нбб

1. БАРАА МАТЕРИАЛЫН
БҮРТГЭЛ
НББ-ийн III түвшний оюутнуудад зориулав.

2. АГУУЛГА
• Бараа материалын өртөг тооцох тусгай аргууд
• Бараа материалын үлдэгдэл тооцох аргууд
• Алдагдалтай худалдан авалтын гэрээний бүртгэл.

3. БАРАА МАТЕРИАЛЫН ӨРТӨГ ТООЦОХ ТУСГАЙ
АРГУУД
САЭЗ аргын тооцооллыг хялбарчилах үүднээс САЭЗ суурь
давхрагын болон усталтын төсөөлөл дээр тулгуурлан дараах
2 арга гарч ирсэн.
1. САЭЗ - нэгтгэлийн буюу багцалсан тодорхой барааны
арга
2. САЭЗ – мөнгөний үнэ цэнийн арга

4. САЭЗ суурь давхрага гэдэг нь жил бүрийн худалдан
авалтын тоо борлуулсан нэгжээс давж байгаа үед илүү
үлдсэн нэгж юм.
Энэ нь бараа материалын эцсийн үлдэгдлийг
бүрдүүлдэг.

5. САЭЗ усталт гэдэг нь тухайн жилийн худалдан авалт
борлуулсан нэгжээсээ бага байгаа тохиолдолд өмнөх суурь
давхрага дахь бараанаас борлуулахыг хэлнэ.

6. САЭЗ - Нэгтгэлийн буюу багцалсан
тодорхой барааны арга
САЭЗ усталтын хүндрэлтэй асуудлыг хөнгөвчлөх
болон бүртгэлийг хялбарчлах үүднээс бараа материалыг
бүлэглэн нэгтгэдэг.
Нэг бүрийн өртөг нь харцангуй бага, нэг нь нөгөөгөө
орлох боломжтой, ижил төрлийн бараа материалыг нэг бүлэг
болгон бүртгэхийг нэгтгэл буюу багц гэдэг.

7. САЭЗ - Нэгтгэлийн буюу багцалсан тодорхой
барааны арга
Энэ аргыг бараа материалын цаг үеийн системийн үед
хэрэглэх ба дараах зүйлсийг тооцоолох шаардлагатай.
1. Хэдэн төрлийн материалыг нэг бүлэг болгох
2. Бараа материалын эхний үлдэгдэл ба нэгжийн дундаж өртөг
3. Тайлант хугацааны нийт худалдан авалт ба нэгжийн дундаж
өртөг
4. Бараа материалын өсөлт бууралтын хэмжээ

8. ЖИШЭЭ НЬ
Үкомпани үйлдвэрлэлдээ 2 төрлийн түүхий эд материал
ашигладаг тэдгээрийг нэг багц болгон бүртгэдэг.
Эцсийн үлдэгдэл болон ашигласан материалын өртөг тооц
Үзүүлэлт Төрөл Тоо хэмжээ Нэгжийн өртөг
Худалдан авсан Ашигласан
Эхний үлдэгдэл А түүхий эд 30 1000
Б түүхий эд 45 1500
Худалдан авалт А түүхий эд 100 110 1100
Б түүхий эд 180 195 1400

9. САЭЗ-Мөнгөний үнэ цэнийн арга
САЭЗ-Мөнгөний үнэ цэнийн аргыг ашиглаж байгаа тохиолдолд
бараа материалын хэд хэдэн багцыг нэг багц болгон үзэх шаардлагатай.
Ингэснээр суурь давхрагын устгалтаас хамгаалагддаг байна.
САЭЗ-Мөнгөний үнэ цэнийн аргын гол зорилго нь багц дахь
бараа материалыг дан ганц тоо хэмжээний үзүүлэлтээр нь бус харин
мөнгөн нэгжээр илэрхийлэгдсэн үнэ цэнийн үзүүлэлтээр тодорхойлж
хэмжих явдал юм.
Иймд мөнгөний үнэ цэнийн арга нь САЭЗ суурь давхрагын гол
зарчмыг баримталсаар ирсэн.
САЭЗ-Мөнгөний үнэ цэнийн аргын гол хэмжүүр нь мөнгөний үнэ
цэнэ байдаг.

10. САЭЗ-Мөнгөний үнэ цэнийн арга
Энэ аргын үед дараах 4 үе шатаар тооцоолол хийнэ.
1. Бараа материалын эцсийн үлдэгдлийг эхний үлдэгдлийн үнэ
цэнээр илэрхийлэх шаардлагатай.
2. Бараа материалын эцсийн үлдэгдлийг эхний үлдэгдэлтэй
харьцуулах замаар бараа материалын тоо хэмжээний өсөлтийг
тооцоолно.
3. Бараа материалын өсөлтийг тухайн оны үнэ рүү шилжүүлнэ.
4. САЭЗ-Мөнгөний үнэ цэнийн аргаарх бараа материалын эцсийн
үлдэгдлийг тооцно.

11. САЭЗ-Мөнгөний үнэ цэнийн арга
Энэ аргын үед үнийн индексийг хэрхэн сонгох вэ гэдэг
асуудал нэлээд төвөгтэй ба ихэвчлэн хэрэглээний үнийн
индексийг ашигладаг.
Дараах томъёогоор үнийн индексийг тооцоолж байвал
давхар өргөтгөлийн арга гэнэ.
Үнийн индекс =
Бараа материалын эцсийн үлдэгдэл
(тухайн оны үнээр)
Бараа материалын эцсийн үлдэгдэл
(суурь оны үнээр)

12. ЖИШЭЭ НЬ
А компанийн тухайн оны үнээрх бараа материалын
эцсийн үлдэгдэл болон үнийн индексийн талаарх мэдээлэл
доор өгөгдөв.
он тус бүрийн бараа материалын эцсийн үлдэгдлийг САЭЗ
мөнгөний үнэ цэнийн аргаар тооц лекц 2.xlsx
Жил Үнийн индекс Тайлант оны үнээр бараа
материалын үлдэгдэл
2010-12-31 100% 38000
2011-12-31 120% 54000
2012-12-31 132% 66000
2013-12-31 140% 56000

13. БАРАА МАТЕРИАЛЫН ҮЛДЭГДЭЛ ТООЦОХ
АРГУУД
Энэ сэдвийн хүрээнд САЭЗ жижиглжнгийн үнийн аргыг
авч үзнэ. САЭЗ арга нь сүүлчийн худалдан авалтаас эхэлж
зарлагдах учраас бараа материалын эхний үлдэгдэл болон эхний
худалдан авалтуудаас бүрдэнэ.
Өртөг жижиглэн үнийн харьцааг тооцохдоо эхний
үлдэгдлийн дүнг оруулахгүй.
Энэ аргаар бараа материалын үлдэгдлийг тооцохдоо
Үнэ тогтвортой үед
Үнэ хэлбэлзэлтэй үед өөр өөр тооцоолно.

14. БАРАА МАТЕРИАЛЫН ҮЛДЭГДЭЛ ТООЦОХ
АРГУУД
Энэ аргаар бараа материалын үлдэгдлийг тооцохдоо
Үнэ тогтвортой үед
Үнэ хэлбэлзэлтэй үед өөр өөр тооцоолно.

15. ЖИШЭЭ НЬ
А компанийн бараа материалын талаарх мэдээлэл өгөгджээ.
Хийх зүйл: 1. Үнэ тогтвортой үед бараа материалыг эцсийн үлдэгдлийг тооц
2. Үнийн түвшин 100%-125% болж өссөн гэж үзээд бараа материалыг эцсийн
үлдэгдлийг тооцлекц 2ө.xlsx
Өртөг Жижиглэн
Бараа материал 200,000 250,000
Цэвэр худалдан авалт 1,487,500 1,875,000
Үнийн өсөлт 175,000
Үнийн өсөлтийн бууралт 50,000
Үнийн бууралт 160,000
Үнийн бууралтын өсөлт 19,375
Борлуулалт 1,780,000
Борлуулалтын буцаалт 20,000
Борлуулалтын хөнгөлөлт 35,000
Борлуулалтын үнийн бууралт 14,000

16. АЛДАГДАЛТАЙ ХУДАЛДАН АВАЛТЫН
ГЭРЭЭНИЙ БҮРТГЭЛ
Бэлтгэн нийлүүлэгч талтай гэрээг тодорхой хугацааны
өмнө гэрээ байгуулж болно. Гэрээг хийсэн үед ямар нэгэн
бүртгэлийн бичилт хийхгүй.
Харин худалдан авалтын гэрээний үнэ санхүүгийн
тайлангийн өдрөөр зах зээлийн үнээс өндөр бөгөөд худалдан
авалт хийх өдөр алдагдал хүлээх магадлалтай бол уг
алдагдлыг зах зээлийн үнийн бууралт гэж тайлант хугацаанд
нь хүлээн зөвшөөрнө.
Дт Худалдан авалтын гэрээний алдагдал хххх
Кт Худалдан авалтын гэрээний тооцсон өглөг хххх

17. Гэрээний үнээр барааг худалдан авч үнийг шилжүүлсэн үед
Дт Бараа материал - ххххх
Дт Худалдан авалтын гэрээний тооцсон өглөг - хххх
Кт Мөнгө -ххххх
Худалдан авалтын өдөр 2 тал гэрээний үнийг бууруулахаар
тохиролцсон бол бууруулсан дүнгээр дараах бичилт хийнэ.
Дт Худалдан авалтын гэрээний тооцсон өглөг - хххх
Кт Худалдан авалтын гэрээний алдагдлын нөхөлт - хххх