Downloaded 56 times
กรรมฐาน (สื่อการสอน ๒) สัปดาห์ที่ ๓ กสิณ ๑๐
- 1. หมวดกสิณ ๑๐ วัตถุอันจูงใจ หรือกัมมัฏฐานที่ใช้ วัตถุสาหรับเพ่งเพื่อจูงจิตให้เป็นสมาธิ เช่น ปฐวีกสิณ อาโปกสิณ เป็นต้น
- 2. (๑) ปฐวีกสิณ กสิณที่ใช้ดินเป็นอารมณ์ (๒)อาโปกสิณ กสิณที่ใช้น้าเป็นอารมณ์ (๓) เตโชกสิณ กสิณที่ใช้ไฟเป็นอารมณ์ (๔) วาโยกสิณ กสิณที่ใช้ลมเป็นอารมณ์ (๕) นีลกสิณ กสิณที่ใช้สีเขียวเป็นอารมณ์
- 3.
- 4. (กุญแจสมถะ) นิมิต ๓ เครื่องหมายสาหรับให้จิตกาหนด •บริกรรมนิมิต นิมิตแรกเริ่ม •อุคคหนิมิตนิมิตติดตา •ปฏิภาคนิมิต นิมิตเทียบเคียง
- 5. (กุญแจสมถะ) สมาธิ ๓ ระดับ •ขณิกสมาธิสมาธิชั่วขณะ •อุปจารสมาธิ สมาธิจวนจะแน่วแน่ •อัปปนาสมาธิ สมาธิแน่วแน่
- 6. (กุญแจสมถะ) องค์ฌาน (รูปฌาน๔) ๑. ปฐมฌาน มีธรรมที่เป็นองค์ประกอบ ๕ อย่างคือ วิตก วิจาร ปีติ สุข เอกัคคตา ๒. ทุติยฌาน มีธรรมที่เป็นองค์ประกอบ ๓ อย่างคือ ปีติ สุข เอกัคคตา ๓. ตติยฌาน มีธรรมที่เป็นองค์ประกอบ ๒ อย่าง คือ สุข เอกัคคตา ๔. จตุตถฌาน มีธรรมที่เป็นองค์ประกอบ ๒ อย่าง คือ อุเบกขา เอกัคคตา
- 7. (กุญแจสมถะ) องค์ฌาน (อรูปฌาน๔) ๑. อากาสานัญจายตนะ ฌานอันกาหนดอากาศคือช่องว่างหาที่สุดมิได้ เป็นอารมณ์ มีธรรมที่เป็นองค์ประกอบ ๒ อย่าง คือ อุเบกขา เอกัคคตา ๒. วิญญานัญจายตนะ ฌานอันกาหนดวิญญาณหาที่สุดมิได้เป็นอารมณ์ มีธรรมที่เป็นองค์ประกอบ ๒ อย่าง คือ อุเบกขา เอกัคคตา ๓. อากิญจัญญายตนะ ฌานอันกาหนดภาวะที่ไม่มีอะไร ๆ เป็นอารมณ์ มีธรรมที่เป็นองค์ประกอบ ๒ อย่าง คือ อุเบกขา เอกัคคตา ๔. เนวสัญญานาสัญญายตนะ ฌานที่เข้าถึงภาวะมีสัญญาก็ไม่ใช่ไม่มี สัญญาก็ไม่ใช่ มีธรรมที่เป็นองค์ประกอบ ๒ อย่าง คือ อุเบกขา เอกัคคตา
- 8. วสี ๕ (ความคล่องแคล่วชานาญ) •อาวัชชนวสี ความชานาญในการน้อมนึก • สมาปัชชนวสี ความชานาญในการเข้าฌาน • อธิษฐานวสี ความชานาญในการให้จิตอยู่ในฌานได้ ตามกาหนด • วุฎฐานวสี ความชานาญในการออกจากฌานตามกาหนด • ปัจจเวกขณวสี ความชานาญในการนึกถึงองค์แห่งฌาน
- 9. นิวรณ์ ๕ สิ่งขัดขวางไม่ให้จิตเป็นสมาธิ •๑ กามฉันทะ ความพอใจในกาม • ๒ พยาบาท ความคิดร้ายขัดเคืองใจ • ๓ ถีนมิทธะ ความท้อแท้หดหู่ • ๔ อุทธัจจกุกกุจจะ ความฟุ้งซ่านราคาญใจ • ๕ วิจิกิจฉา ความลังเลสงสัย
- 10. กิเลส ๓ ชั้น(สิ่งที่ทาให้ใจสกปรกเศร้าหมอง) • วีติกกมกิเลส (อย่างหยาบ) กิเลสเป็นเหตุให้แสดง พฤติกรรมที่ล่วงละเมิดศีล • ปริยุฏฐานกิเลส (อย่างกลาง) กิเลสที่ทาให้ใจร้อนรุ่มอยู่ ภายใน ได้แก่ นิวรณ์ ๕ • อนุสัยกิเลส (อย่างละเอียด) กิเลสที่เป็นเชื้อหรือรากเหง้า ซึ่งนอนเนื่องอยู่ภายในจิต ได้แก่ กามราคานุสัย ปฏิฆา นุสัย อวิชชานุสัย
- 11. อภิญญา ความรู้ความสามารถพิเศษเหนือธรรมดา • นอกจากนี้ผู้เจริญสมถกรรมฐานจนสามารถทาฌานให้เกิดขึ้น แล้วยังจะได้รับผลพลอยได้คือความสามารถพิเศษซึ่งเรียกว่า อภิญญา๕ อย่าง ได้แก่ • (๑) แสดงฤทธิ์ต่าง ๆ ได้ • (๒) มีหูทิพย์ • (๓) กาหนดรู้ใจคนอื่นได้ • (๔) ระลึกชาติได้ • (๕) มีตาทิพย์
- 12.
- 13.
- 14.
- 16.
- 17.
- 18.