Download to read offline
More Related Content
лекц 6
- 1. Улаанбаатар Их Сургууль Бизнесменежментийн тэнхим Хичээлийн нэр: Дунд шатны НББ Лекц 6 . Биет бус хөрөнгө Хичээлийн кредит: 3 кредит Хичээлийн индекс: ВА366 Судлах анги: НББ-3 анги
- 2. Тусгайлан тодорхойлох боломжгүйбиет бус хөрөнгө буюу хаяас: Хаяас бол санхүүгийн тайланд тусгагдах хамгийн нарийн төвөгтэй бөгөөд маргаантай биет бус хөрөнгө юм. Хаяасыг бизнесийн байгууллагын цэвэр хөрөнгийн зах зээлийн үнээсилүү үнэлгээг уг байгууллагад өгдөг бүртгэгдээгүй хөрөнгө гэж үздэг. Хаяас нь ААН, байгууллагын үнэ цэнэ ба ашиг олох чадварт хувь нэмрээ оруулах олон тооны хүчин зүйлс болон бусдаас давуу талтай болгож буй нөхцөл байдлаас бүрддэг.
- 3. 1. Өндөр урчадвартай удирдлагын баг 2. Борлуулалтын сайн зохион байгуулалт, үр ашигтай сурталчилгаа 3. Нууц технологи буюу технологийн томъѐолол 4. Хөдөлмөрийн таатай харилцаа, ажилтны давтан сургалтын өргөн хөтөлбөр 5. Зах зээлийн үнэлэмж 6.Олон нийтийн дундах нэр хүнд 7.Ажилтнуудын далд ур чадвар, авъяас нөөцийн илрүүлэлт 8. Газар зүйн байршил 9. Өрсөлдөгчийн бүтэлгүй үйл ажиллагаа зэрэг нь байгууллагын давуу тал юм.
- 4. Хаяас нь тасралтгүйажиллах зарчмын үнэлгээ юм. Байгууллага анх үүсгэн байгуулагдсанаас хойш өнөөг хүртэл хугацаанд нийгмийн , зах зээлийн хэрхэн үнэлэгдэж байгааг харуулж байдаг Хаяасын үнэлгээнд хамгийн их хэрэглэгддэг 2 арга байна 1. Мастер үнэлгээний арга: худалдан авсан бизнесийн тодорхойлогдох цэвэр хөрөнгийн зах зээлийн үнийг өмчлөлдөө оруулж байгаа бизнесийн худалдан авалтын өртөгтэй харьцуулж, зөрүүгээр нь хаяасын үнэ цэнийг тогтоодог. Иймс хаяасыг зарим үед нөхөөс буюу цоорхой бөглөгч данс гэж нэрлэдэг. Мастер үнэлгээ нь эерэг хаяас, сөрөг хаяас гэсэн 2 хэлбэртэй.
- 5. Жишээ нь: Монголгазар ХК 2010.09.30-нд Хайтан ХК-г худалдан авахын тулд 300000000 төгрөг төлсөн бөгөөд Хайтан ХК-ний хөрөнгийн өртөг болон зах зээлийн үнэ дараах байдалтай байна. Мөнгө..........12500000 Авлага...........48150000 Бараа материал.....62750000 Үндсэн хөрөнгө......215500000 Богино хугацаат өр....18500000 Урт хугацаат өр.........36400000
- 6. Нийт хөрөнгийн захзээлийн үнэ = 12500000 + 48150000 + 62750000+215500000=338900000 Нийт өглөгийн зах зээлийн үнэ = 18500000 + 36400000 ═ 54900000 Тодорхойлогдох цэвэр хөрөнгийн зах зээлийн үнэ = 338900000-54900000═284000000 Худалдан авалтын өртөг═төлсөн мөнгө+холбогдох зардал ═300000000 Хаяас═ХАӨ-ТЦХЗЗҮ©═300000000-284000000 ═ 16000000 Журналд: Хөрөнгө оруулалт................300000000 Мөнгөн хөрөнгө...................................300000000
- 7. Санхүүгийн нэгтгэсэн тайлангаргах үед: Мөнгөн хөрөнгө ................12500000 Авлага...............................48150000 Бараа................................62750000 Үндсэн хөрөнгө...............215500000 Хаяас................................16000000 / Санхүүгийн тайланд эргэлтийн бус биет бус хөрөнгө гэж тэмдэглэнэ/ Богино өр............................................18500000 Урт өр..................................................36400000 Хөрөнгө оруулалт................................300000000 2. Илүүдэл ашгийн арга: Тухайн бизнесийн цэвэр хөрөнгийн зах зээлийн үнээс гадна тухайн бизнесийн ирээдүйн өгөөжийг авч үздэг арга юм.
- 8. Нэр томьѐо Fixed assets...............................үндсэнхөрөнгө Land...........................................газар Equipment..................................тоног төхөөрөмж Original cost...............................анхны өртөг Accumulated deprecation..........хуримтлагдсан элэгдэл Market value...............................зах зээлийн үнэ Gain of exchange.......................солилцооны олз Loss of exchange.......................солилцооны гарз deprecation expense..................элэгдлийн зардал Salvage value.............................үлдэх өртөг Straight-line method...................шулуун шугамын арга Activity method................үйл ажиллагааны арга БННА Sum-of the years- digits..................нийлбэрийн арга Declaning balance method..............үлдэгдэл бууруулах арга