SlideShare a Scribd company logo
Çfarë është një central
bërthamor?
Një central bërthamor është një sistem që përmban dhe
kontrollon reaksionet zinxhir bërthamore të
qëndrueshme. Centralet janë përdorur për gjenerimin e
energjisë elektrike, për të lëvizur transportuesit e avionëve dhe
nëndetëseve, për të prodhuar izotope mjekësore për të parë dhe
kuruar kancerin, si dhe për kryerjen e kërkimeve.
Karburanti, i përbërë nga atomet e rënda që ndahen kur ata
thithin neutrone, është vendosur në kontenier (në thelb një tank i
madh) së bashku me një burim të vogël neutroni. Neutronet
fillojnë një reaksion zinxhir, ku çdo atom që ndahet lëshon
mjaftueshëm neutrone që shkaktojnë atomet e tjera të
ndahen. Çdo herë që një atom ndahet, ai çliron sasi të mëdha të
energjisë në formë të nxehtësisë. Nxehtësia është nxirret nga
reaktorit me ftohës, i cili zakonisht është uji i thjesht. Ftohësi
Si funksionon një central
Komponentët kryesore
• Bërthama e centralit përmban të gjithë karburantin bërthamor dhe
gjeneron të gjithë ngrohjen. Ajo përmban uranium të varfër (<5%
U-235), sistemet e kontrollit, dhe materialet strukturore. Bërthama
mund të përmbajë qindra e mijëra “Shufra” të karburantit.
• Ftohësi është materiali që kalon nëpër bërthamë, duke transferuar
ngrohjen nga karburanti në turbinë. Ky mund të jetë uji, natriumi i
lëngshëm, helium, apo diçka tjetër.
• Turbina transferon ngrohjen nga ftohësi në energji elektrike,
ashtu si në një termocentral.
• Ndarësi është struktura që ndan centralin nga mjedisi. Këto janë
zakonisht në formë kubi, e përbërë nga çelik i përforcuar me beton
me dendësi të lartë. Çernobili nuk kishte ndarës.
• Kullat ftohëse janë të nevojshme për te nxjerrë të nxehtin e tepërt
që nuk mund të konvertohet në energji për shkak të ligjeve të
Dhoma e Kontrollit
Llojet e reaktorëve
Ka shumë lloje të ndryshme të formave të
karburanteve bërthamore dhe materialet e ftohjes
mund të përdoret në një reaktor bërthamor. Si
rezultat, ka mijëra dizajne të ndryshme të
mundshme reaktori bërthamor
1. Centralet me ujë nën presion
2. Centralet me ujë të shumë te nxehtë
3. Centralet Deuteriumi-Uraniumi Kanadezë
(CDUK)
4. Centralet e Natriumit të ftohur shpejtë
Me ujë në presion
SHBA, Franca,
Japona, Rusia, Kina
273 253 UO 2 i pasuruar ujë ujë
Me ujë shumë të
nxehtë
SHBA, Japoni, Suedi 81 76 UO 2 i pasuruar ujë ujë
CDUK Kanada 48 24 UO2 natural ujë i rëndë Ujë i rëndë
Me gaz të ftohur Mbretëria e Bashkuar 15 8
U natural (metal),
UO 2 i pasuruar CO2 grafit
Grafiti me ujë te lehtë Rusia 11 + 4 10.2 UO 2 i pasuruar ujë grafit
Përshpejtim i
Neutroneve
Rusia 2 0.6 PuO2 dhe UO2 natrium i lëngshëm asgjë
TOTALI 434 372
Avantazhet e Energjisë
Bërthamore
1. Kosto relativisht të ulët
Kostot fillestare të ndërtimit të centraleve bërthamore janë të mëdha. Gjenerimi i energjisë elektrike në
centralet bërthamore është më e lirë se sa gjenerimi e energjisë elektrike nga nafta, gazit dhe qymyri,
për të mos folur nga burimet e ripërtëritshme të energjisë!
2. Lënda bazë e qendrueshme
Centralet bërthamore sigurojnë një peshë të qëndrueshme bazë të energjisë. Kjo mund të punojnë së
bashku me burimet e ripërtëritshme të energjisë si era dhe diellore. Prodhimi i energjisë elektrike nga
centralet mund të ulen kur era e mirë dhe burimet diellore janë në dispozicion dhe rritet kur kërkesa
është e lartë.
3. Ndotja e ulët
Kjo është në shumicën e rasteve më e dobishme, në kushtet e krizës së klimës, për të zëvendësuar
metodat e tjera të shfrytëzimit të energjisë që ne përdorim sot me energjinë bërthamore. Efektet
mjedisore të energjisë bërthamore janë relativisht të lehta në krahasim me të tjerat. Megjithatë mbetjet
bërthamore janë të dëmshme për të dy: njerëzit dhe mjedisin.
4. Thorium
Raportet tregojnë se me konsumin vjetor të karburantit të impianteve bërthamore të sotme të energjisë,
ne kemi uranium të mjaftueshme për 80 vjet. Është e mundur për të mbajtur ritmin centraleve
bërthamore me llojet e tjera të karburantit sesa uraniumi. Thoriumi, i cili gjithashtu është një alternativë
e gjelbër, kohët e fundit i është dhënë një sasi në rritje të vëmendjes. Kina, Rusia dhe India tashmë kanë
në plan që të fillojnë përdorimin e thoriumit për të furnizuar reaktorët e tyre në të ardhmen e afërt.
Duket si karburant bërthamor i disponueshmërisë së mirë në qoftë se ne kombinojmë rezervat e llojeve
të ndryshme së bashku. Me fjalë të tjera, shpresojmë të kemi kohë të mjaftueshme për të gjetur mënyra
të gjelbërta me kosto konkurruese të shfrytëzimit të energjisë.
5. Qëndrueshmëria?
Është energjisa bërthamore e rinovueshme apo jo-rinovueshme? Kjo është një pyetje e mirë. Nga
përkufizimi, energjia bërthamore nuk është një burim i ripërtëritshëm i energjisë. Siç u përmend më
lart, ka një sasi të kufizuar të karburantit për energjinë bërthamore në dispozicion. Nga ana tjetër, ju
mund të argumentoni se energjia bërthamore është potencialisht e qëndrueshme me përdorimin e
centraleve ndarës dhe centraleve bashkues. Bashkimi bërthamor është shënjë e shenjtë e shfrytëzimit të
energjisë. Në qoftë se ne mund të mësojmë të kontrollojmë bashkimin atomik, të njëjtat reaksione si ato
që furnizojnë diellin, ne do të kemi energji praktikisht të pakufizuar. Në këtë moment, këto të dyja kanë
sfida serioze që duhet të trajtohen në qoftë se ne duam të fillojmë përdorimin e tyre në shkallë më të
gjerë.
6. Dëndësi e lartë Energjie
Është vlerësuar se sasia e energjisë së lëshuar në një reaksion atomike bërthamore është dhjetë milionë
herë më e madhe se shuma e lëshuar në djegien e një atomi karburanti fosil (p.sh. nafta dhe gazi).
Prandaj, sasia e karburantit që kërkohet në një central bërthamor është shumë më e vogël në krahasim
me llojet të tjera të termocentraleve.
Disavantazhet e Energjisë
Bërthamore
1. Aksidentet ndodhin
Mbeturinat radioaktive mund të kenë një rrezik për mjedisin dhe janë të rrezikshme për njerëzit. Të
gjithë e mbani mend aksidentin e Çernobilit, ku efektet e dëmshme të rrezatimit bërthamor tek njerëzit
mund të shihet edhe sot. Vlerësimet dolën në përfundimin se diku midis 15 000 dhe 30 000 persona
humbën jetën e tyre si pasojë e Çernobilit dhe më shumë se 2.5 milionë ukrainas janë ende duke luftuar
me probleme shëndetësore që lidhen me mbeturinat bërthamore.
Vetëm në vitin e kaluar, më 18 mars, një krizë e madhe bërthamore ndodhi përsëri në Japoni. Ndërsa
viktimat nuk ishin aq të larta sa në aksidentin e Çernobilit, efektet mjedisore ishin shkatërrimtare.
Historia tregon se ne kurrë nuk mund të mbrohemi 100% kundër këtyre fatkeqësive. Aksidentet do të
ndodhin.
2. Mbeturinat radioaktive
A shkakton energjia bërthamore ndotje të ajrit? Termocentralet bërthamore lëshojnë sasi të
papërfillshme, nëse ka, të dioksidit të karbonit në atmosferë.
3. Sulmet
Centraleve bërthamore, si dhe mbetjet bërthamore mund të jenë objektiva të preferuara për sulmet
terroriste. Asnjë fabrikë e energjisë bërthamore në botë nuk mund të përballojnë një sulm të ngjashëm si
09/11/2001 në Nju Jork. Një akt i tillë terrorist do të kishte efekte katastrofike për të gjithë botën.
Çernobili, Ukrainë
Fukushima, Japoni
FALEMINDERIT PËR
VËMENDJEN

More Related Content

What's hot

FUQIA DHE RENDIMENTI: RRUGET E PERMIRESIMIT TE TYRE
FUQIA DHE RENDIMENTI: RRUGET E PERMIRESIMIT TE TYREFUQIA DHE RENDIMENTI: RRUGET E PERMIRESIMIT TE TYRE
FUQIA DHE RENDIMENTI: RRUGET E PERMIRESIMIT TE TYRE
irlindi
 
ENERGJIA ...!!!!
ENERGJIA ...!!!!ENERGJIA ...!!!!
ENERGJIA ...!!!!
#MesueseAurela Elezaj
 
Projekt historie
Projekt historieProjekt historie
Projekt historie
S Gashi
 
Energjia, llojet dhe perdorimi
Energjia, llojet dhe perdorimiEnergjia, llojet dhe perdorimi
Energjia, llojet dhe perdorimi
BlerinaMuobega
 
Dieta E Balancuar Dhe Energjia E Nevojshme-Organizem I Shendetshem
Dieta E Balancuar Dhe Energjia E Nevojshme-Organizem I ShendetshemDieta E Balancuar Dhe Energjia E Nevojshme-Organizem I Shendetshem
Dieta E Balancuar Dhe Energjia E Nevojshme-Organizem I Shendetshem
ArenoardReno
 
Bashkimi Europian -BE
Bashkimi Europian -BEBashkimi Europian -BE
Bashkimi Europian -BE
koralda
 
Ngrohja globale
Ngrohja globaleNgrohja globale
Ngrohja globale
Kristjana Llolli
 
energjia
energjia energjia
energjia
ANA KOSHI
 
Energjia Diellore
Energjia DielloreEnergjia Diellore
Energjia Diellore
dritan sadikaj
 
RENDESIA E PERBERJEVE ORGANIKE NE JETEN E PERDITSHME
RENDESIA E PERBERJEVE ORGANIKE NE JETEN E PERDITSHME RENDESIA E PERBERJEVE ORGANIKE NE JETEN E PERDITSHME
RENDESIA E PERBERJEVE ORGANIKE NE JETEN E PERDITSHME
gregorjupa
 
Projekt ne fizike
Projekt ne fizikeProjekt ne fizike
Projekt ne fizike
Daniela Ela
 
Panelet diellore
Panelet diellorePanelet diellore
Panelet diellore
Klarisa Klara
 
Pershtatja e Shtazeve
Pershtatja e ShtazevePershtatja e Shtazeve
Pershtatja e Shtazeve
Erdi Dibra
 
Ndotja nga Hidrokarburet
Ndotja nga HidrokarburetNdotja nga Hidrokarburet
Ndotja nga Hidrokarburet
arnoldbeqiri
 
Trashegimia natyrore e kulturore ne trevat Shqipetare
Trashegimia natyrore e kulturore ne trevat ShqipetareTrashegimia natyrore e kulturore ne trevat Shqipetare
Trashegimia natyrore e kulturore ne trevat ShqipetareKe Keiss
 
NDERTIMI I ATOMIT. R.H F.P
NDERTIMI I ATOMIT. R.H   F.PNDERTIMI I ATOMIT. R.H   F.P
NDERTIMI I ATOMIT. R.H F.P
Rei El Hajdari
 
Kimi- Hekuri
Kimi- HekuriKimi- Hekuri
Kimi- Hekuri
Admin Nuriu
 
Fizika ne jeten e perditshme
Fizika ne jeten e perditshmeFizika ne jeten e perditshme
Fizika ne jeten e perditshme
An An
 
Tema:Mjedisi
Tema:MjedisiTema:Mjedisi
Tema:Mjedisi
alban1shabani
 
Filozofia gjate shekullit XVII
Filozofia gjate shekullit XVIIFilozofia gjate shekullit XVII
Filozofia gjate shekullit XVII
Denisa Caushi
 

What's hot (20)

FUQIA DHE RENDIMENTI: RRUGET E PERMIRESIMIT TE TYRE
FUQIA DHE RENDIMENTI: RRUGET E PERMIRESIMIT TE TYREFUQIA DHE RENDIMENTI: RRUGET E PERMIRESIMIT TE TYRE
FUQIA DHE RENDIMENTI: RRUGET E PERMIRESIMIT TE TYRE
 
ENERGJIA ...!!!!
ENERGJIA ...!!!!ENERGJIA ...!!!!
ENERGJIA ...!!!!
 
Projekt historie
Projekt historieProjekt historie
Projekt historie
 
Energjia, llojet dhe perdorimi
Energjia, llojet dhe perdorimiEnergjia, llojet dhe perdorimi
Energjia, llojet dhe perdorimi
 
Dieta E Balancuar Dhe Energjia E Nevojshme-Organizem I Shendetshem
Dieta E Balancuar Dhe Energjia E Nevojshme-Organizem I ShendetshemDieta E Balancuar Dhe Energjia E Nevojshme-Organizem I Shendetshem
Dieta E Balancuar Dhe Energjia E Nevojshme-Organizem I Shendetshem
 
Bashkimi Europian -BE
Bashkimi Europian -BEBashkimi Europian -BE
Bashkimi Europian -BE
 
Ngrohja globale
Ngrohja globaleNgrohja globale
Ngrohja globale
 
energjia
energjia energjia
energjia
 
Energjia Diellore
Energjia DielloreEnergjia Diellore
Energjia Diellore
 
RENDESIA E PERBERJEVE ORGANIKE NE JETEN E PERDITSHME
RENDESIA E PERBERJEVE ORGANIKE NE JETEN E PERDITSHME RENDESIA E PERBERJEVE ORGANIKE NE JETEN E PERDITSHME
RENDESIA E PERBERJEVE ORGANIKE NE JETEN E PERDITSHME
 
Projekt ne fizike
Projekt ne fizikeProjekt ne fizike
Projekt ne fizike
 
Panelet diellore
Panelet diellorePanelet diellore
Panelet diellore
 
Pershtatja e Shtazeve
Pershtatja e ShtazevePershtatja e Shtazeve
Pershtatja e Shtazeve
 
Ndotja nga Hidrokarburet
Ndotja nga HidrokarburetNdotja nga Hidrokarburet
Ndotja nga Hidrokarburet
 
Trashegimia natyrore e kulturore ne trevat Shqipetare
Trashegimia natyrore e kulturore ne trevat ShqipetareTrashegimia natyrore e kulturore ne trevat Shqipetare
Trashegimia natyrore e kulturore ne trevat Shqipetare
 
NDERTIMI I ATOMIT. R.H F.P
NDERTIMI I ATOMIT. R.H   F.PNDERTIMI I ATOMIT. R.H   F.P
NDERTIMI I ATOMIT. R.H F.P
 
Kimi- Hekuri
Kimi- HekuriKimi- Hekuri
Kimi- Hekuri
 
Fizika ne jeten e perditshme
Fizika ne jeten e perditshmeFizika ne jeten e perditshme
Fizika ne jeten e perditshme
 
Tema:Mjedisi
Tema:MjedisiTema:Mjedisi
Tema:Mjedisi
 
Filozofia gjate shekullit XVII
Filozofia gjate shekullit XVIIFilozofia gjate shekullit XVII
Filozofia gjate shekullit XVII
 

Viewers also liked

Projekt: Fizika Berthamore
Projekt: Fizika BerthamoreProjekt: Fizika Berthamore
Projekt: Fizika BerthamoreDenis Lezo
 
energjia dhe burimet e energjise
energjia dhe burimet e energjise energjia dhe burimet e energjise
energjia dhe burimet e energjise ornela rama
 
Energjia diellore
Energjia dielloreEnergjia diellore
Energjia diellore
Maja
 
Reaksionetberthamore
ReaksionetberthamoreReaksionetberthamore
ReaksionetberthamoreAlfons Dushku
 
Energjia e Eres
Energjia e EresEnergjia e Eres
Energjia e Eres
dritan sadikaj
 
Hidrocentralet
HidrocentraletHidrocentralet
Hidrocentralet
Ergi Nushi
 
Kontibuti i Shqipetareve ne mbrojtjen e hebrenjeve gjate luftes se 2 boterore
Kontibuti i Shqipetareve ne mbrojtjen e hebrenjeve  gjate luftes se 2 boteroreKontibuti i Shqipetareve ne mbrojtjen e hebrenjeve  gjate luftes se 2 boterore
Kontibuti i Shqipetareve ne mbrojtjen e hebrenjeve gjate luftes se 2 boterore
Xheni Marku
 
Energjia gjeotermale
Energjia gjeotermaleEnergjia gjeotermale
Energjia gjeotermale
Klotilda Gjoci
 
Struktura e atomit dhe bërthama e tij
Struktura e atomit dhe bërthama e tijStruktura e atomit dhe bërthama e tij
Struktura e atomit dhe bërthama e tijFleurati
 
projekt fizike
projekt fizikeprojekt fizike
projekt fizike
xhesiona pera
 
Teknologji XII
Teknologji XIITeknologji XII
Teknologji XII
Denis Lezo
 
L’évaluation du nombre de sans‐abri et des risques d’itinérance dans les vill...
L’évaluation du nombre de sans‐abri et des risques d’itinérance dans les vill...L’évaluation du nombre de sans‐abri et des risques d’itinérance dans les vill...
L’évaluation du nombre de sans‐abri et des risques d’itinérance dans les vill...
National Housing Research Committee - Comité national du recherche sur le logement
 
energjia diellore
energjia dielloreenergjia diellore
energjia diellore
andi skorra
 

Viewers also liked (18)

Projekt: Fizika Berthamore
Projekt: Fizika BerthamoreProjekt: Fizika Berthamore
Projekt: Fizika Berthamore
 
Projekt
ProjektProjekt
Projekt
 
energjia dhe burimet e energjise
energjia dhe burimet e energjise energjia dhe burimet e energjise
energjia dhe burimet e energjise
 
Energjia diellore
Energjia dielloreEnergjia diellore
Energjia diellore
 
Reaksionetberthamore
ReaksionetberthamoreReaksionetberthamore
Reaksionetberthamore
 
Energjia e Eres
Energjia e EresEnergjia e Eres
Energjia e Eres
 
Hidrocentralet
HidrocentraletHidrocentralet
Hidrocentralet
 
Energjia
EnergjiaEnergjia
Energjia
 
Energjia llojet
Energjia llojetEnergjia llojet
Energjia llojet
 
Kontibuti i Shqipetareve ne mbrojtjen e hebrenjeve gjate luftes se 2 boterore
Kontibuti i Shqipetareve ne mbrojtjen e hebrenjeve  gjate luftes se 2 boteroreKontibuti i Shqipetareve ne mbrojtjen e hebrenjeve  gjate luftes se 2 boterore
Kontibuti i Shqipetareve ne mbrojtjen e hebrenjeve gjate luftes se 2 boterore
 
Energjia gjeotermale
Energjia gjeotermaleEnergjia gjeotermale
Energjia gjeotermale
 
Puna
PunaPuna
Puna
 
Struktura e atomit dhe bërthama e tij
Struktura e atomit dhe bërthama e tijStruktura e atomit dhe bërthama e tij
Struktura e atomit dhe bërthama e tij
 
Ndryshimet e klimes
Ndryshimet e klimesNdryshimet e klimes
Ndryshimet e klimes
 
projekt fizike
projekt fizikeprojekt fizike
projekt fizike
 
Teknologji XII
Teknologji XIITeknologji XII
Teknologji XII
 
L’évaluation du nombre de sans‐abri et des risques d’itinérance dans les vill...
L’évaluation du nombre de sans‐abri et des risques d’itinérance dans les vill...L’évaluation du nombre de sans‐abri et des risques d’itinérance dans les vill...
L’évaluation du nombre de sans‐abri et des risques d’itinérance dans les vill...
 
energjia diellore
energjia dielloreenergjia diellore
energjia diellore
 

Similar to Centralet Berthamore

Energjia dhe ndotja e mjedisit
Energjia dhe ndotja e mjedisitEnergjia dhe ndotja e mjedisit
Energjia dhe ndotja e mjedisitEneo Petoku
 
Ndikimi I hidrokarbureve ne jeten e njeriut Burime te reja energjie alternat...
Ndikimi I hidrokarbureve ne jeten e njeriut Burime te reja energjie alternat...Ndikimi I hidrokarbureve ne jeten e njeriut Burime te reja energjie alternat...
Ndikimi I hidrokarbureve ne jeten e njeriut Burime te reja energjie alternat...
Anja Cami
 
Energjia e Rinovueshme (Clean energy)
Energjia e Rinovueshme (Clean energy)Energjia e Rinovueshme (Clean energy)
Energjia e Rinovueshme (Clean energy)
Klea Medini
 
TERMOCENTRALET NË BALLKAN DHE EVROPË, PËRDORIMI I TYRE
TERMOCENTRALET NË BALLKAN DHE EVROPË, PËRDORIMI I TYRETERMOCENTRALET NË BALLKAN DHE EVROPË, PËRDORIMI I TYRE
TERMOCENTRALET NË BALLKAN DHE EVROPË, PËRDORIMI I TYRE
Diellza Haxhimehmeti
 
Nanotubat e karbonit
Nanotubat e karbonitNanotubat e karbonit
Nanotubat e karbonit
krasniqiarianit
 
Energjia dhe burimet e riperteritshme dhe burimet e pariperteritshme FIZIKA 9
Energjia dhe burimet e riperteritshme dhe burimet e pariperteritshme FIZIKA 9Energjia dhe burimet e riperteritshme dhe burimet e pariperteritshme FIZIKA 9
Energjia dhe burimet e riperteritshme dhe burimet e pariperteritshme FIZIKA 9
arbanhlalni
 
Luka halili kl 11b
Luka halili kl 11bLuka halili kl 11b
Luka halili kl 11b
Luka Halili
 
Energjia Berthamore-Besart Bakalli-Fizike.pptx
Energjia Berthamore-Besart Bakalli-Fizike.pptxEnergjia Berthamore-Besart Bakalli-Fizike.pptx
Energjia Berthamore-Besart Bakalli-Fizike.pptx
BesartBakalli2
 

Similar to Centralet Berthamore (8)

Energjia dhe ndotja e mjedisit
Energjia dhe ndotja e mjedisitEnergjia dhe ndotja e mjedisit
Energjia dhe ndotja e mjedisit
 
Ndikimi I hidrokarbureve ne jeten e njeriut Burime te reja energjie alternat...
Ndikimi I hidrokarbureve ne jeten e njeriut Burime te reja energjie alternat...Ndikimi I hidrokarbureve ne jeten e njeriut Burime te reja energjie alternat...
Ndikimi I hidrokarbureve ne jeten e njeriut Burime te reja energjie alternat...
 
Energjia e Rinovueshme (Clean energy)
Energjia e Rinovueshme (Clean energy)Energjia e Rinovueshme (Clean energy)
Energjia e Rinovueshme (Clean energy)
 
TERMOCENTRALET NË BALLKAN DHE EVROPË, PËRDORIMI I TYRE
TERMOCENTRALET NË BALLKAN DHE EVROPË, PËRDORIMI I TYRETERMOCENTRALET NË BALLKAN DHE EVROPË, PËRDORIMI I TYRE
TERMOCENTRALET NË BALLKAN DHE EVROPË, PËRDORIMI I TYRE
 
Nanotubat e karbonit
Nanotubat e karbonitNanotubat e karbonit
Nanotubat e karbonit
 
Energjia dhe burimet e riperteritshme dhe burimet e pariperteritshme FIZIKA 9
Energjia dhe burimet e riperteritshme dhe burimet e pariperteritshme FIZIKA 9Energjia dhe burimet e riperteritshme dhe burimet e pariperteritshme FIZIKA 9
Energjia dhe burimet e riperteritshme dhe burimet e pariperteritshme FIZIKA 9
 
Luka halili kl 11b
Luka halili kl 11bLuka halili kl 11b
Luka halili kl 11b
 
Energjia Berthamore-Besart Bakalli-Fizike.pptx
Energjia Berthamore-Besart Bakalli-Fizike.pptxEnergjia Berthamore-Besart Bakalli-Fizike.pptx
Energjia Berthamore-Besart Bakalli-Fizike.pptx
 

More from Ergi Nushi

Biodiversiteti
BiodiversitetiBiodiversiteti
Biodiversiteti
Ergi Nushi
 
Futja e shqiperise ne BE
Futja e shqiperise ne BEFutja e shqiperise ne BE
Futja e shqiperise ne BE
Ergi Nushi
 
Rendesia e atomit
Rendesia e atomitRendesia e atomit
Rendesia e atomit
Ergi Nushi
 
Ndryshimet Klimaterike
Ndryshimet KlimaterikeNdryshimet Klimaterike
Ndryshimet Klimaterike
Ergi Nushi
 
Piramidat
PiramidatPiramidat
Piramidat
Ergi Nushi
 
Stop Dhuna
Stop DhunaStop Dhuna
Stop Dhuna
Ergi Nushi
 
Jeta e Aleksander Graham Bell
Jeta e Aleksander Graham BellJeta e Aleksander Graham Bell
Jeta e Aleksander Graham Bell
Ergi Nushi
 
Shnderrimet Gjeometrike
Shnderrimet GjeometrikeShnderrimet Gjeometrike
Shnderrimet Gjeometrike
Ergi Nushi
 
Ardhja e nazisteve ne pushtet
Ardhja e nazisteve ne pushtetArdhja e nazisteve ne pushtet
Ardhja e nazisteve ne pushtet
Ergi Nushi
 
Komunizmi vs demokracia
Komunizmi vs demokraciaKomunizmi vs demokracia
Komunizmi vs demokracia
Ergi Nushi
 
Vepra Komedia Hyjnore. Dante Aligeri
Vepra Komedia Hyjnore. Dante AligeriVepra Komedia Hyjnore. Dante Aligeri
Vepra Komedia Hyjnore. Dante Aligeri
Ergi Nushi
 

More from Ergi Nushi (11)

Biodiversiteti
BiodiversitetiBiodiversiteti
Biodiversiteti
 
Futja e shqiperise ne BE
Futja e shqiperise ne BEFutja e shqiperise ne BE
Futja e shqiperise ne BE
 
Rendesia e atomit
Rendesia e atomitRendesia e atomit
Rendesia e atomit
 
Ndryshimet Klimaterike
Ndryshimet KlimaterikeNdryshimet Klimaterike
Ndryshimet Klimaterike
 
Piramidat
PiramidatPiramidat
Piramidat
 
Stop Dhuna
Stop DhunaStop Dhuna
Stop Dhuna
 
Jeta e Aleksander Graham Bell
Jeta e Aleksander Graham BellJeta e Aleksander Graham Bell
Jeta e Aleksander Graham Bell
 
Shnderrimet Gjeometrike
Shnderrimet GjeometrikeShnderrimet Gjeometrike
Shnderrimet Gjeometrike
 
Ardhja e nazisteve ne pushtet
Ardhja e nazisteve ne pushtetArdhja e nazisteve ne pushtet
Ardhja e nazisteve ne pushtet
 
Komunizmi vs demokracia
Komunizmi vs demokraciaKomunizmi vs demokracia
Komunizmi vs demokracia
 
Vepra Komedia Hyjnore. Dante Aligeri
Vepra Komedia Hyjnore. Dante AligeriVepra Komedia Hyjnore. Dante Aligeri
Vepra Komedia Hyjnore. Dante Aligeri
 

Centralet Berthamore

  • 1.
  • 2. Çfarë është një central bërthamor? Një central bërthamor është një sistem që përmban dhe kontrollon reaksionet zinxhir bërthamore të qëndrueshme. Centralet janë përdorur për gjenerimin e energjisë elektrike, për të lëvizur transportuesit e avionëve dhe nëndetëseve, për të prodhuar izotope mjekësore për të parë dhe kuruar kancerin, si dhe për kryerjen e kërkimeve. Karburanti, i përbërë nga atomet e rënda që ndahen kur ata thithin neutrone, është vendosur në kontenier (në thelb një tank i madh) së bashku me një burim të vogël neutroni. Neutronet fillojnë një reaksion zinxhir, ku çdo atom që ndahet lëshon mjaftueshëm neutrone që shkaktojnë atomet e tjera të ndahen. Çdo herë që një atom ndahet, ai çliron sasi të mëdha të energjisë në formë të nxehtësisë. Nxehtësia është nxirret nga reaktorit me ftohës, i cili zakonisht është uji i thjesht. Ftohësi
  • 4. Komponentët kryesore • Bërthama e centralit përmban të gjithë karburantin bërthamor dhe gjeneron të gjithë ngrohjen. Ajo përmban uranium të varfër (<5% U-235), sistemet e kontrollit, dhe materialet strukturore. Bërthama mund të përmbajë qindra e mijëra “Shufra” të karburantit. • Ftohësi është materiali që kalon nëpër bërthamë, duke transferuar ngrohjen nga karburanti në turbinë. Ky mund të jetë uji, natriumi i lëngshëm, helium, apo diçka tjetër. • Turbina transferon ngrohjen nga ftohësi në energji elektrike, ashtu si në një termocentral. • Ndarësi është struktura që ndan centralin nga mjedisi. Këto janë zakonisht në formë kubi, e përbërë nga çelik i përforcuar me beton me dendësi të lartë. Çernobili nuk kishte ndarës. • Kullat ftohëse janë të nevojshme për te nxjerrë të nxehtin e tepërt që nuk mund të konvertohet në energji për shkak të ligjeve të
  • 5.
  • 7. Llojet e reaktorëve Ka shumë lloje të ndryshme të formave të karburanteve bërthamore dhe materialet e ftohjes mund të përdoret në një reaktor bërthamor. Si rezultat, ka mijëra dizajne të ndryshme të mundshme reaktori bërthamor 1. Centralet me ujë nën presion 2. Centralet me ujë të shumë te nxehtë 3. Centralet Deuteriumi-Uraniumi Kanadezë (CDUK) 4. Centralet e Natriumit të ftohur shpejtë
  • 8. Me ujë në presion SHBA, Franca, Japona, Rusia, Kina 273 253 UO 2 i pasuruar ujë ujë Me ujë shumë të nxehtë SHBA, Japoni, Suedi 81 76 UO 2 i pasuruar ujë ujë CDUK Kanada 48 24 UO2 natural ujë i rëndë Ujë i rëndë Me gaz të ftohur Mbretëria e Bashkuar 15 8 U natural (metal), UO 2 i pasuruar CO2 grafit Grafiti me ujë te lehtë Rusia 11 + 4 10.2 UO 2 i pasuruar ujë grafit Përshpejtim i Neutroneve Rusia 2 0.6 PuO2 dhe UO2 natrium i lëngshëm asgjë TOTALI 434 372
  • 9.
  • 10. Avantazhet e Energjisë Bërthamore 1. Kosto relativisht të ulët Kostot fillestare të ndërtimit të centraleve bërthamore janë të mëdha. Gjenerimi i energjisë elektrike në centralet bërthamore është më e lirë se sa gjenerimi e energjisë elektrike nga nafta, gazit dhe qymyri, për të mos folur nga burimet e ripërtëritshme të energjisë! 2. Lënda bazë e qendrueshme Centralet bërthamore sigurojnë një peshë të qëndrueshme bazë të energjisë. Kjo mund të punojnë së bashku me burimet e ripërtëritshme të energjisë si era dhe diellore. Prodhimi i energjisë elektrike nga centralet mund të ulen kur era e mirë dhe burimet diellore janë në dispozicion dhe rritet kur kërkesa është e lartë. 3. Ndotja e ulët Kjo është në shumicën e rasteve më e dobishme, në kushtet e krizës së klimës, për të zëvendësuar metodat e tjera të shfrytëzimit të energjisë që ne përdorim sot me energjinë bërthamore. Efektet mjedisore të energjisë bërthamore janë relativisht të lehta në krahasim me të tjerat. Megjithatë mbetjet bërthamore janë të dëmshme për të dy: njerëzit dhe mjedisin.
  • 11. 4. Thorium Raportet tregojnë se me konsumin vjetor të karburantit të impianteve bërthamore të sotme të energjisë, ne kemi uranium të mjaftueshme për 80 vjet. Është e mundur për të mbajtur ritmin centraleve bërthamore me llojet e tjera të karburantit sesa uraniumi. Thoriumi, i cili gjithashtu është një alternativë e gjelbër, kohët e fundit i është dhënë një sasi në rritje të vëmendjes. Kina, Rusia dhe India tashmë kanë në plan që të fillojnë përdorimin e thoriumit për të furnizuar reaktorët e tyre në të ardhmen e afërt. Duket si karburant bërthamor i disponueshmërisë së mirë në qoftë se ne kombinojmë rezervat e llojeve të ndryshme së bashku. Me fjalë të tjera, shpresojmë të kemi kohë të mjaftueshme për të gjetur mënyra të gjelbërta me kosto konkurruese të shfrytëzimit të energjisë. 5. Qëndrueshmëria? Është energjisa bërthamore e rinovueshme apo jo-rinovueshme? Kjo është një pyetje e mirë. Nga përkufizimi, energjia bërthamore nuk është një burim i ripërtëritshëm i energjisë. Siç u përmend më lart, ka një sasi të kufizuar të karburantit për energjinë bërthamore në dispozicion. Nga ana tjetër, ju mund të argumentoni se energjia bërthamore është potencialisht e qëndrueshme me përdorimin e centraleve ndarës dhe centraleve bashkues. Bashkimi bërthamor është shënjë e shenjtë e shfrytëzimit të energjisë. Në qoftë se ne mund të mësojmë të kontrollojmë bashkimin atomik, të njëjtat reaksione si ato që furnizojnë diellin, ne do të kemi energji praktikisht të pakufizuar. Në këtë moment, këto të dyja kanë sfida serioze që duhet të trajtohen në qoftë se ne duam të fillojmë përdorimin e tyre në shkallë më të gjerë. 6. Dëndësi e lartë Energjie Është vlerësuar se sasia e energjisë së lëshuar në një reaksion atomike bërthamore është dhjetë milionë herë më e madhe se shuma e lëshuar në djegien e një atomi karburanti fosil (p.sh. nafta dhe gazi). Prandaj, sasia e karburantit që kërkohet në një central bërthamor është shumë më e vogël në krahasim me llojet të tjera të termocentraleve.
  • 12. Disavantazhet e Energjisë Bërthamore 1. Aksidentet ndodhin Mbeturinat radioaktive mund të kenë një rrezik për mjedisin dhe janë të rrezikshme për njerëzit. Të gjithë e mbani mend aksidentin e Çernobilit, ku efektet e dëmshme të rrezatimit bërthamor tek njerëzit mund të shihet edhe sot. Vlerësimet dolën në përfundimin se diku midis 15 000 dhe 30 000 persona humbën jetën e tyre si pasojë e Çernobilit dhe më shumë se 2.5 milionë ukrainas janë ende duke luftuar me probleme shëndetësore që lidhen me mbeturinat bërthamore. Vetëm në vitin e kaluar, më 18 mars, një krizë e madhe bërthamore ndodhi përsëri në Japoni. Ndërsa viktimat nuk ishin aq të larta sa në aksidentin e Çernobilit, efektet mjedisore ishin shkatërrimtare. Historia tregon se ne kurrë nuk mund të mbrohemi 100% kundër këtyre fatkeqësive. Aksidentet do të ndodhin. 2. Mbeturinat radioaktive A shkakton energjia bërthamore ndotje të ajrit? Termocentralet bërthamore lëshojnë sasi të papërfillshme, nëse ka, të dioksidit të karbonit në atmosferë. 3. Sulmet Centraleve bërthamore, si dhe mbetjet bërthamore mund të jenë objektiva të preferuara për sulmet terroriste. Asnjë fabrikë e energjisë bërthamore në botë nuk mund të përballojnë një sulm të ngjashëm si 09/11/2001 në Nju Jork. Një akt i tillë terrorist do të kishte efekte katastrofike për të gjithë botën.
  • 15.
  • 16.