Εν. 2, Παραθετικά επιθέτων και επιρρημάτων, Αρχαία Ελληνική Γλώσσα Γ΄ Γυμνασίου

Εν. 2, Παραθετικά επιθέτων και επιρρημάτων, Αρχαία Ελληνική Γλώσσα Γ΄ Γυμνασίου

• 1.
  Παραθετικά επιθέτων και επιρρημάτων Μπαμπά,σώσε με! Το κεφάλι μου! Ξέρεις τι είναι τα παραθετικά των επιθέτων;
• 2.
  Καμάρι μου, κάθεεπίθετο φανερώνει κάποια ιδιότητα, η οποία όμως μπορεί να υπάρχει σε διαφορετικό βαθμό, ανάλογα με την περίπτωση. Για να εκφράσει αυτή τη διαβάθμιση η γλώσσα χρησιμοποιεί τα λεγόμενα παραθετικά, δηλαδή τους βαθμούς του επιθέτου.
• 3.
  Θετικός βαθμός συγκριτικός υπερθετικός
• 4.
  Θετικός Συγκριτικός Υπερθετικός πτωχὸς πτωχὴ πτωχὸν πτωχότερος πτωχοτέρα πτωχότερον πτωχότατος πτωχοτάτη πτωχότατον γενναῖος γενναία γενναῖον γενναιότερος γενναιοτέρα γενναιότερον γενναιότατος γενναιοτάτη γενναιότατον σοφὸς σοφὴ σοφὸν σοφώτερος σοφωτέρα σοφώτερον σοφώτατος σοφωτάτη σοφώτατον Δενσου είπα να προσέχεις στο μάθημα; Μιλάει ο καθηγητής σου!
• 6.
  αρσενικό θηλυκό ουδέτερο τρικατάληκτα -ος-η -α -ον ὁ καλός, ἡ καλή, τὸ καλόν ὁ δίκαιος, ἡ δικαία, τὸ δίκαιον δικατάληκτα -ος -ος -ον ὁ, ἡ ἔνδοξος, τὸ ἔνδοξον 1.Στα τρικατάληκτα δευτερόκλιτα επίθετα το αρσενικό και το ουδέτερο γένος κλίνονται σύμφωνα με τη β′ κλίση των ουσιαστικών, ενώ το θηλυκό κλίνεται σύμφωνα με την α′ κλίση των ουσιαστικών . 2.Το θηλυκό γένος των τρικατάληκτων δευτερόκλιτων επιθέτων κανονικά λήγει σε -η. Όταν, όμως, πριν από την κατάληξη -ος του αρσενικού υπάρχει φωνήεν ή -ρ-, τότε λήγει σε -α (μακρό), π.χ. ἀγαθ-ός, ἀγαθ-ή, ἀγαθ-όν, αλλά πλούσι-ος, πλουσί-α (προσοχή στον τονισμό, η λήγουσα είναι μακρά), πλούσι-ον και μικρ-ός, μικρ-ά, μικρ-όν.
• 7.
  Άρα: • Προσοχή! Τοθηλυκό γένος τονίζεται στην παραλήγουσα, π.χ. ἡ σοφωτέρα, • ἡ σοφωτάτη ενώ το αρσενικό και το ουδέτερο τονίζεται στην προπαραλήγουσα : Επίθετα β΄ κλίσης Συγκριτικός: -ό/ώτερος -α –ον Υπερθετικός: -ό/ώτατος -η -ον π.χ. ὁ πτωχότερος, τό πτωχότατον Τα νεύρα μου!
• 8.
  Επίθετο θετικού βαθμού: Μακρόχρονηπαραλήγουσα - ότερος-α-ον πτωχὸς-ὴ-ὸν - ότατος-η-ον ξηρὸς-ὰ-ὸν θερμὸς-ὴ-ὸν (θέσει μακρόχρονη συλλαβή) Βραχύχρονη παραλήγουσα - ώτερος-α-ον σοφός-ή-όν - ώτατος-η-ον νέος-α-ον
• 9.
  αν έχει βραχύχρονοφωνήεν, αλλά ύστερα απ' αυτό ακολουθούν δύο ή περισσότερα σύμφωνα ή ένα διπλό (ζ, ξ, ψ) σεμνός, σεμνότερος, σεμνότατος ἔνδοξος, ἐνδοξότερος, ἐνδοξότατος Σημείωση Οι θέσει μακρόχρονες συλλαβές στον τονισμό λογαριάζονται κανονικά ως βραχύχρονες. Θέσει μακρόχρονη συλλαβή Πρόσεχε!
• 10.
  ἀνιαρός ἀνιαρότερος ἀνιαρότατος ἰσχυρόςἰσχυρότερος ἰσχυρότατος ψιλός ψιλότερος ψιλότατος φλύαρος φλυαρότερος φλυαρότατος πρᾶος πραότερος πραότατος λιτός λιτότερος λιτότατος Επίθετα που έχουν το δίχρονο φωνήεν της παραλήγουσας μακρό:
• 11.
  λύπη ψυχή νίκη τιμή θυμός κίνδυνος κῦρος όσα έχουν σανβ΄ συνθετικό ένα από τα ουσιαστικά: Επίθετα που έχουν το δίχρονο φωνήεν της παραλήγουσας μακρό: περίλυπος, περιλυπότερος, περιλυπότατος εὔψυχος, εὐψυχότερος, εὐψυχότατος φιλόνικος, φιλονικότερος, φιλονικότατος ἔντιμος, ἐντιμότερος, ἐντιμότατος μεγάθυμος, μεγαθυμότερος, μεγαθυμότατος ἐπικίνδυνος, ἐπικινδυνότερος, ἐπικινδυνότατος ἔγκυρος, ἐγκυρότερος, ἐγκυρότατος
• 12.
  π.χ. τίμιος-α-ον τιμιώτερος-α-ον τιμιώτατος-η-ον π.χ. δυνατός-ή-όν δυνατώτερος-α-ον δυνατώτατος-η-ον π.χ. ἥσυχος-η-ον ἡσυχώτερος-α-ον ἡσυχώτατος-η-ον Επίθετα που έχουν το δίχρονο φωνήεν της παραλήγουσας βραχύ: Μάνα, σώσε με! Το κεφάλι μου!
• 13.
  Επίθετα γ΄ κλίσης ἀληθής-ής-ές σώφρων-ων-ον ὀξύς-εῖα-ύ Και τα επίθετα της γ΄ κλίσης;
• 14.
  Για το σχηματισμότων περιφραστικών παραθετικών χρησιμοποιούμε: - για το συγκριτικό βαθμό το ποσοτικό επίρρημα μᾶλλον εμπρός από το θετικό. - για τον υπερθετικό το επίρρημα μάλιστα, εμπρός από το θετικό. θετικός συγκριτικός υπερθετικός σοφός μᾶλλον σοφός μάλιστα σοφός ἐπιμελής μᾶλλον ἐπιμελής μάλιστα ἐπιμελής Στα νέα ελληνικά: θ. νέος // Σ. πιο νέος // Υ. ο πιο (ή πολύ) νέος.
• 15.
  • λίθινος, ἀργυροῦς,γήινοςύλη • χερσαῖος, θαλάσσιος, θερινός, ημερήσιοςτοπική ή χρονική σχέση • σταδιαῖος, πηχυαῖοςμέτρο • θνητός, νεκρόςμόνιμη κατάσταση • μητρικός, πατρικός, ὁμομήτριος, πατρῶοςσυγγένεια - καταγωγή • ἀθάνατος, ἄυλος, ἄυπνος μερικά σύνθετα με α΄ συνθετικό το στερητικό α- μερικά σύνθετα με α΄ συνθετικό το πᾶς ή την πρόθεση ὑπέρ πάνσοφος, πάγκαλος – ὑπερμεγέθης, ὑπέρλαμπρος
• 16.
  Να σχηματίσετε τοΣυγκριτικό και τον Υπερθετικό βαθμό των παρακάτω επιθέτων (και στα τρία γένη)
• 17.
  Να σχηματίσετε τοΣυγκριτικό και τον Υπερθετικό βαθμό των παρακάτω επιθέτων (και στα τρία γένη) ἡ εὐτυχής τό εὐτυχές ὁ εὐτυχέστερος, ἡ εὐτυχεστέρα, τό εὐτυχέστερον ὁ εὐτυχέστατος, ἡ εὐτυχεστάτη, τό εὐτυχέστατον ἡ ἔνδοξος τό ἔνδοξον ὁ ἐνδοξότερος, ἡ ἐνδοξοτέρα, τό ἐνδοξότερον ὁ ἐνδοξότατος, ἡ ἐνδοξοτάτη, τό ἐνδοξότατον ἡ ἄφρων τό ἄφρον ὁ ἀφρονέστερος, ἡ ἀφρονεστέρα, τό ἀφρονέστερον ὁ ἀφρονέστατος, ἡ ἀφρονεστάτη, τό ἀφρονέστατον ἡ ἀγρία τό ἄγριον ὁ ἀγριώτερος, ἡ ἀγριωτέρα, τό ἀγριώτερον ὁ ἀγριώτατος, ἡ ἀγριωτάτη, τό ἀγριώτατον ἡ χρησίμη τό χρήσιμον ὁ χρησιμώτερος, ἡ χρησιμωτέρα, τό χρησιμώτερον ὁ χρησιμώτατος, ἡ χρησιμωτάτη, τό χρησιμώτατον ἡ λυπηρά τό λυπηρόν ὁ λυπηρότερος, ἡ λυπηροτέρα, τό λυπηρότερον ὁ λυπηρότατος, ἡ λυπηροτάτη, τό λυπηρότατον ἡ ἀνδρεία τό ἀνδρεῖον ὁ ἀνδρειότερος, ἡ ἀνδρειοτέρα, τό ἀνδρειότερον ὁ ἀνδρειότατος, ἡ ἀνδρειοτάτη, τό ἀνδρειότατον ἡ δικαία τό δίκαιον ὁ δικαιότερος, ἡ δικαιοτέρα, τό δικαιότερον ὁ δικαιότατος, ἡ δικαιοτάτη, τό δικαιότατον
• 18.
  Να σχηματίσετε τοΣυγκριτικό και τον Υπερθετικό βαθμό των παρακάτω επιθέτων (και στα τρία γένη) συγκριτικός υπερθετικός
• 19.
  ἡ εὐώδης τό εὐῶδες ὁεὐωδέστερος, ἡ εὐωδεστέρα, τό εὐωδέστερον ὁ εὐωδέστατος, ἡ εὐωδεστάτη, τό εὐωδέστατον ἡ ψευδής τό ψευδές ὁ ψευδίστερος, ἡ ψευδιστέρα, τό ψευδίστερον ὁ ψευδίστατος, ἡ ψευδιστάτη, τό ψευδίστατον ἡ εὐμενής τό εὐμενές ὁ εὐμενέστερος, ἡ εὐμενεστέρα, τό εὐμενέστερον ὁ εὐμενέστατος, ἡ εὐμενεστάτη, τό εὐμενέστατον ἡ πονηρά τό πονηρόν ὁ πονηρότερος, ἡ πονηροτέρα, τό πονηρότερον ὁ πονηρότατος, ἡ πονηροτάτη, τό πονηρότατον ἡ εὐδαίμων τό εὔδαιμον ὁ εὐδαιμονέστερος, ἡ εὐδαιμονεστέρα, τό εὐδαιμονέστερον ὁ εὐδαιμονέστατος, ἡ εὐδαιμονεστάτη, τό εὐδαιμονέστατον ἡ ὠφελίμη/μος τό ὠφέλιμον ὁ ὠφελιμώτερος, ἡ ὠφελιμωτέρα, τό ὠφελιμώτερον ὁ ὠφελιμώτατος, ἡ ὠφελιμωτάτη, τό ὠφελιμώτατον ἡ τιμία τό τίμιον ὁ τιμιώτερος, ἡ τιμιωτέρα, τό τιμιώτερον ὁ τιμιώτατος, ἡ τιμιωτάτη, τό τιμιώτατον Να σχηματίσετε το Συγκριτικό και τον Υπερθετικό βαθμό των παρακάτω επιθέτων (και στα τρία γένη) συγκριτικός υπερθετικός
• 22.
  Στη νέα ελληνικήχρησιμοποιούνται ακόμη αρχαίες φράσεις με ανώμαλα παραθετικά:
• 23.
  Στη νέα ελληνικήχρησιμοποιούνται ακόμη αρχαίες φράσεις με ανώμαλα παραθετικά:
• 24.
  Οι τύποι τουΣυγκριτικού και Υπερθετικού βαθμού που σχηματίζονται ομαλά καθώς και οι τύποι του ανώμαλου Υπερθετικού κλίνονται όπως τα δευτερόκλιτα επίθετα.
• 25.
  3.Το θηλυκό των τρικατάληκτων δευτερόκλιτωνεπιθέτων στην ονομαστική, γενική και κλητική του πληθυντικού τονίζεται όπου και όπως το αρσενικό στις αντίστοιχες πτώσεις, π.χ. πλούσιαι, πλουσίων (αρσ.: πλούσιοι, πλουσίων).
• 26.
  Να κλίνετε ταπαραθετικά: ὁ πονηρότερος, ὁ τιμιώτατος, ἡ σοφωτάτη, τό μέγιστον
• 27.
  Να κλίνετε ταπαραθετικά: ὁ πονηρότερος, ὁ τιμιώτατος, ἡ σοφωτάτη, τό μέγιστον
• 28.
  Κλίση των συγκριτικώνσε -ίων, -ιον (και -ων, -ον) Αρσενικό - Θηλυκό Ουδέτερο Ενικός Αριθμός ὁ τοῦ τῷ τὸν ὦ ἡ τῆς τῇ τὴν ὦ βελτίων βελτίον-ος βελτίον-ι βελτίον-α ή βελτίω βέλτιον τὸ τοῦ τῷ τὸ ὦ βέλτιον βελτίον-ος βελτίον-ι βέλτιον βέλτιον Πληθυντικός αριθμός οἱ τῶν τοῖς τοὺς ὦ αἱ τῶν ταῖς τὰς ὦ βελτίον-ες ή βελτίους βελτιόν-ων βελτίοσι(ν) βελτίον-ας ή βελτίους βελτίον-ες ή βελτίους τὰ τῶν τοῖς τὰ ὦ βελτίον-α ή βελτίω βελτιόν-ων βελτίοσι(ν) βελτίον-α ή βελτίω βελτίον-α ή βελτίω
• 29.
  ΠΑΡΑΘΕΤΙΚΑ ΕΠΙΡΡΗΜΑΤΩΝ 1. ΟΜΑΛΑ
• 30.
  Να πάρω άδεια; Είμαιάρρωστη! Επίθετο Επίρρημα θετικός Επίρρημα συγκριτικός Επίρρημα υπερθετικός δίκαιος, -α, -ον δικαίως δικαιότερον δικαιότατα ἄφθονος, -ος, -ον ἀφθόνως ἀφθονώτερον ἀφθονώτατα ἀληθής, -ής, -ές ἀληθῶς ἀληθέστερον ἀληθέστατα σώφρον, -ων, -ον σωφρόνως σωφρονέστερον σωφρονέστατα Παραδείγματα σχηματισμού παραθετικών επιρρημάτων
• 31.
  ΠΑΡΑΘΕΤΙΚΑ ΕΠΙΡΡΗΜΑΤΩΝ 2. ΑΝΩΜΑΛΑ Θετικόςσυγκριτικός υπερθετικός εὖ ἄμεινον,βέλτιον, κρεῖττον ἄριστα, βέλτιστα, κράτιστα κακῶς κάκιον, χεῖρον κάκιστα, χείριστα καλῶς κάλλιον κάλλιστα μάλα μᾶλλον μάλιστα ὀλίγον μεῖον, ἔλαττον, ἦττον ὀλίγιστα, ἐλάχιστα, ἥκιστα πολύ πλέον πλεῖστον, πλεῖστα
• 32.
  ΠΡΟΣΟΧΗ! Υπερθετικός: μάλιστα + θετικόςεπιρρήματος (μάλιστα σοφῶς) Συγκριτικός: μᾶλλον + θετικός επιρρήματος (μᾶλλον σοφῶς) Όπως τα επίθετα, έτσι και τα επιρρήματα μπορούν να σχηματίσουν και περιφραστικά παραθετικά ως εξής:
• 33.
  Τσατσούρης Χρήστος Φιλόλογος ΓυμνασίουΜαγούλας