1. 1- McGraw-Hill/Irwin Copyright © 2007 by The McGraw-Hill Companies, Inc. All rights reserved. Орчуулсан багш: Д.БОЛОРМАА, СЭЗДС. Мэдээллийн Системийн Менежментийн Тэнхим

2. Бизнесийн мэдээллийн системүүдийн үндэс Та яагаад мэдээллийн системийг судлах ёстой вэ? Пүүс компани мэдээллийн системийг хэрхэн хэрэглэдэг вэ ? Мэдээллийн системийн бүрэлдэхүүн хэсгүүд нь юу вэ ? Бүлэг 1 McGraw-Hill/Irwin Copyright © 2007 by The McGraw-Hill Companies, Inc. All rights reserved. Орчуулсан багш: Д.Болормаа, СЭЗДС. Мэдээллийн Системийн Менежментийн Тэнхим

3. Хичээлийн зорилго Систем ба мэдээллийн системийн тухай ойлголт Бизнесийн мэргэжлийн хүмүүст мэдээллийн системийн мэдлэг яагаад чухал вэ? Бизнесийн мэргэжилтнүүдэд хэрэгтэй мэдээллийн системийн мэдлэгийн таван хүрээ Мэдээллийн системүүд пүүс компанийн бизнес процесс, удирдлагын шийдвэр гаргалт, өрсөлдөх давуу байдлыг олгох стратегиудыг дэмжих нь 1-

4. Хичээлийн зорилго Бодит бизнесийн байгууллагууд дээрх мэдээллийн системийн үндсэн төрлүүдийн жишээ Мэдээллийн технологийн амжилттай, ёс суртахуунтай хөгжүүлэлт ба хэрэглээг удирдах үед бизнесийн менежерт тулгарч болох сорилтууд 1-

5. Хичээлийн зорилго Бодит амьдрал дээрх мэдээллийн системүүдийн бүрэлдхүүн хэсгүүдийн жишээнүүд. Өгөгдөл, мэдээний нөөцүүдийг мэдээллийн бүтээгдхүүн болгон хувиргадаг оруулах, боловсруулах, хадгалах, хянах ажлуудыг гүйцэтгэхэд хүмүүс, техник хангамж, програм хангамж, мэдээ, өгөгдөл ба сүлжээний нөөцүүдийг хэрэглэх нь Мэдээллийн системийн ажлын байрны боломжууд 1-

6. Мэдээллийн систем ба мэдээллийн технологийг яагаад судлах хэрэгтэй вэ ? Амжилттай пүүс компанийн амин чухал бүрэлдхүүн хэсэг Пүүс компанид өргөжих, өрсөлдөхөд нь тусална Пүүс компаниуд МС ба МТ-ийг Бизнес процессийн үр ашиг, үр өгөөжийг Удирдлагын шийдвэр гаргалтыг Ажлын хэсгүүдийн хамтын ажиллагааг сайжруулахын тулд хэрэглэж байна. 1-

7. Систем гэж юу вэ ? Систем бол Нийтлэг зорилтуудад хүрэхийн төлөө хамтдаа ажиллаж байгаа Маш тодорхой тогтоосон хил хязгаартай Өөр хоорондоо уялдаа холбоотой цогц бүрэлдхүүн хэсгүүд 1-

8. Мэдээллийн систем гэж юу вэ ? Байгууллага доторх мэдээллийг хадгалж, эргүүлэн олж авч, хувирган боловсруулж, тарааж түгээдэг Хүмүүс Техник хангамж Програм хангамж Харилцаа холбооны сүлжээнүүд Өгөгдөл, мэдээний нөөцүүд Бодлого ба дүрэм журмуудын зохион байгуулагдсан иж бүрдэл 1-

9. Мэдээллийн систем ( МС ) ба Мэдээллийн Технологийн ( МТ ) -ийн ялгаа МС - байгууллага руу мэдээлэл ба үйл ажиллагаануудыг дамжуулж, хүргэхэд шаардлагатай бүх бүрэлдхүүн хэсгүүд ба нөөцүүд МТ - техник хангамж, програм хангамж, сүлжээ ба өгөгдөл, мэдээллийн удирдлага Онолоор бол МС нь цаасанд суурилсан байж болно Харин бид Компьютерт суурилсан Мэдээллийн Системийг ( КСМС ) судлах болно 1-

10. Бизнесийн мэргэжлийн хүмүүсийн МС-ийн мэдлэгийн хүрээ 1-

11. Бизнесийн мэргэжлийн хүмүүс МС-ийн талаар юу мэдэж байх шаардлагатай вэ ? Суурь ойлголтууд : зан төлөв, техник, бизнес ба удирдлагын суурь ойлголтууд Мэдээллийн Технологи : Техник хангамж, програм хангамж, сүлжээ, өгөгдлийн удирдлага ба Интернетэд суурилсан технологи Бизнесийн хэрэглээнүүд : Байгууллага доторх МС-ийн үндсэн хэрэглээнүүд Хөгжүүлэх процесс : Бизнесийн боломжуудыг хангахын тулд МС-ийг хэрхэн төлөвлөж, хөгжүүлж, нэвтрүүлэх арга, процесс Удирдлагын сорилтууд : МТ-ийг үр ашигтай, ёс суртхуунтайгаар удирдахад тулгардаг сорилтууд 1-

12. МС пүүс компанид ямар үүрэг гүйцэтгэдэг вэ? 1- Бизнес процесс, үйл ажиллагааг дэмжих олгох стратегиудыг Өрсөлдөх давуу байдлыг дэмжих Бизнесийн шийдвэр гаргалтанд туслах Мэдээллийн системүүд

13. Цаг хугацааны туршид бизнес хэрэглээнүүдийн өргөжин буй үүрэг роль 1-

14. И-бизнес гэж юу вэ ? Компани дотроо болон үйлчлүүлэгчидтэйгээ, нийлүүлэгчидтэйгээ, бусад бизнесийн хамтрагчидтайгаа Ажил хэрэг явуулах болон бизнес процесс, электрон худалдаа, байгууллагын хамтын ажиллагааг хүчирхэгжүүлэхийн тулд Интернет технологиудыг хэрэглэх Үнэ цэнийг онлайнаар солилцох 1-

15. И-бизнесийг хэрхэн ашиглаж байна вэ? 1-

16. И-бизнесийн хэрэглээ Дотоод бизнес процессуудыг дахин оновчтойгоор зохион байгуулах Байгууллагыг хамтын ажиллагааны системүүд : Баг, ажлын хэсгүүд жишээлбэл виртуаль багуудын хоорондох харилцаа, зохицуулалт, хамтын ажиллагааг дэмжинэ Электрон худалдаа : Компьютерын сүлжээгээр дамжуулан бараа, үйлчилгээг худалдан авах, борлуулах, сурталчлах ба үйлчлэх 1-

17. МС-ийн төрлүүд 1-

18. Үйл ажиллагааг дэмждэг системүүд Ямар үүрэгтэй системүүд вэ ? Бизнесийн ажил гүйлгээг үр ашигтай боловсруулах Үйлдвэрлэлийн процессийг удирдах Харилцаа, хамтын ажиллагааг дэмжих Корпорацийн мэдээ, өгөгдлийн сангуудыг шинэчлэх 1-

19. Үйл ажиллагааг дэмжих системүүдийн төрлүүд Ажил гүйлээ боловсруулах системүүд Бизнесийн ажил гүйлгээний мэдээ, өгөгдлүүдийг бүртгэж, боловсруулах Жишээ : борлуулалтын мэдээ боловсруулах, бараа, бүтээгдхүүний бүртгэлийн системүүд , нягтлан бодох бүртгэлийн системүүд Үйлдвэрлэлийн процессийг хянаж, удирдах системүүд Бодит процессуудыг хянаж, удирдах Жишээ : газрын тос боловсруулалтанд химийн процессуудыг хянахын тулд мэдрэгчүүдийг ( сенсорууд ) хэрэглэдэг Байгууллагын хамтын ажиллагааны системүүд Багын ба ажлын хэсгийн харилцааг сайжруулна Жишээ : и-мэйл, видео конференц 1-

20. Ажил гүйлгээг боловсруулах хоёр арга Багц боловсруулалт : Цаг хугацааны туршид ажил гүйлгээнүүдийг хуримтлуулж байгаад тодорхой тогтмол хугацаанд боловсруулах Жишээ : Банк нь хүлээн авсан бүх чекүүдийг шөнө бөөнөөр нь боловсруулдаг Онлайн боловсруулалт : Ажил гүйлгээг тэр даруйд нь боловсруулна Жишээ : Банк нь ATM -аас авч буй мөнгийн тэр дор нь боловсруулж, гаргаж өгнө 1-

21. Удирдлагын дэмжих системүүд Ямар үүрэгтэй системүүд вэ ? Менежерүүдийг мэдээллээр хангаж, үр дүнтэй шийдвэр гаргахад нь тусална 1-

22. Удирдлагыг дэмжих системүүдийн төрлүүд Удирдлагын Мэдээллийн Системүүд ( УМС ) Менежерүүдийг тайлангаар хангаж, тайланг харуулна. Жишээ : өдөр тутмын борлуулалтын шинжилгээний тайлангууд Шийдвэр Гаргалтанд Туслах Системүүд ( ШГТС ) Шийдвэр гаргалтанд хэрэгтэй, интерактив дэмжлэгээр хангана Жишээ : Сурталчилгааны мөнгийг хаана зарцуулахыг тодорхойлоход “Ингэвэл яах бол” шинжилгээ тусална Дээд Удирдлагыг Мэдээллийн Системүүд ( ДУМС ) Гүйцэтгэх захирлууд ба менежерүүдийг чухал мэдээллээр хангана Жишээ : Өрсөлдөгчдийн авч байгаа арга хэмжээнүүдийн талаарх мэдээллийг амархан авах боломж олгоно 1-

23. Үйл ажиллагаа эсвэл Удирдлагыг дэмждэг системүүд Эксперт системүүд Экспертийн зөвлөгөөгөөр хангана Жишээ : зээл олголтын зөвлөгч Мэдлэгийн Удирдлагын Системүүд Бизнесийн мэдлэгийг бий болгох, зохион байгуулах ба компаний хэмжээгээр тарааж түгээхэд тусална. Жишээ : Бизнесийн хамгийн сайн туршлагууд руу Интранетээр хандах 1-

24. МС-ийг цар хүрээгээр нь ангилах Бизнесийн функциональ системүүд Бизнесийн үндсэн функцүүдийн үйл ажиллагаа ба удирдлагын хэрэглээ рүү чиглэнэ Жишээ : Нягтлан бодох бүртгэл, санхүү, эсвэл маркетингийн үйл ажиллагааг дэмжинэ Стратегийн мэдээллийн системүүд Хэрэглэгчдийнхээ хувьд стратегийн давуу байдлыг олж авахад тусална Жишээ : тээвэрлэлтийг мөрдөх , и-худалдааны вэб системүүд Функциональ нэгж дундын мэдээллийн системүүд Хэд хэдэн төрлийн мэдээллийн системүүдийг нэгтгэсэн системүүд Олон функцүүдэд тусална. 1-

25. МТ-ийн сорилт ба боломжууд 1- Бизнесийн зорилгод хүргэх мэдээллийн систем ба технологиудыг удирдах үед менежерүүдэд тулгардаг сорилтууд ба боломжуудын жишээ

26. МТ-ийн сорилт ба боломжууд Бизнес / M Т-ийн сорилт Бүтээгдхүүнийг хөгжүүлэх, үйлдвэрлэх, хүргэж өгөх циклийн хурд ба уян хатан байдлын шаардлагууд Интернетийн технологиудыг хэрэглэн бизнес процессуудад реинженеринг хийх, функцуудыг хооронд нь нэгтгэх И-бизнес ба и-худалдааг байгууллагын стратеги, үйл ажиллагаа, бүтэц зохион байгуулалт, соёл руу нэгтгэх 1-

27. МТ-ийн сорилт ба боломжууд Бизнес / МТ-ийг хөгжил Интернет, интранет, экстранет, Вэбийг МТ-ийн үндсэн дэд бүтэц болгон ашиглах Сүлжээгээр холбогдсон ажилчид, хэрэглэгчид, нийлүүлэгчдэд Вэб технологийг тарааж түгээх Глобал сүлжээгээр холбогдсон тооцооллын, хамтын ажиллагааны, шийдвэр гаргалтанд туслах системүүдийг хөгжүүлэх 1-

28. МТ-ийн сорилт ба боломжууд Бизнес / МТ-ийн зорилгууд: Хэрэглэгчдийн хүсэж байгаа зүйлийг нь хүссэн үед нь хүссэн хэлбэр, байдлаар нь хамгийн бага зардлаар өгөх Нийлүүлэгчид ба хэрэглэгчидтэй хамтран үйлдвэрлэл ба бизнес процессийг зохицуулах Нийлүүлэгчид, дистрибуторуудтайгаа хамтран сувгийн түншлэлийг сурталчлах 1-

29. МС-ийн амжилтыг хэмжих Үр ашиг Зардал, цаг хугацааг хамгийн бага хэмжээнд хүргэж, мэдээллийн нөөцүүдийн ашиглалтийг сайжруулна Үр дүн, өгөөж Бизнесийн стратегиудыг дэмжих Бизнес процессуудад боломж олгох Байгууллагын бүтэц ба соёлыг сайжруулах Хэрэглэгч ба бизнесийн үнэ цэнийг дээшлүүлэх Үр ашиг ба үр өгөөжийн хоорондын ялгаа нь юу вэ ? 1-

30. МС-ийн шийдлүүдийг боловсруулах 1- Судалгаа хийх 5. Ашиглалт, засвар үйлчилгээ 2. Шинжилгээ хийх 3. Зохиох 4. Нэвтрүүлэх

31. МТ-ийн хэрэглээний ёс суртхууны сорилтууд 1- Харилцагчид эсэргүүцэх Ажил зогсох Засгийн газар хөндлөнгөөс оролцох Гол эрсдлүүд Хэрэглэгчтэй түншлэх үйл ажиллагааны удирдлага Хүний нөөцийн удирдлага Бизнесийн шинжилгээний системүүд МТ-ийн хэрэглээ Нууцлал, хүний эрхийн зөрчлүүд Буруу мэдээлэл Хуйвалдаан Гол хор хөнөөл Ёс суртхууны хууль, дүрмүүд Урамшуулал Батламж Боломжит хариу үйлдлүүд

32. Ёс суртхууны хариуцлагууд МТ-ийн ямар хэрэглээнүүдийг бусад хувь хүмүүс эсвэл нийгэмд хор уршигтай буюу буруу гэж тооцох вэ ? Интернет эсвэл компаны МТ-ийн нөөцүүдийн зөв зохистой бизнес хэрэглээ гэж юу вэ ? Компьютерын гэмт хэргээс Та өөрийгөө хэрхэн хамгаалж болох вэ? Жишээ:Буруу, хор уршигтай ашиглалтанд өөрт шаардлагагүй өгөгдлүүдийг цуглуулах, хэрэглэгчийн хувийн мэдээллийг хамгаалахгүй байх зэрэг орж болно. 1-

33. Систем гэж юу вэ ? Систем бол Орцыг хүлээн авч зохион байгуулалттай хувиргах процессоор гарцыг бий болгох замаар Нийтлэг нэг зорилгод хүрэхийн төлөө хамтдаа ажиллаж байгаа Маш тодорхой тогтоосон хил хязгаартай Өөр хоорондоо уялдаа холбоотой бүрэлдхүүн хэсгүүдийн цогц 1-

34. Системийн гурван үндсэн функц Оруулах – систем рүү боловсруулахаар оруулж буй элементүүдийг олж, цуглуулах үйл ажиллагаа Боловсруулах – орцыг гарц болгон хөрвүүлдэг хувиргах процесс Гаргах хувиргах процессоор элементүүдийг хамгийн эцсийн цэг хүртэл нь дамжуулж буй процесс 1-

35. Кибернетик систем Бүх системүүд орц, боловсруулалт, гарцтай байдаг Өөрийгөө хянадаг, өөрийгөө тохируулдаг, эргэх холбоо ба удирдлагатай системийг кибернетик систем гэнэ : Эргэх холбоо системийн гүйцэтгэлийн тухай мэдээ Удирдах систем өөрийнхөө зорилгод хүрэхийн төлөө явж байгаа эсэхийг тодорхойлохын тулд эргэх холбоог хянаж, үнэлж дүгнэх процесс 1-

36. Кибернетик систем 1-

37. Компани систем болох нь 1- Бизнес орчин дахь хувьцаа эзэмшигчид Нийгмийн бүлэг Өрсөлдөгчид Нийлүүлэгчид ЗГ-ийн агентлагууд Санхүүгийн байгууллагууд Хөдөлмөрийн холбоод Хувь нийлүүлэгчид Хэрэглэгчид Эдийн засгийн нөөцүүд: Хүмүүс Мөнгө Материал Машин Газар Хэрэгслүүд Эрчим хүч Мэдээлэл Бүтээгдхүүн, үйлчилгээ : Бүтээгдхүүн Үйлчилгээ Төлбөр тооцоо Тусламж, хандив Мэдээлэл Бусад Бизнес процесс: Бүтээгдхүүн, үйлчил- гээг сурталчлах, хөгжүүлэх, үйлдвэрлэх ба хүргэж өгөх Хэрэлэгчдийг дэмжиж, туслах Бусад процессууд Удирдлага Мэдээллийн систем

38. Мэдээллийн системийн загвар 1-

39. Мэдээллийн системийн бүрэлдхүүн хэсгүүд Хүний нөөц Эцсийн хэрэглэгчид : МС-ийг буюу МС-ийн мэдээллийг хэрэглэж байгаа хүмүүс МС-ийн мэргэжилтэн : МС-ийг хөгжүүлж, ажиллуулж байгаа хүмүүс Техник хангамжийн нөөц Мэдээлэл боловсруулалтанл хэрэглэгдэж байгаа бүх бодит төхөөрөмжүүд Машин, өгөгдөл зөөгч, дагалдах төхөөрөмжүүд Програм хангамжийн нөөц Програм, дүрэм журмууд зэрэг мэдээлэл боловсруулах бүх зааварчилгаанууд Системийн програм хангамж, хэрэглээний програм хангамж, дүрэм журмууд 1-

40. Мэдээллийн системийн бүрэлдхүүн хэсгүүд ( үргэлж .) Мэдээ, мэдээллийн нөөц Бизнесийн ажил гүйлгээний тухай баримтууд Боловсруулагдсан ба зохион байгуулагдсан мэдээлэл Зохион байгуулагдсан мэдээ, өгөгдлүүдийн мэдээллийн сангууд Сүлжээний нөөц Харилцаа холбооны зөөгч Сүлжээний дэд бүтэц : техник ба програм хангамж Интернет, интранет ба экстранет 1-

41. Өгөгдөл ба мэдээллийн ялгаа Өгөгдөл, мэдээ бодит үйл явдлын буюу бизнесийн ажил гйүлгээнүүдийн тухай түүхий баримтууд Мэдээлэл Эцсийн хэрэглэгчийн хувьд утга учиртай, хэрэгтэй агуулгатай болж хувирсан мэдээ, өгөгдөл Жишээ : Борлуулалтын өгөгдөл, мэдээ : барааны нэр, тоо ширхэг, нэгжийн үнэ Борлуулалтын мэдээлэл : барааны төрөл, борлуулалтын нутаг дэвсгэр эсвэл борлуулагчаар гаргасан борлуулалтын хэмжээ 1-

42. МС-ийн функцүүд Өгөгдлийн нөөцийг оруулах Өгөгдөл оруулах үйл ажиллагаа Өгөгдлийг мэдээлэл болгон боловсруулах Ж нь ., тооцоолох, харьцуулах, сортлох, ангилах, нэгтгэх Мэдээллийн бүтээгдхүүнийг гаргах Мессэж, тайлан, маягт ба график дүрслэлүүд Өгөгдлийн нөөцийг хадгалах Өгөгдлийн элементүүд ба мэдээллийн сангууд Системийн гүйцэтгэлийг хянаж, удирдах Эргэх холбоог хянаж, үнэлж дүгнэх 1-

43. Бизнесийн мэдээллийн системүүдийн үндэс Бүлэг 1 McGraw-Hill/Irwin Copyright © 2007 by The McGraw-Hill Companies, Inc. All rights reserved. Орчуулсан багш: Д.Болормаа, СЭЗДС. Мэдээллийн Системийн Менежментийн Тэнхим