Trigonometri - IPA


Tahun 2005

1. Sebuah kapal berlayar ke arah timur sejauh 30 mil. Kemudian kapal melanjutkan
   perjalanan dengan arah 030° sejauh 60 mil. Jarak kapal terhadap posisi saat kapal
   berangkat adalah ........

   A . 10 37 mil                        C . 30 (5 + 2 2 ) mil                 E. 30 (5 − 2 3 ) mil
   B . 30 7 mil                         D. 30 (5 + 2 3 ) mil


       Jawab:

                          U

                  B             T                               C

                          S
                                            30 0   60 mil
                                        α                              AC = ….?
                      A                       B
                               30 mil

   “ Patokan arah adalah dari utara ”
     α = 90 0 + 30 0 = 120 0

     Aturan cosinus

    AC 2 = AB 2 + BC 2 - 2 AB . BC Cos α
          = 30 2 + 60 2 - 2 . 30. 60 . cos 120 0
                                    1
          = 900 + 3600 – 3600 . (- )
                                    2
         = 4500 +1800 = 6300

   AC =       6300 =          63.100 = 10 63 = 10 9.7 = 3. 10       7 = 30 7 mil

   Jawabannya adalah B

2. Nilai dari tan 165° = ........

   A.1-       3                          C . -2 + 3             E.2+      3
   B . -1 +       3                      D.2- 3




                                             www.belajar-matematika.com                              1
Jawab:

      rumus:
      tan (180 0 - θ ) = -tan θ

     tan 165° = tan(180 0 - 15 0 ) = - tan 15 0 = - tan (45 0         - 30 0 )
                                         tan 45 0 − tan 30 0
                                   =-
                                        1 + tan 45 0 tan 30 0
                                              1               1          1
                                          1−      3       1−      3   1−   3
                                   = -        3        =-     3          3
                                               1              1          1
                                         1 + 1. 3         1+      3   1−. 3
                                               3              3          3
                                            2        1       4 2
                                        1−      3+            −       3
                                            3        3 =-3 3                   3 4 2
                                   =-                                     =-    ( −  3)
                                                1               2              2 3 3
                                            1−
                                                3               3
                                   =-2+ 3
   Jawabannya adalah C

3. Nilai x yang memenuhi persamaan 2 3 cos²x - 2 sin x . cos x - 1 - 3 = 0,
   untuk 0° x 360° adalah ........

   A . 45°, 105°, 225°, 285°               D . 15°, 135°, 195°, 315°
   B . 45°, 135°, 225°, 315°               E . 15°, 225°, 295°, 315°
   C . 15°, 105°, 195°, 285°

   Jawab:

   * cos 2A = cos 2 A - sin 2 A
     cos 2A = cos 2 A –(1 - cos 2 A )
     cos 2A = cos 2 A –1 + cos 2 A
     cos 2A = 2 cos 2 A –1
     2 cos 2 A = cos 2A + 1

   * sin2A = 2 sin A cosA


   2 3 cos²x - 2 sin x . cos x - 1 - 3 = 0
   3 . 2cos²x - 2 sin x . cos x - 1 - 3 = 0
   3 . ( cos2x + 1 ) – sin2x - 1 - 3 = 0
   3 .cos2x +    3 – sin2x - 1 - 3 = 0
     3 .cos2x – sin2x - 1 = 0
     3 .cos2x – sin2x = 1
     3 .cos2x – sin2x = k cos (2x - α )          ; cos (A - B) = cos A cos B + sin A Sin B


                                        www.belajar-matematika.com                           2
= k cos 2x cos α + k sin 2x sin α

   k cos α = 3
   k sin α = - 1

                k sin α   −1    1
   tan α =              =    =-   3 (sin = - dan cos = + berada di kuadaran IV)
                k cos α    3    3
                             α = 330 0

   a cos x + b sin x = k cos (x - α ) = c
   k=    a2 + b2 :
            b
   tan α =
            a

   k=     a2 + b2 =     ( 3 ) 2 + (−1) 2 =   3 +1 = 2

   dengan k = 2 dan α = 330 0
     3 .cos2x – sin2x = k cos (2x - α )
     3 .cos2x – sin2x = 2 cos (2x - 330 0 )
   2 cos (2x - 330 0 ) = 1
                        1
    cos (2x - 330 0 ) =
                        2
   cos (2x - 330 ) = cos 60 0
                 0
                                     atau cos (2x - 330 0 ) = cos 300 0
   2x - 330 0 = 60 0                         2x - 330 0 = 300 0
   2x = 390 0 + k .360 0                    2x = 630 + k . 360 0

   jika k = 0      2x = 390 0                   jika k = 0    2x = 630 0
                     x = 195 0                                   x = 315 0
   jika k = -1      2x = 30 0                   jika k = -1   2x = 270 0
                      x = 15 0                                   x = 135 0

   Himpunan penyelesiannya adalah: {15 0 , 135 0 , 195 0 , 315 0 }

   Jawabannya adalah D

Tahun 2006

4. Sebuah kapal berlayar dari pelabuhan A dengan arah 044 0 sejauh 50 km. Kemudian
   berlayar lagi dengan arah 104 0 sejauh 40 km ke pelabuhan C. Jarak pelabuhan A ke C
   adalah…

   A. 10 95 km               C. 10 85 km                E. 10 61 km
   B. 10 91 km               D. 10 71 km



                                         www.belajar-matematika.com                  3
Jawab:
                 180 0 - 44 0 = 136 0
                                                U
             U
                                            B
                                                104 0
                                        γ
                 044   0

                                                                C
         A
                     γ = 360 0 - 104 0 - 136 0 = 120 0

                                        B
                                                        40 km
                 50 km          120     0



     A                                                          C



     Aturan cosinus

                               C

                     b          γ               a

                 α                                  β
         A                     c                           B

             c 2 = a 2 + b 2 - 2ab cos γ


     AC 2 = BC 2 + AB 2 - 2 BC. AB cos 120 0

                                                         1
             = 40 2 + 50 2 - 2 . 40. 50 .( -               )
                                                         2

             = 1600 + 2500 + 2000
             = 6100

     AC =         6100 =      61 . 100 = 10 61 km

  Jawabannya adalah E




                                            www.belajar-matematika.com   4
5. Nilai sin 105 0 + cos 15 0 =….

        1                          1                     1
   A.     (− 6 − 2 )         C.      ( 6 − 2)       E.     ( 6 + 2)
        2                          2                     2

        1                          1
   B.     ( 3 − 2)            D.     ( 3 + 2)
        2                          2

   Jawab:

   Sin (90 0 + θ ) = cos θ

   sin 105 0 + cos 15 0 = sin (90 0 + 15 0 ) + cos 15 0
                        = cos 15 0 + cos 15 0
                        = 2 cos 15 0
                        = 2 cos (45 0 - 30 0 )
                        = 2 { cos 45 0 cos 30 0 + sin 45 0 Sin 30 0 }
                                1      1         1      1
                        =2.{       2 ,     3 +     2 .    }
                                2      2         2      2
                                 1       1
                        = 2.{       6 +      2 }
                                 4       4
                           1        1        1
                        =      6 +     2 = { 6 + 2 }
                           2        2         2

Jawabannya adalah E

Tahun 2007


6. Diketahui A dan B adalah titik-titik ujung sebuah terowongan yang dilihat dari C dengan
   sudut ACB = 45°. Jika jarak CB = p meter dan CA = 2p 2 meter, maka panjang
   terowongan itu adalah … meter.
   A. p √5                                C. 3√2                        E. 5p
   B. p √17                               D. 4p




                                      www.belajar-matematika.com                        5
Jawab:
                     C                    pakai aturan cosinus:
                   45 0                    AB 2 = AC 2 + BC 2 - 2 AC. BC. Cos α

            2p 2             p                    = (2p 2 ) 2 + p 2 - 2 (2p 2 ). p Cos 45 0
                                                                              1
                                                  = 8p 2 + p 2 - 4p 2   2 .       2
                                                                              2
            A        ?            B               = 9 p 2 - 4p 2 . 1
                                                  = 5p 2

                                           AB =     5p2 = p 5


   Jawabannya adalah A


7. Nilai dari cos 40° + cos 80° + cos 160° = ….
   A. –½√2                       C. 0                                   E. ½√2
   B. –½                          D. ½


   Jawab:
                           1            1
   cos A + cos B = 2 cos     (A + B) cos (A –B)
                           2            2
   cos 40° + cos 80° + cos 160° = (cos 40° + cos 80°) + cos 160°
                                           1                 1
                                 = 2 cos     ( 40° + 80°) cos ( 40° - 80°) + cos 160°
                                           2                 2
                                 = 2 cos 60° cos -20° + cos 160° ; cos -20° = cos 20°
                                         1
                                 =2.       cos 20° + cos 160°
                                         2
                                 = cos 20° + cos 160°
                                            1                  1
                                 = 2 cos      ( 20° + 160°) cos ( 20° - 160°)
                                            2                  2
                                 = 2 cos 90 0 cos -70 0 = 2 cos 90 0 cos 70 0
                                 = 2 . 0 . cos 70 0 = 0
   Jawabannya adalah C




                                   www.belajar-matematika.com                                 6
Tahun 2008

8. Himpunan penyelesaian persamaan cos 2x 0 + 7 sin x 0 – 4 = 0, 0 ≤ x ≤ 360 adalah ….
   A. { 240,300 }                                     C. { 120,240 }            E. { 30,150 }
   B. { 210,330 }                                     D. { 60,120 }


   Jawab:
   cos 2x 0 = cos 2 x 0 - sin 2 x 0 = (1 - sin 2 x 0 ) - sin 2 x 0
                = 1 – 2 sin 2 x 0
   cos 2x 0 + 7 sin x 0 – 4 = 1 – 2 sin 2 x 0 + 7 sin x 0 – 4 = 0
   = – 2 sin 2 x 0 + 7 sin x 0 - 3 = 0
   = (-2sin x 0 + 1)(sin x 0 - 3 ) = 0
    -2sin x 0 + 1 = 0                ; sin x 0 - 3 = 0
    - 2sin x 0 = -1                      sin x 0 = 3 ; tidak berlaku karena maksimum nilai sin x 0
   adalah 1
                    1
        sin x 0 =
                    2
   Nilai sin x 0 berada di kuadran I dan II (nilai positif untuk sin x 0 )
   Nilai sin x 0 adalah 30 0 dan 180 0 - 30 0 = 150 0 ( Sin (180 0 - θ ) = sin θ )

   Himpunan penyelesaian { 30,150 }
   Jawabannya adalah E


                 cos 50° + cos 40°
9. Nilai dari                      adalah ….
                 sin 50° + sin 40°
   A. 1                             C. 0                               E. - 1
   B.   1
          2                         D.   −
                                             1
                                               3
        2                                    2

   Jawab:
                                1            1
   cos A + cos B = 2 cos          (A + B) cos (A –B)
                                2            2
                               1            1
   Sin A + sin B = 2 sin         (A + B) cos (A –B)
                               2            2




                                                   www.belajar-matematika.com                        7
1                  1
                       2 cos (50 0 + 40 0 ) cos (50 0 − 40 0 )
   cos 50° + cos 40°        2                  2
                     =
   sin 50° + sin 40°        1                  1
                       2 sin (50 + 40 ) cos (50 0 − 40 0 )
                                0      0

                            2                  2
                                                                        1
                                               0          0              0 2     2.
                                     2 cos 45 cos 5       2 cos 45
                                   =                    =            = 2     =1
                                     2 sin 45 0 cos 5 0   2 sin 45 0    1
                                                                      2. . 2
                                                                        2
   Jawabannya adalah A
                                           1
10. Jika tan α = 1 dan tan β =               dengan α dan β sudut lancip, maka sin ( α + β ) = ….
                                           3
        2                                                                                      1
   A.     5                                          C. ½                              E.
        3                                                                                      5
        1                                                     2
   B.     5                                          D.
        3                                                     5


   Jawab:
                                               1
   tan α = 1          sin α = cos α =            2
                                               2
              1           y
   tan β =                                          10               1
              3           x
                                                              3
                  y                                                  1           1    10        1
   sin β =              ; r = 12 + 3 2 = 10               sin β =            =             =      10
                  r                                                  10          10   10       10
                  x           3         3
   cos β =          =              =      10
                  r           10       10




   sin ( α + β ) = sin α cos β + cos α Sin β
                          1     3      1     1
                      =     2.    10 +   2.    10
                          2    10      2    10
                           3              1                4             1        2
                      =            20 +            20 =           20 =     .2 5 =          5
                          20              20              20             5        5
   Jawabannya adalah A




                                                     www.belajar-matematika.com                        8
11. Diketahui segitiga MAB dengan AB = 300 cm, sudut MAB = 600 dan sudut ABM = 750.
   maka AM = … cm.
   A.150 ( 1 +      3 )                                 C. 150 ( 3 +   3 )         E. 150 ( 3 +   6 )

   B. 150 ( 2 +          3 )                            D. 150 (   2 +       6 )


   Jawab:
                                          M
                                      45 0




                           600        750
                    A          300 cm               B
   ∠M = 180 0 - (60 0 +75 0 ) = 45 0
   Aturan sinus:
     AM         AB         MB
          0
            =        0
                       =
   sin 75     sin 45     sin 60 0
     AM         AB                      AB                  300
          0
            =                  AM =            . Sin 75 0 =     . Sin 75 0
   sin 75     sin 45 0                sin 45 0
                                                            1
                                                              2
                                                            2
   sin 75 0 = sin (45 0 + 30 0 )
            = sin 45 0 cos 30 0 + cos 45 0 sin 30 0
                1         1           1             1
            =       2 .         3 +           2 .
                2         2           2             2
            =
         300              300    1     1                     1
   AM =      . Sin 75 0 =      .    2(                     3+ )
        1                 1      2     2                     2
           2                 2
         2                2
                 1      1
       = 300 . (    3 + ) = 150. ( 3 +1)
                 2      2
   Jawabannya adalah A




                                                www.belajar-matematika.com                              9
Tahun 2009

12. Himpunan penyelesaian persamaan sin2 2x – 2 sin x cos x – 2 = 0, untuk 0 ≤ x ≤ 360
   adalah ….
   A. { 45,135 }                           C. { 45,225 }                      E. { 135,315 }
   B. { 135,180 }                           D. { 135,225 }
   Jawab:
   sin2 2x – 2 sin x cos x – 2 = 0
   (sin 2x- 2) (sin 2x + 1) = 0
   sin 2x- 2 = 0                   atau sin 2x + 1 = 0
   sin 2x = 2        tidak ada          sin 2x = -1
                                         sin 2x = sin 270 0
                                             2x = 270 0 + k . 360 0
                                                x = 135 0 + k . 180 0
   untuk k = 0         x = 135 0
             k=1       x = 315 0
   Jadi himpunan penyelesaiannya { 135,315 }
   Jawabannya adalah E
                                                           3              5
13. Dalam suatu segitiga ABC diketahui cos A =               dan cos B =    . Nilai sin C = ….
                                                           5             13
        56                                            16                          56
   A.                                      C.     −                        E. −
        65                                            65                          65
        33                                            33
   B.                                      D.     −
        65                                            65


   Jawab:
   Sin C = sin (180 0 -( A + B ))
             = sin ( A + B )
             = sin A cos B + cos A sin B


   sin 2 A + cos 2 A = 1
   sin 2 A = 1 - cos 2 A




                                         www.belajar-matematika.com                              10
3         9    16
                = 1 - ( )2 = 1 -    =
                       5         25   25

                 16   4
   Sin A =          =
                 25   5


   sin 2 B + cos 2 B = 1
   sin 2 B = 1 - cos 2 B
                         5 2      25   144
                =1- (      ) =1-     =
                        13       169 169
                 144   12
   Sin B =           =
                 169   13


   Sin C = sin A cos B + cos A sin B
                4 5   3 12   20 + 36   56
            =    .   + .   =         =
                5 13  5 13     65      65
   Jawabannya adalah A


                           1
14. Diketahui sin α =        13 , α sudut lancip. Nilai dari cos 2 α = ….
                           5
                                            1
   A. – 1                            C. −                        E. 1
                                            5
                                             1
   B. – ½                             D. −
                                             25
   Jawab:
   cos 2 α = cos 2 α - sin 2 α = 1 - 2 sin 2 α
                        1
             = 1–2 (      13 ) 2
                        5
                      13   25 − 26    1
            =1–2.        =         =-
                      25     25       25

   Jawabannya adalah D




                                        www.belajar-matematika.com          11
Tahun 2010

15. Himpunan penyelesaian persamaan 2cos2 x – 3 cos x + 1 = 0 untuk 0 < x < 2π adalah
   ….
      π 5π                                              π 2π                       2π 4π 
   A.  ,                                             C.  ,                     E.  , 
      6 6                                               3 3                        3 3 
      π 11π                                                 π 5π 
   B.  ,                                                 D.  , 
      6 6                                                   3 3 
   Jawab:


   2cos2 x – 3 cos x + 1 = 0 ; misal cos x = y
   2 y2 - 3 y + 1 = 0
   (2y -1) (y -1) = 0


   2y-1 = 0
              1                 1
     y=               cos x =
              2                 2
                                       π                      5π
                          x = 60 0 (        ) dan 300 0 (        )
                                        3                      3
   y-1 = 0
   y=1            cos x = 1
                      x = 00        dan 360 0 (2 π )         tidak memenuhi 0 < x < 2π
                                   π 5π 
   Himpunan penyelesaiannya adalah  , 
                                   3 3 
   Jawabannya adalah D
                      sin(60 − α ) 0 + sin(60 + α ) 0
16. Hasil dari                                        = .…
                      cos(30 + α ) 0 + cos(30 − α ) 0
                                                   1
   A. - 3                                     C.       3                  E.   3
                                                   3
          1
   B. -           3                          D. 1
          3




                                                   www.belajar-matematika.com                     12
Jawab:
   2 sin A cos B = sin (A+B) + sin (A-B)
   2 cos A cos B= cos (A+B) + cos (A-B)
   sin(60 − α ) 0 + sin(60 + α ) 0   sin(60 + α ) 0 + sin(60 − α ) 0
                                   =
   cos(30 + α ) 0 + cos(30 − α ) 0 cos(30 + α ) 0 + cos(30 − α ) 0

                                          2 sin 60 0 cos α 0   sin 60 0
                                      =                      =
                                          2 cos 30 0 cos α 0   cos 30 0
                                        1
                                          3
                                      = 2   =1
                                        1
                                          3
                                        2
   Jawabannya adalah D
                         π                         1
17. Diketahui (A+B) =        dan sin A sin B =       . Nilai dari cos (A – B) = ….
                         3                         4
                                      1
   A. –1                         C.                         E. 1
                                      2
          1                           3
   B. -                          D.
          2                           4
   Jawab:
                                                                       1
   -2sin A sin B = cos (A+B) – cos(A-B)             sin A sin B = -      { cos (A+B) – cos(A-B)}
                                                                       2
       1                           1
   -     { cos (A+B) – cos(A-B)} =
       2                           4
       1        π                1
   -     { cos ( ) – cos(A-B)} =
       2        3                4
       1 1               1
   -    {  – cos(A-B)} =
       2 2               4
   1                2    1
     – cos(A-B) = -   =-
   2                4    2
   1 1
    +  = cos(A-B)
   2 2
   cos(A-B) = 1
   Jawabannya adalah E




                                          www.belajar-matematika.com                               13

Trigonometri

  • 1.
    Trigonometri - IPA Tahun2005 1. Sebuah kapal berlayar ke arah timur sejauh 30 mil. Kemudian kapal melanjutkan perjalanan dengan arah 030° sejauh 60 mil. Jarak kapal terhadap posisi saat kapal berangkat adalah ........ A . 10 37 mil C . 30 (5 + 2 2 ) mil E. 30 (5 − 2 3 ) mil B . 30 7 mil D. 30 (5 + 2 3 ) mil Jawab: U B T C S 30 0 60 mil α AC = ….? A B 30 mil “ Patokan arah adalah dari utara ” α = 90 0 + 30 0 = 120 0 Aturan cosinus AC 2 = AB 2 + BC 2 - 2 AB . BC Cos α = 30 2 + 60 2 - 2 . 30. 60 . cos 120 0 1 = 900 + 3600 – 3600 . (- ) 2 = 4500 +1800 = 6300 AC = 6300 = 63.100 = 10 63 = 10 9.7 = 3. 10 7 = 30 7 mil Jawabannya adalah B 2. Nilai dari tan 165° = ........ A.1- 3 C . -2 + 3 E.2+ 3 B . -1 + 3 D.2- 3 www.belajar-matematika.com 1
  • 2.
    Jawab: rumus: tan (180 0 - θ ) = -tan θ tan 165° = tan(180 0 - 15 0 ) = - tan 15 0 = - tan (45 0 - 30 0 ) tan 45 0 − tan 30 0 =- 1 + tan 45 0 tan 30 0 1 1 1 1− 3 1− 3 1− 3 = - 3 =- 3 3 1 1 1 1 + 1. 3 1+ 3 1−. 3 3 3 3 2 1 4 2 1− 3+ − 3 3 3 =-3 3 3 4 2 =- =- ( − 3) 1 2 2 3 3 1− 3 3 =-2+ 3 Jawabannya adalah C 3. Nilai x yang memenuhi persamaan 2 3 cos²x - 2 sin x . cos x - 1 - 3 = 0, untuk 0° x 360° adalah ........ A . 45°, 105°, 225°, 285° D . 15°, 135°, 195°, 315° B . 45°, 135°, 225°, 315° E . 15°, 225°, 295°, 315° C . 15°, 105°, 195°, 285° Jawab: * cos 2A = cos 2 A - sin 2 A cos 2A = cos 2 A –(1 - cos 2 A ) cos 2A = cos 2 A –1 + cos 2 A cos 2A = 2 cos 2 A –1 2 cos 2 A = cos 2A + 1 * sin2A = 2 sin A cosA 2 3 cos²x - 2 sin x . cos x - 1 - 3 = 0 3 . 2cos²x - 2 sin x . cos x - 1 - 3 = 0 3 . ( cos2x + 1 ) – sin2x - 1 - 3 = 0 3 .cos2x + 3 – sin2x - 1 - 3 = 0 3 .cos2x – sin2x - 1 = 0 3 .cos2x – sin2x = 1 3 .cos2x – sin2x = k cos (2x - α ) ; cos (A - B) = cos A cos B + sin A Sin B www.belajar-matematika.com 2
  • 3.
    = k cos2x cos α + k sin 2x sin α k cos α = 3 k sin α = - 1 k sin α −1 1 tan α = = =- 3 (sin = - dan cos = + berada di kuadaran IV) k cos α 3 3 α = 330 0 a cos x + b sin x = k cos (x - α ) = c k= a2 + b2 : b tan α = a k= a2 + b2 = ( 3 ) 2 + (−1) 2 = 3 +1 = 2 dengan k = 2 dan α = 330 0 3 .cos2x – sin2x = k cos (2x - α ) 3 .cos2x – sin2x = 2 cos (2x - 330 0 ) 2 cos (2x - 330 0 ) = 1 1 cos (2x - 330 0 ) = 2 cos (2x - 330 ) = cos 60 0 0 atau cos (2x - 330 0 ) = cos 300 0 2x - 330 0 = 60 0 2x - 330 0 = 300 0 2x = 390 0 + k .360 0 2x = 630 + k . 360 0 jika k = 0 2x = 390 0 jika k = 0 2x = 630 0 x = 195 0 x = 315 0 jika k = -1 2x = 30 0 jika k = -1 2x = 270 0 x = 15 0 x = 135 0 Himpunan penyelesiannya adalah: {15 0 , 135 0 , 195 0 , 315 0 } Jawabannya adalah D Tahun 2006 4. Sebuah kapal berlayar dari pelabuhan A dengan arah 044 0 sejauh 50 km. Kemudian berlayar lagi dengan arah 104 0 sejauh 40 km ke pelabuhan C. Jarak pelabuhan A ke C adalah… A. 10 95 km C. 10 85 km E. 10 61 km B. 10 91 km D. 10 71 km www.belajar-matematika.com 3
  • 4.
    Jawab: 180 0 - 44 0 = 136 0 U U B 104 0 γ 044 0 C A γ = 360 0 - 104 0 - 136 0 = 120 0 B 40 km 50 km 120 0 A C Aturan cosinus C b γ a α β A c B c 2 = a 2 + b 2 - 2ab cos γ AC 2 = BC 2 + AB 2 - 2 BC. AB cos 120 0 1 = 40 2 + 50 2 - 2 . 40. 50 .( - ) 2 = 1600 + 2500 + 2000 = 6100 AC = 6100 = 61 . 100 = 10 61 km Jawabannya adalah E www.belajar-matematika.com 4
  • 5.
    5. Nilai sin105 0 + cos 15 0 =…. 1 1 1 A. (− 6 − 2 ) C. ( 6 − 2) E. ( 6 + 2) 2 2 2 1 1 B. ( 3 − 2) D. ( 3 + 2) 2 2 Jawab: Sin (90 0 + θ ) = cos θ sin 105 0 + cos 15 0 = sin (90 0 + 15 0 ) + cos 15 0 = cos 15 0 + cos 15 0 = 2 cos 15 0 = 2 cos (45 0 - 30 0 ) = 2 { cos 45 0 cos 30 0 + sin 45 0 Sin 30 0 } 1 1 1 1 =2.{ 2 , 3 + 2 . } 2 2 2 2 1 1 = 2.{ 6 + 2 } 4 4 1 1 1 = 6 + 2 = { 6 + 2 } 2 2 2 Jawabannya adalah E Tahun 2007 6. Diketahui A dan B adalah titik-titik ujung sebuah terowongan yang dilihat dari C dengan sudut ACB = 45°. Jika jarak CB = p meter dan CA = 2p 2 meter, maka panjang terowongan itu adalah … meter. A. p √5 C. 3√2 E. 5p B. p √17 D. 4p www.belajar-matematika.com 5
  • 6.
    Jawab: C pakai aturan cosinus: 45 0 AB 2 = AC 2 + BC 2 - 2 AC. BC. Cos α 2p 2 p = (2p 2 ) 2 + p 2 - 2 (2p 2 ). p Cos 45 0 1 = 8p 2 + p 2 - 4p 2 2 . 2 2 A ? B = 9 p 2 - 4p 2 . 1 = 5p 2 AB = 5p2 = p 5 Jawabannya adalah A 7. Nilai dari cos 40° + cos 80° + cos 160° = …. A. –½√2 C. 0 E. ½√2 B. –½ D. ½ Jawab: 1 1 cos A + cos B = 2 cos (A + B) cos (A –B) 2 2 cos 40° + cos 80° + cos 160° = (cos 40° + cos 80°) + cos 160° 1 1 = 2 cos ( 40° + 80°) cos ( 40° - 80°) + cos 160° 2 2 = 2 cos 60° cos -20° + cos 160° ; cos -20° = cos 20° 1 =2. cos 20° + cos 160° 2 = cos 20° + cos 160° 1 1 = 2 cos ( 20° + 160°) cos ( 20° - 160°) 2 2 = 2 cos 90 0 cos -70 0 = 2 cos 90 0 cos 70 0 = 2 . 0 . cos 70 0 = 0 Jawabannya adalah C www.belajar-matematika.com 6
  • 7.
    Tahun 2008 8. Himpunanpenyelesaian persamaan cos 2x 0 + 7 sin x 0 – 4 = 0, 0 ≤ x ≤ 360 adalah …. A. { 240,300 } C. { 120,240 } E. { 30,150 } B. { 210,330 } D. { 60,120 } Jawab: cos 2x 0 = cos 2 x 0 - sin 2 x 0 = (1 - sin 2 x 0 ) - sin 2 x 0 = 1 – 2 sin 2 x 0 cos 2x 0 + 7 sin x 0 – 4 = 1 – 2 sin 2 x 0 + 7 sin x 0 – 4 = 0 = – 2 sin 2 x 0 + 7 sin x 0 - 3 = 0 = (-2sin x 0 + 1)(sin x 0 - 3 ) = 0 -2sin x 0 + 1 = 0 ; sin x 0 - 3 = 0 - 2sin x 0 = -1 sin x 0 = 3 ; tidak berlaku karena maksimum nilai sin x 0 adalah 1 1 sin x 0 = 2 Nilai sin x 0 berada di kuadran I dan II (nilai positif untuk sin x 0 ) Nilai sin x 0 adalah 30 0 dan 180 0 - 30 0 = 150 0 ( Sin (180 0 - θ ) = sin θ ) Himpunan penyelesaian { 30,150 } Jawabannya adalah E cos 50° + cos 40° 9. Nilai dari adalah …. sin 50° + sin 40° A. 1 C. 0 E. - 1 B. 1 2 D. − 1 3 2 2 Jawab: 1 1 cos A + cos B = 2 cos (A + B) cos (A –B) 2 2 1 1 Sin A + sin B = 2 sin (A + B) cos (A –B) 2 2 www.belajar-matematika.com 7
  • 8.
    1 1 2 cos (50 0 + 40 0 ) cos (50 0 − 40 0 ) cos 50° + cos 40° 2 2 = sin 50° + sin 40° 1 1 2 sin (50 + 40 ) cos (50 0 − 40 0 ) 0 0 2 2 1 0 0 0 2 2. 2 cos 45 cos 5 2 cos 45 = = = 2 =1 2 sin 45 0 cos 5 0 2 sin 45 0 1 2. . 2 2 Jawabannya adalah A 1 10. Jika tan α = 1 dan tan β = dengan α dan β sudut lancip, maka sin ( α + β ) = …. 3 2 1 A. 5 C. ½ E. 3 5 1 2 B. 5 D. 3 5 Jawab: 1 tan α = 1 sin α = cos α = 2 2 1 y tan β = 10 1 3 x 3 y 1 1 10 1 sin β = ; r = 12 + 3 2 = 10 sin β = = = 10 r 10 10 10 10 x 3 3 cos β = = = 10 r 10 10 sin ( α + β ) = sin α cos β + cos α Sin β 1 3 1 1 = 2. 10 + 2. 10 2 10 2 10 3 1 4 1 2 = 20 + 20 = 20 = .2 5 = 5 20 20 20 5 5 Jawabannya adalah A www.belajar-matematika.com 8
  • 9.
    11. Diketahui segitigaMAB dengan AB = 300 cm, sudut MAB = 600 dan sudut ABM = 750. maka AM = … cm. A.150 ( 1 + 3 ) C. 150 ( 3 + 3 ) E. 150 ( 3 + 6 ) B. 150 ( 2 + 3 ) D. 150 ( 2 + 6 ) Jawab: M 45 0 600 750 A 300 cm B ∠M = 180 0 - (60 0 +75 0 ) = 45 0 Aturan sinus: AM AB MB 0 = 0 = sin 75 sin 45 sin 60 0 AM AB AB 300 0 = AM = . Sin 75 0 = . Sin 75 0 sin 75 sin 45 0 sin 45 0 1 2 2 sin 75 0 = sin (45 0 + 30 0 ) = sin 45 0 cos 30 0 + cos 45 0 sin 30 0 1 1 1 1 = 2 . 3 + 2 . 2 2 2 2 = 300 300 1 1 1 AM = . Sin 75 0 = . 2( 3+ ) 1 1 2 2 2 2 2 2 2 1 1 = 300 . ( 3 + ) = 150. ( 3 +1) 2 2 Jawabannya adalah A www.belajar-matematika.com 9
  • 10.
    Tahun 2009 12. Himpunanpenyelesaian persamaan sin2 2x – 2 sin x cos x – 2 = 0, untuk 0 ≤ x ≤ 360 adalah …. A. { 45,135 } C. { 45,225 } E. { 135,315 } B. { 135,180 } D. { 135,225 } Jawab: sin2 2x – 2 sin x cos x – 2 = 0 (sin 2x- 2) (sin 2x + 1) = 0 sin 2x- 2 = 0 atau sin 2x + 1 = 0 sin 2x = 2 tidak ada sin 2x = -1 sin 2x = sin 270 0 2x = 270 0 + k . 360 0 x = 135 0 + k . 180 0 untuk k = 0 x = 135 0 k=1 x = 315 0 Jadi himpunan penyelesaiannya { 135,315 } Jawabannya adalah E 3 5 13. Dalam suatu segitiga ABC diketahui cos A = dan cos B = . Nilai sin C = …. 5 13 56 16 56 A. C. − E. − 65 65 65 33 33 B. D. − 65 65 Jawab: Sin C = sin (180 0 -( A + B )) = sin ( A + B ) = sin A cos B + cos A sin B sin 2 A + cos 2 A = 1 sin 2 A = 1 - cos 2 A www.belajar-matematika.com 10
  • 11.
    3 9 16 = 1 - ( )2 = 1 - = 5 25 25 16 4 Sin A = = 25 5 sin 2 B + cos 2 B = 1 sin 2 B = 1 - cos 2 B 5 2 25 144 =1- ( ) =1- = 13 169 169 144 12 Sin B = = 169 13 Sin C = sin A cos B + cos A sin B 4 5 3 12 20 + 36 56 = . + . = = 5 13 5 13 65 65 Jawabannya adalah A 1 14. Diketahui sin α = 13 , α sudut lancip. Nilai dari cos 2 α = …. 5 1 A. – 1 C. − E. 1 5 1 B. – ½ D. − 25 Jawab: cos 2 α = cos 2 α - sin 2 α = 1 - 2 sin 2 α 1 = 1–2 ( 13 ) 2 5 13 25 − 26 1 =1–2. = =- 25 25 25 Jawabannya adalah D www.belajar-matematika.com 11
  • 12.
    Tahun 2010 15. Himpunanpenyelesaian persamaan 2cos2 x – 3 cos x + 1 = 0 untuk 0 < x < 2π adalah …. π 5π  π 2π   2π 4π  A.  ,  C.  ,  E.  ,  6 6  3 3   3 3  π 11π  π 5π  B.  ,  D.  ,  6 6  3 3  Jawab: 2cos2 x – 3 cos x + 1 = 0 ; misal cos x = y 2 y2 - 3 y + 1 = 0 (2y -1) (y -1) = 0 2y-1 = 0 1 1 y= cos x = 2 2 π 5π x = 60 0 ( ) dan 300 0 ( ) 3 3 y-1 = 0 y=1 cos x = 1 x = 00 dan 360 0 (2 π ) tidak memenuhi 0 < x < 2π π 5π  Himpunan penyelesaiannya adalah  ,  3 3  Jawabannya adalah D sin(60 − α ) 0 + sin(60 + α ) 0 16. Hasil dari = .… cos(30 + α ) 0 + cos(30 − α ) 0 1 A. - 3 C. 3 E. 3 3 1 B. - 3 D. 1 3 www.belajar-matematika.com 12
  • 13.
    Jawab: 2 sin A cos B = sin (A+B) + sin (A-B) 2 cos A cos B= cos (A+B) + cos (A-B) sin(60 − α ) 0 + sin(60 + α ) 0 sin(60 + α ) 0 + sin(60 − α ) 0 = cos(30 + α ) 0 + cos(30 − α ) 0 cos(30 + α ) 0 + cos(30 − α ) 0 2 sin 60 0 cos α 0 sin 60 0 = = 2 cos 30 0 cos α 0 cos 30 0 1 3 = 2 =1 1 3 2 Jawabannya adalah D π 1 17. Diketahui (A+B) = dan sin A sin B = . Nilai dari cos (A – B) = …. 3 4 1 A. –1 C. E. 1 2 1 3 B. - D. 2 4 Jawab: 1 -2sin A sin B = cos (A+B) – cos(A-B) sin A sin B = - { cos (A+B) – cos(A-B)} 2 1 1 - { cos (A+B) – cos(A-B)} = 2 4 1 π 1 - { cos ( ) – cos(A-B)} = 2 3 4 1 1 1 - { – cos(A-B)} = 2 2 4 1 2 1 – cos(A-B) = - =- 2 4 2 1 1 + = cos(A-B) 2 2 cos(A-B) = 1 Jawabannya adalah E www.belajar-matematika.com 13