Download to read offline
1
- 1. Хөрөнгийн зах зээл •Хөрөнгийн зах зээл гэдэг нь харьцангуй урт хугацаатай (нэг болон түүнээс дээш жил) санхүүгийн хэрэгсэлүүд (бонд, хувьцаа г.м) арилжаалагддаг зах зээл юм. – Анхдагч зах зээл – Хоёрдогч зах зээл • Хөрөнгийн зах зээлийг заримдаа хувьцааны зах зээл эсвэл үнэт цаасны зах зээл гэж нэрлэдэг.
- 2. Хөрөнгийн зах зээл Нийлүүлэгч: Хэрэглэгч: •Засгийнгазар •Тэтгэврийн сан •Даатгалын компаниуд •Хадгаламж зээлийн байгууллага •Арилжааны банк •Хувь хүн өрх •Засгийн газар •Тэтгэврийн сан •Даатгалын компаниуд •Хадгаламж зээлийн байгууллага •Арилжааны банк
- 3. Хувьцаа • Хөрөнгө оруулсанбуюу хувь нийлүүлсэн болохыг гэрчилдэг үнэт цаасыг хуьцаа гэнэ. • Хувьцааг хувь нийлүүлсэн нийгэмлэг буюу хувьцаат компани гаргана. – Анхдагч гаргалт: Хувьцаат компани нь өөрийн хөрөнгө болон дүрмийн сангаа үнэлээд тодорхой тооны хувьцааг анхдагч зах зээл дээр оруулах. – Хоёрдогч гаргалт: Хувьцаат компани нь санхүүгийн боломжоо нэмэгдүүлэх шинэ хөрөнгө оруулалт хийхийн тулд шинээр хувьцааг анхдагч зах зээл дээр гаргах.
- 4. Хувьцаа эзэмшигчийн эрх •ХК-ны захирлын зөвлөлөөс хувьцаа эзэмшигчиддээ девиденд хуваарилах шийдвэр гаргасан тохиолдолд эзэмшиж буй хувьцааныхаа хэмжээгээр девидент авах эрхтэй. • ХК-ны захирлын зөвлөлийг сонгох шийдвэр гаргахад санал өгөх гэх мэт компанийн үйл ажиллагааг удирдахад оролцох эрхтэй • ХК-аасаа санхүүгийн үйл ажиллагааны талаар мэдээлэл тогтмол авч байх эрхтэй. Компани нь хувьцааны үнэнд ямар нэг хэмжээгээр нөлөөлөх үйл ажиллагааны талаар хувьцаа эзэмшигчиддээ тогтмол мэдээлж байх үүрэгтэй. • Хувьцаагаа худалдах бэлэглэх эрхтэй
- 5. Хувьцаа эзэмшигчийн эрх •Хувьцаа эзэмшигчдийг: – Энгийн • Ногдол ашгийг захирлуудын зөвлөлөөс тодорхойлж шийдэх ба зөвхөн компанийн үйл ажиллагаанаас тодорхой хэмжээний ашиг орж ирсэн тохиолдолд л девидендийг авна. – Шагналт • Энгийн хувьцаа эзэмшигчтэй адил хөрөнгө эзэмшигч болох боловч девиденд нь гол төлөв тогтсон хэмжээтэй ба ямарч тохиолдолд ногдол ашиг авах эрхтэй байна.
- 7. Бонд • Зээл олгосонболохыг гэрчилж буй үнэт цаасыг бонд гэж нэрлэнэ. • Бондыг – ЗГ – Орон нутгийн засаг захиргааны байгууллага – Үйлдвэр, Пүүс компани – Банк Төсвийн алдагдалаа нөхөх Нэмэгдэл эх үүсвэр шаардлагатай болсон үед
- 8. Бонд • Бондыг гаргажхудалдаж байгаа газрын алдагдалтай байх эсэхээс үйл ажиллагаа нь ашигтай ашигтай байх зэргээс үл хамаарч бонд эзэмшигч нь бондын хугацаа дуусмагц мөнгөө эргүүлж авах эрхтэй.
- 9. Бондод бичигдэх зүйлс • • • • • • • • Гаргасаногноо Төлөгдөх хугацаа Нэрлэсэн үнэ Гаргасан этгээдийн нэр Дугаар Хүүгийн хувь Танилцуулга, анхааруулга Гарын үсэг
- 10. Бондын төрлүүд • Бондыг: –Санхүүгийн агуулгаар нь – Зах зээлээр нь
- 11. Бондын төрлүүд • Санхүүгийнагуулгаар нь: – Шулуун бонд • Энэ бонд нь бусад үнэт цаасанд хөрвөдөггүй ба хүүг нь шулуун аргаар тооцдог буюу хүү нь тогтмол бонд. – Хөрвөдөг бонд • Бусад үнэт цаасруу хөрвөнө. – Хүүгүй бонд • Бондыг олгохдоо дискоунт хийдэг. Энэ бондыг гаргаж байгаа газар бондыг зарахдаа нэрлэсэн үнээс нь хүүгийн хувь хэмжээг хасаж тооцдог.
- 12. Бондын төрлүүд • Үүрдмөнхийн үнэт цаас: – Эцэслэн төлөгдөх хугацаа нь тодорхой биш байдаг бөгөөд харин хүүгийн төлбөрийг жил болгон хийнэ. • Индекстэй уясан бонд – Жижиглэн худалдах үнийн индексээс хамаарч хүү нь өөрчлөгдөж байдаг бонд • Орлогын бонд – Санхүүгийн хүндрэлд орсон буюу өөрчлөгдөх гэж байгаа компани гаргана. Тодорхой хугацаанд хүү төлдөггүй бөгөөд хүү төлөх хугацаагаа зааж өгдөг.
- 13. Бондын төрлүүд • Захзээлээс нь хамааруулаад: – Гадаадын бонд • Гадаадын зээлэгч нэг оронд уг орны баталгаатайгаар тэр орны үнэт цаасны хуулийн дагуу тухайн орны мөнгөн тэмдэгтээр гаргасан бонд. – Евробонд • Олон улсын евро зах зээл дээр олон улсын банкны синдикатаар баталгаажуулж ямар нэг орны үнэт цаасны хуулинд өртөхгүйгээр гаргасан бонд. • • Девидентээс ялгагдах бондын нэг ялгаа нь ихэнх тохиолдолд хүүг бондын нийт хугацааны турш ижил хэмжээгээр төлдөг Бонд эзэмшигчид нь өөрт ноогдох хүүг авах зорилгоор бондод хавсаргасан тасалбараас нэг жил тутам нэг нэгийг тасалж бонд гаргасан газарлуу явуулдаг.
Editor's Notes
- #4 Анхдагч тараалт
- #5 Анхдагч тараалт
- #6 Анхдагч тараалт
- #7 Анхдагч тараалт
- #8 Анхдагч тараалт
- #9 Банкны зээлийг зөвхөн анх авсан этгээд нь төлдөг бол
- #10 Банкны зээлийг зөвхөн анх авсан этгээд нь төлдөг бол
- #11 Банкны зээлийг зөвхөн анх авсан этгээд нь төлдөг бол
- #12 Шулуун бонд: 10%-ын хүүтэй 1000 төгрөгний нэрлэсэн үнэтэй шулуун бонд , 3 жилийн хугацаатай хүүгийн төлбөрийг хагас жил тутам хийдэг гэвэл бонд эзэмшигч нь хагас жил тутамд 1000*10%*1/2=50 төгрөгний бондын хүүг хагас жил тутамд авах ба 3 жилийн эцэст бондын үндсэн төлбөр болох 1000 төгрөгийг авна.Хөрвөдөг бонд: Хөрвөх ангиллын бондыг нэг бүрийг нь ….. Төгрөгөөр бодож 2001 оны 12 сарын 31 ны дотор ..... Хувьцаа руу хөрвүүлж болно.Хүүгүй бонд: 1000-300=700 төгрөгөөр бондыг бонд эзэмшигч худалдан авна.