เอกสารประกอบการสอนบทที่

1. แนวคิดเกี่ยวกับการจัดการ และระบบสารสนเทศ อ . นิตยา วงศ์ใหญ่

2. การบริหารจัดการ กระบวนการของการทำงานและการใช้ทรัพยากรขององค์การ เป็นกระบวนการที่มีขั้นตอน โดยเริ่มจากการวางแผน และการปฏิบัติการ การควบคุม ติดตาม และการประเมินผล เพื่อให้บรรลุวัตถุประสงค์และเป้าหมายขององค์การ

3. ความสำคัญของการบริหารจัดการ เป็นเครื่องมือในการบริหารเพื่อให้บรรลุวัตถุประสงค์ ทำให้องค์การมีระบบการบริหารงานที่ดี จำเป็นสำหรับการเพิ่มประสิทธิภาพของงาน ช่วยให้การบริหารทรัพยากรเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ ช่วยเพิ่มประสิทธิภาพของการตัดสินใจ ทำให้เกิดการประสานความร่วมมือ ทำให้องค์การสามารถตอบสนองต่อความเปลี่ยนแปลงของสภาพแวดล้อมภายนอกได้อย่างเหมาะสม

4. หน้าที่ของการจัดการ การวางแผน (Planning) การจัดการองค์การ (Organizing) การชักนำและการสื่อสารสั่งการ (Leading and Communication) การควบคุม และประเมินผล (Controlling)

5. ประสิทธิภาพ และ ประสิทธิผล ประสิทธิภาพ ( Efficiency ) การทำงานที่ได้ผลออกมามาก หรือเท่ากับเป้าหมาย แต่ใช้ทรัพยากรน้อยโดยการวัดอัตราส่วนระหว่างผลงานที่เกิดขึ้นกับทรัพยากรที่ใช้ไปในการดำเนินการดังกล่าว จึงเท่ากับว่าเกิดการใช้ทรัพยากรอย่างคุ้มค่า ประสิทธิผล ( Effective) ตัวชี้วัดระดับความสำเร็จของการปฏิบัติงานที่ได้ผลออกมาเท่าหรือมากกว่าวัตถุประสงค์ และเป้าหมายที่ตั้งไว้

6. แนวคิดทฤษฎีองค์การและการจัดการ Organization Theory

7. กลุ่มแนวคิดการจัดการองค์การ ที่มีแบบแผนเป็นทางการ (Max Weber, 1864-1920) มีการแบ่งงานกันทำ มีการกำหนดหน้าที่ความรับผิดชอบ ยึดถือหลักตามสายบังคับบัญชา มีกฎระเบียบและกระบวนการทำงาน ที่กำหนดไว้เป็นลายลักษณ์อักษรอย่างชัดเจน ไม่ยึดถือความสัมพันธ์ระหว่างบุคคล ใช้เหตุผลและความเสมอภาคเท่านั้น ทฤษฎีระบบราชการ (bureaucracy) เหมาะสำหรับองค์กรขนาดใหญ่

8. กลุ่มแนวคิด ทฤษฎีองค์การและ การจัดการที่เน้นหลักการจัดการ ( Frederick W. Taylor, 1856-1915 ) ใช้วิธีการทางวิทยาศาสตร์ที่จะสร้างเครื่องมือในการเพิ่มประสิทธิภาพของการทำงาน การคัดเลือกและฝึกอบรมบุคลากร พัฒนาแรงจูงใจในรูปแบบค่าตอบแทนสำหรับการทำงานที่มีมาตรฐาน มนุษย์ทำงานเหมือนเครื่องจักร

9. กลุ่มแนวคิดทฤษฎีองค์การ และการจัดการแบบเน้นที่คน ( Abraham Maslow, 1908-1970 ) ทฤษฎีลำดับขั้นของความต้องการ (Maslow’s Hierarchical Theory of Motivation) เชื่อว่ามนุษย์มีความต้องการเป็นลำดับ 5 ขั้นคือ Physiological needs Safety needs Belongingness and love needs Esteem needs Self-actualization needs นำทฤษฎีดังกล่าวมาปรับใช้ในการสร้างแรงจูงใจของบุคลากร เพื่อตอบสนองความต้องการในแต่ละลำดับขั้น

10. กลุ่มแนวคิดทฤษฎีองค์การ X และ Y (Douglas McGregor, 1906-1964) มนุษย์ถูกแบ่งออกเป็น 2 กลุ่มคือ ทฤษฎี X 1. คนไม่อยากทำงาน และหลีกเลี่ยงความรับผิดชอบ 2. คนไม่ทะเยอทะยาน และไม่คิดริเริ่ม ชอบให้สั่ง 3. คนเห็นแก่ตนเองมากกว่าองค์การ 4. คนมักต่อต้านการเปลี่ยนแปลง 5. คนถูกหลอกง่าย ทฤษฎี Y 1. คนจะให้ความร่วมมือ สนับสนุน รับผิดชอบ ขยัน 2. คนไม่เกียจคร้านและไว้วางใจได้ 3. คนมีความคิดริเริ่มทำงานถ้าได้รับการจูงใจอย่างถูกต้อง 4. คนมักจะพัฒนาวิธีการทำงาน และพัฒนาตนเองอยู่เสมอ

11. ทฤษฎีความต้องการสามประการ (David McClelland, 1917-1998) ความต้องการประสบความสำเร็จ จะแสวงหาแนวทางเพื่อก้าวไปข้างหน้า จะใช้ความพยายามเพื่อมุ่งไปสู่ความสำเร็จ และจะมีความรับผิดชอบในการแก้ปัญหาต่างๆ ความต้องการด้านสังคม ความต้องการนี้คล้ายกับความต้องการระดับที่ 3 ของมาสโลว์ คนกลุ่มนี้ได้จัดลำดับความสำคัญ ความต้องการที่อยากจะอยู่ร่วมกับผู้อื่น มากกว่าความต้องการเพื่อความสำเร็จ ความต้องการอำนาจ ความปรารถนาอยากได้อำนาจบารมีเพื่อนำไปใช้ควบคุมกำกับผู้อื่น

12. ทฤษฎีระบบ (Boulding and Bertalunffy) การบริหารจัดการที่เน้นระบบจะแบ่งระบบเป็น 2 ประเภทคือ ระบบปิดและระบบเปิด ระบบปิด เป็นระบบที่ไม่มีปฏิสัมพันธ์กับสภาพแวดล้อมต่างๆ ที่อยู่ภายนอกองค์การ ระบบเปิด เป็นระบบที่มีปฏิสัมพันธ์กับสภาพแวดล้อมต่างๆ ที่อยู่ภายนอก มีส่วนประกอบที่สำคัญ 5 ส่วน Input Transformation process Output Feedbacks Environment

13. กลุ่มแนวคิดการบริหารจัดการเชิงปริมาณ (Robert McNamara and Charles Tex Thornton) ใช้ตัวเลข สถิติ และข้อมูลเชิงปริมาณเพื่อช่วยสนับสนุนการตัดสินใจและประสิทธิภาพขององค์การ การจัดการการผลิต เช่น สินค้าคงคลัง การวางแผนการผลิต การควบคุมประสิทธิภาพการผลิต การออกแบบโรงงานและที่ตั้ง การกำหนดตารางการทำงาน

14. กลุ่มแนวคิดทฤษฎีองค์การและการจัดการตามสถานการณ์ องค์การส่วนใหญ่จะมีสภาพแวดล้อม และเงื่อนไขที่แตกต่างกัน ทำให้การจัดการมีความซับซ้อน โดยบางครั้งการทำงานจำเป็นจะต้องมีการจัดการตามสถานการณ์ที่เกิดขึ้น ทำให้ไม่สามารถมุ่งจัดการแบบที่เป็นสากลแบบใดแบบหนึ่ง องค์การแต่ละแห่งจึงต้องมีการจัดโครงสร้างองค์การที่แตกต่างกันออกไปตามความเหมาะสม

15. ทฤษฎี Z ( William Ouchi ) ปรับใช้ทฤษฎี X และ Y ที่เน้นการจัดการโดยการควบคุม หรือลงโทษสำหรับพนักงานที่ไม่ตั้งใจทำงานตามทฤษฎี X และมีการส่งเสริม ชมเชย และให้รางวัลแก่พนักงานที่ขยันทำงานตามทฤษฎี Y กลุ่มแนวคิดทฤษฎีองค์การและการจัดการตามสถานการณ์

16. แบบประเมินหลังเรียน อะไรคือความสำคัญของการบริหารจัดการต่อองค์กร หน้าที่ในทางจัดการประกอบไปด้วยอะไรบ้าง แนวคิดทฤษฎีการบริหารจัดการที่สำคัญมีอะไรบ้าง