SlideShare a Scribd company logo
PROJEKT
Komedia Hyjnore nga
Dante Aligeri
Jeta e Dantes
Dante Alighieri lindi në Firence, midis 14
majit dhe 13 qershorit 1265 - vdiq
në Ravena më 14 shtator 1321).
Ishte poet, shkrimtar dhe politikan italian.
Konsidrohet si poeti më i madh i Italisë.
Pati një jetë shumë të mundimshme, vdiq në ekzil
larg nga qyteti i tij i lindjes. Dantja është autori
i Komedisë Hyjnore, e cila merret si kryevepër,
si antonomasi e letërsisë të të gjitha kohrave.
Dante Aligieri jetoi në prag të Rilindjes Evropiane, e
cila lindi titanë të vërtetë për nga forca e mendimit
dhe e pasionit, për karakterin dhe diturinë e
shumanshme. “Perëndimi i Mesjetës feudale dhe
afrimi i epokës së sotme”, u shënua nga një figurë
vigane. Ky është italiani Dante, më i madhi poet i
Italisë, një nga figurat më gjeniale të letërsisë
Sipas Dantes…
Si personalitet krijues, me ndjenja të zhvilluara
atdhetare, Dantja udhëhiqej nga besimi se poezia
duhet t’i shërbente popullit, të ishte pasqyrim i
ngjarjeve politike dhe në funksion të ndërtimit të një
shoqërie më të përparuar. Sipas Dantes, njeriu
duhej të çlirohej nga kufizimet fetare dhe të synonte
drejt shprehjes së lirë të mendimeve dhe të
ndjenjave të tij, si dhe drejt zgjimit të vetëdijës
qytetare e politike. Vetëm kështu do të mund të
zotëronte, sipas tij, humanizëm dhe demokratizim
në marrëdhëniet më njerëzit e tjerë. Pjesëmarrja
aktive në jetën shoqërore e politike të Firencës i
Krijimtaria e Dantes
Shumica e quan Danten poetin më të madh
italian të të gjitha kohërave, por ai ishte, po
ashtu, dhe një shkrimtar i shquar në prozë,
mendimtar aktiv politik, filozof moralist e
teoricien letrar.
Filloi të krijonte qysh në moshën 15 vjeçare. Si
vazhdues i trubadurëve provansalë, që i
këndonin “Beatriçes dhe vashës” e dashurisë
kalorsiake dhe i ndikuar nga krijuesit e shkollës
poetike të “stilit të ri të ëmbël”, e veçanërisht
“Dante në Verona”, pikturë nga Antonio Cotti
Veprat e Dante Aligerit
• Jeta e Re (1292-1293) vepra e
parë e tij
• Rima vëllimi i dytë poetik
• Mbi gjuhën vulgare (1303-1304)
• Gostia (1304-1307 vepër e
papërfunduar)
• Komedia Hyjnore (1308-1321)
Shpjegime për disa nga veprat
• Më 1294 ose ’95 shkruan në gjuhën popullore veprën “Jeta e re”,
historinë e dashurisë së tij me Beatriçen, të parin tregim
autobiografik në histroinë e letërsisë së Evropës Perëndimore.
• “Rimat” janë një përmbledhje sonetash, baladash e këngësh, që i
kushtohen Beatriçes dhe mikut të tij Guido Kavalkanti. Janë shkruar
në gjuhën popullore sipas “stilit të ri të ëmbël”.
• Në vitet 1306-1308, duke luftuar për krijimin e një gjuhe të
përbashkët për popullin italian, shkroi traktatin “Mbi gjuhën vulgare”,
të parin traktat gjuhësor në Evropë. Në të ai flet për prejardhjen e
gjuhëve, sidomos romane, dhe ndalet në 14 dialektet e gjuhës
italiane. Ai synon krijimin e një gjuhe që të jetë po aq e përsosur
sa latinishtja, që të matet pa frikë me frëngjishten dhe gjuhën
provansale. Vepra mbeti e përkryer plotësisht. Këto vepra të tjera
janë mjaft të rëndësishme, po ajo që i dha atij lavdinë e përjetshme
është kryevepra me titull: “Komedia Hyjnore”.
Komedia Hyjnore
Kjo veper u shkrua per 8 vjet (koha e jashtme). Kjo eshte nje poeme e madhe e
shkruajtur e gjitha ne tercina *strofa 3 vargeshe* dhe e ndare ne tre pjese: Ferri, Purgatori
dhe Parajsa. Secila prej te treave ka nga 33 kenge + nje kenge qe e ka si hyrje ne fillim te
ferrit, gjithesej ka 100 kenge. Keto kenge permbajne 14.233 vargje njembedhjet rrokeshe.
Ne gjysmen e jetes tij rreth 35 vjeç ne nje udhetim qe zgjat 7 dite, nga 18 deri me 25 prill
1300 (koha e brendshme), ai humbi ne nje pyll te erret dhe ju shfaq hija e Virgjilit, derguar
prej qiellit nga Beatriçja, e shpetoi duke kaluar ne nje shteg ku skalonte kemba e njeriut te
gjalle.
Te dy poetet Dante dhe Virgjili zbresin nen dhe, pra ne Ferr ku ka 9 rrathe dhe aty
denohen mekataret. Fajet ne ferr, Dante i ndan sipas teorise se Aristotelit, ku njeriu
mekaton nga ç’frenimi (grykesia, kopracia, etj) dhe ketu poeti denimet i jep me te lehta,
sepse jane veprime qe ne vetvete, te bera me mase nuk jane te demshme. Nga
shpirtligesia (dhuna, tradhtia) ketu denimet jane me te renda sepse jane ne vetvete
demprurese. Secili mekatar peson ne ferr ate qe ben ne jete.Ne fund te ferrit ishte akulli i
perjetshem ku ishin mekataret me te medhenj – tradhtaret.
Me pas dy poetet i ngjiten malit te Purgatorit. Ketu Dante i ndan fajeet sipas teorise se
Plutonit, ku njeriu mekaton nga ç’rregullimet e dashurise. Dmth: kur dashuron dicka qe
sduhet (kur njeriu do me shume vetveten, smira, kur njeri do tjetrit te keqen, kur njeriu do
Ferri Purgatori
Vazhdim...
Pas Purgatorit, vjen bashke me Beatriçen ne 9 qiej dantesk
ku sundon drita e perjetshme. Qieli i pare eshte “Qielli i
Henes” ku ishin shpirtrat qe ndonjehere kishin lene ne
harrese kushtet fetare. “Qielli i Merkurit” ku ishin ata qe
kishin bere ne toke pune te lavderueshme. “Qielli i
Veneres” ishte qielli i shpirtrave dashurues. “Qielli i Diellit”
ku ishin te diturit e Kishes. “Qielli i Martit” ishin luftetaret qe
vdiqen per mbrojtjen e fese. “Qielli i Jovit” ku jane princat e
urte e te drejte. “Qielli i Saturnit” qielli i shpitrave sodites.
“Qielli i yjeve” ku ishin triumfuesi dhe ne fund “Qielli i pari
levizes” qe rrethon Perendine i cili rri mbi Empirin e
palevizshem, qe ka formen e nje trendafili te bardhe.
Mbas kesaj kenge triumfale, e kesaj lirike te larte, ku
Mesazhi moral i Komedisë Hyjnore
Komedia Hyjnore e Dantes është menduar
kryesisht për të përcjellë një mesazh moral
dhe mësimor. Kjo vepër e bën të qartë se
çdo qenie njerëzore i nënshtrohet tundimit
dhe mëkatit, dhe se çdo mëkat do të
ndëshkohet, por ajo është gjithashtu e
thelbësore se çdo qenie njerëzore gjithashtu
është i lirë për të ndryshuar sjelljen e tij ose
të saj për të shmangur dënimin dhe për të
fituar shpërblimet e përjetshme të Parajsës.
Tema dhe Ideja
Stili i Dantes
Lloji i rimës që përdor Dante është i njohur si "tercinë". Rreshti i parë do të përfundojë në
një rrokje, e cila do të referohet si "A". Rreshti i ardhshëm përfundon me një rrokje të
ndryshme, e cila nga kjo pikë e tutje do të referohet si "B". Strofa e parë përbëhet nga
tre rreshti, rreshti i parë në "A", rreshti i dytë në "B", si dhe përfundimin rreshti i në "A"
përsëri. rreshti i parë i strofës së ardhshëme mbaron me rrokjen "B", rreshti i dytë me një
rrokje që do të referohet si "C", dhe rreshti i tretë përfundon me rrokjen "B". Kjo vazhdon
në siç tregohet më poshtë:
ABA, BCB, CDC, DED, EFE, FGF, GES, HIH, IJI, JKJ, KLK, LML, MNM etj.
Rëndësia e numrit tre, siç është deklaruar në një paragrafin e mëparshëm, është ajo e
Trinisë së Shenjtë, përkatësisht: Atit të Shenjtë, Birit të Shenjtë, dhe të Shpirtit të
Shenjtë.
Për të kuptuar metodën e Dantes në ndërtimin e rreshtave, duhet së pari të kuptojmë
filozofinë e tij të numrave hyjnore. Ai mori numrin e trinitetit (3), “e dyfishojë" atë (33, i cili
ishte një numër i shenjtë, por jo i përsosur), e shumëzoi atë me trininë (3*33=99), plus
numri i personave hyjnor (1), e cila jep 100, dhe te Dante ky numër përfaqëson
Perëndinë. Për të arritur këtë, Dante ndërtoi rreshtat e tij me një numër të rreshtive
trinitare. Për stilin poetik, poeti i madh italian përdori "tercinën". Përveç kësaj, Dante
Dantja
Dante, poet fiorentin në mërgim,
i cili është ndalur në rrugën e tij
të gabimit me anë të hirit të
Virgjëreshës, Shën Lusì, dhe
Beatriçes, dhe është i çliruar
nga udhëtimin e tij nëpër ferr,
purgator, dhe parajsë. Ai i
mëson disa mëkatarëve
mëshirën e tij instinktive dhe
njohjen e tij të drejtësisë së
Perëndisë, dhe ai e çliron veten
nga gabimet e zemërimit dhe të
dashurisë së drejtuar keq, duke
marrë pjesë në pendesë për
këto mëkate në purgator. Ai
Beatriçja
Beatriçja, e dashura e
Dantes, e cila është
shndërruar në një engjëll,
një nga shërbëtoret e
Marisë. Nëpërmjet
ndërmjetësimit të saj,
dhembshurisë së saj,
dhe mësimit e saj,
pasioni i Dantes
shndërrohet në dashuri
hyjnore, e cila sjell atë në
një gjendje të bekimit të
papërshkrueshme.
Virgjili
Virgjili, mjeshtëri i
Dantes, poet i madh
romak që e udhëzon
atë nëpër ferr dhe
purgator. Më i
favorizuari i
paganëve fisnike që
banojnë në harresë,
pa shpresën e
lumturisë qiellore, ai
paraqet arritjet më të
larta të arsyes
njerëzore dhe të
Paolo dhe
Françeska
Të dashuruar të
përkushtuar, vrarë
nga i vëllai Paolos, i
cili ishte
bashkëshorti i
Françeskës. Së
bashku edhe në ferr,
ata ngjallin mëshirën
e Dantes me
përrallën e tyre të
dashurisë në rritje.
Personazhe të tjerë
• Shën Lusi
• Kajron
• Minos
• Plutus
• Flijeas
• Filip Argjendi
• Megara
• Farinata Del
Uberti
• Kavalkante
• Folus
Etj…
Analiza e pjesës
Dante ishte poet i fundit i mesjetes dhe poet i pare i kohes se re. Ai nga njera ane e
shikon shpetimin e njeriut te Perendia. Por nga ana tjeter ka besim te thelle ne forcen
krijuese e gjalleruese te mendjes njerezore. Nga njera ane feja ate e meson te
nenshtrohet e te meshirohet e nga ana tjeter eshte nje rebel i panenshtruar, nje
kritikues i pameshirshem, qe deshiron te mbroje te miren dhe te luftoje te keqen per nje
jete me te mire., te drejte dhe te lumtur. Danten e quajten “Poet me tendenciozitet te
theksuar” e Komedine e quajten “Gazete fjorentine” kjo sepse Dante tregoi “gjithe
thellesine shpirterore te kohes se vet”.
“OrzezeItalie, mbytëne lotee vaje/ani e pa pilot neperstuhi/jo zonjeprovinceshsje, po kuplerajë”
• Ai kishte nje pasion te thelle politik, nje patriotizem te flakte, nje zemer mbushur plot
dhimbje per atdheun e coptuar, prandaj i dedikoj dhe keto vargje
Eja, mizeur,kete vendshikockae gjeti/nga feudalet e tu.
• Shpirti i poetit vlon nga urrejtja kunder tiranise “se toke e Italise eshte mbulue unji me
tirane”. I ngrihet kunder feudaleve
“Sepsekur thellesiae mendimit/puqet me force brutalee ligesi/asnjeshperblimsi mbetet njerezimit”
• Kur forcat e errta tiranike, te mbrapshta e brutale qe kane ne dore edhe realizimet e
Vazhdim… (1)
“Njerezit e rinj, fitimete pafund/ shfrenim, mendjemadhesi kane ngjalle ne ty/ sa
qetesi, Fierence, spo gjenaskund.” .. i turren qejt te vorfnit, nshort me e shkye/ kur
lutet ai nder dyer per bukene thate.
• Natyren grabiqare te kapitalizmit Dantja e hetoi, me mendjen e tij
gjeniale, qysh ne rinine e tij, kur dolen njerez te rinj qe kishin vetem nje
qellim – fitimet e tyre
“Keta qene prifterinj, qe krejt e kane te rruem/ majene krese, e pape e kardinaj.”
• E cfare guximi te madh duhet te kishte poeti ne ato kohe fetare, kur e
mbushi Ferrin me prifte e me Pape.
• Kisha e quante mekat etjen per te hy ne thellesite me te fshehta te
diturise, kurse Dantja shkruan: “Flakenne shpirtnukmundenme ma shue/
botenun dojame e perpi me sy/ vese e vlere njerzore me hetue.”
Vazhdim… (2)
“Nuk fitohet gja tuj ndenje mbeshtete
Se mbi nenkrejcadhe mbi puplatleta
Deri me sot askushlavdi ska gjete!
E po sle namte mirecka duhet jeta?
Cduket si tymi ne ajer, si shkume mbi vale
Ai qe pa lene nje gjurmecoi ditet e veta.
__
Asnje mos te harroje se eshte njeri
Ju le nuk keni per t gjalllue si shtas
Po per te ndjeke virtyt e dituni.”
Dante eshte ne kete kryeveper
arkitekt i perpikte, piktor dhe
skluptor i perkryer, muzikant i
mrekullueshem. Ai shprehet
shkurt e ne menyre te sakte,
zberthen ne formen me te
thjeshte e njekohesisht
madheshtore idete me te thella. Ai
paraqet plot vertetesi psikologjine
e njerezve dhe te casteve, detajet
ai i merr perher nga jeta qe e
rrethon. Di te krijoje po aq ne
menyre të mahnitshme kuadro te
gjera epike, pasazhe te holla
lirike, apo skena te shkelqyeshme
satirike. Gjuha e tij qe hodhi bazat
Thënie nga Komedia Hyjnore
• Ju që hyni këtu, braktisni shpresën
• Sa më shumë e përkryer të jetë një gjë, aq më shumë ndjen
kënaqësi dhe dhimbje.
• Djalli nuk është aq i zi sa është pikturuar.
• Njeriu që qëndron në gjumë kurrë nuk do të zgjoj famë, dhe dëshira
e tij dhe e gjithë domethënia e jetës së tij do të kalojë si një ëndërr,
dhe gjurmët e tij do të zhduken nga kujtesa si tymi në ajër, ose rëra
në lumë.
• Konsiderojeni origjinën tuaj. Ju nuk u formuat për të jetuar si
egërsira, por të ndiqni virtytet dhe njohuritë.
• Ditën që njeriu do të lejojë që dashuria e vërtetë ta pushtojë, ato
gjëra të cilat janë ndërtuar aq mirë do të bien në kofuzion dhe do të
përmbysin gjithçka që ne besojmë që është e drejtë dhe e vërtetë.
• Dashuria është ajo që lëviz Diellin dhe yjet e tjerë (L'amor che move
il sole e l'altre stelle.)
Beatriçja dhe Dantja
Dantja dhe Virgjili duke kaluar nëpër Ferr
Dantja dhe Virgjili në Purgator
Dantja dhe Virgjili në portat e Parajsës
Vepra Komedia Hyjnore. Dante Aligeri

More Related Content

What's hot

turizmi ne shqiperi
 turizmi ne shqiperi  turizmi ne shqiperi
turizmi ne shqiperi
manomano46
 
Matematika ne jeten e perditshme
Matematika ne jeten e perditshmeMatematika ne jeten e perditshme
Matematika ne jeten e perditshme
Ana Ana
 
Projekt gjeografie klasa 9
Projekt gjeografie klasa 9Projekt gjeografie klasa 9
Projekt gjeografie klasa 9
S Gashi
 
lasgush poradeci
lasgush poradecilasgush poradeci
lasgush poradeciornela rama
 
Lidhja e matematikes me lendet e tjera
Lidhja e matematikes me lendet e tjeraLidhja e matematikes me lendet e tjera
Lidhja e matematikes me lendet e tjera
olinuhi
 
Hebrenjtë në Shqipëri
Hebrenjtë në ShqipëriHebrenjtë në Shqipëri
Hebrenjtë në Shqipëri
DonikaLici
 
Projekt Gjeografi - Turizmi ne Jug te Shqiperis
Projekt Gjeografi - Turizmi ne Jug te ShqiperisProjekt Gjeografi - Turizmi ne Jug te Shqiperis
Projekt Gjeografi - Turizmi ne Jug te Shqiperis
Marinela Abedini
 
Uji eshte jete
Uji eshte jeteUji eshte jete
Uji eshte jete
sonja prendi
 
Lojerat olimpike ne bote dhe ne shqiperi
Lojerat olimpike ne bote dhe ne shqiperiLojerat olimpike ne bote dhe ne shqiperi
Lojerat olimpike ne bote dhe ne shqiperi
Alimerko Brunilda
 
Jeronim De Rada
Jeronim De RadaJeronim De Rada
Jeronim De Rada
Muki Huduti
 
Trupat gjeometrik
Trupat gjeometrikTrupat gjeometrik
Trupat gjeometrik
Esmer Alda
 
Letersia dhe Folklori !!!!
Letersia dhe Folklori !!!!Letersia dhe Folklori !!!!
Letersia dhe Folklori !!!!
#MesueseAurela Elezaj
 
Dante aligeri, Komedia hynore "Ferri"
Dante aligeri, Komedia hynore "Ferri"Dante aligeri, Komedia hynore "Ferri"
Dante aligeri, Komedia hynore "Ferri"
the blue bee
 
Forcat endogjene dhe ekzogjene !!!!
Forcat  endogjene  dhe  ekzogjene !!!!Forcat  endogjene  dhe  ekzogjene !!!!
Forcat endogjene dhe ekzogjene !!!!
#MesueseAurela Elezaj
 
Djemtë e rrugës Pal
Djemtë e rrugës PalDjemtë e rrugës Pal
Djemtë e rrugës Pal
#MesueseAurela Elezaj
 
PROJEKT-Ndotja e Mjedisit
PROJEKT-Ndotja e MjedisitPROJEKT-Ndotja e Mjedisit
PROJEKT-Ndotja e Mjedisit
xhulia osmanllari
 
Te drejtat e femijeve
Te drejtat e femijeveTe drejtat e femijeve
Te drejtat e femijeve22062002
 
Bimet dhe rendesia e tyre
Bimet dhe rendesia e tyreBimet dhe rendesia e tyre
Bimet dhe rendesia e tyre
xhessiana
 
Dialektet e gjuhes shqipe dhe rendesia e tyre
Dialektet e gjuhes shqipe dhe rendesia e tyreDialektet e gjuhes shqipe dhe rendesia e tyre
Dialektet e gjuhes shqipe dhe rendesia e tyre
Klevi Hoxha
 

What's hot (20)

turizmi ne shqiperi
 turizmi ne shqiperi  turizmi ne shqiperi
turizmi ne shqiperi
 
Matematika ne jeten e perditshme
Matematika ne jeten e perditshmeMatematika ne jeten e perditshme
Matematika ne jeten e perditshme
 
Projekt gjeografie klasa 9
Projekt gjeografie klasa 9Projekt gjeografie klasa 9
Projekt gjeografie klasa 9
 
lasgush poradeci
lasgush poradecilasgush poradeci
lasgush poradeci
 
Lidhja e matematikes me lendet e tjera
Lidhja e matematikes me lendet e tjeraLidhja e matematikes me lendet e tjera
Lidhja e matematikes me lendet e tjera
 
Gazeta e shkolles
Gazeta e shkollesGazeta e shkolles
Gazeta e shkolles
 
Hebrenjtë në Shqipëri
Hebrenjtë në ShqipëriHebrenjtë në Shqipëri
Hebrenjtë në Shqipëri
 
Projekt Gjeografi - Turizmi ne Jug te Shqiperis
Projekt Gjeografi - Turizmi ne Jug te ShqiperisProjekt Gjeografi - Turizmi ne Jug te Shqiperis
Projekt Gjeografi - Turizmi ne Jug te Shqiperis
 
Uji eshte jete
Uji eshte jeteUji eshte jete
Uji eshte jete
 
Lojerat olimpike ne bote dhe ne shqiperi
Lojerat olimpike ne bote dhe ne shqiperiLojerat olimpike ne bote dhe ne shqiperi
Lojerat olimpike ne bote dhe ne shqiperi
 
Jeronim De Rada
Jeronim De RadaJeronim De Rada
Jeronim De Rada
 
Trupat gjeometrik
Trupat gjeometrikTrupat gjeometrik
Trupat gjeometrik
 
Letersia dhe Folklori !!!!
Letersia dhe Folklori !!!!Letersia dhe Folklori !!!!
Letersia dhe Folklori !!!!
 
Dante aligeri, Komedia hynore "Ferri"
Dante aligeri, Komedia hynore "Ferri"Dante aligeri, Komedia hynore "Ferri"
Dante aligeri, Komedia hynore "Ferri"
 
Forcat endogjene dhe ekzogjene !!!!
Forcat  endogjene  dhe  ekzogjene !!!!Forcat  endogjene  dhe  ekzogjene !!!!
Forcat endogjene dhe ekzogjene !!!!
 
Djemtë e rrugës Pal
Djemtë e rrugës PalDjemtë e rrugës Pal
Djemtë e rrugës Pal
 
PROJEKT-Ndotja e Mjedisit
PROJEKT-Ndotja e MjedisitPROJEKT-Ndotja e Mjedisit
PROJEKT-Ndotja e Mjedisit
 
Te drejtat e femijeve
Te drejtat e femijeveTe drejtat e femijeve
Te drejtat e femijeve
 
Bimet dhe rendesia e tyre
Bimet dhe rendesia e tyreBimet dhe rendesia e tyre
Bimet dhe rendesia e tyre
 
Dialektet e gjuhes shqipe dhe rendesia e tyre
Dialektet e gjuhes shqipe dhe rendesia e tyreDialektet e gjuhes shqipe dhe rendesia e tyre
Dialektet e gjuhes shqipe dhe rendesia e tyre
 

Similar to Vepra Komedia Hyjnore. Dante Aligeri

Jeronim dhe dritero
Jeronim dhe driteroJeronim dhe dritero
Jeronim dhe dritero
#MesueseAurela Elezaj
 
Biografia e ismail kadares
Biografia e ismail kadaresBiografia e ismail kadares
Biografia e ismail kadares
Actuallyican
 
Mrizi i Zanave
Mrizi i ZanaveMrizi i Zanave
Mrizi i Zanave
MightyGirl20
 
Ndre Mjeda - 2015
Ndre Mjeda - 2015Ndre Mjeda - 2015
Ndre Mjeda - 2015
Riku Verri
 
Dante aligieri
Dante aligieriDante aligieri
Dante aligieri
Bleta Sela
 
Shkrimtare te shquar shkrimtar
Shkrimtare te shquar shkrimtarShkrimtare te shquar shkrimtar
Shkrimtare te shquar shkrimtar
Denis Celaj
 
Letersi
LetersiLetersi
Letersi
esipaja
 
Letersi
LetersiLetersi
Letersi
esipaja
 
Punim seminarik ne Gjuhë dhe letersi shqipe Driton nuha
Punim seminarik ne Gjuhë dhe letersi shqipe Driton nuhaPunim seminarik ne Gjuhë dhe letersi shqipe Driton nuha
Punim seminarik ne Gjuhë dhe letersi shqipe Driton nuhaDriton Nuha
 
Vargas Llosa, Lectio magistralis (përkthim në shqip), Università di Firenze (...
Vargas Llosa, Lectio magistralis (përkthim në shqip), Università di Firenze (...Vargas Llosa, Lectio magistralis (përkthim në shqip), Università di Firenze (...
Vargas Llosa, Lectio magistralis (përkthim në shqip), Università di Firenze (...
Lingua culture
 
Ura me tri harqe
Ura me tri harqeUra me tri harqe
Ura me tri harqe
ArdiPerla
 
Ardhja e migjenit në letërsinë shqipe
Ardhja e migjenit në letërsinë shqipe Ardhja e migjenit në letërsinë shqipe
Ardhja e migjenit në letërsinë shqipe sara7991
 
Lin DELIJA - Punimi Perfundimtar
Lin DELIJA - Punimi PerfundimtarLin DELIJA - Punimi Perfundimtar
Lin DELIJA - Punimi PerfundimtarBujar Kapllani
 
Koment vepre (1)
Koment vepre (1)Koment vepre (1)
Koment vepre (1)pjetri
 
Millosh Gjergj Nikolla
Millosh Gjergj NikollaMillosh Gjergj Nikolla
Millosh Gjergj NikollaVilma Kafexhiu
 
AUTORET SHQI.pdf shdsghfhgjdfdruiuifhuci
AUTORET SHQI.pdf shdsghfhgjdfdruiuifhuciAUTORET SHQI.pdf shdsghfhgjdfdruiuifhuci
AUTORET SHQI.pdf shdsghfhgjdfdruiuifhuci
zamira54
 
Ismail kadare
Ismail kadareIsmail kadare
Ismail kadare
briken paja
 
Letersia boterore e shekullit xx
Letersia boterore e shekullit xxLetersia boterore e shekullit xx
Letersia boterore e shekullit xx
JozefKola
 

Similar to Vepra Komedia Hyjnore. Dante Aligeri (20)

Jeronim dhe dritero
Jeronim dhe driteroJeronim dhe dritero
Jeronim dhe dritero
 
Biografia e ismail kadares
Biografia e ismail kadaresBiografia e ismail kadares
Biografia e ismail kadares
 
Mrizi i Zanave
Mrizi i ZanaveMrizi i Zanave
Mrizi i Zanave
 
Ndre Mjeda - 2015
Ndre Mjeda - 2015Ndre Mjeda - 2015
Ndre Mjeda - 2015
 
Dante aligieri
Dante aligieriDante aligieri
Dante aligieri
 
Shkrimtare te shquar shkrimtar
Shkrimtare te shquar shkrimtarShkrimtare te shquar shkrimtar
Shkrimtare te shquar shkrimtar
 
Letersi
LetersiLetersi
Letersi
 
Letersi
LetersiLetersi
Letersi
 
Punim seminarik ne Gjuhë dhe letersi shqipe Driton nuha
Punim seminarik ne Gjuhë dhe letersi shqipe Driton nuhaPunim seminarik ne Gjuhë dhe letersi shqipe Driton nuha
Punim seminarik ne Gjuhë dhe letersi shqipe Driton nuha
 
Vargas Llosa, Lectio magistralis (përkthim në shqip), Università di Firenze (...
Vargas Llosa, Lectio magistralis (përkthim në shqip), Università di Firenze (...Vargas Llosa, Lectio magistralis (përkthim në shqip), Università di Firenze (...
Vargas Llosa, Lectio magistralis (përkthim në shqip), Università di Firenze (...
 
Jeronim de rada
Jeronim de radaJeronim de rada
Jeronim de rada
 
Ura me tri harqe
Ura me tri harqeUra me tri harqe
Ura me tri harqe
 
Ismail kadare
Ismail kadareIsmail kadare
Ismail kadare
 
Ardhja e migjenit në letërsinë shqipe
Ardhja e migjenit në letërsinë shqipe Ardhja e migjenit në letërsinë shqipe
Ardhja e migjenit në letërsinë shqipe
 
Lin DELIJA - Punimi Perfundimtar
Lin DELIJA - Punimi PerfundimtarLin DELIJA - Punimi Perfundimtar
Lin DELIJA - Punimi Perfundimtar
 
Koment vepre (1)
Koment vepre (1)Koment vepre (1)
Koment vepre (1)
 
Millosh Gjergj Nikolla
Millosh Gjergj NikollaMillosh Gjergj Nikolla
Millosh Gjergj Nikolla
 
AUTORET SHQI.pdf shdsghfhgjdfdruiuifhuci
AUTORET SHQI.pdf shdsghfhgjdfdruiuifhuciAUTORET SHQI.pdf shdsghfhgjdfdruiuifhuci
AUTORET SHQI.pdf shdsghfhgjdfdruiuifhuci
 
Ismail kadare
Ismail kadareIsmail kadare
Ismail kadare
 
Letersia boterore e shekullit xx
Letersia boterore e shekullit xxLetersia boterore e shekullit xx
Letersia boterore e shekullit xx
 

More from Ergi Nushi

Biodiversiteti
BiodiversitetiBiodiversiteti
Biodiversiteti
Ergi Nushi
 
Futja e shqiperise ne BE
Futja e shqiperise ne BEFutja e shqiperise ne BE
Futja e shqiperise ne BE
Ergi Nushi
 
Hidrocentralet
HidrocentraletHidrocentralet
Hidrocentralet
Ergi Nushi
 
Rendesia e atomit
Rendesia e atomitRendesia e atomit
Rendesia e atomit
Ergi Nushi
 
Ndryshimet Klimaterike
Ndryshimet KlimaterikeNdryshimet Klimaterike
Ndryshimet Klimaterike
Ergi Nushi
 
Piramidat
PiramidatPiramidat
Piramidat
Ergi Nushi
 
Centralet Berthamore
Centralet BerthamoreCentralet Berthamore
Centralet Berthamore
Ergi Nushi
 
Stop Dhuna
Stop DhunaStop Dhuna
Stop Dhuna
Ergi Nushi
 
Jeta e Aleksander Graham Bell
Jeta e Aleksander Graham BellJeta e Aleksander Graham Bell
Jeta e Aleksander Graham Bell
Ergi Nushi
 
Shnderrimet Gjeometrike
Shnderrimet GjeometrikeShnderrimet Gjeometrike
Shnderrimet Gjeometrike
Ergi Nushi
 
Ardhja e nazisteve ne pushtet
Ardhja e nazisteve ne pushtetArdhja e nazisteve ne pushtet
Ardhja e nazisteve ne pushtet
Ergi Nushi
 
Komunizmi vs demokracia
Komunizmi vs demokraciaKomunizmi vs demokracia
Komunizmi vs demokracia
Ergi Nushi
 

More from Ergi Nushi (12)

Biodiversiteti
BiodiversitetiBiodiversiteti
Biodiversiteti
 
Futja e shqiperise ne BE
Futja e shqiperise ne BEFutja e shqiperise ne BE
Futja e shqiperise ne BE
 
Hidrocentralet
HidrocentraletHidrocentralet
Hidrocentralet
 
Rendesia e atomit
Rendesia e atomitRendesia e atomit
Rendesia e atomit
 
Ndryshimet Klimaterike
Ndryshimet KlimaterikeNdryshimet Klimaterike
Ndryshimet Klimaterike
 
Piramidat
PiramidatPiramidat
Piramidat
 
Centralet Berthamore
Centralet BerthamoreCentralet Berthamore
Centralet Berthamore
 
Stop Dhuna
Stop DhunaStop Dhuna
Stop Dhuna
 
Jeta e Aleksander Graham Bell
Jeta e Aleksander Graham BellJeta e Aleksander Graham Bell
Jeta e Aleksander Graham Bell
 
Shnderrimet Gjeometrike
Shnderrimet GjeometrikeShnderrimet Gjeometrike
Shnderrimet Gjeometrike
 
Ardhja e nazisteve ne pushtet
Ardhja e nazisteve ne pushtetArdhja e nazisteve ne pushtet
Ardhja e nazisteve ne pushtet
 
Komunizmi vs demokracia
Komunizmi vs demokraciaKomunizmi vs demokracia
Komunizmi vs demokracia
 

Vepra Komedia Hyjnore. Dante Aligeri

  • 2. Jeta e Dantes Dante Alighieri lindi në Firence, midis 14 majit dhe 13 qershorit 1265 - vdiq në Ravena më 14 shtator 1321). Ishte poet, shkrimtar dhe politikan italian. Konsidrohet si poeti më i madh i Italisë. Pati një jetë shumë të mundimshme, vdiq në ekzil larg nga qyteti i tij i lindjes. Dantja është autori i Komedisë Hyjnore, e cila merret si kryevepër, si antonomasi e letërsisë të të gjitha kohrave. Dante Aligieri jetoi në prag të Rilindjes Evropiane, e cila lindi titanë të vërtetë për nga forca e mendimit dhe e pasionit, për karakterin dhe diturinë e shumanshme. “Perëndimi i Mesjetës feudale dhe afrimi i epokës së sotme”, u shënua nga një figurë vigane. Ky është italiani Dante, më i madhi poet i Italisë, një nga figurat më gjeniale të letërsisë
  • 3. Sipas Dantes… Si personalitet krijues, me ndjenja të zhvilluara atdhetare, Dantja udhëhiqej nga besimi se poezia duhet t’i shërbente popullit, të ishte pasqyrim i ngjarjeve politike dhe në funksion të ndërtimit të një shoqërie më të përparuar. Sipas Dantes, njeriu duhej të çlirohej nga kufizimet fetare dhe të synonte drejt shprehjes së lirë të mendimeve dhe të ndjenjave të tij, si dhe drejt zgjimit të vetëdijës qytetare e politike. Vetëm kështu do të mund të zotëronte, sipas tij, humanizëm dhe demokratizim në marrëdhëniet më njerëzit e tjerë. Pjesëmarrja aktive në jetën shoqërore e politike të Firencës i
  • 4. Krijimtaria e Dantes Shumica e quan Danten poetin më të madh italian të të gjitha kohërave, por ai ishte, po ashtu, dhe një shkrimtar i shquar në prozë, mendimtar aktiv politik, filozof moralist e teoricien letrar. Filloi të krijonte qysh në moshën 15 vjeçare. Si vazhdues i trubadurëve provansalë, që i këndonin “Beatriçes dhe vashës” e dashurisë kalorsiake dhe i ndikuar nga krijuesit e shkollës poetike të “stilit të ri të ëmbël”, e veçanërisht
  • 5. “Dante në Verona”, pikturë nga Antonio Cotti
  • 6. Veprat e Dante Aligerit • Jeta e Re (1292-1293) vepra e parë e tij • Rima vëllimi i dytë poetik • Mbi gjuhën vulgare (1303-1304) • Gostia (1304-1307 vepër e papërfunduar) • Komedia Hyjnore (1308-1321)
  • 7. Shpjegime për disa nga veprat • Më 1294 ose ’95 shkruan në gjuhën popullore veprën “Jeta e re”, historinë e dashurisë së tij me Beatriçen, të parin tregim autobiografik në histroinë e letërsisë së Evropës Perëndimore. • “Rimat” janë një përmbledhje sonetash, baladash e këngësh, që i kushtohen Beatriçes dhe mikut të tij Guido Kavalkanti. Janë shkruar në gjuhën popullore sipas “stilit të ri të ëmbël”. • Në vitet 1306-1308, duke luftuar për krijimin e një gjuhe të përbashkët për popullin italian, shkroi traktatin “Mbi gjuhën vulgare”, të parin traktat gjuhësor në Evropë. Në të ai flet për prejardhjen e gjuhëve, sidomos romane, dhe ndalet në 14 dialektet e gjuhës italiane. Ai synon krijimin e një gjuhe që të jetë po aq e përsosur sa latinishtja, që të matet pa frikë me frëngjishten dhe gjuhën provansale. Vepra mbeti e përkryer plotësisht. Këto vepra të tjera janë mjaft të rëndësishme, po ajo që i dha atij lavdinë e përjetshme është kryevepra me titull: “Komedia Hyjnore”.
  • 8. Komedia Hyjnore Kjo veper u shkrua per 8 vjet (koha e jashtme). Kjo eshte nje poeme e madhe e shkruajtur e gjitha ne tercina *strofa 3 vargeshe* dhe e ndare ne tre pjese: Ferri, Purgatori dhe Parajsa. Secila prej te treave ka nga 33 kenge + nje kenge qe e ka si hyrje ne fillim te ferrit, gjithesej ka 100 kenge. Keto kenge permbajne 14.233 vargje njembedhjet rrokeshe. Ne gjysmen e jetes tij rreth 35 vjeç ne nje udhetim qe zgjat 7 dite, nga 18 deri me 25 prill 1300 (koha e brendshme), ai humbi ne nje pyll te erret dhe ju shfaq hija e Virgjilit, derguar prej qiellit nga Beatriçja, e shpetoi duke kaluar ne nje shteg ku skalonte kemba e njeriut te gjalle. Te dy poetet Dante dhe Virgjili zbresin nen dhe, pra ne Ferr ku ka 9 rrathe dhe aty denohen mekataret. Fajet ne ferr, Dante i ndan sipas teorise se Aristotelit, ku njeriu mekaton nga ç’frenimi (grykesia, kopracia, etj) dhe ketu poeti denimet i jep me te lehta, sepse jane veprime qe ne vetvete, te bera me mase nuk jane te demshme. Nga shpirtligesia (dhuna, tradhtia) ketu denimet jane me te renda sepse jane ne vetvete demprurese. Secili mekatar peson ne ferr ate qe ben ne jete.Ne fund te ferrit ishte akulli i perjetshem ku ishin mekataret me te medhenj – tradhtaret. Me pas dy poetet i ngjiten malit te Purgatorit. Ketu Dante i ndan fajeet sipas teorise se Plutonit, ku njeriu mekaton nga ç’rregullimet e dashurise. Dmth: kur dashuron dicka qe sduhet (kur njeriu do me shume vetveten, smira, kur njeri do tjetrit te keqen, kur njeriu do
  • 10. Vazhdim... Pas Purgatorit, vjen bashke me Beatriçen ne 9 qiej dantesk ku sundon drita e perjetshme. Qieli i pare eshte “Qielli i Henes” ku ishin shpirtrat qe ndonjehere kishin lene ne harrese kushtet fetare. “Qielli i Merkurit” ku ishin ata qe kishin bere ne toke pune te lavderueshme. “Qielli i Veneres” ishte qielli i shpirtrave dashurues. “Qielli i Diellit” ku ishin te diturit e Kishes. “Qielli i Martit” ishin luftetaret qe vdiqen per mbrojtjen e fese. “Qielli i Jovit” ku jane princat e urte e te drejte. “Qielli i Saturnit” qielli i shpitrave sodites. “Qielli i yjeve” ku ishin triumfuesi dhe ne fund “Qielli i pari levizes” qe rrethon Perendine i cili rri mbi Empirin e palevizshem, qe ka formen e nje trendafili te bardhe. Mbas kesaj kenge triumfale, e kesaj lirike te larte, ku
  • 11.
  • 12. Mesazhi moral i Komedisë Hyjnore Komedia Hyjnore e Dantes është menduar kryesisht për të përcjellë një mesazh moral dhe mësimor. Kjo vepër e bën të qartë se çdo qenie njerëzore i nënshtrohet tundimit dhe mëkatit, dhe se çdo mëkat do të ndëshkohet, por ajo është gjithashtu e thelbësore se çdo qenie njerëzore gjithashtu është i lirë për të ndryshuar sjelljen e tij ose të saj për të shmangur dënimin dhe për të fituar shpërblimet e përjetshme të Parajsës.
  • 14. Stili i Dantes Lloji i rimës që përdor Dante është i njohur si "tercinë". Rreshti i parë do të përfundojë në një rrokje, e cila do të referohet si "A". Rreshti i ardhshëm përfundon me një rrokje të ndryshme, e cila nga kjo pikë e tutje do të referohet si "B". Strofa e parë përbëhet nga tre rreshti, rreshti i parë në "A", rreshti i dytë në "B", si dhe përfundimin rreshti i në "A" përsëri. rreshti i parë i strofës së ardhshëme mbaron me rrokjen "B", rreshti i dytë me një rrokje që do të referohet si "C", dhe rreshti i tretë përfundon me rrokjen "B". Kjo vazhdon në siç tregohet më poshtë: ABA, BCB, CDC, DED, EFE, FGF, GES, HIH, IJI, JKJ, KLK, LML, MNM etj. Rëndësia e numrit tre, siç është deklaruar në një paragrafin e mëparshëm, është ajo e Trinisë së Shenjtë, përkatësisht: Atit të Shenjtë, Birit të Shenjtë, dhe të Shpirtit të Shenjtë. Për të kuptuar metodën e Dantes në ndërtimin e rreshtave, duhet së pari të kuptojmë filozofinë e tij të numrave hyjnore. Ai mori numrin e trinitetit (3), “e dyfishojë" atë (33, i cili ishte një numër i shenjtë, por jo i përsosur), e shumëzoi atë me trininë (3*33=99), plus numri i personave hyjnor (1), e cila jep 100, dhe te Dante ky numër përfaqëson Perëndinë. Për të arritur këtë, Dante ndërtoi rreshtat e tij me një numër të rreshtive trinitare. Për stilin poetik, poeti i madh italian përdori "tercinën". Përveç kësaj, Dante
  • 15.
  • 16. Dantja Dante, poet fiorentin në mërgim, i cili është ndalur në rrugën e tij të gabimit me anë të hirit të Virgjëreshës, Shën Lusì, dhe Beatriçes, dhe është i çliruar nga udhëtimin e tij nëpër ferr, purgator, dhe parajsë. Ai i mëson disa mëkatarëve mëshirën e tij instinktive dhe njohjen e tij të drejtësisë së Perëndisë, dhe ai e çliron veten nga gabimet e zemërimit dhe të dashurisë së drejtuar keq, duke marrë pjesë në pendesë për këto mëkate në purgator. Ai
  • 17. Beatriçja Beatriçja, e dashura e Dantes, e cila është shndërruar në një engjëll, një nga shërbëtoret e Marisë. Nëpërmjet ndërmjetësimit të saj, dhembshurisë së saj, dhe mësimit e saj, pasioni i Dantes shndërrohet në dashuri hyjnore, e cila sjell atë në një gjendje të bekimit të papërshkrueshme.
  • 18. Virgjili Virgjili, mjeshtëri i Dantes, poet i madh romak që e udhëzon atë nëpër ferr dhe purgator. Më i favorizuari i paganëve fisnike që banojnë në harresë, pa shpresën e lumturisë qiellore, ai paraqet arritjet më të larta të arsyes njerëzore dhe të
  • 19. Paolo dhe Françeska Të dashuruar të përkushtuar, vrarë nga i vëllai Paolos, i cili ishte bashkëshorti i Françeskës. Së bashku edhe në ferr, ata ngjallin mëshirën e Dantes me përrallën e tyre të dashurisë në rritje.
  • 20. Personazhe të tjerë • Shën Lusi • Kajron • Minos • Plutus • Flijeas • Filip Argjendi • Megara • Farinata Del Uberti • Kavalkante • Folus Etj…
  • 21. Analiza e pjesës Dante ishte poet i fundit i mesjetes dhe poet i pare i kohes se re. Ai nga njera ane e shikon shpetimin e njeriut te Perendia. Por nga ana tjeter ka besim te thelle ne forcen krijuese e gjalleruese te mendjes njerezore. Nga njera ane feja ate e meson te nenshtrohet e te meshirohet e nga ana tjeter eshte nje rebel i panenshtruar, nje kritikues i pameshirshem, qe deshiron te mbroje te miren dhe te luftoje te keqen per nje jete me te mire., te drejte dhe te lumtur. Danten e quajten “Poet me tendenciozitet te theksuar” e Komedine e quajten “Gazete fjorentine” kjo sepse Dante tregoi “gjithe thellesine shpirterore te kohes se vet”. “OrzezeItalie, mbytëne lotee vaje/ani e pa pilot neperstuhi/jo zonjeprovinceshsje, po kuplerajë” • Ai kishte nje pasion te thelle politik, nje patriotizem te flakte, nje zemer mbushur plot dhimbje per atdheun e coptuar, prandaj i dedikoj dhe keto vargje Eja, mizeur,kete vendshikockae gjeti/nga feudalet e tu. • Shpirti i poetit vlon nga urrejtja kunder tiranise “se toke e Italise eshte mbulue unji me tirane”. I ngrihet kunder feudaleve “Sepsekur thellesiae mendimit/puqet me force brutalee ligesi/asnjeshperblimsi mbetet njerezimit” • Kur forcat e errta tiranike, te mbrapshta e brutale qe kane ne dore edhe realizimet e
  • 22. Vazhdim… (1) “Njerezit e rinj, fitimete pafund/ shfrenim, mendjemadhesi kane ngjalle ne ty/ sa qetesi, Fierence, spo gjenaskund.” .. i turren qejt te vorfnit, nshort me e shkye/ kur lutet ai nder dyer per bukene thate. • Natyren grabiqare te kapitalizmit Dantja e hetoi, me mendjen e tij gjeniale, qysh ne rinine e tij, kur dolen njerez te rinj qe kishin vetem nje qellim – fitimet e tyre “Keta qene prifterinj, qe krejt e kane te rruem/ majene krese, e pape e kardinaj.” • E cfare guximi te madh duhet te kishte poeti ne ato kohe fetare, kur e mbushi Ferrin me prifte e me Pape. • Kisha e quante mekat etjen per te hy ne thellesite me te fshehta te diturise, kurse Dantja shkruan: “Flakenne shpirtnukmundenme ma shue/ botenun dojame e perpi me sy/ vese e vlere njerzore me hetue.”
  • 23. Vazhdim… (2) “Nuk fitohet gja tuj ndenje mbeshtete Se mbi nenkrejcadhe mbi puplatleta Deri me sot askushlavdi ska gjete! E po sle namte mirecka duhet jeta? Cduket si tymi ne ajer, si shkume mbi vale Ai qe pa lene nje gjurmecoi ditet e veta. __ Asnje mos te harroje se eshte njeri Ju le nuk keni per t gjalllue si shtas Po per te ndjeke virtyt e dituni.” Dante eshte ne kete kryeveper arkitekt i perpikte, piktor dhe skluptor i perkryer, muzikant i mrekullueshem. Ai shprehet shkurt e ne menyre te sakte, zberthen ne formen me te thjeshte e njekohesisht madheshtore idete me te thella. Ai paraqet plot vertetesi psikologjine e njerezve dhe te casteve, detajet ai i merr perher nga jeta qe e rrethon. Di te krijoje po aq ne menyre të mahnitshme kuadro te gjera epike, pasazhe te holla lirike, apo skena te shkelqyeshme satirike. Gjuha e tij qe hodhi bazat
  • 24.
  • 25. Thënie nga Komedia Hyjnore • Ju që hyni këtu, braktisni shpresën • Sa më shumë e përkryer të jetë një gjë, aq më shumë ndjen kënaqësi dhe dhimbje. • Djalli nuk është aq i zi sa është pikturuar. • Njeriu që qëndron në gjumë kurrë nuk do të zgjoj famë, dhe dëshira e tij dhe e gjithë domethënia e jetës së tij do të kalojë si një ëndërr, dhe gjurmët e tij do të zhduken nga kujtesa si tymi në ajër, ose rëra në lumë. • Konsiderojeni origjinën tuaj. Ju nuk u formuat për të jetuar si egërsira, por të ndiqni virtytet dhe njohuritë. • Ditën që njeriu do të lejojë që dashuria e vërtetë ta pushtojë, ato gjëra të cilat janë ndërtuar aq mirë do të bien në kofuzion dhe do të përmbysin gjithçka që ne besojmë që është e drejtë dhe e vërtetë. • Dashuria është ajo që lëviz Diellin dhe yjet e tjerë (L'amor che move il sole e l'altre stelle.)
  • 27. Dantja dhe Virgjili duke kaluar nëpër Ferr
  • 28. Dantja dhe Virgjili në Purgator
  • 29. Dantja dhe Virgjili në portat e Parajsës