1. PROJEKT
Lenda:Fizike
Tema :Energjia berthamore

2. •OBJEKTIVAT:
Te pervetesoj konceptet e energjise dhe
shnderrimet e saj.
Te tregoj menyrat e perfitimit te energjise.
Te tregoj menyrat e kursimit te energjise.
Te nxjerre konkluzionet e projektit.

3. C’eshte energjia berthamore?
• Kur flitet per energji berthamore eshte e rendesishme te cilesohet fjala
berthamore dhe jo atomike. Faktikisht edhe pse energji atomike perdoret si
sinonim i energjise nukleare ose berthamore, ky perdorim eshte shkencerisht i
gabuar. Energji atomike nenkupton fjale per fjale, energji e prodhuar nga
atomet, pra energji e prodhuar nga ndryshimi i rese elektronike te atomeve. E
thene ndryshe eshte energjia qe prodhohet nga bashkeveprimi ndermjet atomeve.
Shumica e energjive te perdorura sot, si energjia e cliruar nga djegia e
drurit, qymyrit, ose naftes, madje edhe energjia e prodhuar ne muskujt tone, jane
te gjitha energji atomike. Energjia berthamore ose nukleare, eshte energjia e
formuar nga ndryshimet qe ndodhin ne berthamen e atomit, atje ku jane te
lidhura shume fort dy prej therrmijave baze neutronet dhe protonet.

4. Reaksionet
berthamore
Reaksioni berthamor eshte nje ndryshim i nje ose disa
berthamave atomike, qe pasohet me krijimin e
elementeve atomike te ndryshem nga elementet
fillestare qe kane hyre ne reaksion. Reaksionet
berthamore jane dy llojesh: reaksione
fisioni dhe reaksione fuzioni.
Gjate fisionit, nje berthame e nje elementi te rende (si
uraniumi) shperbehet pas goditjes me nje neutron qe
crregullon ciklin e brendshem te saj, ne berthama me te
lehta, dhe clirohen dy ose tre neutrone, fotone, energji
dhe rreze gama.
Neutronet e cliruara, te cilat kane fituar nje fare
shpejtesie dhe energjie kinetike nga reaksioni, shkojne e
godasin berthamat e atomeve te tjera, te cilat do te
shperbehen ne dy berthama te reja dhe do te clirojne
po ashtu energji, fotone, rreze gama, dhe neutrone te
tjera. Fillon keshtu nje reaksion zinxhir qe do te
shperbeje te gjithe berthamat atomike te dhe do te
cliroje nje sasi te madhe energjie. Principi baze per
prodhimin e energjise nga berthama atomike, qendron
ne faktin se masa totale pas nje reaksioni berthamor
eshte me e vogel se masa para reaksionit. Diferenca
midis ketyre masave eshte shnderuar ne energji, sipas
ekuacionit E=m*c2, ku E eshte energjia e cliruar, m
eshte diferenca e masave, c eshte nje konstante qe
perben shpejtesine e drites 299 792,458 km/s. Kjo
energji e cliruar, mund te kontrollohet dhe te perdoret
per te shnderuar ujin ne avull, i cili mund te perdoret
per te vene ne levizje turbinat ne nje gjenerator elektrik

5. Cikli i uraniumit
Nxjerrja e mineralit
Nxjerrja e uraniumit lejon te merren resurset e nevojshme per prodhimin e lendes se
pare qe do te perdoret ne centralin berthamor. Gjate nje faze te pare nxirret minerali i
uraniumit, i cili permban nga 1 deri ne 200 kg uranium per cdo ton mineral. Minerali i
nxjerre perpunohet gjate nje faze te dyte per te dhene nje pluhuri ngjyre te verdhe e
quajtur yellowcake, i cili nuk tretet ne uje dhe shkrin ne rreth 2800 grade C.
Perqendrimi i uraniumit (i ndodhur nen formen e U3O8) ne kete lende eshte rreth 750
kg uranium per ton. Vendet kryesore te prodhimit te yellowcake jane Kanadaja dhe
Australia
Per tu mundesuar pasurimi i uraniumit, duhet qe U3O8 te kthehet ne formen e
hekzafluorurit te uraniumit UF6, qe eshte nje lidhje e 6 atomeve fluor me nje atom
uranium. Ky eshte nje tjeter proces mjaft i komplikuar qe per momentin kryhet vetem
ne 12 vende ne bote: Kanada, France, Rusi, Britani e Madhe, SHBA, Argjentine, Brazil,
Kine, Republika e Korese, Pakistan, Japoni dhe Iran.