Στις προτάσεις πουακολουθούν να βρείτε και να σημειώσετε τα υποκείμενα
των υπογραμμισμένων ρημάτων:
3.
Στις προτάσεις πουακολουθούν να βρείτε και να σημειώσετε τα υποκείμενα
των υπογραμμισμένων ρημάτων:
α) Κῦρος ἐπέτρεψε τοῖς Ἕλλησι διαρπᾶσαι τήν χῶραν.
β) Οὗτος κατέστη εὐεργέτης τῆς Ἑλλάδος.
γ) Αὐτοί κληθήσονται νομοθέται.
δ) Ἐν τῇ μάχῃ οἱ στρατιῶται ἦσαν ἀμφί τούς δισχιλίους.
4.
Στις προτάσεις πουακολουθούν να βρείτε και να σημειώσετε τα υποκείμενα
των υπογραμμισμένων ρημάτων:
α) Κῦρος ἐπέτρεψε τοῖς Ἕλλησι διαρπᾶσαι τήν χῶραν.
β) Οὗτος κατέστη εὐεργέτης τῆς Ἑλλάδος.
γ) Αὐτοί κληθήσονται νομοθέται.
δ) Ἐν τῇ μάχῃ οἱ στρατιῶται ἦσαν ἀμφί τούς δισχιλίους.
5.
Στις προτάσεις πουακολουθούν να βρείτε το κατηγορούμενο ή το αντικείμενο /
αντικείμενα των υπογραμμισμένων ρημάτων (και να γράψετε αν πρόκειται για
κατηγορούμενο ή αντικείμενο):
6.
Στις προτάσεις πουακολουθούν να βρείτε το κατηγορούμενο ή το αντικείμενο /
αντικείμενα των υπογραμμισμένων ρημάτων (και να γράψετε αν πρόκειται για
κατηγορούμενο ή αντικείμενο):
7.
Στις προτάσεις πουακολουθούν να βρείτε το κατηγορούμενο ή το αντικείμενο /
αντικείμενα των υπογραμμισμένων ρημάτων (και να γράψετε αν πρόκειται για
κατηγορούμενο ή αντικείμενο):
α) Κῦρος κράτιστος πάντων νομίζεται.
β) Τά θηρία φαίνονται μεγάλα καί λιπαρά.
γ) Τισσαφέρνης διαβάλλει τόν Κῦρον.
8.
Στις προτάσεις πουακολουθούν να βρείτε το κατηγορούμενο ή το αντικείμενο /
αντικείμενα των υπογραμμισμένων ρημάτων (και να γράψετε αν πρόκειται για
κατηγορούμενο ή αντικείμενο):
α) Κῦρος κράτιστος πάντων νομίζεται.
β) Τά θηρία φαίνονται μεγάλα καί λιπαρά.
γ) Τισσαφέρνης διαβάλλει τόν Κῦρον.
9.
Στις προτάσεις πουακολουθούν να βρείτε το κατηγορούμενο ή το αντικείμενο /
αντικείμενα των υπογραμμισμένων ρημάτων (και να γράψετε αν πρόκειται για
κατηγορούμενο ή αντικείμενο):
α) Κῦρος συνεκάλεσε τούς αὑτοῦ στρατηγούς.
β) Ὁ πονηρός φαίνεται ἀσθενής.
γ) Σωκράτης ἐστί δίκαιος και ἀγαθός καί σώφρων.
10.
Στις προτάσεις πουακολουθούν να βρείτε το κατηγορούμενο ή το αντικείμενο /
αντικείμενα των υπογραμμισμένων ρημάτων (και να γράψετε αν πρόκειται για
κατηγορούμενο ή αντικείμενο):
α) Κῦρος συνεκάλεσε τούς αὑτοῦ στρατηγούς.
β) Ὁ πονηρός φαίνεται ἀσθενής.
γ) Σωκράτης ἐστί δίκαιος και ἀγαθός καί σώφρων.
11.
Να υπογραμμίσετε καινα χαρακτηρίσετε τα αντικείμενα και τα κατηγορούμενα
στις παρακάτω προτάσεις:
α) Ἀπολαύουσι τῶν ἀγαθῶν.
β) Προσέχω τοῖς λόγοις.
γ) Οἱ τριάκοντα ἦσαν τύραννοι.
12.
Να υπογραμμίσετε καινα χαρακτηρίσετε τα αντικείμενα και τα κατηγορούμενα
στις παρακάτω προτάσεις:
α) Ἀπολαύουσι τῶν ἀγαθῶν. Ουσιαστικό, γενική πληθυντικού
β) Προσέχω τοῖς λόγοις. Ουσιαστικό, δοτική πληθυντικού
γ) Οἱ τριάκοντα ἦσαν τύραννοι. Ουσιαστικό, ονομαστική
πληθυντικού
13.
Να υπογραμμίσετε καινα χαρακτηρίσετε τα αντικείμενα και τα κατηγορούμενα
στις παρακάτω προτάσεις:
δ) Σὺ εἶ φίλος.
ε) Οὐδεὶς ἐγένετο σοφός.
στ) Φίλιππος φαίνεται ἀξιόπιστος.
14.
Να υπογραμμίσετε καινα χαρακτηρίσετε τα αντικείμενα και τα κατηγορούμενα
στις παρακάτω προτάσεις:
δ) Σὺ εἶ φίλος. επίθετο, ονομαστική ενικού
ε) Οὐδεὶς ἐγένετο σοφός.
στ) Φίλιππος φαίνεται ἀξιόπιστος.
επίθετο, ονομαστική ενικού
επίθετο, ονομαστική ενικού
15.
Για να μπορούμενα τονίζουμε σωστά τις λέξεις της αρχαίας
Ελληνικής χρειάζεται να γνωρίζουμε καλά τη διάκριση
φωνηέντων.
Βραχύχρονα ή βραχέα
ονομάζουμε το «ε» και το «ο»,
προφέρονταν σε σύντομο
χρόνο
Μακρόχρονα ή μακρά
ονομάζουμε το «η» και το
«ω», προφέρονταν σε διπλάσιο
χρόνο
Δίχρονα δηλαδή πότε μακρά
και πότε βραχέα είναι τα «α»,
«ι», «υ»
Φωνήεντα
Να δικαιολογήσετε τον τονισμό των παρακάτω λέξεων:
16.
Κύριες δίφθογγοι Καταχρηστικέςδίφθογγοι
Οι δίφθογγοι είναι
μακρόχρονοι. Όμως οι
δίφθογγοι αι και οι όταν
βρίσκονται στο τέλος της
λέξης θεωρούνται ως
βραχύχρονοι.
Δίφθογγοι
Η οριστική έγκλισηφανερώνει κάτι βέβαιο, πραγματικό
Παρατηρούμε
ομοιότητα στις
καταλήξεις της
οριστικής του
ενεστώτα Ε.Φ. με τις
αντίστοιχες της νέας
ελληνικής (υπάρχει
μικρή διαφοροποίηση
μόνο στο α′ και το γ′
πληθυντικό
πρόσωπο).
26.
Ο μέλλοντας έχειτις ίδιες καταλήξεις με τον ενεστώτα, μόνο
που προστίθεται ένα -σ- (ο χρονικός χαρακτήρας) πριν από
τις καταλήξεις:
Παρατηρούμε
ομοιότητα στις
καταλήξεις της
οριστικής του
μέλλοντα Ε.Φ. με
τις αντίστοιχες της
νέας ελληνικής
(υπάρχει μικρή
διαφοροποίηση
μόνο στο α′ και το γ′
πληθυντικό
πρόσωπο).
27.
Τα αφωνόληκτα ρήματατα οποία έχουν χαρακτήρα άφωνο σύμφωνο, δηλαδή ουρανικό, χειλικό ή οδοντικό,
σχηματίζουν την οριστική του μέλλοντα όπως τα φωνηεντόληκτα, με τη διαφορά ότι από τη συγχώνευση του
χαρακτήρα των ρημάτων αυτών με τον χρονικό χαρακτήρα -σ- προκύπτουν τα ακόλουθα:
σχίζ-ω σχίζ+σ-ω σχίσω
ΠΡΟΣΟΧΗ: Ο ΜΕΛ. Στα υπερδισύλλαβα ρήματα σε –ίζω (με χαρακτήρα
δ) σχηματίζεται σε –ιῶ (π.χ. ἐλπίζω ἐλπιῶ, κομίζω κομιῶ)
28.
Τα ρήματα στηνοριστική των ιστορικών χρόνων, δηλ. του
παρατατικού, του αορίστου και του υπερσυντελίκου, παίρνουν
στην αρχή του θέματος αύξηση, η οποία δηλώνει το παρελθόν.
Υπάρχουν δύο είδη αύξησης: η συλλαβική και η χρονική.
29.
Όλες οι προθέσειςπου λήγουν σε φωνήεν παθαίνουν έκθλιψη ( εκτός από τις προθέσεις πρό και περί)
ὑπο -βάλλω > ὑπ –έβαλλον προ -βάλλω > προ –έβαλλον περι -βάλλω > περι -έβαλλον
Η πρόθεση ἐκ γίνεται ἐξ
ἐκ -βάλλω > ἐξ -έβαλλον ἐκ -λέγω > ἐξ –έλεγον
Οι προθέσεις ἐν και σύν ξαναπαίρνουν την αρχική τους μορφή
ἐμ-μένω >
ἐνέμενον
ἐλ-λείπω >
ἐνέλειπον
συλ-λέγω >
συνέλεγον
συμ-φωνῶ >
συνεφώνουν
συγ-κόπτω >
συνέκοπτον
Στα σύνθετα ρήματα οι προθέσεις παρουσιάζουν τις εξής
μεταβολές μπροστά από την αύξηση:
Όταν μια λέξη τελειώνει σε (βραχύ) φωνήεν (πλην του υ) αποβάλλει το φωνήεν αυτό, εάν η επόμενη λέξη
αρχίζει από φωνήεν ή δίφθογγο. Το φαινόμενο αυτό λέγεται έκθλιψη
λέγουσι, βαδίζουσι: νασχηματίσετε την οριστική Μέλλοντα των
ρημάτων στο πρόσωπο και τον αριθμό που δίνονται.
λέγουσι
βαδίζουσι
35.
λέγουσι, βαδίζουσι: νασχηματίσετε την οριστική Μέλλοντα των
ρημάτων στο πρόσωπο και τον αριθμό που δίνονται.
λέγουσι
βαδίζουσι
36.
Οι συντελικοί χρόνοι,δηλαδή ο παρακείμενος, ο
υπερσυντέλικος και ο συντελεσμένος μέλλοντας, έχουν στην
αρχή του θέματος αναδιπλασιασμό σε όλες τις εγκλίσεις και στους
ονοματικούς τύπους (απαρέμφατο, μετοχή).
37.
Προσέχω το αρχικόγράμμα του
ρήματος στην οριστική Ενεστώτα
και αναλόγως επιλέγω:
Τσατσούρης Χρήστος, Φιλόλογος Γυμνασίου Μαγούλας
xtsat.blogspot.gr
Προσέχω σε ποιες περιπτώσεις
έχω επανάληψη του αρχικού
συμφώνου του ρήματος με ένα ε-
38.
Προσέχω το αρχικόγράμμα του
ρήματος στην οριστική Ενεστώτα
και αναλόγως επιλέγω:
Τσατσούρης Χρήστος, Φιλόλογος Γυμνασίου Μαγούλας
xtsat.blogspot.gr
Προσέχω σε ποιες περιπτώσεις
βάζω μπροστά από το θέμα
συλλαβική αύξηση, δηλ. ένα ἐ-
39.
Προσέχω το αρχικόγράμμα του
ρήματος στην οριστική Ενεστώτα
και αναλόγως επιλέγω:
Τσατσούρης Χρήστος, Φιλόλογος Γυμνασίου Μαγούλας
xtsat.blogspot.gr
40.
Προσέχω σε ποιεςπεριπτώσεις βάζω μπροστά από το θέμα συλλαβική αύξηση, δηλ. ένα ἐ-
Προσέχω σε ποιες περιπτώσεις βάζω μπροστά από το θέμα συλλαβική αύξηση, δηλ. ένα ἐ-
1. Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στον αναδιπλασιασμό που παίρνουν τα ρήματα
που αρχίζουν από δασέα σύμφωνα (χ, φ, θ), τα οποία τρέπονται στα
αντίστοιχα ψιλά (κ, π, τ):
2. Στα σύνθετα ή παρασύνθετα ρήματα με α′ συνθετικό πρόθεση ο
αναδιπλασιασμός μπαίνει μετά την πρόθεση, π.χ. ἀπο-γράφω → ἀπο-γέ-
γραφα.
41.
ΠΑΡΑΚΕΙΜΕΝΟΣ
Φωνηεντόληκτα και
οδοντικόληκτα (τ,δ,θ)
Ουρανικόληκτα
(κ,γ,χ)
Χειλικόληκτα(π,β,φ)
-κα -χα -φα
-κας -χας -φας
-κε -χε -φε
-καμεν -χαμεν -φαμεν
-κατε -χατε -φατε
-κασι(ν) -χασι(ν) -φασι(ν)
Φωνηεντόληκτα και
οδοντικόληκτα (τ,δ,θ)
Ουρανικόληκτα
(κ,γ,χ)
Χειλικόληκτα (π,β,φ)
Παρακείμενος
Τσατσούρης Χρήστος, Φιλόλογος Γυμνασίου
Μαγούλας
xtsat.blogspot.gr
Προσέχω το ρηματικό χαρακτήρα (=τελευταίο γράμμα του θέματος) του
Ενεστώτα και αναλόγως επιλέγω μία από τις καταλήξεις Παρακειμένου από
τον ακόλουθο πίνακα:
ττ/σσ πτ
-ζω
Να και οι καταλήξεις
Παρακειμένου! Και προσοχή!
Δεν τις θέλω «παπαγαλία»!
42.
-κασι(ν) -χασι(ν) -φασι(ν)
ΥΠΕΡΣΥΝΤΕΛΙΚΟΣ
Φωνηεντόληκτακαι
οδοντικόληκτα (τ,δ,θ)
Ουρανικόληκτα
(κ,γ,χ)
Χειλικόληκτα (π,β,φ)
-κειν -χειν -φειν
-κεις -χεις -φεις
-κει -χει -φει
-κεμεν -χεμεν -φεμεν
-κετε -χετε -φετε
-κεσαν -χεσαν -φεσαν
Τσατσούρης Χρήστος, Φιλόλογος
Γυμνασίου Μαγούλας
xtsat.blogspot.gr
Υπερσυντέλικος
Προσέχω το ρηματικό χαρακτήρα (=τελευταίο γράμμα του θέματος) του
Ενεστώτα και αναλόγως επιλέγω μία από τις καταλήξεις Υπερσυντέλικου
από τον ακόλουθο πίνακα:
-ζω
ττ/σσ πτ
Ορίστε και οι καταλήξεις
Υπερσυντέλικου! Και να
θυμάστε τι είπαμε πριν!
Τα οξύτονα και
παροξύτοναουσιαστικά β′
κλίσης διατηρούν τον
τόνο τους στην ίδια
συλλαβή σε όλες τις
πτώσεις, π.χ. ὁ νομός, τοῦ
νομοῦ, τῷ νομῷ, τὸν νομόν.
Η κατάληξη -α στον
πληθυντικό των
ουδετέρων είναι
βραχεία, π.χ. τὰ δῶρα.
Η δίφθογγος οι, όταν
βρίσκεται στο τέλος
κλιτής λέξης (πλην
ευκτικής ρήματος), είναι
βραχεία, π.χ. οἱ χῶροι
(αλλά τοῖς χώροις).
Η γενική και η δοτική των ουσιαστικών β′
κλίσης, όταν τονίζονται στη λήγουσα,
περισπώνται και στους δύο αριθμούς, π.χ. τοῦ
ποταμοῦ, τῷ ποταμῶ, τῶν ποταμῶν, τοῖς ποταμοῖς.
Τα προπαροξύτονα
ουσιαστικά β′ κλίσης
τονίζονται στην
προπαραλήγουσα, όταν η
λήγουσα είναι βραχεία, π.χ.
ὁ ἄνθρωπος, οἱ ἄνθρωποι. Ο
τόνος τους κατεβαίνει στην
παραλήγουσα, όταν η
λήγουσα είναι μακρά, π.χ.
τοῦ ἀνθρώπου, τῶν ἀνθρώπων.
(γενική σε ):
Σταπαραπάνω
ουσιαστικά σε –α η
γενική του ενικού
σχηματίζεται σε -ας.
Αυτό γίνεται, όταν
στην ονομαστική πριν
από το -α υπάρχει
φωνήεν ή ρ. Το α
αυτό είναι μακρόχρονο
και λέγεται καθαρό.
ὧραι
ὧραι
77.
(γενική σε ):
Σταπαραπάνω ουσιαστικά
η γενική του ενικού
σχηματίζεται σε -ης. Αυτό
γίνεται, όταν στην
ονομαστική πριν από το
-α υπάρχει σύμφωνο,
εκτός από το ρ. Το α
αυτό είναι βραχύχρονο
και λέγεται μη καθαρό
78.
(γενική σε ):
Ταθηλυκά σε -η
στον ενικό
διατηρούν το -η σε
όλες τις πτώσεις.
αρσενικό θηλυκό ουδέτερο
τρικατάληκτα
-ος-η
-α
-ον ὁ καλός, ἡ καλή, τὸ καλόν
ὁ δίκαιος, ἡ δικαία, τὸ δίκαιον
δικατάληκτα -ος -ος -ον ὁ, ἡ ἔνδοξος, τὸ ἔνδοξον
1.Στα τρικατάληκτα δευτερόκλιτα
επίθετα το αρσενικό και το ουδέτερο
γένος κλίνονται σύμφωνα με τη β′
κλίση των ουσιαστικών (βλ. Ενότητα
4), ενώ το θηλυκό κλίνεται σύμφωνα
με την α′ κλίση των ουσιαστικών (βλ.
Ενότητα 6).
2.Το θηλυκό γένος των τρικατάληκτων
δευτερόκλιτων επιθέτων κανονικά λήγει
σε -η. Όταν, όμως, πριν από την
κατάληξη -ος του αρσενικού υπάρχει
φωνήεν ή -ρ-, τότε λήγει σε -α
(μακρό), π.χ. ἀγαθ-ός, ἀγαθ-ή, ἀγαθ-όν,
αλλά πλούσι-ος, πλουσί-α (προσοχή στον
τονισμό, η λήγουσα είναι μακρά), πλούσι-ον
και μικρ-ός, μικρ-ά, μικρ-όν.
92.
3.Το θηλυκό των
τρικατάληκτων
δευτερόκλιτωνεπιθέτων
στην ονομαστική,
γενική και κλητική του
πληθυντικού τονίζεται
όπου και όπως το
αρσενικό στις
αντίστοιχες πτώσεις, π.χ.
πλούσιαι, πλουσίων (αρσ.:
πλούσιοι, πλουσίων).
93.
Δικατάληκτα
είναι :
β. τααπλά επίθετα αἴθριος,
αἰφνίδιος, βάναυσος,
βάρβαρος, βάσκανος, βέβηλος,
γαμήλιος, δόκιμος, ἕωλος (=
παλιός), ἥμερος, ἤρεμος,
ἥσυχος, κίβδηλος, λάβρος,
λάλος, χέρσος, τιθασὸς (=
εξημερωμένος)
γ) μερικά επίθετα σε -ος, που χρησιμοποιούνται
(στο αρσεν. και το θηλ.) και ως ουσιαστικά: ὁ, ἡ
ἀγωγός, τὸ ἀγωγὸν (= αυτός που οδηγεί, που
φέρνει) — ὁ, ἡ βοηθός, τὸ βοηθὸν (= αυτός που
βοηθεί) — ὁ, ἡ τιμωρός, τὸ τιμωρὸν (= αυτός
που τιμωρεί) — ὁ, ἡ τύραννος, τὸ τύραννον (=
τυραννικός).
α. τα περισσότερα σύνθετα επίθετα σε -ος,
π.χ. ὁ/ἡ ἔνδοξος, τὸ ἔνδοξον – ὁ/ἡ ἀθάνατος,
τὸ ἀθάνατον - ὁ/ἡ ἄγονος, τὸ ἄγονον - ὁ/ἡ
ἀξιόμαχος, τὸ ἀξιόμαχον
95.
γενναῖος: να σχηματίσετεκαι να κλίνετε το θηλυκό γένος του επίθετου στον ενικό
(μαζί με το άρθρο).
96.
γενναῖος: να σχηματίσετεκαι να κλίνετε το θηλυκό γένος του επίθετου στον ενικό
(μαζί με το άρθρο).
•Όπως φαίνεται απότην κλίση της αντωνυμίας στη γενική και στη δοτική του ενικού υπάρχουν δύο τύποι, ο
δυνατός (ἐμοῦ, ἐμοί, σοῦ, σοί) και ο αδύνατος (μου, μοι, σου, σοι). Ο δυνατός τύπος χρησιμοποιείται όταν υπάρχει
έμφαση, ενώ ο αδύνατος όταν δεν υπάρχει έμφαση.
•Οι αντωνυμίες δεν έχουν κλητική (εξαιρείται η δεικτική αντωνυμία οὗτος)
Να προσθέσετε τους τύπους της προσωπικής αντωνυμίας προσέχοντας
ιδιαιτέρως τα πνεύματα και τους τόνους:
99.
•Όπως φαίνεται απότην κλίση της αντωνυμίας στη γενική και στη δοτική του ενικού υπάρχουν δύο τύποι, ο
δυνατός (ἐμοῦ, ἐμοί, σοῦ, σοί) και ο αδύνατος (μου, μοι, σου, σοι). Ο δυνατός τύπος χρησιμοποιείται όταν υπάρχει
έμφαση, ενώ ο αδύνατος όταν δεν υπάρχει έμφαση.
•Οι αντωνυμίες δεν έχουν κλητική (εξαιρείται η δεικτική αντωνυμία οὗτος)
ἐμοῦ,
μου
ἐμοί,
μοι
ἡμῶν ἡμῖν ἡμᾶς
σύ σοί,
σοι
σέ,
σε
ὑμεῖς ὑμῖν ὑμᾶς
σου
Να προσθέσετε τους τύπους της προσωπικής αντωνυμίας προσέχοντας
ιδιαιτέρως τα πνεύματα και τους τόνους: