Download to read offline
บทที่ การพัฒนาของการบริหารการจัดการ.pptx
- 1.
- 2.
- 3.
- 4. แนวความคิดทางนักบริหาร Management Concept หรือแนวคิดทฤษฎีการบริหารจัดการเริ่มเกิดขึ้นมาในช่วง ปฏิวัติอุตสาหกรรมราวปี ค.ศ.1760 ที่เริ่มเปลี่ยนจากแรงงาน คนมาเป็นแรงงานจากเครื่องจักร การแบ่งกลุ่มทฤษฎีและ แนวคิดของการบริหารจัดการนั้น ซึ่งทั้งหมดพัฒนาตามยุค สมัยที่เปลี่ยนแปลงไป แต่ทว่าทฤษฎีทุกยุคก็ยังคงนิยมใช้มา จนถึงปัจจุบันนี้ ผู้นำหรือผู้บริหาร องค์การหน่วยงาน จะเป็น ที่ต้องการของบุคคลทั่วไปที่ทำงานในองค์การหรือหน่วยงาน นั้นๆ เพราะผู้บริหารคือผู้ที่มี"สิทธิ " และ "อำนาจ" ในการ บังคับบัญชาผู้อื่น ตามแต่ขนาดขององค์การ แต่ยังมีสิ่งที่ สำคัญที่ทุกคนใฝ่หาให้ได้มา คือ "เกียรติยศและศักดิ์ศรี" การจะขึ้นเป็นผู้นำหรือผู้บริหารเป็นเรื่องยากและลำบากยิ่ง จะอาศัยความรู้ ความสามารถอย่างเดียวคงไม่สำเร็จแล้ว แต่ เมื่อได้มาแล้วการที่จะดำรงอยู่เป็นผู้บริหารหรือผู้นำให้ ยาวนานก็เป็นเรื่องที่ยากยิ่งขึ้นหากบริหารงานไม่มีรูปแบบ บทนำ
- 5. ทักษะ • การบริหาร (Administration)และการจัดการ (Management) เป็นสองแนวคิดที่บางครั้งใช้แทนกัน ได้ แต่มีความแตกต่างในเนื้อหา การบริหารเน้นการกำหนดนโยบายหรือแผนงาน มักใช้ในบริบทของ การบริหารรัฐกิจ ส่วนการจัดการเน้นการดำเนินงานตามนโยบายหรือแผนที่กำหนด มักใช้ในบริบทของ การจัดการธุรกิจ • การจัดการเกี่ยวข้องกับการทำให้งานสำเร็จตามวัตถุประสงค์ผ่านการวางแผน การจัดระเบียบ การ ประสานงาน และการใช้ทรัพยากรต่าง ๆ อย่างมีประสิทธิภาพ ปีเตอร์ เอฟ ครักเกอร์ กล่าวว่าการจัดการ คือการทำให้งานสำเร็จโดยอาศัยคนอื่นเป็นผู้ทำ • การจัดการจำเป็นสำหรับองค์การทุกขนาดและทุกประเภท และสามารถมองได้ทั้งในเชิงวิทยาศาสตร์ และศิลปะ เนื่องจากมีการใช้หลักทฤษฎีและกฎเกณฑ์ที่สามารถพิสูจน์ได้ ในขณะเดียวกัน การจัดการ ต้องมีความสามารถในการปรับตัวให้เข้ากับสภาพแวดล้อมที่เปลี่ยนแปลงไป จึงเป็นทั้งศาสตร์และศิลปะ ควบคู่กันไป
- 6. ประวัติและพัฒนาการของการจัดการ ในอดีตการจัดการองค์กรเริ่มจากการจัดการภายในครัวเรือน ก่อนจะพัฒนามาเป็นระบบศักดินา เช่นการสร้างพีระมิดในอียิปต์และกำแพงเมืองจีน จน กระทั่งศตวรรษที่ 18 เมื่อเกิดการปฏิวัติอุตสาหกรรม องค์กรเริ่มขยายใหญ่ขึ้น แม้ว่าการจัดการยังขาดระบบที่ชัดเจน จนเกิดแนวคิดการจัดการอย่างเป็น หลักเกณฑ์ (Prescientific management) 1.ยุคการศึกษาตามวิธีการสมัยเดิม (Classical หรือ Traditional approach): เน้นกระบวนการจัดการและการปรับปรุงประสิทธิภาพ เช่น การจัดการ ตามหลักวิทยาศาสตร์และการจัดการแบบคลาสสิก ซึ่งเกี่ยวข้องกับนักคิดเช่น เฟรดเคอริค เทเลอร์, เฮนรี่ ฟาโยล, และเฮนรี แก้นท์ 2.ยุคการศึกษาตามวิธีการเชิงพฤติกรรมศาสตร์ (Behavioral approach): เน้นพฤติกรรมของบุคคลในองค์กร เช่น ความต้องการของมนุษย์และการ สร้างความพอใจให้พนักงาน ตัวอย่างนักคิดคือ เอลตัน เมโย, คริส อาร์ใกริส, และดักลาส แมคเกร็กเกอร์ 3.ยุคการจัดการงานสมัยใหม่ (Modern approach): ใช้เทคนิคทางคณิตศาสตร์ สถิติ และข้อมูลในการแก้ปัญหา เช่น การจัดการเชิงปริมาณ, การวิจัย การปฏิบัติการ, ทฤษฎีระบบ, และทฤษฎีการจัดการเชิงสถานการณ์ ทฤษฎี Z ของวิลเลียม เอาชี เป็นการผสมผสานแนวคิดการจัดการของญี่ปุ่นและ สหรัฐอเมริกา สรุปได้ว่า การจัดการมีการพัฒนาจากการจัดการแบบพื้นฐานมาเป็นการจัดการที่มีหลักเกณฑ์และเทคนิคที่ซับซ้อนขึ้นตามยุคสมัย
- 7. ทฤษฎีองค์การสมัยใหม่พัฒนามาจากทฤษฎีองค์การสมัยดั้งเดิม โดยการ พัฒนาที่สำคัญเกิดขึ้นระหว่าง ค.ศ.1910 ถึง 1920 ซึ่งเริ่มมีการนำปัจจัย มนุษย์เข้ามาพิจารณาอย่างจริงจัง ทฤษฎีนี้มุ่งเน้นความสำคัญและคุณค่า ของมนุษย์ (Organistic) โดยเฉพาะการทดลองที่ Hawthorne ระหว่างปี ค.ศ. 1924-1932 ที่เน้นการศึกษาพฤติกรรมศาสตร์และมนุษยสัมพันธ์ ซึ่ง แนวคิดนี้ได้รับความนิยมในสหรัฐอเมริการะหว่างปี ค.ศ. 1940-1950 ทฤษฎีองค์การสมัยใหม่เน้นความต้องการ (needs) ของสมาชิกใน องค์การ ยอมรับอิทธิพลทางสังคมที่ส่งผลต่อการทำงาน รวมถึงการให้ ความสำคัญกับกลุ่มนอกแบบ (Informal Group) และการมีส่วนร่วมใน การตัดสินใจในองค์การ ซึ่งช่วยให้โครงสร้างที่ตายตัวขององค์การสมัย ดั้งเดิมผ่อนคลายลง ทฤษฎีการจัดการยุค ดั้งเดิม
- 8. 1. ทฤษฎีการจัดการแบบ วิทยาศาสตร์ การศึกษาหลักการบริหารในยุคคลาสสิกเน้นที่การจัดการ องค์การโดยรวม โดยมุ่งหาวิธีปรับปรุงประสิทธิภาพและ ประสิทธิผลของการดำเนินงานวิวัฒนาการของแนวคิดการ บริหารที่เป็นระบบ เกิดขึ้นในยุโรปช่วงต้นศตวรรษที่ 20 โดย มีแนวคิดที่สำคัญคือ ทฤษฎีระบบราชการของ Max Weber ซึ่งเน้นการศึกษาระบบโครงสร้างขององค์การขนาดใหญ่ ในปี ค.ศ. 1911 มีการกำหนดลักษณะโครงสร้างการบริหารที่ ชัดเจนสำหรับการจัดการองค์การขนาดใหญ่ที่มีรูปแบบ เฉพาะ
- 9. 2. ทฤษฎีการจัดการ แบบหลักการบริหาร ทฤษฎีการจัดการแบบหลักการบริหาร (AdministrativeManagement) หรือทฤษฎีหลักการ บริหาร (Science of Administration) เป็นแนวคิดทางการบริหารที่สำคัญในยุคคลาสสิก นัก วิชาการที่เป็นผู้เสนอวิธีการจัดการตามหลักการบริหารนี้ได้แก่ Luther Gulick, Lyndall Urwick, Henri Fayol, และ Mary Parker Follet แนวคิดหลักการบริหารเกิดจากความเชื่อที่ว่ามีหลักการบริหารแบบวิทยาศาสตร์ที่เป็นสากล ซึ่ง สามารถนำไปใช้ในองค์การทุกชนิด ทุกประเภท ทุกขนาด และทุกสถานการณ์ โดยไม่คำนึงถึงว่า เป็นองค์การของรัฐหรือเอกชน นักวิชาการในยุคนั้นพยายามค้นหาและนำเสนอหลักการบริหารที่ เชื่อว่ามีอยู่แล้วในโลก แต่ยังไม่มีการค้นคว้าอย่างจริงจัง นักทฤษฎีการจัดการแบบหลักการบริหารมุ่งเน้นการปรับปรุงการทำงานของฝ่ายบริหารหรือฝ่าย จัดการ โดยเชื่อว่าความสำเร็จขององค์การขึ้นอยู่กับการทำงานของฝ่ายบริหารตามหลักการบริหาร ทั้งนี้ ทฤษฎีนี้ไม่เน้นการทำงานของพนักงานระดับล่าง เนื่องจากมีสมมุติฐานว่าการบริหารงานอย่าง มีประสิทธิภาพเป็นปัจจัยสำคัญที่สุดในการทำให้องค์การประสบความสำเร็จ
- 10. ทฤษฎีองค์การยุค พฤติกรรมศาสตร์ ทฤษฎีการจัดการยุคพฤติกรรมศาสตร์ หรือทฤษฎีองค์การเชิงพฤติกรรมศาสตร์ (Behavioral OrganizationTheory) เน้นการศึกษาผลกระทบของพฤติกรรมบุคคลและกลุ่มในองค์การ โดยมีนัก ทฤษฎีสำคัญเช่น เอลตัน เมโย, อับบราฮัม มาสโลว์, เฟดเดอริก เฮิร์ซเบิร์ต และดักลาส แม็คเกรเกอร์ ซึ่ง มุ่งศึกษาธรรมชาติของพฤติกรรมมนุษย์ เอลตัน เมโย เป็นผู้ริเริ่มการศึกษาเชิงพฤติกรรมศาสตร์และท้าทายแนวคิดการบริหารแบบคลาสสิก โดย การทดลองที่ Hawthorne เป็นจุดเปลี่ยนที่สำคัญ แสดงให้เห็นว่าปัจจัยทางสังคมมีผลต่อการทำงาน มากกว่าปัจจัยทางกายภาพหรือการบริหารแบบวิทยาศาสตร์ ผลการทดลองสรุปได้ดังนี้: 1.ปัจจัยทางกายภาพไม่ใช่ตัวกำหนดผลผลิต ปัจจัยทางสังคมมีความสำคัญมากกว่า 2.พฤติกรรมการทำงานถูกกำหนดโดยระบบรางวัลและการลงโทษทางสังคม ไม่ใช่ทางเศรษฐกิจ 3.ผู้นำของกลุ่มทั้งที่เป็นทางการและไม่เป็นทางการมีบทบาทสำคัญในการสร้างปทัสถานของกลุ่ม 4.กลุ่มมีอิทธิพลต่อพฤติกรรมของบุคคล 5.ควรมีการเลือกภาวะผู้นำที่เหมาะสมกับภารกิจขององค์การที่มีความแตกต่างกันไปตามวัตถุประสงค์
- 11.
- 12. ทฤษฎีองค์การยุคใหม่ แนวคิดทฤษฎีการจัดคนให้เกิดงาน (Work ForceManagement) เน้นการจัดการระบบภายใน องค์กรให้มีประสิทธิภาพสูงสุด โดยครอบคลุมทั้งการจัดการบุคลากร การผลิต และการตลาด องค์กร ต้องมุ่งมั่นในการพัฒนากลยุทธ์อย่างต่อเนื่องเพื่อความเป็นเลิศทางธุรกิจ การจัดการองค์กรเริ่มต้นจากแนวคิดของ Frederick Winslow Taylor ผู้บุกเบิกการจัดการเชิง วิทยาศาสตร์ที่เน้นปริมาณมากกว่าคุณภาพการผลิต แต่ในยุคปัจจุบัน การจัดการต้องคำนึงถึงการ เอื้ออำนาจในทางปฏิบัติงาน เช่น การลดความเหลื่อมล้ำทางตำแหน่ง การให้อิสระในงาน และการ ประเมินผล 360 องศา ซึ่งเป็นการประเมินที่ครอบคลุมทุกภาคส่วนขององค์กร องค์กรต้องกำหนดพันธกิจและเป้าหมายอย่างชัดเจน และใช้เครื่องมือในการวัดผล เช่น Balanced Scorecard เพื่อประเมินผลในหลายมิติ ทั้งด้านการเงิน การตลาด และนวัตกรรม นอกจากนี้ การ จัดการผู้บริหารและบุคลากรที่มีความสามารถสูงเป็นสิ่งสำคัญ เพื่อเตรียมพร้อมรับมือกับการ เปลี่ยนแปลงในด้านต่างๆ เช่น เทคโนโลยี และการตลาด ผู้บริหารต้องเน้นการทำงานเป็นทีม การ พัฒนาตนเอง และการจัดการอารมณ์และความเครียด เพื่อให้องค์กรสามารถเติบโตและรักษา เสถียรภาพได้อย่างยั่งยืน
- 13. ทฤษฎีองค์การ แนวคิดหลังยุคสมัยใหม่ (POSTMODERNISM) มีที่มาจากหลายแหล่งสำคัญได้แก่: 1.การอภิปรายและการสนทนาทางทฤษฎี: เกิดจากแนวคิดยุคโครงสร้างนิยม (STRUCTURALISM), หลังโครงสร้างนิยม (POSTSTRUCTURALISM), การรื้อสร้าง (DECONSTRUCTION), หลังทุนนิยม (POST CAPITALISM), ทฤษฎีการวิพากษ์ (CRITICAL THEORY), และแนวคิดสตรีนิยม (FEMINISM) ซึ่งล้วนเป็นการท้าทายและวิจารณ์แนวคิดดั้งเดิม 2.วิจารณ์ศิลปะร่วมสมัย: แนวคิดหลังยุคสมัยใหม่ยังเกิดจากการวิเคราะห์รูปแบบศิลปะร่วมสมัย เช่น สถาปัตยกรรม วรรณกรรม ภาพเขียน และการดำรงชีวิตในปัจจุบัน ที่เน้นการสะท้อนถึง ความหลากหลายและความซับซ้อนของสังคม 3.การวิเคราะห์ทางสังคมและเศรษฐกิจ: การศึกษาสภาพการทำงานและเศรษฐกิจที่เน้นถึงความไม่ แน่นอนและความขัดแย้งทางสังคม 4.ทฤษฎีความสับสนวุ่นวาย (CHAOS THEORY): ที่มองว่าโลกไม่สามารถคาดการณ์ได้ และทุก อย่างเป็นไปได้ในสภาพที่ไม่มีความแน่นอน ยุคหลังสมัยใหม่
- 14. แนวคิดหลังยุคสมัยใหม่ยังเน้นที่การสร้างความรู้ในตนเอง (CONSTRUCTIVISM) โดย ไม่ยึดติดกับความจริงที่เป็นสากลและเน้นการใช้ภาษามาอธิบายความจริงในแบบของมัน เองเช่นเดียวกับที่มองโลกว่าเป็นพื้นที่ที่เต็มไปด้วยความหลากหลายและความขัดแย้ง ในขณะที่แนวคิดยุคสมัยใหม่เน้นความเป็นสากลและรูปแบบที่ตายตัว แนวคิดหลังยุค สมัยใหม่กลับเน้นความเสมอภาค ความเท่าเทียมกัน และการยอมรับความแตกต่าง การบริการสาธารณะแนวใหม่ (NEW PUBLIC SERVICE): • ตรงข้ามกับการจัดการภาครัฐแนวใหม่ (NEW PUBLIC MANAGEMENT) ที่เน้น ประสิทธิภาพและการควบคุม การบริการสาธารณะแนวใหม่เน้นการตอบสนองต่อ ประชาชน การสร้างความไว้วางใจ และการมีส่วนร่วมในชุมชน • รัฐต้องรู้ความต้องการของชุมชน และใช้แนวคิดเชิงวิพากษ์และยุคหลังสมัยใหม่ใน การบริหาร ซึ่งเน้นการสื่อสารและความซื่อสัตย์สุจริตเป็นหลัก
- 15. สรุป การบริหาร (Administration): หมายถึงการกำหนดนโยบายหรือแผนงานนิยมใช้ในการบริหารรัฐกิจ การจัดการ (Management): หมายถึงการดำเนินงานให้เป็นไปตามนโยบายหรือแผนงานที่วางไว้ นิยมใช้ในการจัดการธุรกิจ ในปัจจุบัน คำว่า "การบริหาร" และ "การจัดการ" มักใช้แทนกันได้และให้ความหมายคล้ายคลึงกัน บางครั้งมีการใช้คำว่า "การบริหารจัดการ" เพื่อครอบคลุมทั้งสองแนวคิดนี้ ประวัติและพัฒนาการของการจัดการ: • ยุคการศึกษาตามวิธีการสมัยเดิม (Classical หรือ Traditional approach): มุ่งเน้นกระบวนการจัดการ การปรับปรุงประสิทธิภาพ (Efficiency) และประสิทธิผล (Effectiveness) • ยุคการศึกษาตามวิธีการเชิงพฤติกรรมศาสตร์ (Behavioral approach): เน้นพฤติกรรมของบุคคลและกลุ่มบุคคลในองค์การ เช่น การจูงใจ การสื่อสาร และการออกแบบงาน • ยุคการจัดการงานสมัยใหม่ (Modern approach): นำเครื่องมือทางคณิตศาสตร์และสถิติมาใช้ในการแก้ปัญหา เช่น ศาสตร์การจัดการ การจัดการปฏิบัติการ และระบบข้อมูลการ จัดการ 4o
- 16. ประวัติและพัฒนาการของการจัดการ: 1.ยุคที่หนึ่ง (CLASSICAL/TRADITIONAL APPROACH): ⚬เน้นกระบวนการจัดการ การปรับปรุงประสิทธิภาพ (EFFICIENCY) และประสิทธิผล (EFFECTIVENESS) 2.ยุคที่สอง (BEHAVIORAL APPROACH): ⚬ เน้นพฤติกรรมของบุคคลและกลุ่มบุคคลในองค์กร เช่น ความต้องการของมนุษย์ การ จูงใจ และการออกแบบงาน 3.ยุคที่สาม (MODERN APPROACH): ⚬ เน้นการใช้วิธีการทางคณิตศาสตร์ สถิติ และข้อมูลในการแก้ปัญหา เช่น การจัดการ เชิงปริมาณ ศาสตร์การจัดการ และทฤษฎีระบบ
- 17. ทฤษฎีสำคัญ: • ทฤษฎีการจัดการแบบวิทยาศาสตร์ (ScientificManagement): ⚬ เน้นการปรับปรุงประสิทธิภาพในการดำเนินงานขององค์กร โดย ใช้หลักการวิทยาศาสตร์ในการพัฒนาการทำงานและการคัด เลือกบุคคล • ทฤษฎีการจัดการเชิงพฤติกรรมศาสตร์ (Behavioral Organization Theory): ⚬ มุ่งเน้นพฤติกรรมของบุคคลและกลุ่มในองค์กร มีแนวคิดหลักคือ การบริหารเชิงมนุษยสัมพันธ์ เชิงสังคมศาสตร์ และเชิง พฤติกรรมศาสตร์ • ทฤษฎีองค์การยุคหลังสมัยใหม่ (Postmodern Organization Theory): ⚬ เกิดจากการอภิปรายและการวิจารณ์แนวคิดต่าง ๆ เช่น โครงสร้างนิยม (Structuralism), หลังโครงสร้างนิยม (Poststructuralism), และการรื้อสร้าง (Deconstruction) เป็นต้น มุ่งเน้นความหลากหลายและความขัดแย้งในสังคม
- 18.