Η ευκτική είναιμία από τις εγκλίσεις του ρήματος.
Η ευκτική δεν υπάρχει στη Νέα Ελληνική γλώσσα.
Η σχηματίζεται στους εξής χρόνους:
.
ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΥΚΤΙΚΗΣ
3.
Η ευκτική τουκαι του έχει ως
χαρακτηριστικό γνώρισμα τη δίφθογγο .
Ο έχει τις ίδιες καταλήξεις με τον Ενεστώτα με
την προσθήκη του χαρακτηριστικού πριν από αυτές.
Ο έχει τη χαρακτηριστική δίφθογγο
αντί για –οι-.
ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΥΚΤΙΚΗΣ Σελ. 56
ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΕΥΚΤΙΚΗ
Οιδίφθογγοι –οι-και –αι-
της ευκτικής είναι
πάντοτε μακρόχρονες.
Η ευκτική Αορίστου, όπως
και η υποτακτική , δεν
παίρνει αύξηση.
Για το σχηματισμό και την κλίση της
ευκτικής Μέλλοντα και Αορίστου
ενεργητικής φωνής των αφωνόληκτων
ρημάτων χρησιμοποιούμε τις ίδιες
καταλήξεις , αλλά το θέμα των ρημάτων
αυτών μεταβάλλεται, όπως και στην
οριστική των χρόνων αυτών.
π.χ πράττω: πράξοιμι,
βλάπτω: βλάψοιμι, πείθω :
πείσοιμι
Σελ. 57
Ευκτική Παρακειμένου Ε.Φ.
Ηευκτική του παρακειμένου των βαρύτονων ρημάτων
σχηματίζεται τόσο περιφραστικά (πιο εύχρηστος
τύπος) από την ενεργητική μετοχή παρακειμένου
του ρήματος και την ευκτική ενεστώτα του ρ. εἰμί,
λε-λυκώς, -
υῖα, -ὸς εἴην
όσο και μονολεκτικά (σπάνια),
λελύκ-οιμι,
λελύκ-οις
κτλ.
Σελ.
64
Σημασία και χρήσητης ευκτικής
φανερώνει ευχή. Συνήθως
προηγούνται οι λέξεις εἴθε, ὡς, εἰ γάρ (= μακάρι)
Θεός φυλάξοι
(Μακάρι να φυλάει ο θεός.)
Εἴθε γένοιο, ὦ παῖ, πατρός
εὐτυχέστερος (Μακάρι να γίνεις, παιδί
μου, ευτυχέστερος από τον πατέρα σου.)
Εἴθε σύ φίλος ἡμῖν γένοιο
(Μακάρι να γινόσουν φίλος μας)
δηλώνει το δυνατό να
πραγματοποιηθεί στο παρόν ή στο μέλλον. Συνοδεύεται
από το δυνητικό μόριο ἂν. Μεταφράζεται με: «θα +
παρατατικό» ή «θα μπορούσα να + ρήμα» ή «θα ήταν
δυνατό να + ρήμα» ή «μπορεί να + ρήμα».
Οὐκ ἄν λάβοις παρά τοῦ μή ἔχοντος (Δεν
θα μπορούσες να πάρεις από κάποιον που
δεν έχει.- Δεν θα έπαιρνες από ...)
Ἔχοις ἄν με διδάξαι τί ἐστί νόμος; (Θα
μπορούσες να με διδάξεις τι είναι ο νόμος; -
Θα ήταν δυνατό να με διδάξεις …;)
Τί ἄλλο ἄν ποιήσαιμι; (Τι άλλο θα
μπορούσα να κάνω;)
Στις κύριες προτάσεις: Σελ. 57
10.
Σημασία και χρήσητης ευκτικής
Στις δευτερεύουσες προτάσεις:
(όπως
και στις κύριες
προτάσεις).
Γιγνώσκω ὅτι πάντες ἄν
φυλάττοιεν τοῦτο.
(Γνωρίζω ότι όλοι θα φύλαγαν
αυτό – Γνωρίζω ότι όλοι θα
μπορούσαν να ...)
Ἠπόρει τί ἄλλο ἄν ποιήσαι
(Απορούσε τι άλλο θα ήταν
δυνατό να κάνει)
: όταν
η κύρια πρόταση από την οποία
εξαρτάται η δευτερεύουσα έχει
ιστορικό χρόνο (Παρατατικό,
Αόριστο, Υπερσυντέλικο).
Ἐγίγνωσκε ὅτι σύ
λέγοις τἀληθῆ.
(Γνώριζε ότι εσύ έλεγες
την αλήθεια.)
Οἱ στρατιῶται ἔλεγον ὅτι
ἀδίκως πάσχοιεν.
(Οι στρατιώτες έλεγαν ότι
άδικα υπέφεραν.)
: συναντάται σε
υποθετικές, χρονικές και αναφορικές
προτάσεις και εκφράζει επανάληψη
στο παρελθόν. Μεταφράζεται με το
«κάθε φορά που».
Ὁπότε χειμών εἴη νοτερός,
ἀπέλειπον τάς ἐπάλξεις (κάθε φορά
που υπήρχε θύελλα με βροχή,
εγκατέλειπαν τις επάλξεις.)
Εἴ τινα λάβοιεν τῶν ἐχθρῶν,
ἀπέκτεινον. (Κάθε φορά που
έπιαναν κάποιον από τους εχθρούς,
τον σκότωναν.)
Εἴ τις ἀντείποι, ἐτεθνήσκει (Κάθε
φορά που κάποιος πρόβαλλε
αντιρρήσεις, θανατωνόταν)
Σελ. 57
Να συμπληρώσετε τονπίνακα με τους τύπους των ρημάτων που λείπουν:
Οριστική Υποτακτική Ευκτική
ἔχεις
πράξοιμεν
νομίσωσιν
ἔγραψε
φυλάξαιεν
17.
Να συμπληρώσετε τονπίνακα με τους τύπους των ρημάτων που λείπουν:
Οριστική Υποτακτική Ευκτική
ἔχεις
πράξοιμεν
νομίσωσιν
ἔγραψε
φυλάξαιεν
ἔχῃς ἔχοις
πράξομεν
ἐνόμισαν νομίσαιεν
γράψῃ γράψαι
ἐφύλαξαν φυλάξωσι (ν)
18.
Να γράψετε τογ΄ ενικό και β΄ πληθυντικό ευκτικής Παρακειμένου των παρακάτω ρημάτων:
Ευκτική ΠΡΚ μονολεκτικά Ευκτική ΠΡΚ περιφραστικά
γ΄ ενικό β΄ πληθυντικό γ΄ ενικό β΄ πληθυντικό
ψηφίζω
κόπτω
ἄρχω
βουλεύω
19.
Να γράψετε τογ΄ ενικό και β΄ πληθυντικό ευκτικής Παρακειμένου των παρακάτω ρημάτων:
Ευκτική ΠΡΚ μονολεκτικά Ευκτική ΠΡΚ περιφραστικά
γ΄ ενικό β΄ πληθυντικό γ΄ ενικό β΄ πληθυντικό
ψηφίζω
κόπτω
ἄρχω
βουλεύω
ἐψηφίκοι ἐψηφίκοιτε ἐψηφικώς εἴη ἐψηφικότες εἴητε / εἶτε
κεκόφοι κεκόφοιτε κεκοφώς εἴη κεκοφότες εἴητε / εἶτε
ἤρχοι ἤρχοιτε ἠρχώς εἴη ἠρχότες εἴητε /εἶτε
βεβουλεύκοι βεβουλεύκοιτε βεβουλευκώς εἴη βεβουλευκότες εἴητε /εἶτε
20.
Να μεταφέρετε τουςπαρακάτω ρηματικούς τύπους στις υπόλοιπες εγκλίσεις στο ίδιο
πρόσωπο (ΠΡΟΣΟΧΗ: δεν έχει υποτακτική ο Μέλλοντας):
ΧΡΟΝΟΣ ΟΡΙΣΤΙΚΗ ΥΠΟΤΑΚΤΙΚΗ ΕΥΚΤΙΚΗ
ΕΝΣ συγγράφουσιν
ΑΟΡ προσέταξε
ΜΕΛ προαγορεύσοιτε
ΑΟΡ κατέλυσαν
ΕΝΣ κινδυνεύωμεν
ΕΝΣ πρεσβεύοιτε
ΕΝΣ ἁλιεύωσι
ΕΝΣ μνημονεύει
ΑΟΡ καταδιώξαιεν
ΕΝΣ ἀγορεύω
21.
Να μεταφέρετε τουςπαρακάτω ρηματικούς τύπους στις υπόλοιπες εγκλίσεις στο ίδιο
πρόσωπο (ΠΡΟΣΟΧΗ: δεν έχει υποτακτική ο Μέλλοντας):
ΧΡΟΝΟΣ ΟΡΙΣΤΙΚΗ ΥΠΟΤΑΚΤΙΚΗ ΕΥΚΤΙΚΗ
ΕΝΣ συγγράφουσιν
ΑΟΡ προσέταξε
ΜΕΛ προαγορεύσοιτε
ΑΟΡ κατέλυσαν
ΕΝΣ κινδυνεύωμεν
ΕΝΣ πρεσβεύοιτε
ΕΝΣ ἁλιεύωσι
ΕΝΣ μνημονεύει
ΑΟΡ καταδιώξαιεν
ΕΝΣ ἀγορεύω
συγγράφωσιν συγγράφοιεν
προστάξῃ προστάξαι
προαγορεύσετε
καταλύσωσιν καταλύσαιεν
κινδυνεύομεν κινδυνεύοιμεν
πρεσβεύετε πρεσβεύητε
ἁλιεύουσι ἁλιεύοιεν
μνημονεύῃ μνημονεύοι
κατεδίωξαν καταδιώξωσι
ἀγορεύω ἀγορεύοιμι
