2003
JIT системийн ач холбогдол

                                            Хөрөнгө
       Нөөцийн
                                           чөлөөрнө
        зардал
        буурна
                                                Хэрэглэгчийн
                                                сэтгэл ханамж
                                                  дээшилнэ
  Бүтээгдэхүүний
  чанар сайжирна
                                     Хэрэгэлэгчийн
                                      захиалгуудад
                    Үйлдвэрлэлийн   хариу хурдан өгнө
                       чадамж
                      нэмэгдэнэ
McGraw-Hill/Irwin                       © The McGraw-Hill Companies, Inc., 2003
Яг цагт нь системийн ач
                   холбогдол
       1. Эцсийн бүтээгдэхүүн, худалдан авсан зүйлс,
      дуусаагүй үйлдвэрлэлийн хэмжээг багасгадаг
      2. Орон зайн шаардлагыг багасгадаг
      3. Ажлын чанарыг дээшлүүлж, гологдол, дахин
      засварлалтыг багасгадаг
      4. Үйлдвэрлэлийн үргэлжлэх хугацааг багасгана
      5. Үйлдвэрлэлийн хольцыг өөрчлөхөд нилээд уян
      хатан байдаг
      6. Чанарын асуудлаас болж гарах тасалдал
      багатай, богино тохируулгын хугацаатай, олон талын
      чадварлаг ажилчид бие биедээ туслах болон эзгүйд
      нь орлох боломжтой учраас үйлдвэрлэлийн явц жигд
      байдаг
McGraw-Hill/Irwin                       © The McGraw-Hill Companies, Inc., 2003
... үргэлжлэл

         7. Тоног төхөөрөмжийн ашиглалтын,
        бүтээмжийн түвшинг нэмэгдүүлдэг
        8. Асуудлыг шийдвэрлэхэд ажилчид оролцдог
        9. Нийлүүлэгчидтэй сайн харилцаа холбоог
        тогтоодог
        10. Шууд бус хөдөлмөрийн хэрэгцээг багасгадаг

        Яг цагт нь системийг дүгнэж хэлбэл:
        Энэ систем нь голдуу бүтээгдэхүүн багцаар
        үйлдвэрлэгдэх учир энэ нь ажил бүрийг яг цагт нь
        гүйцэтгэх үйдвэрлэлийн систем юм. Иймд системд
        дэс дараалсан үйл ажиллагаанууд тун нягт
        уялддаг тул маш бага нөөцийг шаардана.
McGraw-Hill/Irwin                        © The McGraw-Hill Companies, Inc., 2003
Яг цагт нь систем нь ажлын жигд урсгалд
        саад болохуйц дутагдлыг илрүүлэн арилгахыг
        шаардана. Чанарын асуудал процессыг
        зогсооход хүргэж болох учраас чанарт онцгой
        ач холбогдол өгдөг. Түргэн, зардал багатай
        тохируулга тусгай технологийн шугам түлхэх
        бус татах маягийн ажлын систем, хамтарч
        ажиллах үзэл санаа зэрэг нь үр ашгийг
        дээшлүүлэх, тасалдлыг багасгахад чиглэсэн
        шийдэл, байнга сайжруулалт хийх ажлын
        хандлгаа гэх мэт нь үүнд хамаарагдана.

McGraw-Hill/Irwin                     © The McGraw-Hill Companies, Inc., 2003
Нөөцийн түвшин багасгах, чанар сайжрах, уян
        хатан байх, үргэлжлэх хугацааг, хаягдлыг, ажлын
        байрны эзэлхүүнийг багасгах нь яг цагт нь
        системийн үр дүн болно. Яг цагт нь систем нь
        олон талаар компаниудын хэрэглэдэг уламжлалт
        системээс өөр юм. Яг цагт нь системийн давуу
        талыг анзаарсан АНУ-н олон үйлдвэрлгэчид,
        байгууллага, бүхий л түвшинд хамтын
        ажиллагааны уур амьсгалыг бий болгох, угсралт
        тохируулгын хугацааг багасгах, цөөн тооны
        нийлүүлэгчтэй сайн харилцаа тогтоох зэрэгт тун
        анхааралтай ханддаг байна.

McGraw-Hill/Irwin                        © The McGraw-Hill Companies, Inc., 2003
Анхаарал тавьсанд
                        баярлалаа




McGraw-Hill/Irwin                 © The McGraw-Hill Companies, Inc., 2003

Jit

  • 1.
    Яг цагт ньсистем
  • 2.
    Удирдлагын ажил Төлөвлөх Зохион байгуулах ба идэвхижүүлэх Хянах McGraw-Hill/Irwin © The McGraw-Hill Companies, Inc., 2003
  • 3.
    Exh. 1-1 Төлөвлөлт ба хяналтын цикл Урт-богино хугацааны Эхлэх төлөвлөгөө боловс- руулах (Төлөвлөх) Гүйцэтгэлийг Төлөвлөгөөг төлөвлөгөөтэй Шийдвэр хэрэгжүүлэх зэрэгцүүлэх гаргах (зохион байгуулах (Хянах) ба идэвхижүүлэх) Гүйцэтгэлийг хэмжих (Хянах) McGraw-Hill/Irwin © The McGraw-Hill Companies, Inc., 2003
  • 4.
    Байгууллагын зохион байгуулалтын бүтэц Үл төвлөрөл /Decentralization/ гэдэг нь байгууллагын шийдвэр гаргах эрх мэдлийн төлөөлөл юм. Байгууллагын бүтэц, зохион байгуулалт Захиралуудын зөвлөл Ерөнхийлөгч Худалдан Үйлдвэрийн дэд Санхүүгийн Хүний нөөц ерөнхийлэгч албаны дарга авалт Нярав Хянагч McGraw-Hill/Irwin © The McGraw-Hill Companies, Inc., 2003
  • 5.
    Ажлын /Line/ баажиллагсдын харилцаа Ажлын харилцаа нь Ажиллагсдын харилцаа байгууллагын үндсэн нь ажлын харилцааг бий зорилтуудаас шууд болгох буюу үүсгэдэг. хамаардаг.  Жишээ нь: Зардлын нягтлан бодогчид  Жишээ нь: Үйлдвэрийн /Үйлдвэрийн газарт/. хянагчид /Үйлдвэрийн газарт/. McGraw-Hill/Irwin © The McGraw-Hill Companies, Inc., 2003
  • 6.
    Яг цагт нь(JIT) систем Хэрэглэгчийн захиалгыг Бүтээгдэхүүнийг хүлээж авна. яг цагт нь хэрэглэгч- рүү ачуулна. Үйлдвэрлэлийн төлөвлөгөө /Schedule/ гаргана. Материалыг Эд ангийг угсрах яг цагт нь үйлдвэрлэлийн ажлыг хүлээж авна. яг цагт нь дуусгана. McGraw-Hill/Irwin © The McGraw-Hill Companies, Inc., 2003
  • 7.
    Яг цагт ньсистем JUST-IN- TIME (JIT) SYSTEM Бүтээгдэхүүний орц материал түүхий эдийг үйлдвэрлэлд яг хэрэгтэй цагт нь ирүүлэх замаар бараа материалын нөөцийг хамгийн бага байлгадаг удирдлагын системийг “яг цагт нь систем” гэдэг. 1980-аад оноос үйлдвэрлэл болон түүний зохион байгуулалтад дээрх шинэ хандлага бий болсон. Үйлдэврлэлийн процессийг, жижиг багцаар харилцан уялдаатай өндөр чанартай явуулах замаар үр ашиггүй үрэлгэн явдлыг арилгахад чиглэгдсэн байнгын чармайлт тавих явдалд түшиглэсэн системийг яг цагт нь гэж нэрлэжээ. McGraw-Hill/Irwin © The McGraw-Hill Companies, Inc., 2003
  • 8.
    Японы Тоѐото моторкомпаний Эйчи Үно болон түүний хэсэг нөхөд яг цагт нь хандлагыг хөгжүүлсэн байна. Яг цагт нь систем чухамдаа Японд үүсч хөгжсөн нь тохиолдлын хэрэг биш юм. Бага газар нутаг, байгалийн хомс баялаг дээр хүн ам асар их бөөгнөрсөн энэ улсад хүмүүс үрэлгэн байдал, хаягдалд маш их эмзэглэдэг бөгөөд энэ нь бараг үндэсний шинж төрх болсон гэвэл гайхах хэрэггүй. Тэд эвдрэл, согог бол хаягдалтай адил, үлүүдэл нөөц нь орон зай эзэлж баялгийг барьж байдаг хортой зүйл гэж үздэг байна. McGraw-Hill/Irwin © The McGraw-Hill Companies, Inc., 2003
  • 9.
    Яг цагт ньгэдэг нэр, үйл ажиллагаа нь яг шаардагдаж байгаа хэмжээнд нь өөрөөр хэлбэл, цаг хугацаа, үйлдвэрлэлийн талбай, материйл, ажиллах хүчний илүүдэл нөөцгүйгээр үйлдвэрлэлийг явуулах тухай өгүүлж буй хэрэг юм. McGraw-Hill/Irwin © The McGraw-Hill Companies, Inc., 2003
  • 10.
    Яг цагт ньсистемийн үндсэн элементүүд: 1. Үйлдвэрлэлийн тогтвортой, жигд ажиллагаа 2. Бага нөөц 3. Жижиг багц 4. Түргэн, зардал багатай тохируулга 5. Технологийн схем 6. Урьдчилан сэргийлэх засвар, үйлчилгээ 7. Олон үүрэг гүйцэтгэдэг ажилчид 8. Чанарын өндөр түвшин 9. Хамтач уур амьсгал 10. Найдвартай нийлүүлэгч 11. Хөдөлмөрийн зүйлсийн хөдөлгөөний татах систем 12. Бэрхшээлтэй асуудлыг шийдэх 13. Байнгын сайжруулалт McGraw-Hill/Irwin © The McGraw-Hill Companies, Inc., 2003
  • 11.
    JIT системийн анхаарахзүйл Тоног төхөөрөм- Үйлдвэрлэлийн жийн байршлыг тэг гологдол сайжруулах Уян хатан Хэвшсэн цагийг ажиллах хүч багасгах Яг цагт нь худалдан авах Бэлтгэн нийлүүлэгч найдвартай бол илүү багаар худалдан авах. Яг цагт нь бага багаар олон удаа авах. Бэлтгэн нийлүүлэгчээс гологдол нийлүүлж болно. McGraw-Hill/Irwin © The McGraw-Hill Companies, Inc., 2003
  • 12.
    JIT системийн ачхолбогдол Хөрөнгө Нөөцийн чөлөөрнө зардал буурна Хэрэглэгчийн сэтгэл ханамж дээшилнэ Бүтээгдэхүүний чанар сайжирна Хэрэгэлэгчийн захиалгуудад Үйлдвэрлэлийн хариу хурдан өгнө чадамж нэмэгдэнэ McGraw-Hill/Irwin © The McGraw-Hill Companies, Inc., 2003
  • 13.
    Яг цагт ньсистемийн ач холбогдол 1. Эцсийн бүтээгдэхүүн, худалдан авсан зүйлс, дуусаагүй үйлдвэрлэлийн хэмжээг багасгадаг 2. Орон зайн шаардлагыг багасгадаг 3. Ажлын чанарыг дээшлүүлж, гологдол, дахин засварлалтыг багасгадаг 4. Үйлдвэрлэлийн үргэлжлэх хугацааг багасгана 5. Үйлдвэрлэлийн хольцыг өөрчлөхөд нилээд уян хатан байдаг 6. Чанарын асуудлаас болж гарах тасалдал багатай, богино тохируулгын хугацаатай, олон талын чадварлаг ажилчид бие биедээ туслах болон эзгүйд нь орлох боломжтой учраас үйлдвэрлэлийн явц жигд байдаг McGraw-Hill/Irwin © The McGraw-Hill Companies, Inc., 2003
  • 14.
    ... үргэлжлэл 7. Тоног төхөөрөмжийн ашиглалтын, бүтээмжийн түвшинг нэмэгдүүлдэг 8. Асуудлыг шийдвэрлэхэд ажилчид оролцдог 9. Нийлүүлэгчидтэй сайн харилцаа холбоог тогтоодог 10. Шууд бус хөдөлмөрийн хэрэгцээг багасгадаг Яг цагт нь системийг дүгнэж хэлбэл: Энэ систем нь голдуу бүтээгдэхүүн багцаар үйлдвэрлэгдэх учир энэ нь ажил бүрийг яг цагт нь гүйцэтгэх үйдвэрлэлийн систем юм. Иймд системд дэс дараалсан үйл ажиллагаанууд тун нягт уялддаг тул маш бага нөөцийг шаардана. McGraw-Hill/Irwin © The McGraw-Hill Companies, Inc., 2003
  • 15.
    Яг цагт ньсистем нь ажлын жигд урсгалд саад болохуйц дутагдлыг илрүүлэн арилгахыг шаардана. Чанарын асуудал процессыг зогсооход хүргэж болох учраас чанарт онцгой ач холбогдол өгдөг. Түргэн, зардал багатай тохируулга тусгай технологийн шугам түлхэх бус татах маягийн ажлын систем, хамтарч ажиллах үзэл санаа зэрэг нь үр ашгийг дээшлүүлэх, тасалдлыг багасгахад чиглэсэн шийдэл, байнга сайжруулалт хийх ажлын хандлгаа гэх мэт нь үүнд хамаарагдана. McGraw-Hill/Irwin © The McGraw-Hill Companies, Inc., 2003
  • 16.
    Нөөцийн түвшин багасгах,чанар сайжрах, уян хатан байх, үргэлжлэх хугацааг, хаягдлыг, ажлын байрны эзэлхүүнийг багасгах нь яг цагт нь системийн үр дүн болно. Яг цагт нь систем нь олон талаар компаниудын хэрэглэдэг уламжлалт системээс өөр юм. Яг цагт нь системийн давуу талыг анзаарсан АНУ-н олон үйлдвэрлгэчид, байгууллага, бүхий л түвшинд хамтын ажиллагааны уур амьсгалыг бий болгох, угсралт тохируулгын хугацааг багасгах, цөөн тооны нийлүүлэгчтэй сайн харилцаа тогтоох зэрэгт тун анхааралтай ханддаг байна. McGraw-Hill/Irwin © The McGraw-Hill Companies, Inc., 2003
  • 17.
    Анхаарал тавьсанд баярлалаа McGraw-Hill/Irwin © The McGraw-Hill Companies, Inc., 2003