Downloaded 24 times
อริยสัจ 4
- 1.
- 2. อริย สัจ 4 อริยสัจ (บาลี: ariyasacca) หรือจตุร าริย สัจ หรืออริย สัจ 4 เป็นหลักคำาสอนหนึ่งของพระโคตม พุทธเจ้า แปลว่า ความจริงอันประเสริฐ ความจริง ของพระอริยะ หรือความ จริงที่ทำาให้ผเข้าถึงกลายเป็นอริยะ มีอยู่สี่ประการ 1. ทุก ข์ คือ สภาพที่ทนได้ยาก ภาวะที่ทนอยู่ใน ู้ คือ สภาพเดิมไม่ได้ สภาพทีบีบคั้น ได้แก่ ชาติ (การเกิด) ชรา (การแก่ ่ การเก่า) มรณะ (การตาย การสลายไป การสูญสิ้น) การประสบกับสิ่ง อันไม่เป็นทีรัก ่
- 3. อริย สัจ 4 2.ทุก ขสมุท ย คือ สาเหตุที่ทำาให้เกิดทุกข์ ได้แก่ ั ตัณหา 3 คือ กามตัณหา-ความทะยานอยากในกาม ความอยากได้ทางกามารมณ์, ภวตัณหา-ความ ทะยานอยากในภพ ความอยากเป็นโน่นเป็นนี่ ความอยากทีประกอบด้วยภวทิฏฐิหรือสัสสตทิฏฐิ ่ และ วิภวตัณหา-ความทะยานอยากในความ ปราศจากภพ ความอยากไม่เป็นโน่นเป็นนี่ ความ อยากทีประกอบด้วยวิภวทิฏฐิหรืออุจเฉททิฏฐิ ่ 3. ทุก ขนิโ รธ คือ ความดับทุกข์ ได้แก่ ดับสาเหตุ ทีทำาให้เกิดทุกข์ กล่าวคือ ดับตัณหาทัง 3 ได้อย่าง ่ ้ สิ้นเชิง
- 4. อริย สัจ 4 4.ทุก ขนิโ รธคามิน ีป ฏิป ทา คือ แนวปฏิบัติที่นำา ไปสู่หรือนำาไปถึงความดับทุกข์ ได้แก่ มรรคอัน มี องค์ประกอบอยู่แปดประการ คือ 1. สัมมาทิฏฐิ-ความเห็นชอบ 2. สัมมาสังกัปปะ-ความดำาริชอบ 3. สัมมาวาจา-เจรจาชอบ 4. สัมมากัมมันตะ-ทำาการงานชอบ 5. สัมมาอาชีวะ-เลียงชีพชอบ ้ 6. สัมมาวายามะ-พยายามชอบ 7. สัมมาสติ-ระลึกชอบ และ 8. สัมมาสมาธิ-ตังใจชอบ ซึ่งรวมเรียกอีกชื่อหนึ่งได้ ้
- 5. กิจ ในอริย สัจ4 กิจในอริยสัจ คือสิ่งที่ตองทำำต่ออริยสัจ 4 แต่ละข้อ ้ ได้แก่ ปริญ ญำ - ทุกข์ ควรกำำหนดรู้ คือกำรทำำควำม เข้ำใจปัญหำหรือสภำวะที่เป็นทุกข์อย่ำงตรงไปตรง มำตำมควำมเป็นจริง เป็นกำรเผชิญหน้ำกับปัญหำ ปหำนะ - สมุทัย ควรละ คือกำรกำำจัดสำเหตุที่ ทำำให้เกิดทุกข์ เป็นกำรแก้ปัญหำที่เหตุต้นตอ สัจ ฉิก ิร ิย ำ - นิโรธ ควรทำำให้แจ้ง คือกำรเข้ำถึง ภำวะดับทุกข์ หมำยถึงภำวะทีไร้ปัญหำซึ่งเป็นจุดมุ่ง ่ หมำย ภำวนำ - มรรค ควรเจริญ คือกำรฝึกอบรมปฏิบัติ
- 6. กิจ ใน อริย สัจ4 กิจ ทั้ง สีน ี้จ ะต้อ งปฏิบ ัต ิใ ห้ต รงกับ ่ มรรคแต่ล ะข้อ ให้ถ ูก ต้อ ง กำรรู้จ ัก กิจ ในอริย สัจ นี้เ รีย กว่ำ กิจ ญำณ กิจ ญำณ เป็น ส่ว นหนึ่ง ของญำณ 3 หรือ ญำณทัส สนะ (สัจ ญำณ, กิจ ญำณ, กตญำณ) ซึง หมำยถึง กำรหยัง รู้ค รบ ่ ่ สำมรอบ ญำณทั้ง สำมเมือ เข้ำ คู่ก ับ กิจ ่ ในอริย สัจ ทั้ง สี่จ ึง ได้เ ป็น ญำณทัส นะมี
- 7. กิจ ในอริย สัจ4 กตญำณ หยังรู้ว่ำได้ทำำกิจที่ควร ่ ทำำได้เสร็จสิ้นแล้ว 1. ทุกข์ได้กำำหนดรู้แล้ว 2. เหตุแห่งทุกข์ได้ละแล้ว 3. ควำมดับทุกข์ได้ประจักษ์แจ้งแล้ว 4. ทำงแห่งควำมดับทุกข์ได้ปฏิบัติแล้ว
- 8. กิจ ในอริย สัจ4 สัจ ญำณ หยั่งรู้ควำมจริงสี่ประกำร ว่ำ 1. นี่คือทุกข์ 2. นี่คือเหตุแห่งทุกข์ 3. นี่คือควำมดับทุกข์ 4. นี่คือทำงแห่งควำมดับทุกข์
- 9. กิจ ในอริย สัจ4 กิจ ญาณ หยั่งรู้หน้าที่ต่ออริยสัจว่า 1. ทุกข์ควรรู้ 2. เหตุแห่งทุกข์ควรละ 3. ความดับทุกข์ควรทำาให้ประจักษ์ แจ้ง 4. ทางแห่งความดับทุกข์ควร ฝึกหัดให้เจริญขึ้น
- 10.
- 11. มรรค มรรค (ภาษาสันสกฤต : มรฺค;ภาษา บาลี : มคฺค) คือ หนทางถึงความดับ ทุกข์ เป็นส่วนหนึ่งของอริยสัจ (เรียก ว่า มัคคสัจจ์ หรือ ทุกขนิโรธคามินี ปฏิปทาอริยสัจ) และนับเป็นหลักธรรม สำาคัญอย่างหนึงในพระพุทธศาสนา ่ ประกอบด้วยหนทาง 8 ประการด้วย กัน เรียกว่า "มรรคมีองค์แปด" หรือ
- 12. มรรค สัม มาทิฏ ฐิคือ ปัญญาเห็นชอบ หมาย ถึงเห็นถูกตามความเป็นจริงด้วยปัญญา สัม มาสัง กัป ปะ คือ ดำาริชอบ หมายถึง การใช้สมองความคิดพิจารณาแต่ใน ทางกุศลหรือความดีงาม สัม มาวาจา คือ เจรจาชอบ หมายถึง การพูดสนทนา แต่ในสิ่งที่สร้างสรรค์ดี งาม สัม มากัม มัน ตะ คือ การประพฤติดีงาม
- 13. มรรค สัม มาอาชีว ะคือ การทำามาหากิน อย่างสุจริตชน สัม มาวายามะ คือ ความอุตสาหะ พยายาม ประกอบความเพียรใน การกุศลกรรม สัม มาสติ คือ การไม่ปล่อยให้เกิด ความพลั้งเผลอ จิตเลื่อนลอย ดำารง อยูด้วยความรู้ตัวอยู่เป็นปกติ ่ สัม มาสมาธิ คือ การฝึกจิตให้ตั้ง
- 14. มรรค อริยมรรคมีองค์แปด เป็นปฏิปทางสายกลาง คือทางทีนำาไปสู่การพ้นทุกข์ ที่พระพุทธองค์ได้ ่ ทรงตรัสรู้แล้วด้วยปัญญาอันยิ่ง ทำาญาณให้ เกิด ย่อมเป็นไปเพื่อความสงบเพื่อความรู้ยิ่ง เพื่อความตรัสรู้ เพื่อนิพพาน มรรคมีองค์แปด สามารถจัดเป็นหมวดหมู่ได้ เป็น ศีล สมาธิ ปัญญา ข้อ1-2 เป็น ปัญญา (สัมมาทิฏฐิ สัมมา สังกัปปะ) ข้อ3-4-5 เป็น ศีล (สัมมาวาจา สัมมากัม มันตะ สัมมาอาชีวะ)