BAB III
                                          Transformasi Z
• Transformasi Z dalam pengolahan sinyal digital mempunyai aturan yang sama dengan
  Transformasi Laplace pada rangkaian dan sistem analog.
• Terdapat intuisi bahwa kadang tidak mudah menganalisis pada domain waktu.
• Mempermudah operasi pada domain waktu, konvolusi pada domain waktu dipetakan ke
  perkalian pada domain Z.
• Digunakan untuk mendefinisikan fungsi transfer
• Digunakan untuk melihat respons sistem menggunakan proses table - look- up.
    3.1.Definisi Transformasi Z
    Transformasi Z sinyal waktu diskrit x(n) didefinisikan:
                                               X ( z)            x ( n) Z    n   (3.1.1)
    z adalah variable kompleks                              n

    Atau:                                  X(Z)        Z[x(n)]                   (3.1.2)
    Hubungan antara x(n) dan X(z):
                                                        z
                                              x ( n)            X ( z)           (3.1.3)
    Untuk deret kausal:
                                                                         n
                                            X ( z)          x ( n) Z             (3.1.4)
                                                       n 0




1                                                                                  TKE-5205-BAB III
Donwload slide di http://rumah-belajar.org




                                   TKE-5205-BAB III
Karena transformasi Z merupakan deret yang tidak terbatas, hanya ada untuk harga z dimana
deretnya konvergen. ROC (region of Convergence) X(z) adalah himpunan seluruh harga z dimana
X(z) mempunyai harga terbatas. Oleh sebab itu pada Transformasi Z selalu juga ditentukan ROC-
nya.
Contoh:
Tentukan Transformasi Z untuk:
x(n)           = 2n untuk n > 0                                                         n
                                                                                            n
               = 0 untuk n < 0                                            n   n         2
                                                         X ( z)       2 Z
                                                                    n 0           n 0   Z
Ini merupakan deret geometri tidak terbatas, dimana :
          n
      2                            1      1        z
              1 A A2    A3 ...                                    untuk A < 1
n 0   Z                           1 A   1 2       z 2
                                              Z
      Tugas :
      1. Tentukan X(z) dan daerah konvergensinya untuk:
      x(n)       = (1/3)n u(n)         untuk n > 0
                 =0                    untuk n < 0
      2. Tentukan transformasi Z dan daerah konvergensi dari sinyal:
                 x(n)       =- n       untuk n > 0
                            =0                    untuk n < 0



2                                                                             TKE-5205-BAB III
3.1.Sifat-sifat Transformasi Z
Linieritas
                     z                                               z
Jika          x ( n)   X ( z)    dan                        x ( n)         X ( z)        (3.2.1)
Maka berlaku:
                                                        z
                                    .x n     .y n                .X z      .Y z
                                                                                          (3.2.2)
Pergeseran deret
                                                    z
                                           xn m               z m X (z )                  (3.2.3)
Konvolusi                                           z
                                      x n *y n                X zY z
                                                                                          (3.2.4)
Hitung konvolusi dari :
x1(n) = {1,-2,1}
x2(n) = 1 0 < n < 5
            = 0selain itu
jawaban:
            X1(z) = 1-2z-1+ z-2
            X2(z) = 1+ z-1+ z-2+ z-3+ z-4+ z-5
Sesuai dengan sifat konvolusi, maka:           X(z)                           = X1(z)X2(z) = 1-z-1-z-6-z-7
                                                             Jadi:            x(n) = {1,-1,0,0,0,0,-1,1}
  Skala
                     a n x(n)   z
                                    X z / a)                                        (3.2.5)


3                                                                                              TKE-5205-BAB III
4   TKE-5205-BAB III
5   TKE-5205-BAB III
Beberapa pasangan transformasi z yang umum digunakan




6                                                      TKE-5205-BAB III
L               M
      y(n)       bi x(n i)        ai x n i
             i 0             i 1  (3.3.1)
Untuk mendapatkan fungsi transfer, transformasi persamaan perbedaan tersebut ke dalam
domain z:
                                   z
                X ( z ) dan y (n)        Y ( z)
             z
      x ( n)
sehingga diperoleh: Y ( z ) L b X ( z ) z 1 M a Y z z 1
                                                 i                               i
                                         i 0                           i 1
                              L                                          M
                                  bi X ( z ) z   1
                                                         Y ( z) 1               aiY z z         1                  (3.3.2)
                             i 0                                           i 1
 Fungsi transfer, H(z) didefinisikan sebagai:
                                                                             1              2                  L
                                         Y ( z)            b0 b1 z                   b2 z           ... bL z
                             H ( z)                                         1               2                  M
                                                                                                                   (3.3.3)
                                         X ( z)           a0        a1 z             a2 z           ... aM z
                                                     L
                                                                i
                                                         bi z
                                                 i 0
                                    H ( z)        M
                                                                i
                                                         ai z
                                                 i 1


 7                                                                                                                  TKE-5205-BAB III
3.1.1. Fungsi Transfer dan Respons Impulse
Konvolusi dipetakan ke perkalian dalam domain z. x n * y n z X z Y z
Dapat dilihat bahwa fungsi transfer H(z) ada hubungannya dengan deret respons impulse h(n),
yaitu:
            H ( z)    h( n) z n
atau               n 0
                        z
           h( n )           H ( z)
  Contoh:
  Tentukan fungsi transfer dari filter IIR orde satu di bawah ini:




Langkah 1: tulis persamaan perbedaannya:
          y(n) = 0.2 x(n) + 0.8 y(n-1)
Langkah 2: transfromasikan seluruh sinyal ke transformasi z,
                    z                                                z
         y(n)           Y ( z)       x ( n)   z
                                                  X ( z)   y(n 1)        z 1Y ( z)
 Langkah ketiga: karena transformasi z adalah operasi linier maka dapat
 ditulis:
           Y(z) = 0.2 X(z) + 0.8 z-1 Y(z)
 Langkah keempat: bentuk rasio Y(z)/Z(z) sehingga diperoleh fungsi transfer.



 8                                                                            TKE-5205-BAB III
Y ( z)      0.2                0.2 z
 H ( z)                               1
            X ( z)    1 0.8 z             z 0.8
                                z                 0.2 z
h(n) 0,2.0,8n u(n)                    H ( z)                  z   0.8
                                                 z 0,8

          Fungsi Transfer Sistem FIR
                                                                              L
                                                          1              L               k
                                    H ( z ) b0     b1 z       ... bL z            bk z
                                                                             k 0
   atau:
                     L
                                n
           H ( z)        bn z                     (3.3.4)
                     n 0
    sehingga untuk Filter FIR:
    {h(0), h(1),… h(L)}={b0, b1,…, bL}
    Realisasi Filter Ekivalen




 9                                                                                           TKE-5205-BAB III
3.3.2 Pole dan Zero fungsi transfer H(z)

Secara umum fungsi transfer adalah rasional, dan mempunyai polynomial yang dibagi
(numerator) dan pembagi (denumerator).
Akar-akar dari polynomial numerator dan denumerator disebut dengan zero dan pole.
Pole-zero pembentuk H(z) sangat diperlukan dalam analisis sinyal dan desain filter.

                                  L
                                      ( z zk )
                    N ( z)       k 0
           H ( z)            G
                    D( z )        M
                                      (z   pk )
                                 k 0



 dimana G adalah faktor Gain

 Contoh:
                         0.2 z
               H ( z)
                        z 0.8
                                                  Bagian imajiner




                                                                                  X




                                                                    Bagian real




10                                                                                    TKE-5205-BAB III
• Zero (O) dari fungsi transfer di atas adalah 0
     • Sedangkan pole (X) dari fungsi tranfsfer di atas adalah 0.8

 Pole Zero pada Sistem Orde 2

                   1 1.3435z 1 0.9025z 2
          H ( z)
                    1 0.45z 1 0.55z 2                                 Im

                                                                       X
                                   0             0
                      ( z .95e j 45 )(z .95e j 45 )
                                                                             Re
          H ( z)                     0                0
                   ( z .7416e j 72.34 )(z .95e j 72.34 )               X




                                   X  Pole

                                   Z  Zero


     Catatan: Koefisien filter berharga real, dan oleh sebab itu pole dan zero berasal dari
     pasangan konjugate kompleks.




11                                                                          TKE-5205-BAB III
3.3.3 Stabilitas Pole dan Zero

Pole erat hubungannya dengan stabilitas filter karena berhubungan dengan
impulse respons sistem. Secara grafis, untuk mencapai kestabilannya maka pole
harus terletak di dalam lingkaran dengan jari-jari 1, yaitu:


|Pi| < 1                    untuk seluruh i = 1, 2, …, M


Filter IIR dapat terbentuk oleh seluruh pole atau oleh pole dan zero dan hal yang
terpenting adalah stabilitas. FIR atau disebut dengan filter yang terbentuk dari zero
seluruhnya selalu stabil.




 12                                                          TKE-5205-BAB III
3.3.4 Fungsi Frekuensi Respons

                                           1                       L
                       b0 b1 z                          ... bL z
        H ( z)                            1                        M
                       a0        a1 z           ... a M z


 dengan mengganti z = ej


                                                    j                      j L
               jw           b0 b1e                          ... bL z
        H (e )                                  j                          j M
                            a0       a1 z                  ... a M z

 Fungsi respons frekuensi magnitude

                                 L
                                         (e j            zk )
              jw             k 0
       H (e        )    G
                              M
                                     (e j                pk )
                             k 0

Fungsi respons frekuensi fasa

                                     L                                 M
       arg(H (e j ))                     arg e j             zk            arg e j   zz
                                 k 0                               k 0



13                                                                                        TKE-5205-BAB III
Pengaruh pole dan zero pada H(ej )

 •- Pole menyebabkan terbentuk puncak pada magnitude respons frekuensi
 •- Zero menyebabkan terbentuknya lembah pada magnitude respons frekuensi
 •- Filter yang sangat selektif didesain secara efisien dengan cara menempatkan pole
    sedekat mungkin dengan lingkaran z=1.
 •- Derajat turunan yang tajam diperoleh dengan cara menempatkan zero dekat
    dengan lingkaran z=1.
 •- Jika filter yang dibuat hanya menggunakan pole, derajat turunan yang tajam
    memerlukan pole yang banyak (derajat tinggi)  tidak efisien.
 •- Jika filter yang dibuat hanya menggunakan zero maka pada respons frekuensi
    untuk mendapatkan puncak yang tajam memerlukan zero yang banyak  tidak
    efisien




14                                                            TKE-5205-BAB III
Respons Fasa dan Magnitude




     Hubungan Lokasi zero dan respons frekuensi




15                                                TKE-5205-BAB III
Pengaruh lokasi Pole terhadap respons frekuensi




     3.4 Transformasi Z Inverse
           n                     z              z
          pk ,     n    0                                    ,       z    pk
                                           z         pk

            n                    z              z
           pk ,    n 0                                   ,       z       pk
                                         z          pk

                  jw        b0 z L       b1 z L      1
                                                             ... bL
            H (e )               L              L 1
                        a0 z             a1 z                ... a M
                                     z                             z
           H ( z ) c0       c1                      ... cM
                                 z       p1                      z pM




16                                                                             TKE-5205-BAB III
Gunakan partial Fraction

                           z2      z
          H ( z)
                                5    1
                   Z2             z
                                6    6

Dengan ROC |z| > ½                                       Dan             1
                                                                             n
                                                                                   1
                                                                                       n
                                                               h( n)   9         8           n   0
                                                                         2         3
                           z               z
          H ( z)   9               8
                               1               1
                       z               z
                               2               3


Contoh:
ROC 1/3 < |z| < ½
h(n) = -8(1/3)n                    n>0
h(n) = -9(1/2)n                    n<0
Untuk ROC |z| < 1/3
h(n) = 8(1/3)n –9(1/2)2 ,                          n<0



17                                                                                         TKE-5205-BAB III
3.4.1 Invers Transformasi Z menggunakan teori Residu
Kita batasi pada deret kausal, transformasi Z:
                                           n
            X ( z)              x ( n) z
                          n 0

Jika integrasi berlawanan arah dengan jarum jam yang berada dalam ROC dan
termasuk di dalam lingkaran satuan, maka.

                 X ( z ) z k 1dz                  x ( n) z k   n 1
                                                                     dz
             c                             Cn 0

Jika dekat dengan origin:

                     X ( z ) z k 1dz           x ( n) z k        n 1
                                                                       dz
                 c                          n 0         C

sehingga:

                     zk   n 1
                                dz     2 . j. .(k           n)
                 C

Teori keadaan Residu Cauchy untuk polynomial rasional X(z)
                             1
                 x ( n)            X ( z ).z n 1dz
                            2 .j C




18                                                                          TKE-5205-BAB III
A( z )
     X ( z)
                    z     p1       z p 2 ... z         pN


                N
     x ( n)           Re s z n 1 X ( z )    z p1
                i 1




                                                   1        dm 1
        Re s z n 1 X ( z ) z p                                         z     pi m z n 1 X ( z )
                              1             (m 1)! dz m 1
                                                                                                  z pi



        Re s z n 1 X ( z ) z p               z         pi z n 1 X ( z ) z p
                              1                                            i


 Contoh:

                               z
              X ( z)
                          z a

                                                                   z
          Re s z n 1 X ( z )         z p1        z a zn       1
                                                                                 an
                                                                  z a      z a


                               z2
              X ( z)                  2
                           z a




19                                                                                                       TKE-5205-BAB III
n 1                      d       2 n 1    z2
 Re s z         X ( z) z       a        z a z            2
                                                                   n 1 an
                                   dz              z a       z a



                    z2
 H ( z)                    2
                     1
                z
                     6


 |z| > 1/6                               h(n) = ( n+ 1 )(1/6)n,             n>0
 |z| < 1/6                               h(n) = -( n+ 1 )(1/6)n,            n<0




20                                                                                TKE-5205-BAB III
3.4 Inverse Z Transform

             n                       z              z
            pk ,      n     0                                   ,        z       pk
                                                z        pk


                n                          z                z
               pk ,         n    0                                   ,       z        pk
                                                        z       pk




 3.4.1 Mencari Respons Impulse menggunakan Invers Transformasi Z
 Akar persamaan

                                b0 z L b1 z L 1 ... bL
                   H ( z)
                                a0 z L a1 z L 1 ... a M

                                                z                              z
               H ( z)       c0       c1                     ... c M
                                          z         p1                       z pM

  Contoh:
                                     z2         z
                   H ( z)
                                          5         1
                                Z2          z
                                          6         6




21                                                                                         TKE-5205-BAB III
Cari akar persamaannya, diperoleh:
                             z                 z
            H ( z) 9                   8
                                 1                 1
                         z                 z
                                 2                 3

 Dengan ROC |z| > ½
 Respons Impulsenya adalah:
                                 n             n
                      1                 1
           h ( n)   9                 8                n    0
                      2                 3
 Contoh:
 ROC 1/3 < |z| < ½
 h(n) = -8(1/3)n     n>0
 h(n) = -9(1/2)n     n<0
 Untuk ROC |z| < 1/3
 h(n) = 8(1/3)n –9(1/2)2 ,                                 n<0

 Invers Transformasi Z menggunakan Teori Residu
 Dibatasi pada deret kausal, transformasi Z:
                                                                     X ( z ) z k 1dz      x(n) z k n 1dz
                X ( z)               x(n) z n
                                                                 c                     Cn 0
                             n 0




22                                                                                        TKE-5205-BAB III
Jika integrasi berlawanan arah dengan jarum jam yang berada dalam ROC dan
 termasuk di dalam lingkaran satuan, maka.
                   X ( z ) z k 1dz        x(n) z k n 1dz
               c                       n 0     C

 Jika dekat dengan origin:

                    z k n 1dz        2 . j. .(k n)
               C
     sehingga:
                             1
                 x ( n)            X ( z ).z n 1dz
                            2 .j C
 Teori keadaan Residu Cauchy untuk polynomial rasional X(z)
                                  A( z )
           X ( z)
                       z     p1 z p2 ... z         pN

                       N
            x(n)            Re s z n 1 X ( z ) z pi
                      i 1

                                               1        dm 1
            Re s z n 1 X ( z ) z p                              z    pi m z n 1 X ( z )
                                  1          (m 1)! dz   m 1
                                                                                          z pi

             Re s z n 1 X ( z ) z p           z    pi z n 1 X ( z ) z p
                                   1                                    i




23                                                                                               TKE-5205-BAB III
Contoh:




                      z
      X ( z)
                    z a

                                                 z
          Re s z n 1 X ( z ) z p       z a zn 1                an
                                1               z a z a


                          z2
           X ( z)
                     z a2

                                       d                  z2
           Re s z n 1 X ( z ) z a           z a 2 zn 1                    n 1 an
                                       dz                      2
                                                         z a
                                                                    z a
                          z2
           H ( z)
                                   2
                               1
                      z
                               6



24                                                                                 TKE-5205-BAB III
|z| > 1/6                        h(n) = ( n+ 1 )(1/6)n,                   n>0
     |z| < 1/6                        h(n) = -( n+ 1 )(1/6)n,                  n<0


                 3z
      H ( z)                                                            z
                z 0.7                                        X ( z)
                                                                      ( z 1)


                              3z 2
     Y ( z)    H z X z
                           z 1 z 0.7



      y(n) Re s z n 1Y ( z ) z 1 Re s z n 1Y ( z ) z 0.7




             ( z 1) z n 1z 2            ( z 0.7) z n 1z 2
      y(n) 3                          3
              z 0.7 z 1                    z 1 z 0.7
                                z 1                         z 0.7


      y(n) 10 7(0.7) n        n 0




25                                                                                   TKE-5205-BAB III
Donwload slide di http://rumah-belajar.org




                                   TKE-5205-BAB III

Bab iii transformasi z

  • 1.
    BAB III Transformasi Z • Transformasi Z dalam pengolahan sinyal digital mempunyai aturan yang sama dengan Transformasi Laplace pada rangkaian dan sistem analog. • Terdapat intuisi bahwa kadang tidak mudah menganalisis pada domain waktu. • Mempermudah operasi pada domain waktu, konvolusi pada domain waktu dipetakan ke perkalian pada domain Z. • Digunakan untuk mendefinisikan fungsi transfer • Digunakan untuk melihat respons sistem menggunakan proses table - look- up. 3.1.Definisi Transformasi Z Transformasi Z sinyal waktu diskrit x(n) didefinisikan: X ( z) x ( n) Z n (3.1.1) z adalah variable kompleks n Atau: X(Z) Z[x(n)] (3.1.2) Hubungan antara x(n) dan X(z): z x ( n) X ( z) (3.1.3) Untuk deret kausal: n X ( z) x ( n) Z (3.1.4) n 0 1 TKE-5205-BAB III
  • 2.
    Donwload slide dihttp://rumah-belajar.org TKE-5205-BAB III
  • 3.
    Karena transformasi Zmerupakan deret yang tidak terbatas, hanya ada untuk harga z dimana deretnya konvergen. ROC (region of Convergence) X(z) adalah himpunan seluruh harga z dimana X(z) mempunyai harga terbatas. Oleh sebab itu pada Transformasi Z selalu juga ditentukan ROC- nya. Contoh: Tentukan Transformasi Z untuk: x(n) = 2n untuk n > 0 n n = 0 untuk n < 0 n n 2 X ( z) 2 Z n 0 n 0 Z Ini merupakan deret geometri tidak terbatas, dimana : n 2 1 1 z 1 A A2 A3 ... untuk A < 1 n 0 Z 1 A 1 2 z 2 Z Tugas : 1. Tentukan X(z) dan daerah konvergensinya untuk: x(n) = (1/3)n u(n) untuk n > 0 =0 untuk n < 0 2. Tentukan transformasi Z dan daerah konvergensi dari sinyal: x(n) =- n untuk n > 0 =0 untuk n < 0 2 TKE-5205-BAB III
  • 4.
    3.1.Sifat-sifat Transformasi Z Linieritas z z Jika x ( n) X ( z) dan x ( n) X ( z) (3.2.1) Maka berlaku: z .x n .y n .X z .Y z (3.2.2) Pergeseran deret z xn m z m X (z ) (3.2.3) Konvolusi z x n *y n X zY z (3.2.4) Hitung konvolusi dari : x1(n) = {1,-2,1} x2(n) = 1 0 < n < 5 = 0selain itu jawaban: X1(z) = 1-2z-1+ z-2 X2(z) = 1+ z-1+ z-2+ z-3+ z-4+ z-5 Sesuai dengan sifat konvolusi, maka: X(z) = X1(z)X2(z) = 1-z-1-z-6-z-7 Jadi: x(n) = {1,-1,0,0,0,0,-1,1} Skala a n x(n) z X z / a) (3.2.5) 3 TKE-5205-BAB III
  • 5.
    4 TKE-5205-BAB III
  • 6.
    5 TKE-5205-BAB III
  • 7.
    Beberapa pasangan transformasiz yang umum digunakan 6 TKE-5205-BAB III
  • 8.
    L M y(n) bi x(n i) ai x n i i 0 i 1 (3.3.1) Untuk mendapatkan fungsi transfer, transformasi persamaan perbedaan tersebut ke dalam domain z: z X ( z ) dan y (n) Y ( z) z x ( n) sehingga diperoleh: Y ( z ) L b X ( z ) z 1 M a Y z z 1 i i i 0 i 1 L M bi X ( z ) z 1 Y ( z) 1 aiY z z 1 (3.3.2) i 0 i 1 Fungsi transfer, H(z) didefinisikan sebagai: 1 2 L Y ( z) b0 b1 z b2 z ... bL z H ( z) 1 2 M (3.3.3) X ( z) a0 a1 z a2 z ... aM z L i bi z i 0 H ( z) M i ai z i 1 7 TKE-5205-BAB III
  • 9.
    3.1.1. Fungsi Transferdan Respons Impulse Konvolusi dipetakan ke perkalian dalam domain z. x n * y n z X z Y z Dapat dilihat bahwa fungsi transfer H(z) ada hubungannya dengan deret respons impulse h(n), yaitu: H ( z) h( n) z n atau n 0 z h( n ) H ( z) Contoh: Tentukan fungsi transfer dari filter IIR orde satu di bawah ini: Langkah 1: tulis persamaan perbedaannya: y(n) = 0.2 x(n) + 0.8 y(n-1) Langkah 2: transfromasikan seluruh sinyal ke transformasi z, z z y(n) Y ( z) x ( n) z X ( z) y(n 1) z 1Y ( z) Langkah ketiga: karena transformasi z adalah operasi linier maka dapat ditulis: Y(z) = 0.2 X(z) + 0.8 z-1 Y(z) Langkah keempat: bentuk rasio Y(z)/Z(z) sehingga diperoleh fungsi transfer. 8 TKE-5205-BAB III
  • 10.
    Y ( z) 0.2 0.2 z H ( z) 1 X ( z) 1 0.8 z z 0.8 z 0.2 z h(n) 0,2.0,8n u(n) H ( z) z 0.8 z 0,8 Fungsi Transfer Sistem FIR L 1 L k H ( z ) b0 b1 z ... bL z bk z k 0 atau: L n H ( z) bn z (3.3.4) n 0 sehingga untuk Filter FIR: {h(0), h(1),… h(L)}={b0, b1,…, bL} Realisasi Filter Ekivalen 9 TKE-5205-BAB III
  • 11.
    3.3.2 Pole danZero fungsi transfer H(z) Secara umum fungsi transfer adalah rasional, dan mempunyai polynomial yang dibagi (numerator) dan pembagi (denumerator). Akar-akar dari polynomial numerator dan denumerator disebut dengan zero dan pole. Pole-zero pembentuk H(z) sangat diperlukan dalam analisis sinyal dan desain filter. L ( z zk ) N ( z) k 0 H ( z) G D( z ) M (z pk ) k 0 dimana G adalah faktor Gain Contoh: 0.2 z H ( z) z 0.8 Bagian imajiner X Bagian real 10 TKE-5205-BAB III
  • 12.
    • Zero (O)dari fungsi transfer di atas adalah 0 • Sedangkan pole (X) dari fungsi tranfsfer di atas adalah 0.8 Pole Zero pada Sistem Orde 2 1 1.3435z 1 0.9025z 2 H ( z) 1 0.45z 1 0.55z 2 Im X 0 0 ( z .95e j 45 )(z .95e j 45 ) Re H ( z) 0 0 ( z .7416e j 72.34 )(z .95e j 72.34 ) X X  Pole Z  Zero Catatan: Koefisien filter berharga real, dan oleh sebab itu pole dan zero berasal dari pasangan konjugate kompleks. 11 TKE-5205-BAB III
  • 13.
    3.3.3 Stabilitas Poledan Zero Pole erat hubungannya dengan stabilitas filter karena berhubungan dengan impulse respons sistem. Secara grafis, untuk mencapai kestabilannya maka pole harus terletak di dalam lingkaran dengan jari-jari 1, yaitu: |Pi| < 1 untuk seluruh i = 1, 2, …, M Filter IIR dapat terbentuk oleh seluruh pole atau oleh pole dan zero dan hal yang terpenting adalah stabilitas. FIR atau disebut dengan filter yang terbentuk dari zero seluruhnya selalu stabil. 12 TKE-5205-BAB III
  • 14.
    3.3.4 Fungsi FrekuensiRespons 1 L b0 b1 z ... bL z H ( z) 1 M a0 a1 z ... a M z dengan mengganti z = ej j j L jw b0 b1e ... bL z H (e ) j j M a0 a1 z ... a M z Fungsi respons frekuensi magnitude L (e j zk ) jw k 0 H (e ) G M (e j pk ) k 0 Fungsi respons frekuensi fasa L M arg(H (e j )) arg e j zk arg e j zz k 0 k 0 13 TKE-5205-BAB III
  • 15.
    Pengaruh pole danzero pada H(ej ) •- Pole menyebabkan terbentuk puncak pada magnitude respons frekuensi •- Zero menyebabkan terbentuknya lembah pada magnitude respons frekuensi •- Filter yang sangat selektif didesain secara efisien dengan cara menempatkan pole sedekat mungkin dengan lingkaran z=1. •- Derajat turunan yang tajam diperoleh dengan cara menempatkan zero dekat dengan lingkaran z=1. •- Jika filter yang dibuat hanya menggunakan pole, derajat turunan yang tajam memerlukan pole yang banyak (derajat tinggi)  tidak efisien. •- Jika filter yang dibuat hanya menggunakan zero maka pada respons frekuensi untuk mendapatkan puncak yang tajam memerlukan zero yang banyak  tidak efisien 14 TKE-5205-BAB III
  • 16.
    Respons Fasa danMagnitude Hubungan Lokasi zero dan respons frekuensi 15 TKE-5205-BAB III
  • 17.
    Pengaruh lokasi Poleterhadap respons frekuensi 3.4 Transformasi Z Inverse n z z pk , n 0 , z pk z pk n z z pk , n 0 , z pk z pk jw b0 z L b1 z L 1 ... bL H (e ) L L 1 a0 z a1 z ... a M z z H ( z ) c0 c1 ... cM z p1 z pM 16 TKE-5205-BAB III
  • 18.
    Gunakan partial Fraction z2 z H ( z) 5 1 Z2 z 6 6 Dengan ROC |z| > ½ Dan 1 n 1 n h( n) 9 8 n 0 2 3 z z H ( z) 9 8 1 1 z z 2 3 Contoh: ROC 1/3 < |z| < ½ h(n) = -8(1/3)n n>0 h(n) = -9(1/2)n n<0 Untuk ROC |z| < 1/3 h(n) = 8(1/3)n –9(1/2)2 , n<0 17 TKE-5205-BAB III
  • 19.
    3.4.1 Invers TransformasiZ menggunakan teori Residu Kita batasi pada deret kausal, transformasi Z: n X ( z) x ( n) z n 0 Jika integrasi berlawanan arah dengan jarum jam yang berada dalam ROC dan termasuk di dalam lingkaran satuan, maka. X ( z ) z k 1dz x ( n) z k n 1 dz c Cn 0 Jika dekat dengan origin: X ( z ) z k 1dz x ( n) z k n 1 dz c n 0 C sehingga: zk n 1 dz 2 . j. .(k n) C Teori keadaan Residu Cauchy untuk polynomial rasional X(z) 1 x ( n) X ( z ).z n 1dz 2 .j C 18 TKE-5205-BAB III
  • 20.
    A( z ) X ( z) z p1 z p 2 ... z pN N x ( n) Re s z n 1 X ( z ) z p1 i 1 1 dm 1 Re s z n 1 X ( z ) z p z pi m z n 1 X ( z ) 1 (m 1)! dz m 1 z pi Re s z n 1 X ( z ) z p z pi z n 1 X ( z ) z p 1 i Contoh: z X ( z) z a z Re s z n 1 X ( z ) z p1 z a zn 1 an z a z a z2 X ( z) 2 z a 19 TKE-5205-BAB III
  • 21.
    n 1 d 2 n 1 z2 Re s z X ( z) z a z a z 2 n 1 an dz z a z a z2 H ( z) 2 1 z 6 |z| > 1/6 h(n) = ( n+ 1 )(1/6)n, n>0 |z| < 1/6 h(n) = -( n+ 1 )(1/6)n, n<0 20 TKE-5205-BAB III
  • 22.
    3.4 Inverse ZTransform n z z pk , n 0 , z pk z pk n z z pk , n 0 , z pk z pk 3.4.1 Mencari Respons Impulse menggunakan Invers Transformasi Z Akar persamaan b0 z L b1 z L 1 ... bL H ( z) a0 z L a1 z L 1 ... a M z z H ( z) c0 c1 ... c M z p1 z pM Contoh: z2 z H ( z) 5 1 Z2 z 6 6 21 TKE-5205-BAB III
  • 23.
    Cari akar persamaannya,diperoleh: z z H ( z) 9 8 1 1 z z 2 3 Dengan ROC |z| > ½ Respons Impulsenya adalah: n n 1 1 h ( n) 9 8 n 0 2 3 Contoh: ROC 1/3 < |z| < ½ h(n) = -8(1/3)n n>0 h(n) = -9(1/2)n n<0 Untuk ROC |z| < 1/3 h(n) = 8(1/3)n –9(1/2)2 , n<0 Invers Transformasi Z menggunakan Teori Residu Dibatasi pada deret kausal, transformasi Z: X ( z ) z k 1dz x(n) z k n 1dz X ( z) x(n) z n c Cn 0 n 0 22 TKE-5205-BAB III
  • 24.
    Jika integrasi berlawananarah dengan jarum jam yang berada dalam ROC dan termasuk di dalam lingkaran satuan, maka. X ( z ) z k 1dz x(n) z k n 1dz c n 0 C Jika dekat dengan origin: z k n 1dz 2 . j. .(k n) C sehingga: 1 x ( n) X ( z ).z n 1dz 2 .j C Teori keadaan Residu Cauchy untuk polynomial rasional X(z) A( z ) X ( z) z p1 z p2 ... z pN N x(n) Re s z n 1 X ( z ) z pi i 1 1 dm 1 Re s z n 1 X ( z ) z p z pi m z n 1 X ( z ) 1 (m 1)! dz m 1 z pi Re s z n 1 X ( z ) z p z pi z n 1 X ( z ) z p 1 i 23 TKE-5205-BAB III
  • 25.
    Contoh: z X ( z) z a z Re s z n 1 X ( z ) z p z a zn 1 an 1 z a z a z2 X ( z) z a2 d z2 Re s z n 1 X ( z ) z a z a 2 zn 1 n 1 an dz 2 z a z a z2 H ( z) 2 1 z 6 24 TKE-5205-BAB III
  • 26.
    |z| > 1/6 h(n) = ( n+ 1 )(1/6)n, n>0 |z| < 1/6 h(n) = -( n+ 1 )(1/6)n, n<0 3z H ( z) z z 0.7 X ( z) ( z 1) 3z 2 Y ( z) H z X z z 1 z 0.7 y(n) Re s z n 1Y ( z ) z 1 Re s z n 1Y ( z ) z 0.7 ( z 1) z n 1z 2 ( z 0.7) z n 1z 2 y(n) 3 3 z 0.7 z 1 z 1 z 0.7 z 1 z 0.7 y(n) 10 7(0.7) n n 0 25 TKE-5205-BAB III
  • 27.
    Donwload slide dihttp://rumah-belajar.org TKE-5205-BAB III