SlideShare a Scribd company logo
“เชื่่�อมไทย เชื่่�อมโลก”
ในเรื่่�อง “ความสุุจรื่ิตทางวิชาการื่”
เครื่่�องมืือห้้าชุุดเพื่่�อใชุ้ขัับเคลื่ื�อนโครื่งการื่สรื่้างบัณฑิิต
ให้้มืีความืสุจรื่ิตทางวิชุาการื่ในมืห้าวิทยาลื่ัย
ศ.นพ.วัันชััย วััฒนศัพท์์, สุุจิินันท์์ หรสุิท์ธิ์ิ�, ผศ.ดร.ชััยณรงค์์ เหลืืองวัิลืัย
ISBN : 978-616-598-394-5
DeliberativeDemocracy
ปรื่ะชุาธิิปไตยแห้่งการื่สานเสวนาห้าทางออก
ความสุุจรื่ิตทางวิชาการื่
Non Violent Communication
สุุนทรื่ียปรื่ัศนีย์
เกณฑ์์เกียรติิยศ
Facilitateddiscussionอารยะสนทนา
Restorativejustice
ความยุุติิธรรมสมานฉัันท์์
ทักษะที�ไม่ใช่เทคนิค
AcademicHonesty/Integrity
Non-TechnicalSkills :situationalawareness
Honor Code
AppreciativeInquiry
การโต้้เถีียง
Public Deliberation
การสื่่�อสื่ารอย่่างสื่ร้างสื่รรค์์
Debate
ประชาเสวนาหาทางออก
การสานเสวนาสุนทรียสนทนา
Dialogue
Connect Thailand, Connect the World in The “Academic Honesty”
With Five Tools to Drive The Universities to Build The Smart Graduates With Integrity
“เชื่่�อมไทย เชื่่�อมโลก” ในเรื่่�อง “ความสุุจริิตทางวิิชาการ”
เครื่่�องมืือห้้าชุุดเพื่่�อใช้้ขัับเคลื่่�อนโครงการสร้้างบััณฑิิตให้้มีีความสุุจริิตทางวิิชาการ
ในมหาวิิทยาลััย
Connect Thailand, Connect the World in The “Academic Honesty”
With Five Tools to Drive The Universities to Build The Smart Graduates
With Integrity
ISBN : 978-616-598-394-5
ผู้้�เขีียน : ศ.นพ.วัันชััย วััฒนศััพท์์, สุุจิินัันท์์ หรสิิทธิ์์�, ผศ.ดร.ชััยณรงค์์ เหลืืองวิิลััย
ตรวจพิิสููจน์์อัักษร : นางสาวจุุฑามาศ อนุุสุุริิยา
จััดพิิมพ์์และจััดหน้้าเพื่่�อเผยแพร่่ : นางสาวจุุฑามาศ อนุุสุุริิยา
		นางสาวณััฎฐาภรณ์์ อนุุสุุริิยา
พิิมพ์์ครั้้�งที่่� 1 : 300 เล่่ม
ราคา 250 บาท
โรงเรีียนพััฒนาผู้้�นำำ�และสร้้างสัันติิธรรมรัักสคููลได้้รัับอนุุญาตจากกระทรวงศึึกษาธิิการ
ให้้จััดตั้้�งและใช้้หลัักสููตรของโรงเรีียน ซึ่่�งได้้รัับการอนุุมััติิจากกรมวิิชาการกระทรวง
ศึึกษาธิิการตั้้�งแต่่เริ่่�มจััดตั้้�งมีีนโยบายเผยแพร่่ความรู้้�ด้้านการแก้้ปััญหาความขััดแย้้ง การ
เจรจาไกล่่เกลี่่�ย การมีีส่่วนร่่วม รวมถึึงทัักษะที่่�เกี่่�ยวข้้องทั้้�งหลาย โรงเรีียนพััฒนาผู้้�นำำ�
และสร้้างสัันติิธรรมรัักสคููล RUC School of Leadershift and Just Peace Devel-
opment 99/2 ถนนมิิตรภาพ ตำำ�บลในเมืือง อำำ�เภอเมืือง จัังหวััดขอนแก่่น 40000
โทร 043-242611 www.rucschool.com
พิิมพ์์ที่่� : 	หจก.โรงพิิมพ์์คลัังนานาวิิทยา
232/199 หมู่่� 6 ซอยศรีีจัันทร์์ 39 ตำำ�บลในเมืือง อำำ�เภอเมืือง จัังหวััดขอนแก่่น
40000 โทรศััพท์์ 043-466444 โทรสาร 043-466863
E-mail: klungpress@hotmail.com www.klungnana.com
“เชื่่�อมไทย เชื่่�อมโลก”
เครื่่�องมืือขัับเคลื่่�อนโครงการสร้้างบััณฑิิตให้้มีีความสุุจริิตทางวิิชาการในมหาวิิทยาลััย
i
สารผู้้�อำำ�นวยการแผนงานวิิจััย
หนัังสืือเรื่่�อง เครื่่�องมืือการขัับเคลื่่�อนนโยบายความสุุจริิตทาง
วิิชาการอย่่างสมานฉัันท์์และมีีธรรมภิิบาล นัับว่่าเป็็นความตั้้�งใจย่่างยิ่่�งของ
ศาสตราจารย์์ นายแพทย์์วัันชััย วััฒนศััพท์์ ท่่านที่่�ปรึึกษาแผนงานวิิจััยเรื่่�อง
“การเข้้าร่่วมเครืือข่่ายการวิิจััยเพื่่�อประเมิินระดัับความสุุจริิตทางวิิชาการ
(Academic Integrity) ระดัับนานาชาติิ (ICAI-McCabe Survey)” ซึ่่�งได้้รัับ
ทุุนสนัับสนุุนการวิิจััยจาก สำำ�นัักงานการวิิจััยแห่่งชาติิ (วช.) ประจำำ�ปีีงบ
ประมาณ 2565 ที่่�มุ่่�งจะนำำ�เสนอถึึงความพยายามในการสัังเคราะห์์ผลการ
วิิจััยของโครงการดัังกล่่าว เพื่่�อถ่่ายทอดออกมาเป็็นเนื้้�อหาสาระในบทต่่างๆ
ของหนัังสืือเล่่มนี้้� โดยเฉพาะอย่่างยิ่่�ง ความพยายามที่่�จะนำำ�เอาแนวคิิด
ทางด้้าน “ความยุุติิธรรมเชิิงสมานฉัันท์์” (Restorative Justice) มาใช้้เป็็น
กรอบแนวคิิดหลัักในการนำำ�เสนอเนื้้�อหา โดยต้้องการจะชี้้�ให้้เห็็นถึึงประสิิทธิิผล
ของการใช้้แนวคิิดในการสร้้างกระบวนการในการส่่งเสริิมความสุุจริิตทาง
วิิชาการให้้กัับนัักศึึกษาในมหาวิิทยาลััยในประเทศไทย
คงปฏิิเสธไม่่ได้้ว่่า พาราไดม์์การพััฒนานัักศึึกษาของมหาวิิทยาลััยใน
ประเทศไทยที่่�วางอยู่่�บนแนวคิิด “ความยุุติิธรรมกระแสหลััก” (Retributive
Justice) ที่่�เน้้นการตรวจจัับและลงโทษนัักศึึกษาที่่�กระทำำ�ความผิิดเป็็นหลััก
โดยไม่่เปิิดโอกาสให้้นัักศึึกษาที่่�กระทำำ�ความผิิดได้้เกิิดความรู้้�สึึกสำำ�นึึกในผล
ของการกระทำำ�ของตนเอง ซึ่่�งในระยะยาวแล้้วการดำำ�เนิินงานดัังกล่่าว ไม่่อาจ
จะช่่วยให้้สามารถแก้้ปััญหาการมีีพฤติิกรรมที่่�ไม่่สุุจริิตทางวิิชาการของ
นัักศึึกษาได้้ เป็็นเพีียงการป้้องปรามไม่่ให้้นัักศึึกษากระทำำ�ความผิิดเท่่านั้้�น
ซึ่่�งจะพบว่่า การดำำ�เนิินงานลัักษณะดัังกล่่าวนี้้� ไม่่สามารถป้้องกัันให้้นัักศึึกษา
กระทำำ�ความผิิดซ้ำำ��ได้้แต่่อย่่างใด นัักศึึกษายัังคงเชื่่�อว่่า สามารถกระทำำ�ความ
สารผู้้�อำนวยการแผนงานวิิจััย
ii
ผิิดได้้อีีกเมื่่�อไหร่่ก็็ได้้ถ้้าหากไม่่ถููกตรวจจัับได้้ ซึ่่�งนัับว่่าเป็็นแนวทางในการ
แก้้ไขปััญหาที่่�ไม่่มีีประสิิทธิิผลมากเท่่าใดนััก
ขณะที่่� พาราไดม์์ของการพััฒนานัักศึึกษาตามแนวคิิดความยุุติิธรรม
เชิิงสมานฉัันท์์ จะมุ่่�งเน้้นถึึงเรื่่�องของการเปิิดโอกาสให้้นัักศึึกษาผู้้�กระทำำ�ความ
ผิิดได้้มีีโอกาสได้้ปรึึกษาหารืือกัับอาจารย์์และผู้้�แทนของมหาวิิทยาลััยในการ
แสวงหาทางออกร่่วมกัันก่่อนที่่�จะมีีการลงโทษ ซึ่่�งจะเกิิดจากข้้อตกลงร่่วมกััน
ของทั้้�งฝ่่ายนัักศึึกษา และอาจารย์์ประจำำ�วิิชาที่่�เป็็นเจ้้าของเรื่่�องที่่�นัักศึึกษา
กระทำำ�ความผิิดทางวิิชาการ โดยการดำำ�เนิินงานดัังกล่่าวจะใช้้วิิธีีการที่่�เรีียก
ว่่า “อารยะสนทนา” (Facilitated Discussion) เป็็นเครื่่�องมืือสำำ�คััญ ซึ่่�งการ
ดำำ�เนิินงานในลัักษณะนี้้�จะช่่วยลดการกระทำำ�ความผิิดซ้ำำ��ของนัักศึึกษาได้้ดีี
กว่่า เนื่่�องจากจะช่่วยให้้นัักศึึกษาได้้มีีโอกาสทบทวนตััวเองจนทำำ�ให้้เกิิดความ
ตระหนัักภายในจิิตใจของตนเองถึึงความผิิดที่่�ตนเองได้้กระทำำ� ซึ่่�งในที่่�สุุดแล้้ว
จะช่่วยให้้นัักศึึกษามีีสำำ�นึึกผิิดด้้วยตนเองก่่อนที่่�จะร่่วมกัันตััดสิินใจกัับอาจารย์์
เพื่่�อกำำ�หนดมาตรการลงโทษที่่�เหมาะสมและเป็็นที่่�ยอมรัับของทุุกฝ่่าย และ
ด้้วยสำำ�นึึกดัังกล่่าวนี้้�เองจะช่่วยให้้สามาถลดการกระทำำ�ผิิดลงได้้อย่่างมีี
ประสิิทธิิผล เนื่่�องจากจะช่่วยให้้นัักศึึกษาเกิิดความเกรงกลััว และละอายใจ
ต่่อความประพฤติิของตนเอง จนทำำ�ให้้ไม่่ต้้องการที่่�จะกระทำำ�พฤติิกรรมดััง
กล่่าวนั้้�นอีีกต่่อไป
ในฐานะผู้้�อำำ�นวยการแผนงานวิิจััยนี้้� ใคร่่ขอขอบพระคุุณท่่าน
ศาสตราจารย์์ นายแพทย์์วัันชััย วััฒนศััพท์์ ที่่�ได้้อธิิบายถึึงหลัักการสำำ�คััญ
กลไกการทำำ�งาน และกระบวนการดำำ�เนิินงาน รวมถึึงได้้ยกตััวอย่่าง และ
ข้้อคิิดสำำ�คััญๆ ของการดำำ�เนิินการอารยะสนทนาเอาไว้้อย่่างละเอีียด และ
ชััดเจนในทุุกขั้้�นตอนในหนัังสืือเล่่มนี้้� ซึ่่�งนัับว่่าจะเป็็นประโยน์์อย่่างยิ่่�งสำำ�หรัับ
ผู้้�ที่่�สนใจจะนำำ�เอาแนวคิิดนี้้�ไปประยุุกต์์ใช้้ได้้เป็็นอย่่างดีี และหวัังเป็็นอย่่างยิ่่�ง
“เชื่่�อมไทย เชื่่�อมโลก”
เครื่่�องมืือขัับเคลื่่�อนโครงการสร้้างบััณฑิิตให้้มีีความสุุจริิตทางวิิชาการในมหาวิิทยาลััย
iii
ว่่าหนัังสืือเล่่มนี้้� จะเป็็นคู่่�มืือที่่�เป็็นแผนที่่�นำำ�ทางที่่�สำำ�คััญสำำ�หรัับมหาวิิทยาลััย
ต่่างๆ ในประเทศไทยในการนำำ�ไปปรัับปรุุง และพััฒนาการพััฒนานัักศึึกษา
เพื่่�อสร้้างเสริิมให้้มีีความสุุจริิตทางวิิชาการเพิ่่�มมากขึ้้�นในอนาคตต่่อไป
ขอแสดงความนัับถืือ
รองศาสตราจารย์์ ดร.สถาพร เริิงธรรม
ผู้้�อำำ�นวยการแผนงานวิิจััย
บทนำ
iv
บทนำำ�
หนัังสืือฉบัับนี้้�ได้้จััดทำำ�ขึ้้�น เพื่่�อนำำ�เสนอเครื่่�องมืือของการดำำ�เนิินการ
โครงการ ความสุุจริิตทางวิิชาการ ที่่�ได้้มีีการริิเริ่่�มตั้้�งแต่่ผู้้�เขีียน ศาตราจารย์์
นายแพทย์์วัันชััย วััฒนศััพท์์ เป็็นผู้้�อำำ�นวยการสำำ�นัักสัันติิวิิธีีและธรรมาภิิบาล
สถาบัันพระปกเกล้้า ได้้ดำำ�เนิินการฝึึกอบรมเพื่่�อแก้้ปััญหาความขััดแย้้ง
ในช่่วงปีีพุุทธศัักราช 2544-2550 ได้้มีีโอกาสเชิิญผู้้�เชี่่�ยวชาญจากต่่างประเทศ
มาเป็็นวิิทยากร และคนหนึ่่�งในจำำ�นวนหลายคนนั้้�น คืือ Professor Dr.
Catherine Morris จากประเทศแคนนาดา ได้้ดำำ�เนิินการให้้ความรู้้� และนำำ�
วีีดีีโอของโครงการ Academic Honesty ในการใช้้วิิธีีการ facilitated
discussion หรืืออารยะสนทนา เพื่่�อหาข้้อสรุุป ในรููปแบบของยุุติิธรรม
สมานฉัันท์์ แทนการลงโทษทัันทีี เมื่่�อมีี dishonest หรืือความไม่่สุุจริิตเกิิดขึ้้�น
ในรายงานการทำำ�วิิชาการ จึึงรู้้�สึึกประทัับใจ ในกระบวนการ จนได้้มีีโอกาส
ได้้พบกัับ Emeritus Professor Dr. David Knauft และ Professor Amrit
Bart ในครั้้�งนั้้�น อธิิการบดีี รองศาสตราจารย์์นายแพทย์์ชาญชััย พานทอง
วิิริิยะกุุล ซึ่่�งขณะนั้้�นเป็็นคณบดีี คณะแพทยศาสตร์์ มหาวิิทยาลััยขอนแก่่น
ได้้สนัับสนุุนการจััดสััมมนาเชิิงปฏิิบััติิการให้้อาจารย์์ในมหาวิิทยาลััยขอนแก่่น
ได้้เรีียนรู้้� เรื่่�องความสุุจริิตทางวิิชาการ และเมื่่�อ รศ.นพ. ชาญชััย ได้้ขึ้้�นมา
เป็็นอธิิการบดีี ได้้นำำ�นโยบายการสร้้างบััณฑิิตให้้มีีความสุุจริิตทางวิิชาการ
สนัับสนุุนงบประมาณของมหาวิิทยาลััยขอนแก่่นส่่งอาจารย์์จากคณะต่่างๆ
โดยให้้ผู้้�เขีียนนำำ�ทีีมไปดููงานที่่� มหาวิิทยาลััยจอร์์เจีีย จนเกิิดเป็็นความร่่วมมืือ
ระหว่่างมหาวิิทยาลััยที่่�ร่่วมเดิินทางไปดููงานที่่�จอร์์เจีีย นอกจาก ผู้้�บริิหารและ
อาจารย์์มหาวิิทยาลััยขอนแก่่นแล้้ว ก็็มีีอาจารย์์จากมหาวิิทยาลััยเชีียงใหม่่
และมหาวิิทยาลััยสงขลานคริินทร์์ ได้้ร่่วมในขบวนการ ไปดููงานดัังกล่่าวด้้วย
เมื่่�อ รศ.ดร.สถาพร เริิงธรรม ได้้ขอทุุนวิิจััยจากสำำ�นัักวิิจััย กระทรวงอุุดมศึึกษา
“เชื่่�อมไทย เชื่่�อมโลก”
เครื่่�องมืือขัับเคลื่่�อนโครงการสร้้างบััณฑิิตให้้มีีความสุุจริิตทางวิิชาการในมหาวิิทยาลััย
v
และได้้รัับการสนัับสนุุนในการเชื่่�อมมหาวิิทยาลััยในไทย 7 แห่่ง และ
มหาวิิทยาลััยจอร์์เจีีย กัับสถาบััน ICAI (International Center for
Academic Integrity) ในการเก็็บข้้อมููลจากนัักศึึกษา ทีี ได้้รัับมอบหมายให้้
ทำำ�วิิชาการ จากคณะวิิชาต่่างๆ ดัังรายงานการวิิเคราะห์์ จากผลงานการศึึกษา
ตามแบบสอบถาม จำำ�นวนกว่่า 4000 ราย นัับเป็็นงานวิิจััย ที่่�น่่าชื่่�นชม
จึึงเห็็นว่่างานวิิจััยนี้้�ควรดำำ�เนิินการต่่อ โดยเฉพาะพััฒนาความรู้้�ความเข้้าใจ
ให้้กัับครููบาอาจารย์์ พนัักงาน ข้้าราชการ ฝ่่ายส่่งเสริิมหรืือ supporting staff
ที่่�จะได้้ใช้้เครื่่�องมืือที่่�จำำ�เป็็นในการทำำ�ความเข้้าใจ ได้้เรีียนรู้้� รวมถึึงหาข้้อสรุุป
ที่่�เป็็นฉัันทามติิ ตลอดจนเรีียนรู้้�กระบวนการดำำ�เนิินการอารยะสนทนา
Facilitated discussion รวมถึึงเกิิดความเข้้าใจในการใช้้ยุุติิธรรมสมานฉัันท์์
restorative justice เพื่่�อให้้เกิิดความสมบููรณ์์ในการพััฒนาโครงการดัังกล่่าว
ให้้เดิินหน้้าอย่่างอััจฉริิยะต่่อไป
ขอขอบคุุณ สำำ�นัักวิิจััยกระทรวงอุุดมศึึกษาฯ ผู้้�บริิหารมหาวิิทยาลััย
ที่่�ร่่วมมืือกัับ ครูู อาจารย์์ นัักศึึกษา รวมถึึงพนัักงานราชการ ที่่�ดำำ�เนิินการ
ส่่งเสริิมและสนัับสนุุนให้้เกิิดความสำำ�เร็็จในครั้้�งนี้้� ขอขอบคุุณหััวหน้้าโครงการ
หลััก รศ.ดร.สถาพร เริิงธรรม และหััวหน้้าโครงการย่่อย อาจารย์์ สุุจิินัันท์์
หรสิิทธิ์์� ที่่�ประสานและขัับเคลื่่�อนโครงการสู่่�ความสำำ�เร็็จ เชื่่�อว่่าผลงานนี้้�จะ
เป็็นต้้นแบบให้้กัับมหาวิิทยาลััยอื่่�นๆ รวมถึึงมหาวิิทยาลััยในต่่างประเทศ
ที่่�รวมอยู่่�ในสถาบััน ICAI ด้้วย คณะผู้้�วิิจััยคงจะได้้รัับการสนัับสนุุนจาก สำำ�นััก
วิิจััยกระทรวงอุุดมศึึกษา ICAI ที่่�จะเดิินหน้้าต่่อไปในการดำำ�เนิินการอย่่าง
ต่่อเนื่่�องในรอบอีีกหลายปีีที่่�จะก้้าวต่่อไป
ด้้วยความขอบคุุณ
ศาสตราจารย์์นายแพทย์์วัันชััย วััฒนศััพท์์
ที่่�ปรึึกษาโครงการ
สารบััญ
vi
สารบััญ
หน้้า
บทนำ iv
เครื่่�องมืือชุุดที่่� 1 การให้้ความรู้้�การทำำ�หน้้าที่่�ผู้้�อำำ�นวยการ
ประชุุม หรืือ “คุุณฟา” (Facilitator)
ในกระบวนการ “การสานเสวนาหาทางออก”
หรืือ “Deliberation” หรืือ
“อารยะสนทนา”
7
เครื่่�องมืือชุุดที่่� 2 “การสื่่�อสารอย่่างสร้้างสรรค์์”
(Non Violent Communication NVC)
73
เครื่่�องมืือชุุดที่่� 3 “การพััฒนาทัักษะที่่�ไม่่ใช่่เทคนิิค”
(Non-Technical Skills)
89
เครื่่�องมืือชุุดที่่� 4 “สุุนทรีียปรััศนีีย์์” หรืือ
“Appreciative Inquiry”
101
เครื่่�องมืือชุุดที่่� 5 “ความยุุติิธรรมสมานฉัันท์์” หรืือ
“Restorative justice”
แทนเครื่่�องมืือแบบที่่�ใช้้อยู่่�คืือ
จัับผิิดและลงโทษทัันทีี
121
รายงานสามพลัังมหาวิิทยาลััย เรื่่�อง “ความสุุจริิตทางวิิชาการ” 134
ประวััติิผู้้�เขีียน 140
“เชื่่�อมไทย เชื่่�อมโลก”
เครื่่�องมืือขัับเคลื่่�อนโครงการสร้้างบััณฑิิตให้้มีีความสุุจริิตทางวิิชาการในมหาวิิทยาลััย
1
หนัังสืือคู่่�มืือประกอบการดำำ�เนิินงานในโครงการวิิจััย “เชื่่�อมไทย
เชื่่�อมโลก” ที่่�มีีหลัักการสำำ�คััญคืือการ “สร้้างบััณฑิิตอััจฉริิยะที่่�มีีความสุุจริิต
ทางวิิชาการ” B uilding the Smart graduates with Academic Hon-
esty/Integrity นั้้�นจะมีีองค์์ประกอบเครื่่�องมืือ และกระบวนการที่่�ครููบา
อาจารย์์ตลอดจนพนัักงานเจ้้าหน้้าที่่� ที่่�จะต้้องร่่วมกัันเรีียนรู้้�เครื่่�องมืือทั้้�งหลาย
ที่่�จะกล่่าวต่่อไปนี้้� ซึ่่�งจะต้้องผ่่านการอบรมให้้เกิิดความรู้้�ความเข้้าใจเพื่่�อที่่�จะ
ดำำ�เนิินการขัับเคลื่่�อนไปพร้้อมกัับการเก็็บข้้อมููลที่่�มาจากโครงการ “เชื่่�อมไทย
เชื่่�อมโลก” ที่่�ได้้รัับการสนัับสนุุนจากสำำ�นัักวิิจััยของกระทรวงอุุดมศึึกษาฯ
ซึ่่�งนำำ�เสนอในรายงานฉบัับสมบููรณ์์นี้้� เนื่่�องเพราะเป็็นกระบวนการปรัับเปลี่่�ยน
กระบวนทััศน์์ หรืือ paradigm เดิิมที่่�ปฏิิบััติิกัันมาจากการใช้้วิิธีีการเดิิม ๆ
เช่่น “copy and paste” ด้้วยความเข้้าใจว่่าสามารถทำำ�ได้้ โดยแนวคิิดตั้้�งแต่่
เทคโนโลยีีด้้านการสื่่�อสารยัังไม่่เอื้้�อนัักมาเป็็นกระบวนทััศน์์ใหม่่ที่่�มีีกรอบของ
งานที่่�ถืือว่่า อย่่างไรคืือสุุจริิต อย่่างไรคืือไม่่สุุจริิต แม้้ในต่่างประเทศเช่่น
ประเทศออสเตรเลีียยัังมีีบทความในหนัังสืือทำไมมหาวิิทยาลััยจึึงล้้มเหลว
(Why Our Universities Are Failing)
การทุุจริิตทางวิิชาการในต่่างประเทศ1
จะทำำ�อย่่างไร? หากมหาวิิทยาลััยมีีปััญหาเรื่่�องการทุุจริิต หรืือ
การประพฤติิมิิชอบทางวิิชาการ มหาวิิทยาลััยในประเทศออสเตรเลีียเคย
ประสบความยากลำำ�บากที่่�รองอธิิการบดีีต้้องเผชิิญหน้้าปััญหา ตััวอย่่างเช่่น
กรณีีความไม่่สุุจริิตอาจใช้้เวลาหลายเดืือนในการสอบสวนและอาจทำำ�ให้้
มหาวิิทยาลััยต้้องเสีียเงิินหลายหมื่่�นดอลลาร์์ (ออสเตรเลีีย) มีีกรณีีหนึ่่�ง
ศาสตราจารย์์คนหนึ่่�งถููกตั้้�งข้้อหาประพฤติิตััวไม่่เหมาะสมอย่่างร้้ายแรงภาย
1
Geoffrey Maslen & Luke Slattery (1994) Why Our Universities Are Failing
(Crisis In The Clever Country) Australian Print Group, Melbourne.
“เชื่่�อมไทย เชื่่�อมโลก”
เครื่่�องมืือขัับเคลื่่�อนโครงการสร้้างบััณฑิิตให้้มีีความสุุจริิตทางวิิชาการในมหาวิิทยาลััย
2
ใต้้มาตรา 9 ของ Australian Universities Academic Staff (Conditions
of Employment) Award ข้้อกล่่าวหาของเขา นัักวิิชาการต้้องถููกระงัับการ
รัับค่่าจ้้างเต็็มจำำ�นวนในขณะที่่�ปฏิิบััติิตามข้้อกำำ�หนดต่่างๆ ของมหาวิิทยาลััย
ในออสเตรเลีียต่่อเนื่่�อง เกืือบสองเดืือนก่่อนที่่�การสอบสวนอย่่างเป็็นทางการ
จะเริ่่�มขึ้้�น กระบวนการรัับฟัังของคดีีนี้้�ใช้้เวลาสิิบวััน มีีพยานสิิบเก้้าคนเข้้า
ร่่วมการจััดสอบสวนสี่่�สิิบหกครั้้�ง และมีีเอกสารรวมสำำ�เนา 1,100 หน้้า
จากหนัังสืือทำำ�ไมมหาวิิทยาลััยของเราถึึงล้้มเหลว ได้้พููดถึึงปััญหา
การลอกผลงาน (Plagiarism) การปลอมแปลงข้้อมููลงานวิิจััย (Falsification)
และเสกสรรแต่่งขึ้้�นมาใหม่่ (Fabrication) จนนัักหนัังสืือพิิมพ์์และนัักวิิชาการ
ออกมาวิิเคราะห์์ในหนัังสืือดัังกล่่าวพููดถึึงบาปหกประการ (six deadly sins)
ที่่�รวมถึึงไม่่อ้้างผู้้�วิิจััยผลัักดัันที่่�เป็็นผู้้�ทำำ�วิิจััยสำำ�คััญ นอกจากเสีียชื่่�อเสีียง
เสีียเวลาและยัังเสีียเงิินงบประมาณค่่าใช้้จ่่ายสำำ�หรัับการรวบรวมเอกสารถอด
ความเพีียงอย่่างเดีียวคืือ 10,000 ดอลลาร์์ และค่่าใช้้จ่่ายทั้้�งหมดของ
มหาวิิทยาลััยอาจมากกว่่า 50,000 ดอลลาร์์ แม้้ว่่าคดีีจะสิ้้�นสุุดและนัักวิิชาการ
ถููกตััดสิินให้้เลิิกจ้้างก็็ไม่่จำำ�เป็็นต้้องปฏิิบััติิตามคำำ�ตััดสิิน ข้้อกล่่าวหาของ
ศาสตราจารย์์ อีีกสามรายได้้รัับการลดตำำ�แหน่่งเท่่านั้้�น คดีีอื่่�นๆ ในปีี 2534
และ 2535 ซึ่่�งการฟ้้องร้้องดำำ�เนิินคดีีกัับนัักวิิชาการและนัักวิิชาการพบว่่ามีี
ความผิิดร้้ายแรงไม่่มีีใครตกงาน เพราะสหภาพวิิชาการกล่่าวว่่าพวกเขาจะ
ต่่อต้้านการพิิจารณาการจ้้างงานนี้้�อย่่างจริิงจััง ข้้อพิิพาทในประเด็็น
ดัังกล่่าวทำำ�ให้้เกิิดความขััดแย้้งอย่่างรุุนแรงในช่่วงปลายปีี พ.ศ. 2536 มีีการ
ประพฤติิผิิด กระบวนการดัังที่่�กล่่าวไว้้ข้้างต้้นอาจใช้้เวลานานกว่่าจะเสร็็จสิ้้�น
และหากนัักวิิชาการลาออกก่่อนที่่�ข้้อสรุุปใด ๆ จะมาถึึงการดำำ�เนิินการ
ทั้้�งหมดจะถููกยกเลิิก เมื่่�อรองอธิิการบดีีตััดสิินว่่ามีีมููลกรณีีประพฤติิชั่่�วอย่่าง
ร้้ายแรงและนัักวิิชาการที่่�เกี่่�ยวข้้องปฏิิเสธข้้อกล่่าวหา มีีคณะกรรมการ
ประกอบด้้วย “สมาชิิกอาวุุโสของวิิชาชีีพกฎหมายหรืือผู้้�มีีประสบการณ์์ที่่�
“เชื่่�อมไทย เชื่่�อมโลก”
เครื่่�องมืือขัับเคลื่่�อนโครงการสร้้างบััณฑิิตให้้มีีความสุุจริิตทางวิิชาการในมหาวิิทยาลััย
3
เหมาะสม” ผู้้�ได้้รัับการเสนอชื่่�อจากผู้้�บริิหารระดัับสููงและผู้้�ได้้รัับการเสนอ
ชื่่�อจากประธานสาขาท้้องถิ่่�นของสหภาพวิิชาการ นัักวิิชาการที่่�อยู่่�ระหว่่าง
การสอบสวนอ้้างพยานและสามารถเข้้าร่่วมการพิิจารณาคดีีได้้ การเจรจา
ระหว่่างสองสหภาพวิิชาการ ก่่อนหน้้านี้้�เป็็นตััวแทนของพนัักงานในมหาวิิทยาลััย
และฝ่่ายการศึึกษาขั้้�นสููงของวิิทยาลััยและสถาบัันในฐานะ ลููกจ้้าง
จากรายงานยัังพบว่่ามีีการประพฤติิมิิชอบถึึง 20 คดีี ในปีี 1992
และในขณะที่่�หนัังสืือทำำ�ไมมหาวิิทยาลััยของเราจึึงล้้มเหลว ได้้ตีีพิิมพ์์
ออกมามีีมหาวิิทยาลััยหนึ่่�งมีีเหตุุการณ์์ไม่่สุุจริิตเกิิดขึ้้�นสามครั้้�ง ตั้้�งข้้อสัังเกต
ว่่าสถาบัันจำนวนมากเกิิดเหตุุ Dishonest ขึ้้�นเรื่่�อย ๆ จึึงทำให้้ผู้้�บริิหารกำำ�ลััง
พิิจารณาคำำ�แนะนำำ� เกี่่�ยวกัับวิิธีีจััดการกัับพวกสมาคมซึ่่�งเป็็นตััวแทนและ
กล่่าวว่่าลัักษณะที่่�ซัับซ้้อนของระเบีียบปฏิิบััติิ และวิิธีีการกำำ�หนดลัักษณะการ
ประพฤติิมิิชอบอย่่างร้้ายแรง หมายความว่่า กระบวนการพิิจารณาคดีี จะใช้้
เวลานานและยืืดเยื้้�ออย่่างหลีีกเลี่่�ยงไม่่ได้้ สมาคมอ้้างว่่าประสบการณ์์แสดง
ให้้เห็็นว่่าสหภาพการศึึกษาและเจ้้าหน้้าที่่�ที่่�เกี่่�ยวข้้องจะทำำ�ทุุกอย่่างเท่่าที่่�
ทำำ�ได้้เพื่่�อชะลอการพิิจารณาคดีี มัันขััดแย้้งกัันระหว่่างสถานการณ์์ใน
มหาวิิทยาลััยกัับในธุุรกิิจภาคเอกชน ที่่�พนัักงานจะได้้รัับการแจ้้งเตืือนหรืือ
ถููกไล่่ออกทัันทีี โดยปกติิแล้้วพนัักงานมีีสิิทธิิที่่�จะท้้าทายการตััดสิินใจนั้้�น
โดยปกติิแล้้วสหภาพแรงงานที่่�เกี่่�ยวข้้องจะเรีียกร้้องการเลิิกจ้้างที่่�ไม่่เป็็นธรรม
ต่่อศาล หากไม่่มีีมููลฐานสำำ�หรัับการร้้องเรีียนของพนัักงาน ข้้อเรีียกร้้องนั้้�น
จะถููกยกเลิิกหรืือสหภาพแรงงานอาจไม่่ยอมรัับด้้วยซ้ำำ�� แต่่สถาบัันอุุดมศึึกษา
ยัังต้้อง ผ่่านกระบวนการที่่�ซัับซ้้อน ซึ่่�งเกี่่�ยวข้้องกัับศาลที่่�เป็็นอิิสระแม้้แต่่ใน
คดีีร้้ายแรงที่่�สุุดและคดีีสิิทธิิบััตร ดัังนั้้�น แม้้จะเห็็นได้้ชััดว่่าการเลิิกจ้้างมีีการ
รัับประกัันการดำำ�เนิินคดีีในลัักษณะเดีียวกัับศาลจะต้้องเกิิดขึ้้�นและอาจ
เกี่่�ยวข้้องกัับนัักวิิชาการและนัักศึึกษาคนอื่่�น ๆ มีีความหวาดวิิตกแก่่ผู้้�ที่่�
เกี่่�ยวข้้องอย่่างเห็็นได้้ชััด อีีกทั้้�ง ยัังส่่งผลต่่อความ สามััคคีี ในที่่�ทำำ�งานอย่่าง
“เชื่่�อมไทย เชื่่�อมโลก”
เครื่่�องมืือขัับเคลื่่�อนโครงการสร้้างบััณฑิิตให้้มีีความสุุจริิตทางวิิชาการในมหาวิิทยาลััย
4
ต่่อเนื่่�อง โดยเฉพาะอย่่างยิ่่�งหากพนัักงานและนัักศึึกษาต่่างเข้้าชื่่�อกัันคนละ
ด้้าน และหากพนัักงานถููกเลิิกจ้้างในที่่�สุุด สมาคมกล่่าวว่่า “ซากปรัักหัักพััง
ทั้้�งหมดนี้้�ถููกทิ้้�งไว้้เบื้้�องหลััง” สมาคมเสนอแนะในปีี พ.ศ. 2536 ว่่าเวลากำำ�ลััง
ใกล้้เข้้ามาอย่่างรวดเร็็วสำำ�หรัับการทบทวนครั้้�งใหญ่่ว่่าควรจััดการอย่่างไรกัับ
การประพฤติิผิิดอย่่างร้้ายแรงที่่�ถููกกล่่าวหาและผลงานที่่�ไม่่น่่าพึึงพอใจโดย
เจ้้าหน้้าที่่�ด้้านวิิชาการ กระบวนการปััจจุุบัันมีีความยุ่่�งยากในการบริิหาร
จััดการ มีีค่่าใช้้จ่่ายสููงเปิิดกว้้างต่่อการล่่วงละเมิิด และทำำ�ให้้เจ้้าหน้้าที่่� และ
นัักศึึกษาคนอื่่�นๆ ไม่่มั่่�นคง โดยไม่่จำำ�เป็็น ดร. Keith Sloane ผู้้�อำำ�นวยการ
บริิหารของสมาคมการศึึกษาระดัับสููงของออสเตรเลีีย (AHEIA) กล่่าวว่่า
สถาบัันเอกชนมีีขั้้�นตอนที่่�ยุ่่�งยากน้้อยกว่่า ที่่�จะออกจากกระบวนการ
การดำำ�เนิินคดีี ในที่่�สุุดสมาคมของเขาก็็ตััดสิินใจว่่าปััญหานี้้�ควรได้้รัับการ
เจรจาอีีกครั้้�ง ในคณะกรรมาธิิการ เพื่่�อลดความซัับซ้้อนในการจััดการที่่�ซัับ
ซ้้อนในปััจจุุบััน อย่่างไรก็็ตาม การกระทำำ�ดัังกล่่าวได้้รัับการต่่อต้้านอย่่างมาก
จากสหภาพวิิชาการ (Academic Union) ตััวอย่่างเช่่น อดีีตสมาคมพนัักงาน
มหาวิิทยาลััยแห่่งสหพัันธรััฐออสเตรเลีีย The Former Federated Austra-
lian University Staff Association ปฏิิเสธอย่่างราบเรีียบต่่อคำำ�กล่่าวอ้้าง
ของ Sloane ที่่�ว่่าขั้้�นตอนซัับซ้้อนเกิินไปและขั้้�นตอนยุ่่�งยากเกิินไป โฆษก
บอกกัับเราว่่าสมาคม “ตื่่�นตระหนกกัับคำำ�แถลงของ AHEIA (Alberta Hunt-
er Education Instructors’ Association) และคงจะตกใจมากหากนำำ�
สถานการณ์์แบบเดีียวกัันนี้้�ไปใช้้ในมหาวิิทยาลััยเหมืือนกัับในภาคเอกชน
“แนวคิิดเรื่่�องสิิทธิิพิิเศษของนายจ้้างในการไล่่พนัักงานไม่่ควรนำำ�ไปใช้้กัับนััก
วิิชาการที่่�ดำำ�รงตำำ�แหน่่งอยู่่�ในตำำ�แหน่่งความรัับผิิดชอบพิิเศษ” สหภาพการ
ศึึกษาระดัับอุุดมศึึกษาแห่่งชาติิแห่่งใหม่่ ได้้ เริ่่�มการต่่อสู้้�ในเดืือนตุุลาคมพ.ศ.
2536 และเรีียกร้้องให้้ออสเตรเลีียหยุุดงานประท้้วง 24 ชั่่�วโมงโดยนัักวิิชาการ
เป็็นครั้้�งแรก จากนั้้�นคณะกรรมาธิิการได้้เริ่่�มขั้้�นตอนการประนีีประนอม แต่่
“เชื่่�อมไทย เชื่่�อมโลก”
เครื่่�องมืือขัับเคลื่่�อนโครงการสร้้างบััณฑิิตให้้มีีความสุุจริิตทางวิิชาการในมหาวิิทยาลััย
5
ต้้องใช้้เวลาหลายเดืือนกว่่าปััญหาจะถึึงที่่�สุุด จริิงแล้้วทั้้�งมหาวิิทยาลััยและนััก
วิิชาการสามารถ ทำำ�มากกว่่านี้้�เพื่่�อป้้องกัันไม่่ให้้ชื่่�อเสีียงของการศึึกษาระดัับ
อุุดมศึึกษามััวหมองมากขึ้้�น เรื่่�อย ๆ
จากการเกิิดความไม่่สุุจริิตทางวิิชาการซึ่่�งนำำ�ไปสู่่�กระบวนการทั้้�งเสีีย
ชื่่�อเสีียง เสีียเวลาและเสีียเงิินอีีกต่่างหากไม่่นัับรวมประเด็็นปััญหาความ
แตกแยกที่่�ตามมาในส่่วนของมหาวิิทยาลััย ดัังที่่�ปรากฎในต่่างประเทศ
ประเทศไทยเองเมื่่�อช่่วงปีีใหม่่2
ก็็เกิิดข่่าวนัักวิิชาการในมหาวิิทยาลััยไปซื้้�อ
งานวิิจััยแล้้วนำำ�มาอ้้างอิิงว่่าเป็็นของตนเองซึ่่�งหลายมหาวิิทยาลััยก็็ดำำ�เนิินการ
แก้้ไขปััญหาอยู่่� ดัังนั้้�นเครื่่�องมืือที่่�จะได้้กล่่าวต่่อไปนี้้� จึึงเหมืือนการฉีีดวััคซีีน
เพื่่�อป้้องกัันโรคที่่�เป็็นเพื่่�อสร้้างให้้เกิิด “ภููมิิคุ้้�มกัันหมู่่�” หรืือ “Herd
Immunity” ไม่่ใช่่เพีียงฉีีดวััคซีีนหรืือทำำ�ให้้คนจำำ�นวนไม่่มากนัักได้้ตระหนััก
ถึึงความสุุจริิต แต่่การจะเกิิดการเปลี่่�ยนแปลงจึึงต้้องดำเนิินการสร้้าง
ภููมิิคุ้้�มกััน หมู่่�ในหมู่่�ชาวมหาวิิทยาลััยทั้้�งหลาย แม้้อาจจะใช้้เวลาบ้้างแต่่ใน
ที่่�สุุดแล้้วจะต้้องมีีภููมิิคุ้้�มกัันครอบคลุุมจำำ�นวนบััณฑิิตให้้มากพอสมควร จึึง
ต้้องสร้้างแนวคิิดการร่่วมกัันกำำ�หนดให้้มีีเกณฑ์์เกีียรติิยศ (Honor Code) โดย
นัักศึึกษาเองตั้้�งแต่่ก่่อนเข้้าเรีียนในมหาวิิทยาลััยและรวมถึึง “ความไม่่อาจ
ทนได้้ต่่อความทุุจริิตทางวิิชาการ” หรืือ “Zero Tolerance” คืือ หาก
เห็็นเพื่่�อนทำำ�การทุุจริิตต้้องกล้้าที่่�จะรายงานและนำำ�ไปสู่่�การพิิจารณาเข้้าสู่่�
กระบวนการให้้เกิิดความสำำ�นึึกผิิดที่่�จะไม่่กระทำำ�ผิิดซ้ำำ�� คู่่�มืือนี้้�จึึงขอนำำ�เครื่่�อง
มืือที่่�จำำ�เป็็นต้้องใช้้ในการให้้ความรู้้�แม้้แต่่การเกิิดความไม่่สุุจริิตก็็จะใช้้
กระบวนการที่่� เปิิดโอกาสให้้นัักศึึกษาผู้้�กระทำำ�ผิิดได้้มีีโอกาสพููด (Voice) ใน
เวทีีที่่�ขอเรีียกว่่าอารยะสนทนา หรืือ Facilitated discussion ไม่่ใช่่ลงโทษ
ทัันทีีที่่�เรีียกว่่า “Due Process” แต่่เป็็นกระบวนการที่่�ใช้้ “การเรีียนรู้้�” หรืือ
“learning Process” เพื่่�อลดการทำำ�ผิิดซ้ำำ�� ชุุดเครื่่�องมืือที่่�นำำ�เสนอในคู่่�มืือนี้้�
2
พบหลัักฐาน 6 นัักวิิชาการไทยชื้้�องานวิิจััย.PPTV36 Access February 3, 2023
“เชื่่�อมไทย เชื่่�อมโลก”
เครื่่�องมืือขัับเคลื่่�อนโครงการสร้้างบััณฑิิตให้้มีีความสุุจริิตทางวิิชาการในมหาวิิทยาลััย
6
จึึงประกอบด้้วย
เครื่่�องมืือชุุดที่่� 1) การให้้ความรู้้�การทำำ�หน้้าที่่�ผู้้�อำำ�นวยการประชุุม
หรืือ “คุุณฟา” (Facilitator)ในกระบวนการ “การสานเสวนาหาทางออก”
หรืือ “Deliberation” ซึ่่�งเป็็นกระบวนการสื่่�อสารเพื่่�อนำำ�ปััญหาที่่�ยึึดเยื้้�อ
เรื้้�อรัังร่่วมกัันกัับบุุคคลากรของมหาวิิทยาลััยในการหาข้้อยุุติิในแนวทางของ
กระบวนการประชาธิิปไตยแบบสานเสวนาหาทางออก หรืือ Deliberative
Democracy เพื่่�อนำำ�สู่่�ทางออกของปััญหายากๆ ร่่วมกััน
เครื่่�องมืือชุุดที่่� 2) “การสื่่�อสารอย่่างสร้้างสรรค์์ (Non Violent
Communication NVC) เพื่่�อสื่่�อสารสััมพัันธ์์ในองค์์กรอย่่างสร้้างสรรค์์
เครื่่�องมืือชุุดที่่� 3) “การพััฒนาทัักษะที่่�ไม่่ใช่่เทคนิิค” (Non-Tech-
nical Skills) เพื่่�อให้้มีี “ความตระหนัักในสถานการณ์์ (situational aware-
ness) ที่่�จะระมััดระวัังความเสี่่�ยง หรืือโอกาสที่่�อาจจะเกิิดการทุุจริิต
เครื่่�องมืือชุุดที่่� 4) “สุุนทรีียปรััศนีีย์์” หรืือ “Appreciative Inquiry”
ซึ่่�งเป็็นเครื่่�องมืือที่่�มองจุุดแข็็งขององค์์กร มองโอกาสและความต้้องการที่่�จะ
เดิินหน้้าสู่่�อนาคตในการร่่วมกัันกำำ�หนดและขัับเคลื่่�อนรวมถึึงเปลี่่�ยนกระบวน
ทััศน์์ของการร่่วมกัันสร้้างให้้เกิิดกระบวนทััศน์์ใหม่่ (New Normal) ในความ
สุุจริิตทางวิิชาการ โดยอาจใช้้ 4D ร่่วมกัับ SONEAR แทน SWOT
เครื่่�องมืือชุุดที่่� 5) “ความยุุติิธรรมสมานฉัันท์์” หรืือ “Restorative
justice”ที่่�จะทำำ�ให้้เกิิดความรู้้�สึึกสำำ�นึึกผิิดไม่่ทำำ�ผิิดซ้ำำ�� (Recidivism) แทน
เครื่่�องมืือแบบที่่�ใช้้อยู่่�คืือ ยุุติิธรรมเชิิงการตอบแทนด้้วยการลงโทษหรืือแก้้
แค้้นเอาคืืน (Retributive justice) โดยเริ่่�มด้้วยการกำหนดเกณฑ์์เกีียรติิยศ
หรืือ Honor Code ร่่วมกััน และรัับรู้้�ตั้้�งแต่่ก่่อนเข้้ามหาวิิทยาลััย
“เชื่่�อมไทย เชื่่�อมโลก”
เครื่่�องมืือขัับเคลื่่�อนโครงการสร้้างบััณฑิิตให้้มีีความสุุจริิตทางวิิชาการในมหาวิิทยาลััย
7
เครื่่�องมืือชุุดที่่� 1 การให้้ความรู้้�การทำำ�หน้้าที่่�ผู้้�อำำ�นวยการประชุุม
หรืือ “คุุณฟา” (Facilitator) ในกระบวนการ “การสานเสวนาหา
ทางออก” หรืือ “Deliberation” หรืือ “อารยะสนทนา”
หลัักการเจรจาไกล่่เกลี่่�ยที่่�ทั้้�งผู้้�รัับบริิการหรืือลููกค้้าและผู้้�ให้้บริิการ
จะทำำ�การฝึึกปฏิิบััติิอย่่างอััจฉริิยะ (Safe Customer และ Smart Service
Provider หรืือ Facilitator)
สาเหตุุแห่่งความขััดแย้้ง/ความรุุนแรง
ความขััดแย้้งเป็็นเรื่่�องที่่�สัังคมไทยอาจจะมองเป็็นเรื่่�องไม่่ดีี แต่่มีีคำำ�
พููดอยู่่�เสมอว่่า สามีีภรรยาที่่�อยู่่�ด้้วยกัันมัักจะมีีความขััดแย้้งเกืือบจะทุุกคู่่�
ผู้้�เขีียนเคยถามผู้้�เข้้ารัับการอบรมในแต่่ละครั้้�ง ครั้้�งละกว่่า 50 ถึึง 100 คนว่่า
ตั้้�งแต่่แต่่งงานมาใครไม่่เคยขััดแย้้งกัับคู่่�สมรส คำำ�ตอบที่่�ได้้คืือไม่่มีี และยััง
พบว่่า “ยิ่่�งขััดแย้้งยิ่่�งลููกดก ถามว่่าคนที่่�อยู่่�ด้้วยกัันกี่่�คนจึึงจะขััดแย้้ง พบว่่า
แม้้แต่่คนเดีียวก็็ขััดแย้้งกััน จะตััดสิินใจอะไรสัักอย่่าง เช่่นจะมาเข้้าอบรมดีี
หรืือไม่่ดีีหลายครั้้�งก็็ตััดสิินใจนานจนหมดเขตไปเลยก็็มีี คืือมีีความขััดแย้้งใน
ตััวเองว่่า จะไปดีีหรืือไม่่ ใจหนึ่่�งก็็อยากไป อีีกใจหนึ่่�งก็็ห่่วงงานที่่�ทำำ�อยู่่� สรุุป
แล้้วจะพบว่่า ความขััดแย้้งเป็็นเรื่่�องธรรมดา เจมส์์เครย์์ตััน (James Criegh-
ton 25583
) ได้้อธิิบายไว้้ในหนัังสืือ “คืืนความสุุขให้้ชีีวิิตคู่่�” ที่่�ผู้้�เขีียนแปล
จากหนัังสืือ ‘How Loving Couple Fight’ ยัังกล่่าวว่่าความขััดแย้้งเป็็นเรื่่�อง
ธรรมดาที่่�เกิิดขึ้้�น เกิิดขึ้้�นตลอดเวลาในครอบครััว และเป็็นสิ่่�งที่่�ดีีด้้วยเพราะ
ทำำ�ให้้หัันมาพููดกััน ความขััดแย้้งไม่่ได้้หมายความถึึงการขััดแย้้งกัันอย่่าง
3
James Creighton เขีียน, วัันชััย วััฒนศััพท์์ แปล (2558) คู่่�มืือคืืนความสุุขให้้ชีีวิิตคู่่�
12 วิิธีีสู่่�ความสำเร็็จจาก How Loving Couples Fight : 12 Essential Tools For
Working Through The Hurt, โรงเรีียนพััฒนาผู้้�นำและสร้้างสัันติิธรรม รัักสคููล
ขอนแก่่น
เครื่่�องมืือชุุดที่่� 1 การให้้ความรู้้�การทำหน้้าที่่�ผู้้�อำนวยการประชุุม หรืือ “คุุณฟา” (Facilitator)
ในกระบวนการ “การสานเสวนาหาทางออก” หรืือ “Deliberation” หรืือ “อารยะสนทนา
8
รุุนแรงอย่่างที่่�เราเข้้าใจ และก็็ไม่่สามารถทำำ�ให้้มัันหมดไปได้้ ทำำ�อย่่างไรจะอยู่่�
กัับความขััดแย้้งอย่่างมีีความสุุข เช่่นเดีียวกัันในชุุมชน ในองค์์กร ในประเทศ
และระหว่่างประเทศก็็เกิิดความขััดแย้้งได้้อยู่่�เสมอ อย่่างไรก็็ดีีต้้องเข้้าใจถึึง
ความขััดแย้้งที่่�อาจพััฒนาไปสู่่�ข้้อพิิพาท นำำ�ไปสู่่�ความรุุนแรงได้้
กระบวนทััศน์์ของประชาธิิปไตยที่่�เปลี่่�ยนไปจาก” ประชาธิิปไตยแบบ
ตััวแทน” (Representative Democracy) สู่่� “ประชาธิิปไตยแบบมีีส่่วนร่่วม”
(Participatory Democracy) ประชาธิิปไตยแบบไทย ๆ ที่่�ได้้พััฒนาตลอด
มาเป็็นประชาธิิปไตยที่่�เน้้นการเลืือกตั้้�ง การเลืือกตั้้�งที่่�เมื่่�อผู้้�ได้้รัับเลืือกตั้้�งแล้้ว
ก็็เหมืือนได้้รัับฉัันทานุุมััติิให้้เป็็นตััวแทนที่่�จะตััดสิินใจทำำ�อะไรก็็ได้้จากเสีียง
ส่่วนใหญ่่ของประชากรที่่�เลืือกให้้เข้้าไป (Majority Rule) จะคิิดจะทำำ�โครงการ
เล็็กใหญ่่อย่่างไร ก็็ดำำ�เนิินการไปโดยไม่่ต้้องปรึึกษาหารืือกัับประชาชนอีีก
จนเมื่่�อครบรอบต้้องมาเลืือกตั้้�งกัันใหม่่ ก็็กลัับมาหาประชาชนเพื่่�อจะขอ
ฉัันทานุุมััติิอีีก โดยอ้้างว่่าจะไปทำำ�ประโยชน์์ให้้ประชาชน ให้้กัับผู้้�ยากไร้้
แต่่ประชาธิิปไตยที่่�เรายัังไปไม่่ถึึง คืือ แม้้เราจะมีีประชาธิิปไตยแบบมีีส่่วนร่่วม
จริิงอยู่่�แต่่เรามัักจะไม่่ได้้นำำ�เรื่่�องสำำ�คััญที่่�ควรให้้ภาคประชาสัังคมมาร่่วม
ไตร่่ตรองปรึึกษาหารืืออย่่างจริิงจัังที่่�เรีียกว่่า ประชาธิิปไตยแห่่งการไต่่ตรอง
หรืือประชาธิิปไตยแห่่งการสานเสวนาหาทางออก (Deliberative Democ-
racy) จึึงแม้้ในสหรััฐอเมริิกาที่่�คำำ�ประกาศอิิสรภาพ (Declaration of Inde-
pendence) ที่่�คำำ�ประกาศเขีียนว่่า “We The People” หรืือ “พวกเรา
ประชาชน” เมื่่�อบริิหารไปเรื่่�อยๆก็็เกิิดคำำ�พููดว่่า “We The People, They
The Government” หรืือ “พวกเราประชาชน พวกเขารััฐบาล” จนต้้อง
กลัับมาปรัับและรณรงค์์ให้้เกิิด “ประชาธิิปไตยแห่่งการไตร่่ตรอง” หรืือที่่�
ผู้้�เขีียนเรีียกว่่า “ประชาธิิปไตยแห่่งการสานเสวนาหาทางออก (Deliberative
Democracy)4
4
David Mathews (1999) Politics For People หรืือ การเมืืองภาคพลเมืือง แปล
และเรีียบเรีียงโดย วัันชััย วััฒนศััพท์์ (2552)
“เชื่่�อมไทย เชื่่�อมโลก”
เครื่่�องมืือขัับเคลื่่�อนโครงการสร้้างบััณฑิิตให้้มีีความสุุจริิตทางวิิชาการในมหาวิิทยาลััย
9
ความขััดแย้้งในครอบครััวมีีผลต่่อปรากฏการณ์์ของความรุุนแรง
ของวััยรุ่่�น
มีีผู้้�ที่่�ได้้วิิเคราะห์์ปััญหาความขััดแย้้งหรืือไม่่ขััดแย้้งในครอบครััวที่่�
สรุุปออกมาเป็็นสิ่่�งที่่�พบเห็็นสองขั้้�วคืือ
มีีงานวิิจััยน่่าสนใจที่่�พบว่่า “คู่่�สมรสที่่�ไม่่เคยมีีปััญหาความขััดแย้้งกััน
เลยจะมีีโอกาสเสี่่�ยงมากในระยะยาวที่่�จะเกิิดปััญหา” (McGonagle, Kessler
และ Gotlib 1993) และอีีกมุุมหนึ่่�งพบว่่า “ความขััดแย้้งที่่�ดำำ�เนิินไปในบ้้าน
มีีผลอย่่างมากต่่อความเครีียดและอาการต่่าง ๆ ของวััยรุ่่�นมากกว่่าการหย่่า
ร้้างให้้เบ็็ดเสร็็จเด็็ดขาดไปเลยของพ่่อแม่่เสีียอีีก” (Jaycox and Repetti
1993) ถ้้าดููเพีียงข้้อสรุุปข้้างต้้นเฉย ๆ ก็็คงมีีคำำ�ถามมากมายว่่าแล้้วอย่่างไรดีี
ล่่ะ ไม่่มีีความขััดแย้้งเลยก็็เป็็นปััญหา มีีความขััดแย้้งก็็มีีปััญหา
พื้้�นฐานของการเผชิิญปััญหาความขััดแย้้งจากครอบครััวที่่�แตกต่่างกััน
การที่่�คนเรามีีปฏิิกิิริิยาต่่อปััญหาความขััดแย้้งที่่�แตกต่่างกัันนั้้�นพบ
ว่่าส่่วนหนึ่่�งมีีพื้้�นฐานจากครอบครััวที่่�มีีกติิกาของการจััดการความขััดแย้้งที่่�
แตกต่่างกััน ซึ่่�งอาจจะแบ่่งออกได้้เป็็นสามกลุ่่�ม คืือ (1) ครอบครััวที่่�สมาชิิก
พยายามหลีีกเลี่่�ยงความขััดแย้้ง (2) ครอบครััวที่่�ใช้้วิิธีีร่่วมมืือกััน และ (3)
ครอบครััวที่่�ใช้้ความรุุนแรง (William W. Wilmot and Joyce L.Hocker.
1997)
กระบวนการการไกล่่เกลี่่�ยคนกลางโดยยึึดจุุดสนใจ
หลัักการไกล่่เกลี่่�ยคนกลางจะต้้องแยกคนออกจากปััญหาหรืือ Sep-
arate People from problem และ Soft on Humanและ Hard on
problem หรืือ “นุ่่�มนวลในประเด็็นของคนและเอาจริิงอย่่างแข็็งขัันใน
ประเด็็นปััญหา” การฝึึกอบรม “คุุณฟา” (Facilitator) หรืือคนกลางที่่�ทำำ�
เครื่่�องมืือชุุดที่่� 1 การให้้ความรู้้�การทำหน้้าที่่�ผู้้�อำนวยการประชุุม หรืือ “คุุณฟา” (Facilitator)
ในกระบวนการ “การสานเสวนาหาทางออก” หรืือ “Deliberation” หรืือ “อารยะสนทนา
10
หน้้าที่่�ไกล่่เกลี่่�ย (Mediator) จะมีีหลัักการและเครื่่�องมืือเกืือบเหมืือนกััน
ทั้้�งFacilitator และ Mediator เพีียงแต่่คนกลางที่่�ทำำ�หน้้าที่่�เป็็น “คุุณฟา”
อาจจะไม่่เผชิิญกัับความขััดแย้้งของคนที่่�เห็็นต่่างนััก ถามหาจุุดสนใจ
(Interests) ที่่�อยู่่�เบื้้�องหลัังจุุดยืืน (Positions) ที่่�ทำำ�ให้้มาฟ้้องร้้องกััน หรืือมา
ทะเลาะกััน ซึ่่�งคืือคำำ�ตอบหรืือจุุดยืืนของแต่่ละฝ่่ายมาเอาแพ้้เอาชนะกัันเรา
จึึงต้้องสร้้างทางเลืือกหลายๆ ทางและวางกฎกติิกาในการเจรจากััน การไป
ไกล่่เกลี่่�ยก็็คืือการมองหาทางออกร่่วมกััน ที่่�ไม่่ใช่่มาเอาแพ้้เอาชนะกััน
ผู้้�ที่่�เป็็นคนกลางที่่�จะทำำ�หน้้าที่่�เจรจาไกล่่เกลี่่�ยจะต้้องเข้้าใจในกระบวนการ
ของการเจรจาไกล่่เกลี่่�ย หรืือฟัังผู้้�ที่่�มีีความเห็็นต่่างแต่่ละกลุ่่�มด้้วย จะต้้อง
รู้้�จัักฟัังอย่่างตั้้�งใจและจะต้้องรู้้�จัักตั้้�งคำำ�ถามที่่�นำำ�ไปสู่่�จุุดสนใจร่่วมและไม่่ก่่อ
ให้้เกิิดความขััดแย้้งมากขึ้้�น ต้้องเรีียนรู้้�ทัักษะของผู้้�เจรจาไกล่่เกลี่่�ยและก็็จะ
ต้้องรู้้�จัักการเตรีียมตััวสู่่�การไกล่่เกลี่่�ยคนกลาง (Mediation) ที่่�ไม่่เหมืือนการ
เจรจาต่่อรอง (Bargain) หรืือการใช้้การเกลี้้�ยกล่่อมที่่�เรามัักจะคุ้้�นชิินอยู่่� การ
วางกฎกติิกาในการเจรจาไกล่่เกลี่่�ยร่่วมกััน หากเป็็นการเจรจาที่่�ใช้้ผู้้�ไกล่่เกลี่่�ย
สองคนต้้องรู้้�จัักประสานกััน ขั้้�นตอนของการหาปััญหา (problem analysis
part) ซึ่่�งควรแยกออกจากการหาทางออก การเจรจาอาจใช้้วิิธีีการเจรจา
ร่่วมกััน (Joint Session)แล้้วตามด้้วย การแยกเจรจา (Separate Session)
กรณีีมีีความขััดแย้้งรุุนแรงที่่�อาจไม่่อยากมาพบหน้้ากัันทัันทีี เมื่่�อได้้ข้้อยุุติิให้้
ทำข้้อตกลงในทุุกๆ ครั้้�งที่่�เจรจาไม่่ว่่าจะบรรลุุผลสุุดท้้ายหรืือยัังและการเขีียน
ข้้อตกลงสุุดท้้ายที่่�จะมาลงนามร่่วมกัันจะมีีใครมาลงชื่่�อเพื่่�อเป็็นหลัักฐานการ
ตกลงบ้้าง เป็็นรายละเอีียดที่่�จะต้้องเรีียนรู้้�อย่่างเข้้าใจ
“เชื่่�อมไทย เชื่่�อมโลก”
เครื่่�องมืือขัับเคลื่่�อนโครงการสร้้างบััณฑิิตให้้มีีความสุุจริิตทางวิิชาการในมหาวิิทยาลััย
11
การเปิิดการเจรจา
เมื่่�อผู้้�ไกล่่เกลี่่�ยหรืือ “คุุณฟา” (Facilitator) สามารถนำำ�คู่่�เจรจามา
ทำำ�การเจรจาได้้เรีียบร้้อยแล้้วก่่อนจะเริ่่�มเข้้าสู่่�กระบวนการการเจรจาควรทำำ�
ตามขั้้�นตอนต่่อไปนี้้�
การแนะนำำ�ตััวและแนะนำำ�กระบวนการเจรจาถึึงแม้้คู่่�เจรจาอาจจะ
รู้้�จัักกัับผู้้�ทำำ�หน้้าที่่�ไกล่่เกลี่่�ยหรืือผู้้�อำำ�นวยการประชุุมหรืือคุุณฟา อยู่่�บ้้างแล้้ว
ก็็ตาม จำำ�เป็็นจะต้้องทำำ�ความรู้้�จัักใครเป็็นใครก่่อน มีีส่่วนเกี่่�ยวข้้องกัับเรื่่�อง
ที่่�จะเจรจาอย่่างไร ต้้องระวัังให้้แน่่ใจว่่าผลลััพธ์์ของการเจรจาจะไม่่เกิิด
ผลประโยชน์์ทัับซ้้อน (Conflict of Interest) กัับคนกลางซึ่่�งต้้องพููดกัันให้้
ชััดเจนว่่าไม่่มีี
การแนะนำำ�ตััวผู้้�ทำำ�หน้้าที่่�เป็็นผู้้�ไกล่่เกลี่่�ย หรืือผู้้�อำำ�นวยการประชุุม
ก็็ตามก็็ต้้องอธิิบายถึึงบทบาทใหม่่ในหน้้าที่่�คนกลางว่่าคนกลางนั้้�นมีีหน้้าที่่�
กำำ�กัับกระบวนการให้้ดำำ�เนิินไปอย่่างยุุติิธรรม ไม่่มีีอำำ�นาจและไม่่มีีหน้้าที่่�มา
ตััดสิินผู้้�ที่่�จะร่่วมกัันตััดสิินคืือผู้้�เจรจาที่่�จะต้้องเห็็นพ้้องต้้องกัันทั้้�งสองฝ่่าย
แนะนำำ�กระบวนการและกติิกาการเจรจาไกล่่เกลี่่�ย ขั้้�นตอนต่่อไป
ที่่�จะต้้องทำำ�ความเข้้าใจคืือกระบวนการเจรจาไกล่่หรืือการสานเสวนาหาทางออก
ที่่�มาร่่วมการเจรจาอาจจะยัังเข้้าใจผิิดว่่า การมาเจรจากัันคืือการมาตััดสิิน
โดยคนกลางหรืือการมาเกลี้้�ยกล่่อมให้้ยอมยอมกััน ซึ่่�งไม่่ใช่่ ดัังนั้้�นคนกลาง
ผู้้�ทำำ�หน้้าที่่�ไกล่่เกลี่่�ยควรจะต้้องสอบถามและทำำ�ความเข้้าใจให้้ตรงกัันก่่อน
กระบวนการที่่�จะต้้องแนะนำำ�ประกอบด้้วย
1	คำำ�อธิิบายว่่าการเจรจานี้้�ไม่่ได้้มาเอาแพ้้เอาชนะกััน แต่่มาหา
ทางออกของความเห็็นต่่างเพื่่�อให้้ได้้ทางออกที่่�ดีีกว่่า
2 การเจรจาบางครั้้�งคู่่�กรณีีอาจจะมีีอารมณ์์โกรธ เสีียใจ ไม่่พอใจ
จึึงอาจจะจำำ�เป็็นที่่�จะต้้องแยกเจรจาคืือการที่่�คนกลางจะพบกัับคู่่�เจรจาแต่่ละ
ฝ่่ายทีีละครั้้�งในเวลาเท่่ากัันโดยประมาณ เพื่่�อให้้คู่่�เจรจาได้้ระบายกัับคนกลาง
เครื่่�องมืือชุุดที่่� 1 การให้้ความรู้้�การทำหน้้าที่่�ผู้้�อำนวยการประชุุม หรืือ “คุุณฟา” (Facilitator)
ในกระบวนการ “การสานเสวนาหาทางออก” หรืือ “Deliberation” หรืือ “อารยะสนทนา
12
โดยเฉพาะ จะได้้ไม่่ต้้องกลััวว่่าคู่่�เจรจาอีีกฝ่่ายจะโกรธหรืือไม่่พอใจหรืือเป็็น
เรื่่�องที่่�คู่่�เจรจาไม่่อยากจะเปิิดเผยกัับคู่่�เจรจาอีีกฝ่่าย
3 ควรมีีกติิกาที่่�เห็็นพ้้องต้้องกัันมากำำ�กัับ โดยคนกลาง หรืือ
“คุุณฟา” จะเป็็นผู้้�ดููแลให้้ปฏิิบััติิการตามข้้อตกลงที่่�ได้้ตกลงกัันตั้้�งแต่่ต้้น
การเจรจาจะเริ่่�มจากคนกลางอธิิบายกระบวนการในส่่วนของกติิกาอาจ
จะประกอบด้้วยแนวทางต่่างๆ ดัังนี้้�
4 กติิกาการเจรจาไกล่่เกลี่่�ยหรืือการอารยะสนทนาโดย “คุุณฟา”
(Facilitator) ก็็ต้้องดำำ�เนิินการดัังต่่อไปนี้้�เช่่นกััน :
4.1 การเล่่ารายละเอีียดให้้บอกว่่าเกิิดอะไรขึ้้�นที่่�มีีผลกระทบต่่อ
คู่่�เจรจาโดยไม่่ไปกล่่าวหากัันและกัันหรืือชี้้�หน้้าด่่ากััน ไม่่มีีการข่่มขู่่� ให้้ใช้้
วาจาและกิิริิยามารยาทที่่�สุุภาพต่่อกัันให้้กล่่าวแสดงความรู้้�สึึกถึึงผลกระทบ
ของปััญหาต่่อตััวคู่่�เจรจาเอง
4.2 ใช้้หลัักการฟัังอย่่างตั้้�งใจและการพููดอย่่างสร้้างสรรค์์เพื่่�อหา
ทางออกไม่่ขััดจัังหวะ พููดทีีละคน
4.3	มองอดีีตเป็็นบทเรีียนและมาหาทางออกโดยมองอนาคต
เพราะอดีีตเปลี่่�ยนไม่่ได้้ แต่่อนาคตร่่วมกัันกำำ�หนดได้้
4.4	หลีีกเลี่่�ยงการกระทำำ�ใดๆ ที่่�จะบั่่�นทอนความสำำ�เร็็จของการ
เจรจา หาความกระจ่่างในโต๊๊ะเจรจาเพื่่�อเกิิดความเข้้าใจหรืือให้้ชััดเจน
4.5	คู่่�เจรจาให้้ความร่่วมมืือกัับคนกลางที่่�ทำำ�หน้้าที่่�ผู้้�ไกล่่เกลี่่�ยใน
การให้้ข้้อมููลและร่่วมกัันหาทางออก
4.6 มีีการกำำ�หนดเวลาและสถานที่่�ในการเจรจาแต่่ละครั้้�งร่่วมกััน
และพยายามรัักษาเวลาในการพููด อาจมีีการจำำ�กััดเวลาหรืือไม่่มีีแล้้วแต่่ตกลง
กััน แต่่ควรพููดในประเด็็นที่่�เกี่่�ยวข้้องและกระชัับเนื้้�อหา
4.7 คนกลางสามารถบัันทึึกข้้อมููลในการเจรจาได้้แต่่ไม่่มีีการอััด
เสีียงหรืือภาพ ยกเว้้นแต่่จะมีีข้้อตกลงเป็็นอย่่างอื่่�น ข้้อมููลที่่�คนกลางบัันทึึก
“เชื่่�อมไทย เชื่่�อมโลก”
เครื่่�องมืือขัับเคลื่่�อนโครงการสร้้างบััณฑิิตให้้มีีความสุุจริิตทางวิิชาการในมหาวิิทยาลััย
13
ไว้้ให้้ทำำ�ลายเมื่่�อเสร็็จสิ้้�นการเจรจา และจะไม่่นำำ�ไปอ้้างอิิงในที่่�อื่่�นใดโดยเฉพาะ
ที่่�อาจจะก่่อให้้เกิิดความเสีียหายต่่อคู่่�เจรจา ทั้้�งไม่่สามารถนำำ�ไปอ้้างอิิงใน
ศาลหากมีีการฟ้้องร้้องกััน มีีแต่่ข้้อสรุุปที่่�ตกลงกัันได้้จะบัันทึึกและลงนาม
ร่่วมกััน
5 ขั้้�นตอนแรกให้้ทำำ�ความเข้้าใจในปััญหาที่่�เป็็นข้้อขััดแย้้งให้้ตรง
กัันก่่อน ให้้โอกาสผู้้�ด้้อยโอกาสกว่่า หรืือผู้้�ได้้รัับผลกระทบที่่�นำำ�มาสู่่�ข้้อขััดแย้้ง
ได้้เล่่าให้้ฟัังถึึงผลกระทบ แล้้วจึึงให้้คู่่�เจรจาอื่่�นๆได้้เล่่าถึึงประเด็็นปััญหา และ
แต่่ละฝ่่ายก็็อดทนฟััง ทั้้�งนี้้�การนำำ�เสนอให้้พููดถึึงปััญหาเป็็นหลััก ไม่่ไปกล่่าว
โทษผู้้�ใดนั่่�นคืือการแยกคนออกจากปััญหา
6	ร่่วมกัันกำำ�หนดลำำ�ดัับความสำำ�คััญของประเด็็นต่่างๆหรืือจุุดใดๆ
ที่่�อาจจะมีี แล้้วนำำ�มาพููดทีีละประเด็็นตามลำำ�ดัับ ที่่�ร่่วมกัันกำำ�หนดหรืือรวม
ประเด็็นที่่�เกี่่�ยวข้้องกัันมาพููดคุุยกััน
7 การดำำ�เนิินการเจรจาไกล่่เกลี่่�ย ผู้้�เป็็นคนกลางที่่�เป็็นที่่�ยอมรัับ
โดยคู่่�เจรจาทุุกฝ่่าย ก็็ดำำ�เนิินไปอย่่างเป็็นกลาง ทำำ�หน้้าที่่�รัักษากติิกา ให้้อยู่่�
ในกรอบที่่�ร่่วมกัันกำำ�หนด และอาจจะมีีการพัักเจรจาเป็็นระยะๆ หากเห็็นว่่า
จำำ�เป็็นเพื่่�อเป็็นการผ่่อนคลายบรรยากาศ
8 การเจรจาอาจจะไม่่จำำ�เป็็นต้้องได้้คำำ�ตอบลงในคราวเดีียว อาจ
จะนััดการเจรจาใหม่่เพื่่�อเปิิดโอกาสให้้คู่่�เจรจามีีเวลาในการคิิดไตร่่ตรองอย่่าง
รอบคอบ และไม่่รู้้�สึึกถููกกดดััน แต่่ทุุกครั้้�งที่่�ยุุติิการเจรจาไว้้ชั่่�วคราวควรจะมีี
ข้้อสรุุปเบื้้�องต้้นว่่าการเจรจาครั้้�งนี้้�ที่่�เพิ่่�งจบสิ้้�นไป ได้้ทำำ�อะไรกัันบ้้างมีีข้้อตกลง
อะไรกััน ซึ่่�งรวมถึึงกติิกาของการเจรจาที่่�ได้้ตกลงกัันไว้้ และที่่�สำำ�คััญอีีกอย่่าง
กรณีียัังไม่่สามารถหาข้้อยุุติิสุุดท้้ายที่่�ตกลงกัันได้้ ให้้บัันทึึกว่่าแล้้วจะกลัับมา
เจรจาเมื่่�อไหร่่ที่่�ไหนและมีีเรื่่�องอะไรที่่�ต้้องไปทำำ�การบ้้านเพิ่่�มเติิมก็็ให้้บัันทึึก
ไว้้ด้้วยแล้้วลงนามร่่วมกัันไว้้เป็็นการช่่วยจำำ�
ความสุจริตทางวิชาการ “เชื่อมไทยเชื่อมโลก”.pdf
ความสุจริตทางวิชาการ “เชื่อมไทยเชื่อมโลก”.pdf
ความสุจริตทางวิชาการ “เชื่อมไทยเชื่อมโลก”.pdf
ความสุจริตทางวิชาการ “เชื่อมไทยเชื่อมโลก”.pdf
ความสุจริตทางวิชาการ “เชื่อมไทยเชื่อมโลก”.pdf
ความสุจริตทางวิชาการ “เชื่อมไทยเชื่อมโลก”.pdf
ความสุจริตทางวิชาการ “เชื่อมไทยเชื่อมโลก”.pdf
ความสุจริตทางวิชาการ “เชื่อมไทยเชื่อมโลก”.pdf
ความสุจริตทางวิชาการ “เชื่อมไทยเชื่อมโลก”.pdf
ความสุจริตทางวิชาการ “เชื่อมไทยเชื่อมโลก”.pdf
ความสุจริตทางวิชาการ “เชื่อมไทยเชื่อมโลก”.pdf
ความสุจริตทางวิชาการ “เชื่อมไทยเชื่อมโลก”.pdf
ความสุจริตทางวิชาการ “เชื่อมไทยเชื่อมโลก”.pdf
ความสุจริตทางวิชาการ “เชื่อมไทยเชื่อมโลก”.pdf
ความสุจริตทางวิชาการ “เชื่อมไทยเชื่อมโลก”.pdf
ความสุจริตทางวิชาการ “เชื่อมไทยเชื่อมโลก”.pdf
ความสุจริตทางวิชาการ “เชื่อมไทยเชื่อมโลก”.pdf
ความสุจริตทางวิชาการ “เชื่อมไทยเชื่อมโลก”.pdf
ความสุจริตทางวิชาการ “เชื่อมไทยเชื่อมโลก”.pdf
ความสุจริตทางวิชาการ “เชื่อมไทยเชื่อมโลก”.pdf
ความสุจริตทางวิชาการ “เชื่อมไทยเชื่อมโลก”.pdf
ความสุจริตทางวิชาการ “เชื่อมไทยเชื่อมโลก”.pdf
ความสุจริตทางวิชาการ “เชื่อมไทยเชื่อมโลก”.pdf
ความสุจริตทางวิชาการ “เชื่อมไทยเชื่อมโลก”.pdf
ความสุจริตทางวิชาการ “เชื่อมไทยเชื่อมโลก”.pdf
ความสุจริตทางวิชาการ “เชื่อมไทยเชื่อมโลก”.pdf
ความสุจริตทางวิชาการ “เชื่อมไทยเชื่อมโลก”.pdf
ความสุจริตทางวิชาการ “เชื่อมไทยเชื่อมโลก”.pdf
ความสุจริตทางวิชาการ “เชื่อมไทยเชื่อมโลก”.pdf
ความสุจริตทางวิชาการ “เชื่อมไทยเชื่อมโลก”.pdf
ความสุจริตทางวิชาการ “เชื่อมไทยเชื่อมโลก”.pdf
ความสุจริตทางวิชาการ “เชื่อมไทยเชื่อมโลก”.pdf
ความสุจริตทางวิชาการ “เชื่อมไทยเชื่อมโลก”.pdf
ความสุจริตทางวิชาการ “เชื่อมไทยเชื่อมโลก”.pdf
ความสุจริตทางวิชาการ “เชื่อมไทยเชื่อมโลก”.pdf
ความสุจริตทางวิชาการ “เชื่อมไทยเชื่อมโลก”.pdf
ความสุจริตทางวิชาการ “เชื่อมไทยเชื่อมโลก”.pdf
ความสุจริตทางวิชาการ “เชื่อมไทยเชื่อมโลก”.pdf
ความสุจริตทางวิชาการ “เชื่อมไทยเชื่อมโลก”.pdf
ความสุจริตทางวิชาการ “เชื่อมไทยเชื่อมโลก”.pdf
ความสุจริตทางวิชาการ “เชื่อมไทยเชื่อมโลก”.pdf
ความสุจริตทางวิชาการ “เชื่อมไทยเชื่อมโลก”.pdf
ความสุจริตทางวิชาการ “เชื่อมไทยเชื่อมโลก”.pdf
ความสุจริตทางวิชาการ “เชื่อมไทยเชื่อมโลก”.pdf
ความสุจริตทางวิชาการ “เชื่อมไทยเชื่อมโลก”.pdf
ความสุจริตทางวิชาการ “เชื่อมไทยเชื่อมโลก”.pdf
ความสุจริตทางวิชาการ “เชื่อมไทยเชื่อมโลก”.pdf
ความสุจริตทางวิชาการ “เชื่อมไทยเชื่อมโลก”.pdf
ความสุจริตทางวิชาการ “เชื่อมไทยเชื่อมโลก”.pdf
ความสุจริตทางวิชาการ “เชื่อมไทยเชื่อมโลก”.pdf
ความสุจริตทางวิชาการ “เชื่อมไทยเชื่อมโลก”.pdf
ความสุจริตทางวิชาการ “เชื่อมไทยเชื่อมโลก”.pdf
ความสุจริตทางวิชาการ “เชื่อมไทยเชื่อมโลก”.pdf
ความสุจริตทางวิชาการ “เชื่อมไทยเชื่อมโลก”.pdf
ความสุจริตทางวิชาการ “เชื่อมไทยเชื่อมโลก”.pdf
ความสุจริตทางวิชาการ “เชื่อมไทยเชื่อมโลก”.pdf
ความสุจริตทางวิชาการ “เชื่อมไทยเชื่อมโลก”.pdf
ความสุจริตทางวิชาการ “เชื่อมไทยเชื่อมโลก”.pdf
ความสุจริตทางวิชาการ “เชื่อมไทยเชื่อมโลก”.pdf
ความสุจริตทางวิชาการ “เชื่อมไทยเชื่อมโลก”.pdf
ความสุจริตทางวิชาการ “เชื่อมไทยเชื่อมโลก”.pdf
ความสุจริตทางวิชาการ “เชื่อมไทยเชื่อมโลก”.pdf
ความสุจริตทางวิชาการ “เชื่อมไทยเชื่อมโลก”.pdf
ความสุจริตทางวิชาการ “เชื่อมไทยเชื่อมโลก”.pdf
ความสุจริตทางวิชาการ “เชื่อมไทยเชื่อมโลก”.pdf
ความสุจริตทางวิชาการ “เชื่อมไทยเชื่อมโลก”.pdf
ความสุจริตทางวิชาการ “เชื่อมไทยเชื่อมโลก”.pdf
ความสุจริตทางวิชาการ “เชื่อมไทยเชื่อมโลก”.pdf
ความสุจริตทางวิชาการ “เชื่อมไทยเชื่อมโลก”.pdf
ความสุจริตทางวิชาการ “เชื่อมไทยเชื่อมโลก”.pdf
ความสุจริตทางวิชาการ “เชื่อมไทยเชื่อมโลก”.pdf
ความสุจริตทางวิชาการ “เชื่อมไทยเชื่อมโลก”.pdf
ความสุจริตทางวิชาการ “เชื่อมไทยเชื่อมโลก”.pdf
ความสุจริตทางวิชาการ “เชื่อมไทยเชื่อมโลก”.pdf
ความสุจริตทางวิชาการ “เชื่อมไทยเชื่อมโลก”.pdf
ความสุจริตทางวิชาการ “เชื่อมไทยเชื่อมโลก”.pdf
ความสุจริตทางวิชาการ “เชื่อมไทยเชื่อมโลก”.pdf
ความสุจริตทางวิชาการ “เชื่อมไทยเชื่อมโลก”.pdf
ความสุจริตทางวิชาการ “เชื่อมไทยเชื่อมโลก”.pdf
ความสุจริตทางวิชาการ “เชื่อมไทยเชื่อมโลก”.pdf
ความสุจริตทางวิชาการ “เชื่อมไทยเชื่อมโลก”.pdf
ความสุจริตทางวิชาการ “เชื่อมไทยเชื่อมโลก”.pdf
ความสุจริตทางวิชาการ “เชื่อมไทยเชื่อมโลก”.pdf
ความสุจริตทางวิชาการ “เชื่อมไทยเชื่อมโลก”.pdf
ความสุจริตทางวิชาการ “เชื่อมไทยเชื่อมโลก”.pdf
ความสุจริตทางวิชาการ “เชื่อมไทยเชื่อมโลก”.pdf
ความสุจริตทางวิชาการ “เชื่อมไทยเชื่อมโลก”.pdf
ความสุจริตทางวิชาการ “เชื่อมไทยเชื่อมโลก”.pdf
ความสุจริตทางวิชาการ “เชื่อมไทยเชื่อมโลก”.pdf
ความสุจริตทางวิชาการ “เชื่อมไทยเชื่อมโลก”.pdf
ความสุจริตทางวิชาการ “เชื่อมไทยเชื่อมโลก”.pdf
ความสุจริตทางวิชาการ “เชื่อมไทยเชื่อมโลก”.pdf
ความสุจริตทางวิชาการ “เชื่อมไทยเชื่อมโลก”.pdf
ความสุจริตทางวิชาการ “เชื่อมไทยเชื่อมโลก”.pdf
ความสุจริตทางวิชาการ “เชื่อมไทยเชื่อมโลก”.pdf
ความสุจริตทางวิชาการ “เชื่อมไทยเชื่อมโลก”.pdf
ความสุจริตทางวิชาการ “เชื่อมไทยเชื่อมโลก”.pdf
ความสุจริตทางวิชาการ “เชื่อมไทยเชื่อมโลก”.pdf
ความสุจริตทางวิชาการ “เชื่อมไทยเชื่อมโลก”.pdf
ความสุจริตทางวิชาการ “เชื่อมไทยเชื่อมโลก”.pdf
ความสุจริตทางวิชาการ “เชื่อมไทยเชื่อมโลก”.pdf
ความสุจริตทางวิชาการ “เชื่อมไทยเชื่อมโลก”.pdf
ความสุจริตทางวิชาการ “เชื่อมไทยเชื่อมโลก”.pdf
ความสุจริตทางวิชาการ “เชื่อมไทยเชื่อมโลก”.pdf
ความสุจริตทางวิชาการ “เชื่อมไทยเชื่อมโลก”.pdf
ความสุจริตทางวิชาการ “เชื่อมไทยเชื่อมโลก”.pdf
ความสุจริตทางวิชาการ “เชื่อมไทยเชื่อมโลก”.pdf
ความสุจริตทางวิชาการ “เชื่อมไทยเชื่อมโลก”.pdf
ความสุจริตทางวิชาการ “เชื่อมไทยเชื่อมโลก”.pdf
ความสุจริตทางวิชาการ “เชื่อมไทยเชื่อมโลก”.pdf
ความสุจริตทางวิชาการ “เชื่อมไทยเชื่อมโลก”.pdf
ความสุจริตทางวิชาการ “เชื่อมไทยเชื่อมโลก”.pdf
ความสุจริตทางวิชาการ “เชื่อมไทยเชื่อมโลก”.pdf
ความสุจริตทางวิชาการ “เชื่อมไทยเชื่อมโลก”.pdf
ความสุจริตทางวิชาการ “เชื่อมไทยเชื่อมโลก”.pdf
ความสุจริตทางวิชาการ “เชื่อมไทยเชื่อมโลก”.pdf
ความสุจริตทางวิชาการ “เชื่อมไทยเชื่อมโลก”.pdf
ความสุจริตทางวิชาการ “เชื่อมไทยเชื่อมโลก”.pdf
ความสุจริตทางวิชาการ “เชื่อมไทยเชื่อมโลก”.pdf
ความสุจริตทางวิชาการ “เชื่อมไทยเชื่อมโลก”.pdf
ความสุจริตทางวิชาการ “เชื่อมไทยเชื่อมโลก”.pdf
ความสุจริตทางวิชาการ “เชื่อมไทยเชื่อมโลก”.pdf
ความสุจริตทางวิชาการ “เชื่อมไทยเชื่อมโลก”.pdf
ความสุจริตทางวิชาการ “เชื่อมไทยเชื่อมโลก”.pdf
ความสุจริตทางวิชาการ “เชื่อมไทยเชื่อมโลก”.pdf
ความสุจริตทางวิชาการ “เชื่อมไทยเชื่อมโลก”.pdf
ความสุจริตทางวิชาการ “เชื่อมไทยเชื่อมโลก”.pdf
ความสุจริตทางวิชาการ “เชื่อมไทยเชื่อมโลก”.pdf
ความสุจริตทางวิชาการ “เชื่อมไทยเชื่อมโลก”.pdf
ความสุจริตทางวิชาการ “เชื่อมไทยเชื่อมโลก”.pdf
ความสุจริตทางวิชาการ “เชื่อมไทยเชื่อมโลก”.pdf
ความสุจริตทางวิชาการ “เชื่อมไทยเชื่อมโลก”.pdf
ความสุจริตทางวิชาการ “เชื่อมไทยเชื่อมโลก”.pdf
ความสุจริตทางวิชาการ “เชื่อมไทยเชื่อมโลก”.pdf
ความสุจริตทางวิชาการ “เชื่อมไทยเชื่อมโลก”.pdf
ความสุจริตทางวิชาการ “เชื่อมไทยเชื่อมโลก”.pdf
ความสุจริตทางวิชาการ “เชื่อมไทยเชื่อมโลก”.pdf
ความสุจริตทางวิชาการ “เชื่อมไทยเชื่อมโลก”.pdf
ความสุจริตทางวิชาการ “เชื่อมไทยเชื่อมโลก”.pdf
ความสุจริตทางวิชาการ “เชื่อมไทยเชื่อมโลก”.pdf
ความสุจริตทางวิชาการ “เชื่อมไทยเชื่อมโลก”.pdf
ความสุจริตทางวิชาการ “เชื่อมไทยเชื่อมโลก”.pdf
ความสุจริตทางวิชาการ “เชื่อมไทยเชื่อมโลก”.pdf

More Related Content

Similar to ความสุจริตทางวิชาการ “เชื่อมไทยเชื่อมโลก”.pdf

Intro sciproject
Intro sciprojectIntro sciproject
Intro sciproject
Taweesak Poochai
 
ท้องถิ่นไทย
ท้องถิ่นไทยท้องถิ่นไทย
ท้องถิ่นไทย
ARAM Narapol
 
สิทธิมนุษ พยาบาล
สิทธิมนุษ พยาบาลสิทธิมนุษ พยาบาล
สิทธิมนุษ พยาบาล
luckana9
 
หน่วยที่ 3 ประโยชน์และตัวอย่างของการใช้เทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร
หน่วยที่ 3 ประโยชน์และตัวอย่างของการใช้เทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสารหน่วยที่ 3 ประโยชน์และตัวอย่างของการใช้เทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร
หน่วยที่ 3 ประโยชน์และตัวอย่างของการใช้เทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร
somdetpittayakom school
 
หัวข้อวิจัยทางวิทยาการเรียนรู้
หัวข้อวิจัยทางวิทยาการเรียนรู้หัวข้อวิจัยทางวิทยาการเรียนรู้
หัวข้อวิจัยทางวิทยาการเรียนรู้
Prachyanun Nilsook
 
ทฤษฏีสนามของรัตนา
ทฤษฏีสนามของรัตนาทฤษฏีสนามของรัตนา
ทฤษฏีสนามของรัตนา
ruttanaphareenoon
 
ทฤษฏีสนามของรัตนา
ทฤษฏีสนามของรัตนาทฤษฏีสนามของรัตนา
ทฤษฏีสนามของรัตนา
ruttanaphareenoon
 
ทฤษฏีสนามของรัตนา ภารีนนท์
ทฤษฏีสนามของรัตนา ภารีนนท์ทฤษฏีสนามของรัตนา ภารีนนท์
ทฤษฏีสนามของรัตนา ภารีนนท์
ruttanaphareenoon
 
ทฤษฏีสนามของรัตนา
ทฤษฏีสนามของรัตนาทฤษฏีสนามของรัตนา
ทฤษฏีสนามของรัตนา
ruttanaphareenoon
 
Introduction to Mixed-Methods Research (MMR)
Introduction to Mixed-Methods Research (MMR) Introduction to Mixed-Methods Research (MMR)
Introduction to Mixed-Methods Research (MMR)
Borwornsom Leerapan
 
สรุปนักวิจัย50
สรุปนักวิจัย50สรุปนักวิจัย50
สรุปนักวิจัย50
sittichai saw-aow
 
รายงานการสังเคราะห์รูปแบบการสอนแบบสืบเสาะหาความรู้
รายงานการสังเคราะห์รูปแบบการสอนแบบสืบเสาะหาความรู้รายงานการสังเคราะห์รูปแบบการสอนแบบสืบเสาะหาความรู้
รายงานการสังเคราะห์รูปแบบการสอนแบบสืบเสาะหาความรู้
ศน. โมเมจ้า
 
งานนำเสนอกลุ่ม ( 97 2003 )
งานนำเสนอกลุ่ม ( 97 2003 )งานนำเสนอกลุ่ม ( 97 2003 )
งานนำเสนอกลุ่ม ( 97 2003 )
Pornthip Tanamai
 
มุมมองทางจิตวิทยาที่เกี่ยวกับเทคโนโลยี และสื่อการศึกษา
มุมมองทางจิตวิทยาที่เกี่ยวกับเทคโนโลยี และสื่อการศึกษามุมมองทางจิตวิทยาที่เกี่ยวกับเทคโนโลยี และสื่อการศึกษา
มุมมองทางจิตวิทยาที่เกี่ยวกับเทคโนโลยี และสื่อการศึกษา
Tong Bebow
 
มุมมองทางจิตวิทยาที่เกี่ยวกับเทคโนโลยี และสื่อการศึกษา
มุมมองทางจิตวิทยาที่เกี่ยวกับเทคโนโลยี และสื่อการศึกษามุมมองทางจิตวิทยาที่เกี่ยวกับเทคโนโลยี และสื่อการศึกษา
มุมมองทางจิตวิทยาที่เกี่ยวกับเทคโนโลยี และสื่อการศึกษา
Tong Bebow
 
หนังสือสรุปผลการดำเนินงานที่ประชุมประธาน สภาอาจารย์มหาวิทยาลัยแห่งประเทศไทย (...
หนังสือสรุปผลการดำเนินงานที่ประชุมประธาน สภาอาจารย์มหาวิทยาลัยแห่งประเทศไทย (...หนังสือสรุปผลการดำเนินงานที่ประชุมประธาน สภาอาจารย์มหาวิทยาลัยแห่งประเทศไทย (...
หนังสือสรุปผลการดำเนินงานที่ประชุมประธาน สภาอาจารย์มหาวิทยาลัยแห่งประเทศไทย (...
สุรพล ศรีบุญทรง
 
ฟิสิกส์วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี
ฟิสิกส์วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีฟิสิกส์วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี
ฟิสิกส์วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี
ชิตชัย โพธิ์ประภา
 

Similar to ความสุจริตทางวิชาการ “เชื่อมไทยเชื่อมโลก”.pdf (20)

Intro sciproject
Intro sciprojectIntro sciproject
Intro sciproject
 
ท้องถิ่นไทย
ท้องถิ่นไทยท้องถิ่นไทย
ท้องถิ่นไทย
 
Chapter1
Chapter1Chapter1
Chapter1
 
แผนการจัดการเรียนรู้ที่๙
แผนการจัดการเรียนรู้ที่๙แผนการจัดการเรียนรู้ที่๙
แผนการจัดการเรียนรู้ที่๙
 
สิทธิมนุษ พยาบาล
สิทธิมนุษ พยาบาลสิทธิมนุษ พยาบาล
สิทธิมนุษ พยาบาล
 
หน่วยที่ 3 ประโยชน์และตัวอย่างของการใช้เทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร
หน่วยที่ 3 ประโยชน์และตัวอย่างของการใช้เทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสารหน่วยที่ 3 ประโยชน์และตัวอย่างของการใช้เทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร
หน่วยที่ 3 ประโยชน์และตัวอย่างของการใช้เทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร
 
หัวข้อวิจัยทางวิทยาการเรียนรู้
หัวข้อวิจัยทางวิทยาการเรียนรู้หัวข้อวิจัยทางวิทยาการเรียนรู้
หัวข้อวิจัยทางวิทยาการเรียนรู้
 
ทฤษฏีสนามของรัตนา
ทฤษฏีสนามของรัตนาทฤษฏีสนามของรัตนา
ทฤษฏีสนามของรัตนา
 
ทฤษฏีสนามของรัตนา
ทฤษฏีสนามของรัตนาทฤษฏีสนามของรัตนา
ทฤษฏีสนามของรัตนา
 
ทฤษฏีสนามของรัตนา ภารีนนท์
ทฤษฏีสนามของรัตนา ภารีนนท์ทฤษฏีสนามของรัตนา ภารีนนท์
ทฤษฏีสนามของรัตนา ภารีนนท์
 
ทฤษฏีสนามของรัตนา
ทฤษฏีสนามของรัตนาทฤษฏีสนามของรัตนา
ทฤษฏีสนามของรัตนา
 
Introduction to Mixed-Methods Research (MMR)
Introduction to Mixed-Methods Research (MMR) Introduction to Mixed-Methods Research (MMR)
Introduction to Mixed-Methods Research (MMR)
 
สรุปนักวิจัย50
สรุปนักวิจัย50สรุปนักวิจัย50
สรุปนักวิจัย50
 
รายงานการสังเคราะห์รูปแบบการสอนแบบสืบเสาะหาความรู้
รายงานการสังเคราะห์รูปแบบการสอนแบบสืบเสาะหาความรู้รายงานการสังเคราะห์รูปแบบการสอนแบบสืบเสาะหาความรู้
รายงานการสังเคราะห์รูปแบบการสอนแบบสืบเสาะหาความรู้
 
งานนำเสนอกลุ่ม ( 97 2003 )
งานนำเสนอกลุ่ม ( 97 2003 )งานนำเสนอกลุ่ม ( 97 2003 )
งานนำเสนอกลุ่ม ( 97 2003 )
 
การเรียนรู้เพื่อพัฒนาการคิด
การเรียนรู้เพื่อพัฒนาการคิดการเรียนรู้เพื่อพัฒนาการคิด
การเรียนรู้เพื่อพัฒนาการคิด
 
มุมมองทางจิตวิทยาที่เกี่ยวกับเทคโนโลยี และสื่อการศึกษา
มุมมองทางจิตวิทยาที่เกี่ยวกับเทคโนโลยี และสื่อการศึกษามุมมองทางจิตวิทยาที่เกี่ยวกับเทคโนโลยี และสื่อการศึกษา
มุมมองทางจิตวิทยาที่เกี่ยวกับเทคโนโลยี และสื่อการศึกษา
 
มุมมองทางจิตวิทยาที่เกี่ยวกับเทคโนโลยี และสื่อการศึกษา
มุมมองทางจิตวิทยาที่เกี่ยวกับเทคโนโลยี และสื่อการศึกษามุมมองทางจิตวิทยาที่เกี่ยวกับเทคโนโลยี และสื่อการศึกษา
มุมมองทางจิตวิทยาที่เกี่ยวกับเทคโนโลยี และสื่อการศึกษา
 
หนังสือสรุปผลการดำเนินงานที่ประชุมประธาน สภาอาจารย์มหาวิทยาลัยแห่งประเทศไทย (...
หนังสือสรุปผลการดำเนินงานที่ประชุมประธาน สภาอาจารย์มหาวิทยาลัยแห่งประเทศไทย (...หนังสือสรุปผลการดำเนินงานที่ประชุมประธาน สภาอาจารย์มหาวิทยาลัยแห่งประเทศไทย (...
หนังสือสรุปผลการดำเนินงานที่ประชุมประธาน สภาอาจารย์มหาวิทยาลัยแห่งประเทศไทย (...
 
ฟิสิกส์วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี
ฟิสิกส์วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีฟิสิกส์วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี
ฟิสิกส์วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี
 

More from Pattie Pattie

670501 global health program for executives
670501 global health program for executives670501 global health program for executives
670501 global health program for executives
Pattie Pattie
 
สรุปการประชุม AAR การเข้าร่วมงาน HA National Forum ครั้งที่ 24 จาก กสศ
สรุปการประชุม AAR การเข้าร่วมงาน HA National Forum ครั้งที่ 24 จาก กสศสรุปการประชุม AAR การเข้าร่วมงาน HA National Forum ครั้งที่ 24 จาก กสศ
สรุปการประชุม AAR การเข้าร่วมงาน HA National Forum ครั้งที่ 24 จาก กสศ
Pattie Pattie
 
สรุป Schools That Matter วันที่ 10 เมษายน 2567
สรุป Schools That Matter วันที่ 10 เมษายน 2567สรุป Schools That Matter วันที่ 10 เมษายน 2567
สรุป Schools That Matter วันที่ 10 เมษายน 2567
Pattie Pattie
 
รูปแบบการขยายผลการจัดการเรียนรู้การแพทย์ฉุกเฉิน
รูปแบบการขยายผลการจัดการเรียนรู้การแพทย์ฉุกเฉินรูปแบบการขยายผลการจัดการเรียนรู้การแพทย์ฉุกเฉิน
รูปแบบการขยายผลการจัดการเรียนรู้การแพทย์ฉุกเฉิน
Pattie Pattie
 
AIforTeaching โดย รศ. ดร. สิริวุฒิ บูรณพิร
AIforTeaching โดย รศ. ดร. สิริวุฒิ บูรณพิรAIforTeaching โดย รศ. ดร. สิริวุฒิ บูรณพิร
AIforTeaching โดย รศ. ดร. สิริวุฒิ บูรณพิร
Pattie Pattie
 
การบริหารวิชาการและหลักสูตร บรรยายโดย ศ.นพ.วิจารณ์ พานิช
การบริหารวิชาการและหลักสูตร บรรยายโดย ศ.นพ.วิจารณ์ พานิชการบริหารวิชาการและหลักสูตร บรรยายโดย ศ.นพ.วิจารณ์ พานิช
การบริหารวิชาการและหลักสูตร บรรยายโดย ศ.นพ.วิจารณ์ พานิช
Pattie Pattie
 
The Lancet Commission on peaceful societies through health equity and gender ...
The Lancet Commission on peaceful societies through health equity and gender ...The Lancet Commission on peaceful societies through health equity and gender ...
The Lancet Commission on peaceful societies through health equity and gender ...
Pattie Pattie
 
คณะพยาบาลศาสตร์ สบช KMSharingforLearningOrganization
คณะพยาบาลศาสตร์ สบช KMSharingforLearningOrganizationคณะพยาบาลศาสตร์ สบช KMSharingforLearningOrganization
คณะพยาบาลศาสตร์ สบช KMSharingforLearningOrganization
Pattie Pattie
 
การประชุมกลุ่มสามพราน ตระกูล ส โดย ศ.นพ.ประเวศ วะสี
การประชุมกลุ่มสามพราน ตระกูล ส โดย ศ.นพ.ประเวศ วะสีการประชุมกลุ่มสามพราน ตระกูล ส โดย ศ.นพ.ประเวศ วะสี
การประชุมกลุ่มสามพราน ตระกูล ส โดย ศ.นพ.ประเวศ วะสี
Pattie Pattie
 
Transformative Education——Pearls in Medical Education 2567
Transformative Education——Pearls in Medical Education 2567Transformative Education——Pearls in Medical Education 2567
Transformative Education——Pearls in Medical Education 2567
Pattie Pattie
 
ResearchfoundationPro.pdf
ResearchfoundationPro.pdfResearchfoundationPro.pdf
ResearchfoundationPro.pdf
Pattie Pattie
 
PMAYP2024_Opening speech (Prof. Vicharn).pdf
PMAYP2024_Opening speech (Prof. Vicharn).pdfPMAYP2024_Opening speech (Prof. Vicharn).pdf
PMAYP2024_Opening speech (Prof. Vicharn).pdf
Pattie Pattie
 
670111_PDF.pdf
670111_PDF.pdf670111_PDF.pdf
670111_PDF.pdf
Pattie Pattie
 
NoteMemoCare.pdf
NoteMemoCare.pdfNoteMemoCare.pdf
NoteMemoCare.pdf
Pattie Pattie
 
KrungthepThaonUniv.pptx
KrungthepThaonUniv.pptxKrungthepThaonUniv.pptx
KrungthepThaonUniv.pptx
Pattie Pattie
 
จาก KM สู่ SLC.pptx
จาก KM สู่ SLC.pptxจาก KM สู่ SLC.pptx
จาก KM สู่ SLC.pptx
Pattie Pattie
 
Udom_Pdf.pdf
Udom_Pdf.pdfUdom_Pdf.pdf
Udom_Pdf.pdf
Pattie Pattie
 
Kregrit_Pdf.pdf
Kregrit_Pdf.pdfKregrit_Pdf.pdf
Kregrit_Pdf.pdf
Pattie Pattie
 
Phuket_sandbox.pdf
Phuket_sandbox.pdfPhuket_sandbox.pdf
Phuket_sandbox.pdf
Pattie Pattie
 
Surin_ppt.pptx
Surin_ppt.pptxSurin_ppt.pptx
Surin_ppt.pptx
Pattie Pattie
 

More from Pattie Pattie (20)

670501 global health program for executives
670501 global health program for executives670501 global health program for executives
670501 global health program for executives
 
สรุปการประชุม AAR การเข้าร่วมงาน HA National Forum ครั้งที่ 24 จาก กสศ
สรุปการประชุม AAR การเข้าร่วมงาน HA National Forum ครั้งที่ 24 จาก กสศสรุปการประชุม AAR การเข้าร่วมงาน HA National Forum ครั้งที่ 24 จาก กสศ
สรุปการประชุม AAR การเข้าร่วมงาน HA National Forum ครั้งที่ 24 จาก กสศ
 
สรุป Schools That Matter วันที่ 10 เมษายน 2567
สรุป Schools That Matter วันที่ 10 เมษายน 2567สรุป Schools That Matter วันที่ 10 เมษายน 2567
สรุป Schools That Matter วันที่ 10 เมษายน 2567
 
รูปแบบการขยายผลการจัดการเรียนรู้การแพทย์ฉุกเฉิน
รูปแบบการขยายผลการจัดการเรียนรู้การแพทย์ฉุกเฉินรูปแบบการขยายผลการจัดการเรียนรู้การแพทย์ฉุกเฉิน
รูปแบบการขยายผลการจัดการเรียนรู้การแพทย์ฉุกเฉิน
 
AIforTeaching โดย รศ. ดร. สิริวุฒิ บูรณพิร
AIforTeaching โดย รศ. ดร. สิริวุฒิ บูรณพิรAIforTeaching โดย รศ. ดร. สิริวุฒิ บูรณพิร
AIforTeaching โดย รศ. ดร. สิริวุฒิ บูรณพิร
 
การบริหารวิชาการและหลักสูตร บรรยายโดย ศ.นพ.วิจารณ์ พานิช
การบริหารวิชาการและหลักสูตร บรรยายโดย ศ.นพ.วิจารณ์ พานิชการบริหารวิชาการและหลักสูตร บรรยายโดย ศ.นพ.วิจารณ์ พานิช
การบริหารวิชาการและหลักสูตร บรรยายโดย ศ.นพ.วิจารณ์ พานิช
 
The Lancet Commission on peaceful societies through health equity and gender ...
The Lancet Commission on peaceful societies through health equity and gender ...The Lancet Commission on peaceful societies through health equity and gender ...
The Lancet Commission on peaceful societies through health equity and gender ...
 
คณะพยาบาลศาสตร์ สบช KMSharingforLearningOrganization
คณะพยาบาลศาสตร์ สบช KMSharingforLearningOrganizationคณะพยาบาลศาสตร์ สบช KMSharingforLearningOrganization
คณะพยาบาลศาสตร์ สบช KMSharingforLearningOrganization
 
การประชุมกลุ่มสามพราน ตระกูล ส โดย ศ.นพ.ประเวศ วะสี
การประชุมกลุ่มสามพราน ตระกูล ส โดย ศ.นพ.ประเวศ วะสีการประชุมกลุ่มสามพราน ตระกูล ส โดย ศ.นพ.ประเวศ วะสี
การประชุมกลุ่มสามพราน ตระกูล ส โดย ศ.นพ.ประเวศ วะสี
 
Transformative Education——Pearls in Medical Education 2567
Transformative Education——Pearls in Medical Education 2567Transformative Education——Pearls in Medical Education 2567
Transformative Education——Pearls in Medical Education 2567
 
ResearchfoundationPro.pdf
ResearchfoundationPro.pdfResearchfoundationPro.pdf
ResearchfoundationPro.pdf
 
PMAYP2024_Opening speech (Prof. Vicharn).pdf
PMAYP2024_Opening speech (Prof. Vicharn).pdfPMAYP2024_Opening speech (Prof. Vicharn).pdf
PMAYP2024_Opening speech (Prof. Vicharn).pdf
 
670111_PDF.pdf
670111_PDF.pdf670111_PDF.pdf
670111_PDF.pdf
 
NoteMemoCare.pdf
NoteMemoCare.pdfNoteMemoCare.pdf
NoteMemoCare.pdf
 
KrungthepThaonUniv.pptx
KrungthepThaonUniv.pptxKrungthepThaonUniv.pptx
KrungthepThaonUniv.pptx
 
จาก KM สู่ SLC.pptx
จาก KM สู่ SLC.pptxจาก KM สู่ SLC.pptx
จาก KM สู่ SLC.pptx
 
Udom_Pdf.pdf
Udom_Pdf.pdfUdom_Pdf.pdf
Udom_Pdf.pdf
 
Kregrit_Pdf.pdf
Kregrit_Pdf.pdfKregrit_Pdf.pdf
Kregrit_Pdf.pdf
 
Phuket_sandbox.pdf
Phuket_sandbox.pdfPhuket_sandbox.pdf
Phuket_sandbox.pdf
 
Surin_ppt.pptx
Surin_ppt.pptxSurin_ppt.pptx
Surin_ppt.pptx
 

Recently uploaded

การอ่านจับใจความสำคัญ วิชาภาษาไทย เพิ่มเติม ระดับชั้น ม.1
การอ่านจับใจความสำคัญ วิชาภาษาไทย เพิ่มเติม ระดับชั้น ม.1การอ่านจับใจความสำคัญ วิชาภาษาไทย เพิ่มเติม ระดับชั้น ม.1
การอ่านจับใจความสำคัญ วิชาภาษาไทย เพิ่มเติม ระดับชั้น ม.1
LinlyBird
 
Postharvest Newsletter ปีที่ 23 ฉบับที่ 2 เมษายน – มิถุนายน 2567
Postharvest Newsletter ปีที่ 23 ฉบับที่ 2 เมษายน – มิถุนายน 2567Postharvest Newsletter ปีที่ 23 ฉบับที่ 2 เมษายน – มิถุนายน 2567
Postharvest Newsletter ปีที่ 23 ฉบับที่ 2 เมษายน – มิถุนายน 2567
Postharvest Technology Innovation Center
 
นโยบายการดำเนินการด้านจริยธรรมการวิจัย.pdf
นโยบายการดำเนินการด้านจริยธรรมการวิจัย.pdfนโยบายการดำเนินการด้านจริยธรรมการวิจัย.pdf
นโยบายการดำเนินการด้านจริยธรรมการวิจัย.pdf
Tassanee Lerksuthirat
 
เผยแพร่แผนการจัดการเรียนรู้1 เรื่อง การเปลี่ยนแปลงและผลกระทบของเทคโนโลยี
เผยแพร่แผนการจัดการเรียนรู้1 เรื่อง การเปลี่ยนแปลงและผลกระทบของเทคโนโลยีเผยแพร่แผนการจัดการเรียนรู้1 เรื่อง การเปลี่ยนแปลงและผลกระทบของเทคโนโลยี
เผยแพร่แผนการจัดการเรียนรู้1 เรื่อง การเปลี่ยนแปลงและผลกระทบของเทคโนโลยี
LinlyBird
 
เงินพัฒนาศักยภาพการวิจัยของมหาวิทยาลัยมหิดล.pdf
เงินพัฒนาศักยภาพการวิจัยของมหาวิทยาลัยมหิดล.pdfเงินพัฒนาศักยภาพการวิจัยของมหาวิทยาลัยมหิดล.pdf
เงินพัฒนาศักยภาพการวิจัยของมหาวิทยาลัยมหิดล.pdf
Tassanee Lerksuthirat
 
Outcome-based Assessment (MEC.MNRH) 2024
Outcome-based Assessment (MEC.MNRH) 2024Outcome-based Assessment (MEC.MNRH) 2024
Outcome-based Assessment (MEC.MNRH) 2024
Nattakul Yamprasert
 
บรรยายเตรียมความพร้อมผู้เข้ารับการพัฒนา ดร.ศิริวรรณ ขวัญมุข.pdf
บรรยายเตรียมความพร้อมผู้เข้ารับการพัฒนา ดร.ศิริวรรณ ขวัญมุข.pdfบรรยายเตรียมความพร้อมผู้เข้ารับการพัฒนา ดร.ศิริวรรณ ขวัญมุข.pdf
บรรยายเตรียมความพร้อมผู้เข้ารับการพัฒนา ดร.ศิริวรรณ ขวัญมุข.pdf
macsak7777
 

Recently uploaded (7)

การอ่านจับใจความสำคัญ วิชาภาษาไทย เพิ่มเติม ระดับชั้น ม.1
การอ่านจับใจความสำคัญ วิชาภาษาไทย เพิ่มเติม ระดับชั้น ม.1การอ่านจับใจความสำคัญ วิชาภาษาไทย เพิ่มเติม ระดับชั้น ม.1
การอ่านจับใจความสำคัญ วิชาภาษาไทย เพิ่มเติม ระดับชั้น ม.1
 
Postharvest Newsletter ปีที่ 23 ฉบับที่ 2 เมษายน – มิถุนายน 2567
Postharvest Newsletter ปีที่ 23 ฉบับที่ 2 เมษายน – มิถุนายน 2567Postharvest Newsletter ปีที่ 23 ฉบับที่ 2 เมษายน – มิถุนายน 2567
Postharvest Newsletter ปีที่ 23 ฉบับที่ 2 เมษายน – มิถุนายน 2567
 
นโยบายการดำเนินการด้านจริยธรรมการวิจัย.pdf
นโยบายการดำเนินการด้านจริยธรรมการวิจัย.pdfนโยบายการดำเนินการด้านจริยธรรมการวิจัย.pdf
นโยบายการดำเนินการด้านจริยธรรมการวิจัย.pdf
 
เผยแพร่แผนการจัดการเรียนรู้1 เรื่อง การเปลี่ยนแปลงและผลกระทบของเทคโนโลยี
เผยแพร่แผนการจัดการเรียนรู้1 เรื่อง การเปลี่ยนแปลงและผลกระทบของเทคโนโลยีเผยแพร่แผนการจัดการเรียนรู้1 เรื่อง การเปลี่ยนแปลงและผลกระทบของเทคโนโลยี
เผยแพร่แผนการจัดการเรียนรู้1 เรื่อง การเปลี่ยนแปลงและผลกระทบของเทคโนโลยี
 
เงินพัฒนาศักยภาพการวิจัยของมหาวิทยาลัยมหิดล.pdf
เงินพัฒนาศักยภาพการวิจัยของมหาวิทยาลัยมหิดล.pdfเงินพัฒนาศักยภาพการวิจัยของมหาวิทยาลัยมหิดล.pdf
เงินพัฒนาศักยภาพการวิจัยของมหาวิทยาลัยมหิดล.pdf
 
Outcome-based Assessment (MEC.MNRH) 2024
Outcome-based Assessment (MEC.MNRH) 2024Outcome-based Assessment (MEC.MNRH) 2024
Outcome-based Assessment (MEC.MNRH) 2024
 
บรรยายเตรียมความพร้อมผู้เข้ารับการพัฒนา ดร.ศิริวรรณ ขวัญมุข.pdf
บรรยายเตรียมความพร้อมผู้เข้ารับการพัฒนา ดร.ศิริวรรณ ขวัญมุข.pdfบรรยายเตรียมความพร้อมผู้เข้ารับการพัฒนา ดร.ศิริวรรณ ขวัญมุข.pdf
บรรยายเตรียมความพร้อมผู้เข้ารับการพัฒนา ดร.ศิริวรรณ ขวัญมุข.pdf
 

ความสุจริตทางวิชาการ “เชื่อมไทยเชื่อมโลก”.pdf

  • 1. “เชื่่�อมไทย เชื่่�อมโลก” ในเรื่่�อง “ความสุุจรื่ิตทางวิชาการื่” เครื่่�องมืือห้้าชุุดเพื่่�อใชุ้ขัับเคลื่ื�อนโครื่งการื่สรื่้างบัณฑิิต ให้้มืีความืสุจรื่ิตทางวิชุาการื่ในมืห้าวิทยาลื่ัย ศ.นพ.วัันชััย วััฒนศัพท์์, สุุจิินันท์์ หรสุิท์ธิ์ิ�, ผศ.ดร.ชััยณรงค์์ เหลืืองวัิลืัย ISBN : 978-616-598-394-5 DeliberativeDemocracy ปรื่ะชุาธิิปไตยแห้่งการื่สานเสวนาห้าทางออก ความสุุจรื่ิตทางวิชาการื่ Non Violent Communication สุุนทรื่ียปรื่ัศนีย์ เกณฑ์์เกียรติิยศ Facilitateddiscussionอารยะสนทนา Restorativejustice ความยุุติิธรรมสมานฉัันท์์ ทักษะที�ไม่ใช่เทคนิค AcademicHonesty/Integrity Non-TechnicalSkills :situationalawareness Honor Code AppreciativeInquiry การโต้้เถีียง Public Deliberation การสื่่�อสื่ารอย่่างสื่ร้างสื่รรค์์ Debate ประชาเสวนาหาทางออก การสานเสวนาสุนทรียสนทนา Dialogue Connect Thailand, Connect the World in The “Academic Honesty” With Five Tools to Drive The Universities to Build The Smart Graduates With Integrity
  • 2. “เชื่่�อมไทย เชื่่�อมโลก” ในเรื่่�อง “ความสุุจริิตทางวิิชาการ” เครื่่�องมืือห้้าชุุดเพื่่�อใช้้ขัับเคลื่่�อนโครงการสร้้างบััณฑิิตให้้มีีความสุุจริิตทางวิิชาการ ในมหาวิิทยาลััย Connect Thailand, Connect the World in The “Academic Honesty” With Five Tools to Drive The Universities to Build The Smart Graduates With Integrity ISBN : 978-616-598-394-5 ผู้้�เขีียน : ศ.นพ.วัันชััย วััฒนศััพท์์, สุุจิินัันท์์ หรสิิทธิ์์�, ผศ.ดร.ชััยณรงค์์ เหลืืองวิิลััย ตรวจพิิสููจน์์อัักษร : นางสาวจุุฑามาศ อนุุสุุริิยา จััดพิิมพ์์และจััดหน้้าเพื่่�อเผยแพร่่ : นางสาวจุุฑามาศ อนุุสุุริิยา นางสาวณััฎฐาภรณ์์ อนุุสุุริิยา พิิมพ์์ครั้้�งที่่� 1 : 300 เล่่ม ราคา 250 บาท โรงเรีียนพััฒนาผู้้�นำำ�และสร้้างสัันติิธรรมรัักสคููลได้้รัับอนุุญาตจากกระทรวงศึึกษาธิิการ ให้้จััดตั้้�งและใช้้หลัักสููตรของโรงเรีียน ซึ่่�งได้้รัับการอนุุมััติิจากกรมวิิชาการกระทรวง ศึึกษาธิิการตั้้�งแต่่เริ่่�มจััดตั้้�งมีีนโยบายเผยแพร่่ความรู้้�ด้้านการแก้้ปััญหาความขััดแย้้ง การ เจรจาไกล่่เกลี่่�ย การมีีส่่วนร่่วม รวมถึึงทัักษะที่่�เกี่่�ยวข้้องทั้้�งหลาย โรงเรีียนพััฒนาผู้้�นำำ� และสร้้างสัันติิธรรมรัักสคููล RUC School of Leadershift and Just Peace Devel- opment 99/2 ถนนมิิตรภาพ ตำำ�บลในเมืือง อำำ�เภอเมืือง จัังหวััดขอนแก่่น 40000 โทร 043-242611 www.rucschool.com พิิมพ์์ที่่� : หจก.โรงพิิมพ์์คลัังนานาวิิทยา 232/199 หมู่่� 6 ซอยศรีีจัันทร์์ 39 ตำำ�บลในเมืือง อำำ�เภอเมืือง จัังหวััดขอนแก่่น 40000 โทรศััพท์์ 043-466444 โทรสาร 043-466863 E-mail: klungpress@hotmail.com www.klungnana.com
  • 3. “เชื่่�อมไทย เชื่่�อมโลก” เครื่่�องมืือขัับเคลื่่�อนโครงการสร้้างบััณฑิิตให้้มีีความสุุจริิตทางวิิชาการในมหาวิิทยาลััย i สารผู้้�อำำ�นวยการแผนงานวิิจััย หนัังสืือเรื่่�อง เครื่่�องมืือการขัับเคลื่่�อนนโยบายความสุุจริิตทาง วิิชาการอย่่างสมานฉัันท์์และมีีธรรมภิิบาล นัับว่่าเป็็นความตั้้�งใจย่่างยิ่่�งของ ศาสตราจารย์์ นายแพทย์์วัันชััย วััฒนศััพท์์ ท่่านที่่�ปรึึกษาแผนงานวิิจััยเรื่่�อง “การเข้้าร่่วมเครืือข่่ายการวิิจััยเพื่่�อประเมิินระดัับความสุุจริิตทางวิิชาการ (Academic Integrity) ระดัับนานาชาติิ (ICAI-McCabe Survey)” ซึ่่�งได้้รัับ ทุุนสนัับสนุุนการวิิจััยจาก สำำ�นัักงานการวิิจััยแห่่งชาติิ (วช.) ประจำำ�ปีีงบ ประมาณ 2565 ที่่�มุ่่�งจะนำำ�เสนอถึึงความพยายามในการสัังเคราะห์์ผลการ วิิจััยของโครงการดัังกล่่าว เพื่่�อถ่่ายทอดออกมาเป็็นเนื้้�อหาสาระในบทต่่างๆ ของหนัังสืือเล่่มนี้้� โดยเฉพาะอย่่างยิ่่�ง ความพยายามที่่�จะนำำ�เอาแนวคิิด ทางด้้าน “ความยุุติิธรรมเชิิงสมานฉัันท์์” (Restorative Justice) มาใช้้เป็็น กรอบแนวคิิดหลัักในการนำำ�เสนอเนื้้�อหา โดยต้้องการจะชี้้�ให้้เห็็นถึึงประสิิทธิิผล ของการใช้้แนวคิิดในการสร้้างกระบวนการในการส่่งเสริิมความสุุจริิตทาง วิิชาการให้้กัับนัักศึึกษาในมหาวิิทยาลััยในประเทศไทย คงปฏิิเสธไม่่ได้้ว่่า พาราไดม์์การพััฒนานัักศึึกษาของมหาวิิทยาลััยใน ประเทศไทยที่่�วางอยู่่�บนแนวคิิด “ความยุุติิธรรมกระแสหลััก” (Retributive Justice) ที่่�เน้้นการตรวจจัับและลงโทษนัักศึึกษาที่่�กระทำำ�ความผิิดเป็็นหลััก โดยไม่่เปิิดโอกาสให้้นัักศึึกษาที่่�กระทำำ�ความผิิดได้้เกิิดความรู้้�สึึกสำำ�นึึกในผล ของการกระทำำ�ของตนเอง ซึ่่�งในระยะยาวแล้้วการดำำ�เนิินงานดัังกล่่าว ไม่่อาจ จะช่่วยให้้สามารถแก้้ปััญหาการมีีพฤติิกรรมที่่�ไม่่สุุจริิตทางวิิชาการของ นัักศึึกษาได้้ เป็็นเพีียงการป้้องปรามไม่่ให้้นัักศึึกษากระทำำ�ความผิิดเท่่านั้้�น ซึ่่�งจะพบว่่า การดำำ�เนิินงานลัักษณะดัังกล่่าวนี้้� ไม่่สามารถป้้องกัันให้้นัักศึึกษา กระทำำ�ความผิิดซ้ำำ��ได้้แต่่อย่่างใด นัักศึึกษายัังคงเชื่่�อว่่า สามารถกระทำำ�ความ
  • 4. สารผู้้�อำนวยการแผนงานวิิจััย ii ผิิดได้้อีีกเมื่่�อไหร่่ก็็ได้้ถ้้าหากไม่่ถููกตรวจจัับได้้ ซึ่่�งนัับว่่าเป็็นแนวทางในการ แก้้ไขปััญหาที่่�ไม่่มีีประสิิทธิิผลมากเท่่าใดนััก ขณะที่่� พาราไดม์์ของการพััฒนานัักศึึกษาตามแนวคิิดความยุุติิธรรม เชิิงสมานฉัันท์์ จะมุ่่�งเน้้นถึึงเรื่่�องของการเปิิดโอกาสให้้นัักศึึกษาผู้้�กระทำำ�ความ ผิิดได้้มีีโอกาสได้้ปรึึกษาหารืือกัับอาจารย์์และผู้้�แทนของมหาวิิทยาลััยในการ แสวงหาทางออกร่่วมกัันก่่อนที่่�จะมีีการลงโทษ ซึ่่�งจะเกิิดจากข้้อตกลงร่่วมกััน ของทั้้�งฝ่่ายนัักศึึกษา และอาจารย์์ประจำำ�วิิชาที่่�เป็็นเจ้้าของเรื่่�องที่่�นัักศึึกษา กระทำำ�ความผิิดทางวิิชาการ โดยการดำำ�เนิินงานดัังกล่่าวจะใช้้วิิธีีการที่่�เรีียก ว่่า “อารยะสนทนา” (Facilitated Discussion) เป็็นเครื่่�องมืือสำำ�คััญ ซึ่่�งการ ดำำ�เนิินงานในลัักษณะนี้้�จะช่่วยลดการกระทำำ�ความผิิดซ้ำำ��ของนัักศึึกษาได้้ดีี กว่่า เนื่่�องจากจะช่่วยให้้นัักศึึกษาได้้มีีโอกาสทบทวนตััวเองจนทำำ�ให้้เกิิดความ ตระหนัักภายในจิิตใจของตนเองถึึงความผิิดที่่�ตนเองได้้กระทำำ� ซึ่่�งในที่่�สุุดแล้้ว จะช่่วยให้้นัักศึึกษามีีสำำ�นึึกผิิดด้้วยตนเองก่่อนที่่�จะร่่วมกัันตััดสิินใจกัับอาจารย์์ เพื่่�อกำำ�หนดมาตรการลงโทษที่่�เหมาะสมและเป็็นที่่�ยอมรัับของทุุกฝ่่าย และ ด้้วยสำำ�นึึกดัังกล่่าวนี้้�เองจะช่่วยให้้สามาถลดการกระทำำ�ผิิดลงได้้อย่่างมีี ประสิิทธิิผล เนื่่�องจากจะช่่วยให้้นัักศึึกษาเกิิดความเกรงกลััว และละอายใจ ต่่อความประพฤติิของตนเอง จนทำำ�ให้้ไม่่ต้้องการที่่�จะกระทำำ�พฤติิกรรมดััง กล่่าวนั้้�นอีีกต่่อไป ในฐานะผู้้�อำำ�นวยการแผนงานวิิจััยนี้้� ใคร่่ขอขอบพระคุุณท่่าน ศาสตราจารย์์ นายแพทย์์วัันชััย วััฒนศััพท์์ ที่่�ได้้อธิิบายถึึงหลัักการสำำ�คััญ กลไกการทำำ�งาน และกระบวนการดำำ�เนิินงาน รวมถึึงได้้ยกตััวอย่่าง และ ข้้อคิิดสำำ�คััญๆ ของการดำำ�เนิินการอารยะสนทนาเอาไว้้อย่่างละเอีียด และ ชััดเจนในทุุกขั้้�นตอนในหนัังสืือเล่่มนี้้� ซึ่่�งนัับว่่าจะเป็็นประโยน์์อย่่างยิ่่�งสำำ�หรัับ ผู้้�ที่่�สนใจจะนำำ�เอาแนวคิิดนี้้�ไปประยุุกต์์ใช้้ได้้เป็็นอย่่างดีี และหวัังเป็็นอย่่างยิ่่�ง
  • 5. “เชื่่�อมไทย เชื่่�อมโลก” เครื่่�องมืือขัับเคลื่่�อนโครงการสร้้างบััณฑิิตให้้มีีความสุุจริิตทางวิิชาการในมหาวิิทยาลััย iii ว่่าหนัังสืือเล่่มนี้้� จะเป็็นคู่่�มืือที่่�เป็็นแผนที่่�นำำ�ทางที่่�สำำ�คััญสำำ�หรัับมหาวิิทยาลััย ต่่างๆ ในประเทศไทยในการนำำ�ไปปรัับปรุุง และพััฒนาการพััฒนานัักศึึกษา เพื่่�อสร้้างเสริิมให้้มีีความสุุจริิตทางวิิชาการเพิ่่�มมากขึ้้�นในอนาคตต่่อไป ขอแสดงความนัับถืือ รองศาสตราจารย์์ ดร.สถาพร เริิงธรรม ผู้้�อำำ�นวยการแผนงานวิิจััย
  • 6. บทนำ iv บทนำำ� หนัังสืือฉบัับนี้้�ได้้จััดทำำ�ขึ้้�น เพื่่�อนำำ�เสนอเครื่่�องมืือของการดำำ�เนิินการ โครงการ ความสุุจริิตทางวิิชาการ ที่่�ได้้มีีการริิเริ่่�มตั้้�งแต่่ผู้้�เขีียน ศาตราจารย์์ นายแพทย์์วัันชััย วััฒนศััพท์์ เป็็นผู้้�อำำ�นวยการสำำ�นัักสัันติิวิิธีีและธรรมาภิิบาล สถาบัันพระปกเกล้้า ได้้ดำำ�เนิินการฝึึกอบรมเพื่่�อแก้้ปััญหาความขััดแย้้ง ในช่่วงปีีพุุทธศัักราช 2544-2550 ได้้มีีโอกาสเชิิญผู้้�เชี่่�ยวชาญจากต่่างประเทศ มาเป็็นวิิทยากร และคนหนึ่่�งในจำำ�นวนหลายคนนั้้�น คืือ Professor Dr. Catherine Morris จากประเทศแคนนาดา ได้้ดำำ�เนิินการให้้ความรู้้� และนำำ� วีีดีีโอของโครงการ Academic Honesty ในการใช้้วิิธีีการ facilitated discussion หรืืออารยะสนทนา เพื่่�อหาข้้อสรุุป ในรููปแบบของยุุติิธรรม สมานฉัันท์์ แทนการลงโทษทัันทีี เมื่่�อมีี dishonest หรืือความไม่่สุุจริิตเกิิดขึ้้�น ในรายงานการทำำ�วิิชาการ จึึงรู้้�สึึกประทัับใจ ในกระบวนการ จนได้้มีีโอกาส ได้้พบกัับ Emeritus Professor Dr. David Knauft และ Professor Amrit Bart ในครั้้�งนั้้�น อธิิการบดีี รองศาสตราจารย์์นายแพทย์์ชาญชััย พานทอง วิิริิยะกุุล ซึ่่�งขณะนั้้�นเป็็นคณบดีี คณะแพทยศาสตร์์ มหาวิิทยาลััยขอนแก่่น ได้้สนัับสนุุนการจััดสััมมนาเชิิงปฏิิบััติิการให้้อาจารย์์ในมหาวิิทยาลััยขอนแก่่น ได้้เรีียนรู้้� เรื่่�องความสุุจริิตทางวิิชาการ และเมื่่�อ รศ.นพ. ชาญชััย ได้้ขึ้้�นมา เป็็นอธิิการบดีี ได้้นำำ�นโยบายการสร้้างบััณฑิิตให้้มีีความสุุจริิตทางวิิชาการ สนัับสนุุนงบประมาณของมหาวิิทยาลััยขอนแก่่นส่่งอาจารย์์จากคณะต่่างๆ โดยให้้ผู้้�เขีียนนำำ�ทีีมไปดููงานที่่� มหาวิิทยาลััยจอร์์เจีีย จนเกิิดเป็็นความร่่วมมืือ ระหว่่างมหาวิิทยาลััยที่่�ร่่วมเดิินทางไปดููงานที่่�จอร์์เจีีย นอกจาก ผู้้�บริิหารและ อาจารย์์มหาวิิทยาลััยขอนแก่่นแล้้ว ก็็มีีอาจารย์์จากมหาวิิทยาลััยเชีียงใหม่่ และมหาวิิทยาลััยสงขลานคริินทร์์ ได้้ร่่วมในขบวนการ ไปดููงานดัังกล่่าวด้้วย เมื่่�อ รศ.ดร.สถาพร เริิงธรรม ได้้ขอทุุนวิิจััยจากสำำ�นัักวิิจััย กระทรวงอุุดมศึึกษา
  • 7. “เชื่่�อมไทย เชื่่�อมโลก” เครื่่�องมืือขัับเคลื่่�อนโครงการสร้้างบััณฑิิตให้้มีีความสุุจริิตทางวิิชาการในมหาวิิทยาลััย v และได้้รัับการสนัับสนุุนในการเชื่่�อมมหาวิิทยาลััยในไทย 7 แห่่ง และ มหาวิิทยาลััยจอร์์เจีีย กัับสถาบััน ICAI (International Center for Academic Integrity) ในการเก็็บข้้อมููลจากนัักศึึกษา ทีี ได้้รัับมอบหมายให้้ ทำำ�วิิชาการ จากคณะวิิชาต่่างๆ ดัังรายงานการวิิเคราะห์์ จากผลงานการศึึกษา ตามแบบสอบถาม จำำ�นวนกว่่า 4000 ราย นัับเป็็นงานวิิจััย ที่่�น่่าชื่่�นชม จึึงเห็็นว่่างานวิิจััยนี้้�ควรดำำ�เนิินการต่่อ โดยเฉพาะพััฒนาความรู้้�ความเข้้าใจ ให้้กัับครููบาอาจารย์์ พนัักงาน ข้้าราชการ ฝ่่ายส่่งเสริิมหรืือ supporting staff ที่่�จะได้้ใช้้เครื่่�องมืือที่่�จำำ�เป็็นในการทำำ�ความเข้้าใจ ได้้เรีียนรู้้� รวมถึึงหาข้้อสรุุป ที่่�เป็็นฉัันทามติิ ตลอดจนเรีียนรู้้�กระบวนการดำำ�เนิินการอารยะสนทนา Facilitated discussion รวมถึึงเกิิดความเข้้าใจในการใช้้ยุุติิธรรมสมานฉัันท์์ restorative justice เพื่่�อให้้เกิิดความสมบููรณ์์ในการพััฒนาโครงการดัังกล่่าว ให้้เดิินหน้้าอย่่างอััจฉริิยะต่่อไป ขอขอบคุุณ สำำ�นัักวิิจััยกระทรวงอุุดมศึึกษาฯ ผู้้�บริิหารมหาวิิทยาลััย ที่่�ร่่วมมืือกัับ ครูู อาจารย์์ นัักศึึกษา รวมถึึงพนัักงานราชการ ที่่�ดำำ�เนิินการ ส่่งเสริิมและสนัับสนุุนให้้เกิิดความสำำ�เร็็จในครั้้�งนี้้� ขอขอบคุุณหััวหน้้าโครงการ หลััก รศ.ดร.สถาพร เริิงธรรม และหััวหน้้าโครงการย่่อย อาจารย์์ สุุจิินัันท์์ หรสิิทธิ์์� ที่่�ประสานและขัับเคลื่่�อนโครงการสู่่�ความสำำ�เร็็จ เชื่่�อว่่าผลงานนี้้�จะ เป็็นต้้นแบบให้้กัับมหาวิิทยาลััยอื่่�นๆ รวมถึึงมหาวิิทยาลััยในต่่างประเทศ ที่่�รวมอยู่่�ในสถาบััน ICAI ด้้วย คณะผู้้�วิิจััยคงจะได้้รัับการสนัับสนุุนจาก สำำ�นััก วิิจััยกระทรวงอุุดมศึึกษา ICAI ที่่�จะเดิินหน้้าต่่อไปในการดำำ�เนิินการอย่่าง ต่่อเนื่่�องในรอบอีีกหลายปีีที่่�จะก้้าวต่่อไป ด้้วยความขอบคุุณ ศาสตราจารย์์นายแพทย์์วัันชััย วััฒนศััพท์์ ที่่�ปรึึกษาโครงการ
  • 8. สารบััญ vi สารบััญ หน้้า บทนำ iv เครื่่�องมืือชุุดที่่� 1 การให้้ความรู้้�การทำำ�หน้้าที่่�ผู้้�อำำ�นวยการ ประชุุม หรืือ “คุุณฟา” (Facilitator) ในกระบวนการ “การสานเสวนาหาทางออก” หรืือ “Deliberation” หรืือ “อารยะสนทนา” 7 เครื่่�องมืือชุุดที่่� 2 “การสื่่�อสารอย่่างสร้้างสรรค์์” (Non Violent Communication NVC) 73 เครื่่�องมืือชุุดที่่� 3 “การพััฒนาทัักษะที่่�ไม่่ใช่่เทคนิิค” (Non-Technical Skills) 89 เครื่่�องมืือชุุดที่่� 4 “สุุนทรีียปรััศนีีย์์” หรืือ “Appreciative Inquiry” 101 เครื่่�องมืือชุุดที่่� 5 “ความยุุติิธรรมสมานฉัันท์์” หรืือ “Restorative justice” แทนเครื่่�องมืือแบบที่่�ใช้้อยู่่�คืือ จัับผิิดและลงโทษทัันทีี 121 รายงานสามพลัังมหาวิิทยาลััย เรื่่�อง “ความสุุจริิตทางวิิชาการ” 134 ประวััติิผู้้�เขีียน 140
  • 9. “เชื่่�อมไทย เชื่่�อมโลก” เครื่่�องมืือขัับเคลื่่�อนโครงการสร้้างบััณฑิิตให้้มีีความสุุจริิตทางวิิชาการในมหาวิิทยาลััย 1 หนัังสืือคู่่�มืือประกอบการดำำ�เนิินงานในโครงการวิิจััย “เชื่่�อมไทย เชื่่�อมโลก” ที่่�มีีหลัักการสำำ�คััญคืือการ “สร้้างบััณฑิิตอััจฉริิยะที่่�มีีความสุุจริิต ทางวิิชาการ” B uilding the Smart graduates with Academic Hon- esty/Integrity นั้้�นจะมีีองค์์ประกอบเครื่่�องมืือ และกระบวนการที่่�ครููบา อาจารย์์ตลอดจนพนัักงานเจ้้าหน้้าที่่� ที่่�จะต้้องร่่วมกัันเรีียนรู้้�เครื่่�องมืือทั้้�งหลาย ที่่�จะกล่่าวต่่อไปนี้้� ซึ่่�งจะต้้องผ่่านการอบรมให้้เกิิดความรู้้�ความเข้้าใจเพื่่�อที่่�จะ ดำำ�เนิินการขัับเคลื่่�อนไปพร้้อมกัับการเก็็บข้้อมููลที่่�มาจากโครงการ “เชื่่�อมไทย เชื่่�อมโลก” ที่่�ได้้รัับการสนัับสนุุนจากสำำ�นัักวิิจััยของกระทรวงอุุดมศึึกษาฯ ซึ่่�งนำำ�เสนอในรายงานฉบัับสมบููรณ์์นี้้� เนื่่�องเพราะเป็็นกระบวนการปรัับเปลี่่�ยน กระบวนทััศน์์ หรืือ paradigm เดิิมที่่�ปฏิิบััติิกัันมาจากการใช้้วิิธีีการเดิิม ๆ เช่่น “copy and paste” ด้้วยความเข้้าใจว่่าสามารถทำำ�ได้้ โดยแนวคิิดตั้้�งแต่่ เทคโนโลยีีด้้านการสื่่�อสารยัังไม่่เอื้้�อนัักมาเป็็นกระบวนทััศน์์ใหม่่ที่่�มีีกรอบของ งานที่่�ถืือว่่า อย่่างไรคืือสุุจริิต อย่่างไรคืือไม่่สุุจริิต แม้้ในต่่างประเทศเช่่น ประเทศออสเตรเลีียยัังมีีบทความในหนัังสืือทำไมมหาวิิทยาลััยจึึงล้้มเหลว (Why Our Universities Are Failing) การทุุจริิตทางวิิชาการในต่่างประเทศ1 จะทำำ�อย่่างไร? หากมหาวิิทยาลััยมีีปััญหาเรื่่�องการทุุจริิต หรืือ การประพฤติิมิิชอบทางวิิชาการ มหาวิิทยาลััยในประเทศออสเตรเลีียเคย ประสบความยากลำำ�บากที่่�รองอธิิการบดีีต้้องเผชิิญหน้้าปััญหา ตััวอย่่างเช่่น กรณีีความไม่่สุุจริิตอาจใช้้เวลาหลายเดืือนในการสอบสวนและอาจทำำ�ให้้ มหาวิิทยาลััยต้้องเสีียเงิินหลายหมื่่�นดอลลาร์์ (ออสเตรเลีีย) มีีกรณีีหนึ่่�ง ศาสตราจารย์์คนหนึ่่�งถููกตั้้�งข้้อหาประพฤติิตััวไม่่เหมาะสมอย่่างร้้ายแรงภาย 1 Geoffrey Maslen & Luke Slattery (1994) Why Our Universities Are Failing (Crisis In The Clever Country) Australian Print Group, Melbourne.
  • 10. “เชื่่�อมไทย เชื่่�อมโลก” เครื่่�องมืือขัับเคลื่่�อนโครงการสร้้างบััณฑิิตให้้มีีความสุุจริิตทางวิิชาการในมหาวิิทยาลััย 2 ใต้้มาตรา 9 ของ Australian Universities Academic Staff (Conditions of Employment) Award ข้้อกล่่าวหาของเขา นัักวิิชาการต้้องถููกระงัับการ รัับค่่าจ้้างเต็็มจำำ�นวนในขณะที่่�ปฏิิบััติิตามข้้อกำำ�หนดต่่างๆ ของมหาวิิทยาลััย ในออสเตรเลีียต่่อเนื่่�อง เกืือบสองเดืือนก่่อนที่่�การสอบสวนอย่่างเป็็นทางการ จะเริ่่�มขึ้้�น กระบวนการรัับฟัังของคดีีนี้้�ใช้้เวลาสิิบวััน มีีพยานสิิบเก้้าคนเข้้า ร่่วมการจััดสอบสวนสี่่�สิิบหกครั้้�ง และมีีเอกสารรวมสำำ�เนา 1,100 หน้้า จากหนัังสืือทำำ�ไมมหาวิิทยาลััยของเราถึึงล้้มเหลว ได้้พููดถึึงปััญหา การลอกผลงาน (Plagiarism) การปลอมแปลงข้้อมููลงานวิิจััย (Falsification) และเสกสรรแต่่งขึ้้�นมาใหม่่ (Fabrication) จนนัักหนัังสืือพิิมพ์์และนัักวิิชาการ ออกมาวิิเคราะห์์ในหนัังสืือดัังกล่่าวพููดถึึงบาปหกประการ (six deadly sins) ที่่�รวมถึึงไม่่อ้้างผู้้�วิิจััยผลัักดัันที่่�เป็็นผู้้�ทำำ�วิิจััยสำำ�คััญ นอกจากเสีียชื่่�อเสีียง เสีียเวลาและยัังเสีียเงิินงบประมาณค่่าใช้้จ่่ายสำำ�หรัับการรวบรวมเอกสารถอด ความเพีียงอย่่างเดีียวคืือ 10,000 ดอลลาร์์ และค่่าใช้้จ่่ายทั้้�งหมดของ มหาวิิทยาลััยอาจมากกว่่า 50,000 ดอลลาร์์ แม้้ว่่าคดีีจะสิ้้�นสุุดและนัักวิิชาการ ถููกตััดสิินให้้เลิิกจ้้างก็็ไม่่จำำ�เป็็นต้้องปฏิิบััติิตามคำำ�ตััดสิิน ข้้อกล่่าวหาของ ศาสตราจารย์์ อีีกสามรายได้้รัับการลดตำำ�แหน่่งเท่่านั้้�น คดีีอื่่�นๆ ในปีี 2534 และ 2535 ซึ่่�งการฟ้้องร้้องดำำ�เนิินคดีีกัับนัักวิิชาการและนัักวิิชาการพบว่่ามีี ความผิิดร้้ายแรงไม่่มีีใครตกงาน เพราะสหภาพวิิชาการกล่่าวว่่าพวกเขาจะ ต่่อต้้านการพิิจารณาการจ้้างงานนี้้�อย่่างจริิงจััง ข้้อพิิพาทในประเด็็น ดัังกล่่าวทำำ�ให้้เกิิดความขััดแย้้งอย่่างรุุนแรงในช่่วงปลายปีี พ.ศ. 2536 มีีการ ประพฤติิผิิด กระบวนการดัังที่่�กล่่าวไว้้ข้้างต้้นอาจใช้้เวลานานกว่่าจะเสร็็จสิ้้�น และหากนัักวิิชาการลาออกก่่อนที่่�ข้้อสรุุปใด ๆ จะมาถึึงการดำำ�เนิินการ ทั้้�งหมดจะถููกยกเลิิก เมื่่�อรองอธิิการบดีีตััดสิินว่่ามีีมููลกรณีีประพฤติิชั่่�วอย่่าง ร้้ายแรงและนัักวิิชาการที่่�เกี่่�ยวข้้องปฏิิเสธข้้อกล่่าวหา มีีคณะกรรมการ ประกอบด้้วย “สมาชิิกอาวุุโสของวิิชาชีีพกฎหมายหรืือผู้้�มีีประสบการณ์์ที่่�
  • 11. “เชื่่�อมไทย เชื่่�อมโลก” เครื่่�องมืือขัับเคลื่่�อนโครงการสร้้างบััณฑิิตให้้มีีความสุุจริิตทางวิิชาการในมหาวิิทยาลััย 3 เหมาะสม” ผู้้�ได้้รัับการเสนอชื่่�อจากผู้้�บริิหารระดัับสููงและผู้้�ได้้รัับการเสนอ ชื่่�อจากประธานสาขาท้้องถิ่่�นของสหภาพวิิชาการ นัักวิิชาการที่่�อยู่่�ระหว่่าง การสอบสวนอ้้างพยานและสามารถเข้้าร่่วมการพิิจารณาคดีีได้้ การเจรจา ระหว่่างสองสหภาพวิิชาการ ก่่อนหน้้านี้้�เป็็นตััวแทนของพนัักงานในมหาวิิทยาลััย และฝ่่ายการศึึกษาขั้้�นสููงของวิิทยาลััยและสถาบัันในฐานะ ลููกจ้้าง จากรายงานยัังพบว่่ามีีการประพฤติิมิิชอบถึึง 20 คดีี ในปีี 1992 และในขณะที่่�หนัังสืือทำำ�ไมมหาวิิทยาลััยของเราจึึงล้้มเหลว ได้้ตีีพิิมพ์์ ออกมามีีมหาวิิทยาลััยหนึ่่�งมีีเหตุุการณ์์ไม่่สุุจริิตเกิิดขึ้้�นสามครั้้�ง ตั้้�งข้้อสัังเกต ว่่าสถาบัันจำนวนมากเกิิดเหตุุ Dishonest ขึ้้�นเรื่่�อย ๆ จึึงทำให้้ผู้้�บริิหารกำำ�ลััง พิิจารณาคำำ�แนะนำำ� เกี่่�ยวกัับวิิธีีจััดการกัับพวกสมาคมซึ่่�งเป็็นตััวแทนและ กล่่าวว่่าลัักษณะที่่�ซัับซ้้อนของระเบีียบปฏิิบััติิ และวิิธีีการกำำ�หนดลัักษณะการ ประพฤติิมิิชอบอย่่างร้้ายแรง หมายความว่่า กระบวนการพิิจารณาคดีี จะใช้้ เวลานานและยืืดเยื้้�ออย่่างหลีีกเลี่่�ยงไม่่ได้้ สมาคมอ้้างว่่าประสบการณ์์แสดง ให้้เห็็นว่่าสหภาพการศึึกษาและเจ้้าหน้้าที่่�ที่่�เกี่่�ยวข้้องจะทำำ�ทุุกอย่่างเท่่าที่่� ทำำ�ได้้เพื่่�อชะลอการพิิจารณาคดีี มัันขััดแย้้งกัันระหว่่างสถานการณ์์ใน มหาวิิทยาลััยกัับในธุุรกิิจภาคเอกชน ที่่�พนัักงานจะได้้รัับการแจ้้งเตืือนหรืือ ถููกไล่่ออกทัันทีี โดยปกติิแล้้วพนัักงานมีีสิิทธิิที่่�จะท้้าทายการตััดสิินใจนั้้�น โดยปกติิแล้้วสหภาพแรงงานที่่�เกี่่�ยวข้้องจะเรีียกร้้องการเลิิกจ้้างที่่�ไม่่เป็็นธรรม ต่่อศาล หากไม่่มีีมููลฐานสำำ�หรัับการร้้องเรีียนของพนัักงาน ข้้อเรีียกร้้องนั้้�น จะถููกยกเลิิกหรืือสหภาพแรงงานอาจไม่่ยอมรัับด้้วยซ้ำำ�� แต่่สถาบัันอุุดมศึึกษา ยัังต้้อง ผ่่านกระบวนการที่่�ซัับซ้้อน ซึ่่�งเกี่่�ยวข้้องกัับศาลที่่�เป็็นอิิสระแม้้แต่่ใน คดีีร้้ายแรงที่่�สุุดและคดีีสิิทธิิบััตร ดัังนั้้�น แม้้จะเห็็นได้้ชััดว่่าการเลิิกจ้้างมีีการ รัับประกัันการดำำ�เนิินคดีีในลัักษณะเดีียวกัับศาลจะต้้องเกิิดขึ้้�นและอาจ เกี่่�ยวข้้องกัับนัักวิิชาการและนัักศึึกษาคนอื่่�น ๆ มีีความหวาดวิิตกแก่่ผู้้�ที่่� เกี่่�ยวข้้องอย่่างเห็็นได้้ชััด อีีกทั้้�ง ยัังส่่งผลต่่อความ สามััคคีี ในที่่�ทำำ�งานอย่่าง
  • 12. “เชื่่�อมไทย เชื่่�อมโลก” เครื่่�องมืือขัับเคลื่่�อนโครงการสร้้างบััณฑิิตให้้มีีความสุุจริิตทางวิิชาการในมหาวิิทยาลััย 4 ต่่อเนื่่�อง โดยเฉพาะอย่่างยิ่่�งหากพนัักงานและนัักศึึกษาต่่างเข้้าชื่่�อกัันคนละ ด้้าน และหากพนัักงานถููกเลิิกจ้้างในที่่�สุุด สมาคมกล่่าวว่่า “ซากปรัักหัักพััง ทั้้�งหมดนี้้�ถููกทิ้้�งไว้้เบื้้�องหลััง” สมาคมเสนอแนะในปีี พ.ศ. 2536 ว่่าเวลากำำ�ลััง ใกล้้เข้้ามาอย่่างรวดเร็็วสำำ�หรัับการทบทวนครั้้�งใหญ่่ว่่าควรจััดการอย่่างไรกัับ การประพฤติิผิิดอย่่างร้้ายแรงที่่�ถููกกล่่าวหาและผลงานที่่�ไม่่น่่าพึึงพอใจโดย เจ้้าหน้้าที่่�ด้้านวิิชาการ กระบวนการปััจจุุบัันมีีความยุ่่�งยากในการบริิหาร จััดการ มีีค่่าใช้้จ่่ายสููงเปิิดกว้้างต่่อการล่่วงละเมิิด และทำำ�ให้้เจ้้าหน้้าที่่� และ นัักศึึกษาคนอื่่�นๆ ไม่่มั่่�นคง โดยไม่่จำำ�เป็็น ดร. Keith Sloane ผู้้�อำำ�นวยการ บริิหารของสมาคมการศึึกษาระดัับสููงของออสเตรเลีีย (AHEIA) กล่่าวว่่า สถาบัันเอกชนมีีขั้้�นตอนที่่�ยุ่่�งยากน้้อยกว่่า ที่่�จะออกจากกระบวนการ การดำำ�เนิินคดีี ในที่่�สุุดสมาคมของเขาก็็ตััดสิินใจว่่าปััญหานี้้�ควรได้้รัับการ เจรจาอีีกครั้้�ง ในคณะกรรมาธิิการ เพื่่�อลดความซัับซ้้อนในการจััดการที่่�ซัับ ซ้้อนในปััจจุุบััน อย่่างไรก็็ตาม การกระทำำ�ดัังกล่่าวได้้รัับการต่่อต้้านอย่่างมาก จากสหภาพวิิชาการ (Academic Union) ตััวอย่่างเช่่น อดีีตสมาคมพนัักงาน มหาวิิทยาลััยแห่่งสหพัันธรััฐออสเตรเลีีย The Former Federated Austra- lian University Staff Association ปฏิิเสธอย่่างราบเรีียบต่่อคำำ�กล่่าวอ้้าง ของ Sloane ที่่�ว่่าขั้้�นตอนซัับซ้้อนเกิินไปและขั้้�นตอนยุ่่�งยากเกิินไป โฆษก บอกกัับเราว่่าสมาคม “ตื่่�นตระหนกกัับคำำ�แถลงของ AHEIA (Alberta Hunt- er Education Instructors’ Association) และคงจะตกใจมากหากนำำ� สถานการณ์์แบบเดีียวกัันนี้้�ไปใช้้ในมหาวิิทยาลััยเหมืือนกัับในภาคเอกชน “แนวคิิดเรื่่�องสิิทธิิพิิเศษของนายจ้้างในการไล่่พนัักงานไม่่ควรนำำ�ไปใช้้กัับนััก วิิชาการที่่�ดำำ�รงตำำ�แหน่่งอยู่่�ในตำำ�แหน่่งความรัับผิิดชอบพิิเศษ” สหภาพการ ศึึกษาระดัับอุุดมศึึกษาแห่่งชาติิแห่่งใหม่่ ได้้ เริ่่�มการต่่อสู้้�ในเดืือนตุุลาคมพ.ศ. 2536 และเรีียกร้้องให้้ออสเตรเลีียหยุุดงานประท้้วง 24 ชั่่�วโมงโดยนัักวิิชาการ เป็็นครั้้�งแรก จากนั้้�นคณะกรรมาธิิการได้้เริ่่�มขั้้�นตอนการประนีีประนอม แต่่
  • 13. “เชื่่�อมไทย เชื่่�อมโลก” เครื่่�องมืือขัับเคลื่่�อนโครงการสร้้างบััณฑิิตให้้มีีความสุุจริิตทางวิิชาการในมหาวิิทยาลััย 5 ต้้องใช้้เวลาหลายเดืือนกว่่าปััญหาจะถึึงที่่�สุุด จริิงแล้้วทั้้�งมหาวิิทยาลััยและนััก วิิชาการสามารถ ทำำ�มากกว่่านี้้�เพื่่�อป้้องกัันไม่่ให้้ชื่่�อเสีียงของการศึึกษาระดัับ อุุดมศึึกษามััวหมองมากขึ้้�น เรื่่�อย ๆ จากการเกิิดความไม่่สุุจริิตทางวิิชาการซึ่่�งนำำ�ไปสู่่�กระบวนการทั้้�งเสีีย ชื่่�อเสีียง เสีียเวลาและเสีียเงิินอีีกต่่างหากไม่่นัับรวมประเด็็นปััญหาความ แตกแยกที่่�ตามมาในส่่วนของมหาวิิทยาลััย ดัังที่่�ปรากฎในต่่างประเทศ ประเทศไทยเองเมื่่�อช่่วงปีีใหม่่2 ก็็เกิิดข่่าวนัักวิิชาการในมหาวิิทยาลััยไปซื้้�อ งานวิิจััยแล้้วนำำ�มาอ้้างอิิงว่่าเป็็นของตนเองซึ่่�งหลายมหาวิิทยาลััยก็็ดำำ�เนิินการ แก้้ไขปััญหาอยู่่� ดัังนั้้�นเครื่่�องมืือที่่�จะได้้กล่่าวต่่อไปนี้้� จึึงเหมืือนการฉีีดวััคซีีน เพื่่�อป้้องกัันโรคที่่�เป็็นเพื่่�อสร้้างให้้เกิิด “ภููมิิคุ้้�มกัันหมู่่�” หรืือ “Herd Immunity” ไม่่ใช่่เพีียงฉีีดวััคซีีนหรืือทำำ�ให้้คนจำำ�นวนไม่่มากนัักได้้ตระหนััก ถึึงความสุุจริิต แต่่การจะเกิิดการเปลี่่�ยนแปลงจึึงต้้องดำเนิินการสร้้าง ภููมิิคุ้้�มกััน หมู่่�ในหมู่่�ชาวมหาวิิทยาลััยทั้้�งหลาย แม้้อาจจะใช้้เวลาบ้้างแต่่ใน ที่่�สุุดแล้้วจะต้้องมีีภููมิิคุ้้�มกัันครอบคลุุมจำำ�นวนบััณฑิิตให้้มากพอสมควร จึึง ต้้องสร้้างแนวคิิดการร่่วมกัันกำำ�หนดให้้มีีเกณฑ์์เกีียรติิยศ (Honor Code) โดย นัักศึึกษาเองตั้้�งแต่่ก่่อนเข้้าเรีียนในมหาวิิทยาลััยและรวมถึึง “ความไม่่อาจ ทนได้้ต่่อความทุุจริิตทางวิิชาการ” หรืือ “Zero Tolerance” คืือ หาก เห็็นเพื่่�อนทำำ�การทุุจริิตต้้องกล้้าที่่�จะรายงานและนำำ�ไปสู่่�การพิิจารณาเข้้าสู่่� กระบวนการให้้เกิิดความสำำ�นึึกผิิดที่่�จะไม่่กระทำำ�ผิิดซ้ำำ�� คู่่�มืือนี้้�จึึงขอนำำ�เครื่่�อง มืือที่่�จำำ�เป็็นต้้องใช้้ในการให้้ความรู้้�แม้้แต่่การเกิิดความไม่่สุุจริิตก็็จะใช้้ กระบวนการที่่� เปิิดโอกาสให้้นัักศึึกษาผู้้�กระทำำ�ผิิดได้้มีีโอกาสพููด (Voice) ใน เวทีีที่่�ขอเรีียกว่่าอารยะสนทนา หรืือ Facilitated discussion ไม่่ใช่่ลงโทษ ทัันทีีที่่�เรีียกว่่า “Due Process” แต่่เป็็นกระบวนการที่่�ใช้้ “การเรีียนรู้้�” หรืือ “learning Process” เพื่่�อลดการทำำ�ผิิดซ้ำำ�� ชุุดเครื่่�องมืือที่่�นำำ�เสนอในคู่่�มืือนี้้� 2 พบหลัักฐาน 6 นัักวิิชาการไทยชื้้�องานวิิจััย.PPTV36 Access February 3, 2023
  • 14. “เชื่่�อมไทย เชื่่�อมโลก” เครื่่�องมืือขัับเคลื่่�อนโครงการสร้้างบััณฑิิตให้้มีีความสุุจริิตทางวิิชาการในมหาวิิทยาลััย 6 จึึงประกอบด้้วย เครื่่�องมืือชุุดที่่� 1) การให้้ความรู้้�การทำำ�หน้้าที่่�ผู้้�อำำ�นวยการประชุุม หรืือ “คุุณฟา” (Facilitator)ในกระบวนการ “การสานเสวนาหาทางออก” หรืือ “Deliberation” ซึ่่�งเป็็นกระบวนการสื่่�อสารเพื่่�อนำำ�ปััญหาที่่�ยึึดเยื้้�อ เรื้้�อรัังร่่วมกัันกัับบุุคคลากรของมหาวิิทยาลััยในการหาข้้อยุุติิในแนวทางของ กระบวนการประชาธิิปไตยแบบสานเสวนาหาทางออก หรืือ Deliberative Democracy เพื่่�อนำำ�สู่่�ทางออกของปััญหายากๆ ร่่วมกััน เครื่่�องมืือชุุดที่่� 2) “การสื่่�อสารอย่่างสร้้างสรรค์์ (Non Violent Communication NVC) เพื่่�อสื่่�อสารสััมพัันธ์์ในองค์์กรอย่่างสร้้างสรรค์์ เครื่่�องมืือชุุดที่่� 3) “การพััฒนาทัักษะที่่�ไม่่ใช่่เทคนิิค” (Non-Tech- nical Skills) เพื่่�อให้้มีี “ความตระหนัักในสถานการณ์์ (situational aware- ness) ที่่�จะระมััดระวัังความเสี่่�ยง หรืือโอกาสที่่�อาจจะเกิิดการทุุจริิต เครื่่�องมืือชุุดที่่� 4) “สุุนทรีียปรััศนีีย์์” หรืือ “Appreciative Inquiry” ซึ่่�งเป็็นเครื่่�องมืือที่่�มองจุุดแข็็งขององค์์กร มองโอกาสและความต้้องการที่่�จะ เดิินหน้้าสู่่�อนาคตในการร่่วมกัันกำำ�หนดและขัับเคลื่่�อนรวมถึึงเปลี่่�ยนกระบวน ทััศน์์ของการร่่วมกัันสร้้างให้้เกิิดกระบวนทััศน์์ใหม่่ (New Normal) ในความ สุุจริิตทางวิิชาการ โดยอาจใช้้ 4D ร่่วมกัับ SONEAR แทน SWOT เครื่่�องมืือชุุดที่่� 5) “ความยุุติิธรรมสมานฉัันท์์” หรืือ “Restorative justice”ที่่�จะทำำ�ให้้เกิิดความรู้้�สึึกสำำ�นึึกผิิดไม่่ทำำ�ผิิดซ้ำำ�� (Recidivism) แทน เครื่่�องมืือแบบที่่�ใช้้อยู่่�คืือ ยุุติิธรรมเชิิงการตอบแทนด้้วยการลงโทษหรืือแก้้ แค้้นเอาคืืน (Retributive justice) โดยเริ่่�มด้้วยการกำหนดเกณฑ์์เกีียรติิยศ หรืือ Honor Code ร่่วมกััน และรัับรู้้�ตั้้�งแต่่ก่่อนเข้้ามหาวิิทยาลััย
  • 15. “เชื่่�อมไทย เชื่่�อมโลก” เครื่่�องมืือขัับเคลื่่�อนโครงการสร้้างบััณฑิิตให้้มีีความสุุจริิตทางวิิชาการในมหาวิิทยาลััย 7 เครื่่�องมืือชุุดที่่� 1 การให้้ความรู้้�การทำำ�หน้้าที่่�ผู้้�อำำ�นวยการประชุุม หรืือ “คุุณฟา” (Facilitator) ในกระบวนการ “การสานเสวนาหา ทางออก” หรืือ “Deliberation” หรืือ “อารยะสนทนา” หลัักการเจรจาไกล่่เกลี่่�ยที่่�ทั้้�งผู้้�รัับบริิการหรืือลููกค้้าและผู้้�ให้้บริิการ จะทำำ�การฝึึกปฏิิบััติิอย่่างอััจฉริิยะ (Safe Customer และ Smart Service Provider หรืือ Facilitator) สาเหตุุแห่่งความขััดแย้้ง/ความรุุนแรง ความขััดแย้้งเป็็นเรื่่�องที่่�สัังคมไทยอาจจะมองเป็็นเรื่่�องไม่่ดีี แต่่มีีคำำ� พููดอยู่่�เสมอว่่า สามีีภรรยาที่่�อยู่่�ด้้วยกัันมัักจะมีีความขััดแย้้งเกืือบจะทุุกคู่่� ผู้้�เขีียนเคยถามผู้้�เข้้ารัับการอบรมในแต่่ละครั้้�ง ครั้้�งละกว่่า 50 ถึึง 100 คนว่่า ตั้้�งแต่่แต่่งงานมาใครไม่่เคยขััดแย้้งกัับคู่่�สมรส คำำ�ตอบที่่�ได้้คืือไม่่มีี และยััง พบว่่า “ยิ่่�งขััดแย้้งยิ่่�งลููกดก ถามว่่าคนที่่�อยู่่�ด้้วยกัันกี่่�คนจึึงจะขััดแย้้ง พบว่่า แม้้แต่่คนเดีียวก็็ขััดแย้้งกััน จะตััดสิินใจอะไรสัักอย่่าง เช่่นจะมาเข้้าอบรมดีี หรืือไม่่ดีีหลายครั้้�งก็็ตััดสิินใจนานจนหมดเขตไปเลยก็็มีี คืือมีีความขััดแย้้งใน ตััวเองว่่า จะไปดีีหรืือไม่่ ใจหนึ่่�งก็็อยากไป อีีกใจหนึ่่�งก็็ห่่วงงานที่่�ทำำ�อยู่่� สรุุป แล้้วจะพบว่่า ความขััดแย้้งเป็็นเรื่่�องธรรมดา เจมส์์เครย์์ตััน (James Criegh- ton 25583 ) ได้้อธิิบายไว้้ในหนัังสืือ “คืืนความสุุขให้้ชีีวิิตคู่่�” ที่่�ผู้้�เขีียนแปล จากหนัังสืือ ‘How Loving Couple Fight’ ยัังกล่่าวว่่าความขััดแย้้งเป็็นเรื่่�อง ธรรมดาที่่�เกิิดขึ้้�น เกิิดขึ้้�นตลอดเวลาในครอบครััว และเป็็นสิ่่�งที่่�ดีีด้้วยเพราะ ทำำ�ให้้หัันมาพููดกััน ความขััดแย้้งไม่่ได้้หมายความถึึงการขััดแย้้งกัันอย่่าง 3 James Creighton เขีียน, วัันชััย วััฒนศััพท์์ แปล (2558) คู่่�มืือคืืนความสุุขให้้ชีีวิิตคู่่� 12 วิิธีีสู่่�ความสำเร็็จจาก How Loving Couples Fight : 12 Essential Tools For Working Through The Hurt, โรงเรีียนพััฒนาผู้้�นำและสร้้างสัันติิธรรม รัักสคููล ขอนแก่่น
  • 16. เครื่่�องมืือชุุดที่่� 1 การให้้ความรู้้�การทำหน้้าที่่�ผู้้�อำนวยการประชุุม หรืือ “คุุณฟา” (Facilitator) ในกระบวนการ “การสานเสวนาหาทางออก” หรืือ “Deliberation” หรืือ “อารยะสนทนา 8 รุุนแรงอย่่างที่่�เราเข้้าใจ และก็็ไม่่สามารถทำำ�ให้้มัันหมดไปได้้ ทำำ�อย่่างไรจะอยู่่� กัับความขััดแย้้งอย่่างมีีความสุุข เช่่นเดีียวกัันในชุุมชน ในองค์์กร ในประเทศ และระหว่่างประเทศก็็เกิิดความขััดแย้้งได้้อยู่่�เสมอ อย่่างไรก็็ดีีต้้องเข้้าใจถึึง ความขััดแย้้งที่่�อาจพััฒนาไปสู่่�ข้้อพิิพาท นำำ�ไปสู่่�ความรุุนแรงได้้ กระบวนทััศน์์ของประชาธิิปไตยที่่�เปลี่่�ยนไปจาก” ประชาธิิปไตยแบบ ตััวแทน” (Representative Democracy) สู่่� “ประชาธิิปไตยแบบมีีส่่วนร่่วม” (Participatory Democracy) ประชาธิิปไตยแบบไทย ๆ ที่่�ได้้พััฒนาตลอด มาเป็็นประชาธิิปไตยที่่�เน้้นการเลืือกตั้้�ง การเลืือกตั้้�งที่่�เมื่่�อผู้้�ได้้รัับเลืือกตั้้�งแล้้ว ก็็เหมืือนได้้รัับฉัันทานุุมััติิให้้เป็็นตััวแทนที่่�จะตััดสิินใจทำำ�อะไรก็็ได้้จากเสีียง ส่่วนใหญ่่ของประชากรที่่�เลืือกให้้เข้้าไป (Majority Rule) จะคิิดจะทำำ�โครงการ เล็็กใหญ่่อย่่างไร ก็็ดำำ�เนิินการไปโดยไม่่ต้้องปรึึกษาหารืือกัับประชาชนอีีก จนเมื่่�อครบรอบต้้องมาเลืือกตั้้�งกัันใหม่่ ก็็กลัับมาหาประชาชนเพื่่�อจะขอ ฉัันทานุุมััติิอีีก โดยอ้้างว่่าจะไปทำำ�ประโยชน์์ให้้ประชาชน ให้้กัับผู้้�ยากไร้้ แต่่ประชาธิิปไตยที่่�เรายัังไปไม่่ถึึง คืือ แม้้เราจะมีีประชาธิิปไตยแบบมีีส่่วนร่่วม จริิงอยู่่�แต่่เรามัักจะไม่่ได้้นำำ�เรื่่�องสำำ�คััญที่่�ควรให้้ภาคประชาสัังคมมาร่่วม ไตร่่ตรองปรึึกษาหารืืออย่่างจริิงจัังที่่�เรีียกว่่า ประชาธิิปไตยแห่่งการไต่่ตรอง หรืือประชาธิิปไตยแห่่งการสานเสวนาหาทางออก (Deliberative Democ- racy) จึึงแม้้ในสหรััฐอเมริิกาที่่�คำำ�ประกาศอิิสรภาพ (Declaration of Inde- pendence) ที่่�คำำ�ประกาศเขีียนว่่า “We The People” หรืือ “พวกเรา ประชาชน” เมื่่�อบริิหารไปเรื่่�อยๆก็็เกิิดคำำ�พููดว่่า “We The People, They The Government” หรืือ “พวกเราประชาชน พวกเขารััฐบาล” จนต้้อง กลัับมาปรัับและรณรงค์์ให้้เกิิด “ประชาธิิปไตยแห่่งการไตร่่ตรอง” หรืือที่่� ผู้้�เขีียนเรีียกว่่า “ประชาธิิปไตยแห่่งการสานเสวนาหาทางออก (Deliberative Democracy)4 4 David Mathews (1999) Politics For People หรืือ การเมืืองภาคพลเมืือง แปล และเรีียบเรีียงโดย วัันชััย วััฒนศััพท์์ (2552)
  • 17. “เชื่่�อมไทย เชื่่�อมโลก” เครื่่�องมืือขัับเคลื่่�อนโครงการสร้้างบััณฑิิตให้้มีีความสุุจริิตทางวิิชาการในมหาวิิทยาลััย 9 ความขััดแย้้งในครอบครััวมีีผลต่่อปรากฏการณ์์ของความรุุนแรง ของวััยรุ่่�น มีีผู้้�ที่่�ได้้วิิเคราะห์์ปััญหาความขััดแย้้งหรืือไม่่ขััดแย้้งในครอบครััวที่่� สรุุปออกมาเป็็นสิ่่�งที่่�พบเห็็นสองขั้้�วคืือ มีีงานวิิจััยน่่าสนใจที่่�พบว่่า “คู่่�สมรสที่่�ไม่่เคยมีีปััญหาความขััดแย้้งกััน เลยจะมีีโอกาสเสี่่�ยงมากในระยะยาวที่่�จะเกิิดปััญหา” (McGonagle, Kessler และ Gotlib 1993) และอีีกมุุมหนึ่่�งพบว่่า “ความขััดแย้้งที่่�ดำำ�เนิินไปในบ้้าน มีีผลอย่่างมากต่่อความเครีียดและอาการต่่าง ๆ ของวััยรุ่่�นมากกว่่าการหย่่า ร้้างให้้เบ็็ดเสร็็จเด็็ดขาดไปเลยของพ่่อแม่่เสีียอีีก” (Jaycox and Repetti 1993) ถ้้าดููเพีียงข้้อสรุุปข้้างต้้นเฉย ๆ ก็็คงมีีคำำ�ถามมากมายว่่าแล้้วอย่่างไรดีี ล่่ะ ไม่่มีีความขััดแย้้งเลยก็็เป็็นปััญหา มีีความขััดแย้้งก็็มีีปััญหา พื้้�นฐานของการเผชิิญปััญหาความขััดแย้้งจากครอบครััวที่่�แตกต่่างกััน การที่่�คนเรามีีปฏิิกิิริิยาต่่อปััญหาความขััดแย้้งที่่�แตกต่่างกัันนั้้�นพบ ว่่าส่่วนหนึ่่�งมีีพื้้�นฐานจากครอบครััวที่่�มีีกติิกาของการจััดการความขััดแย้้งที่่� แตกต่่างกััน ซึ่่�งอาจจะแบ่่งออกได้้เป็็นสามกลุ่่�ม คืือ (1) ครอบครััวที่่�สมาชิิก พยายามหลีีกเลี่่�ยงความขััดแย้้ง (2) ครอบครััวที่่�ใช้้วิิธีีร่่วมมืือกััน และ (3) ครอบครััวที่่�ใช้้ความรุุนแรง (William W. Wilmot and Joyce L.Hocker. 1997) กระบวนการการไกล่่เกลี่่�ยคนกลางโดยยึึดจุุดสนใจ หลัักการไกล่่เกลี่่�ยคนกลางจะต้้องแยกคนออกจากปััญหาหรืือ Sep- arate People from problem และ Soft on Humanและ Hard on problem หรืือ “นุ่่�มนวลในประเด็็นของคนและเอาจริิงอย่่างแข็็งขัันใน ประเด็็นปััญหา” การฝึึกอบรม “คุุณฟา” (Facilitator) หรืือคนกลางที่่�ทำำ�
  • 18. เครื่่�องมืือชุุดที่่� 1 การให้้ความรู้้�การทำหน้้าที่่�ผู้้�อำนวยการประชุุม หรืือ “คุุณฟา” (Facilitator) ในกระบวนการ “การสานเสวนาหาทางออก” หรืือ “Deliberation” หรืือ “อารยะสนทนา 10 หน้้าที่่�ไกล่่เกลี่่�ย (Mediator) จะมีีหลัักการและเครื่่�องมืือเกืือบเหมืือนกััน ทั้้�งFacilitator และ Mediator เพีียงแต่่คนกลางที่่�ทำำ�หน้้าที่่�เป็็น “คุุณฟา” อาจจะไม่่เผชิิญกัับความขััดแย้้งของคนที่่�เห็็นต่่างนััก ถามหาจุุดสนใจ (Interests) ที่่�อยู่่�เบื้้�องหลัังจุุดยืืน (Positions) ที่่�ทำำ�ให้้มาฟ้้องร้้องกััน หรืือมา ทะเลาะกััน ซึ่่�งคืือคำำ�ตอบหรืือจุุดยืืนของแต่่ละฝ่่ายมาเอาแพ้้เอาชนะกัันเรา จึึงต้้องสร้้างทางเลืือกหลายๆ ทางและวางกฎกติิกาในการเจรจากััน การไป ไกล่่เกลี่่�ยก็็คืือการมองหาทางออกร่่วมกััน ที่่�ไม่่ใช่่มาเอาแพ้้เอาชนะกััน ผู้้�ที่่�เป็็นคนกลางที่่�จะทำำ�หน้้าที่่�เจรจาไกล่่เกลี่่�ยจะต้้องเข้้าใจในกระบวนการ ของการเจรจาไกล่่เกลี่่�ย หรืือฟัังผู้้�ที่่�มีีความเห็็นต่่างแต่่ละกลุ่่�มด้้วย จะต้้อง รู้้�จัักฟัังอย่่างตั้้�งใจและจะต้้องรู้้�จัักตั้้�งคำำ�ถามที่่�นำำ�ไปสู่่�จุุดสนใจร่่วมและไม่่ก่่อ ให้้เกิิดความขััดแย้้งมากขึ้้�น ต้้องเรีียนรู้้�ทัักษะของผู้้�เจรจาไกล่่เกลี่่�ยและก็็จะ ต้้องรู้้�จัักการเตรีียมตััวสู่่�การไกล่่เกลี่่�ยคนกลาง (Mediation) ที่่�ไม่่เหมืือนการ เจรจาต่่อรอง (Bargain) หรืือการใช้้การเกลี้้�ยกล่่อมที่่�เรามัักจะคุ้้�นชิินอยู่่� การ วางกฎกติิกาในการเจรจาไกล่่เกลี่่�ยร่่วมกััน หากเป็็นการเจรจาที่่�ใช้้ผู้้�ไกล่่เกลี่่�ย สองคนต้้องรู้้�จัักประสานกััน ขั้้�นตอนของการหาปััญหา (problem analysis part) ซึ่่�งควรแยกออกจากการหาทางออก การเจรจาอาจใช้้วิิธีีการเจรจา ร่่วมกััน (Joint Session)แล้้วตามด้้วย การแยกเจรจา (Separate Session) กรณีีมีีความขััดแย้้งรุุนแรงที่่�อาจไม่่อยากมาพบหน้้ากัันทัันทีี เมื่่�อได้้ข้้อยุุติิให้้ ทำข้้อตกลงในทุุกๆ ครั้้�งที่่�เจรจาไม่่ว่่าจะบรรลุุผลสุุดท้้ายหรืือยัังและการเขีียน ข้้อตกลงสุุดท้้ายที่่�จะมาลงนามร่่วมกัันจะมีีใครมาลงชื่่�อเพื่่�อเป็็นหลัักฐานการ ตกลงบ้้าง เป็็นรายละเอีียดที่่�จะต้้องเรีียนรู้้�อย่่างเข้้าใจ
  • 19. “เชื่่�อมไทย เชื่่�อมโลก” เครื่่�องมืือขัับเคลื่่�อนโครงการสร้้างบััณฑิิตให้้มีีความสุุจริิตทางวิิชาการในมหาวิิทยาลััย 11 การเปิิดการเจรจา เมื่่�อผู้้�ไกล่่เกลี่่�ยหรืือ “คุุณฟา” (Facilitator) สามารถนำำ�คู่่�เจรจามา ทำำ�การเจรจาได้้เรีียบร้้อยแล้้วก่่อนจะเริ่่�มเข้้าสู่่�กระบวนการการเจรจาควรทำำ� ตามขั้้�นตอนต่่อไปนี้้� การแนะนำำ�ตััวและแนะนำำ�กระบวนการเจรจาถึึงแม้้คู่่�เจรจาอาจจะ รู้้�จัักกัับผู้้�ทำำ�หน้้าที่่�ไกล่่เกลี่่�ยหรืือผู้้�อำำ�นวยการประชุุมหรืือคุุณฟา อยู่่�บ้้างแล้้ว ก็็ตาม จำำ�เป็็นจะต้้องทำำ�ความรู้้�จัักใครเป็็นใครก่่อน มีีส่่วนเกี่่�ยวข้้องกัับเรื่่�อง ที่่�จะเจรจาอย่่างไร ต้้องระวัังให้้แน่่ใจว่่าผลลััพธ์์ของการเจรจาจะไม่่เกิิด ผลประโยชน์์ทัับซ้้อน (Conflict of Interest) กัับคนกลางซึ่่�งต้้องพููดกัันให้้ ชััดเจนว่่าไม่่มีี การแนะนำำ�ตััวผู้้�ทำำ�หน้้าที่่�เป็็นผู้้�ไกล่่เกลี่่�ย หรืือผู้้�อำำ�นวยการประชุุม ก็็ตามก็็ต้้องอธิิบายถึึงบทบาทใหม่่ในหน้้าที่่�คนกลางว่่าคนกลางนั้้�นมีีหน้้าที่่� กำำ�กัับกระบวนการให้้ดำำ�เนิินไปอย่่างยุุติิธรรม ไม่่มีีอำำ�นาจและไม่่มีีหน้้าที่่�มา ตััดสิินผู้้�ที่่�จะร่่วมกัันตััดสิินคืือผู้้�เจรจาที่่�จะต้้องเห็็นพ้้องต้้องกัันทั้้�งสองฝ่่าย แนะนำำ�กระบวนการและกติิกาการเจรจาไกล่่เกลี่่�ย ขั้้�นตอนต่่อไป ที่่�จะต้้องทำำ�ความเข้้าใจคืือกระบวนการเจรจาไกล่่หรืือการสานเสวนาหาทางออก ที่่�มาร่่วมการเจรจาอาจจะยัังเข้้าใจผิิดว่่า การมาเจรจากัันคืือการมาตััดสิิน โดยคนกลางหรืือการมาเกลี้้�ยกล่่อมให้้ยอมยอมกััน ซึ่่�งไม่่ใช่่ ดัังนั้้�นคนกลาง ผู้้�ทำำ�หน้้าที่่�ไกล่่เกลี่่�ยควรจะต้้องสอบถามและทำำ�ความเข้้าใจให้้ตรงกัันก่่อน กระบวนการที่่�จะต้้องแนะนำำ�ประกอบด้้วย 1 คำำ�อธิิบายว่่าการเจรจานี้้�ไม่่ได้้มาเอาแพ้้เอาชนะกััน แต่่มาหา ทางออกของความเห็็นต่่างเพื่่�อให้้ได้้ทางออกที่่�ดีีกว่่า 2 การเจรจาบางครั้้�งคู่่�กรณีีอาจจะมีีอารมณ์์โกรธ เสีียใจ ไม่่พอใจ จึึงอาจจะจำำ�เป็็นที่่�จะต้้องแยกเจรจาคืือการที่่�คนกลางจะพบกัับคู่่�เจรจาแต่่ละ ฝ่่ายทีีละครั้้�งในเวลาเท่่ากัันโดยประมาณ เพื่่�อให้้คู่่�เจรจาได้้ระบายกัับคนกลาง
  • 20. เครื่่�องมืือชุุดที่่� 1 การให้้ความรู้้�การทำหน้้าที่่�ผู้้�อำนวยการประชุุม หรืือ “คุุณฟา” (Facilitator) ในกระบวนการ “การสานเสวนาหาทางออก” หรืือ “Deliberation” หรืือ “อารยะสนทนา 12 โดยเฉพาะ จะได้้ไม่่ต้้องกลััวว่่าคู่่�เจรจาอีีกฝ่่ายจะโกรธหรืือไม่่พอใจหรืือเป็็น เรื่่�องที่่�คู่่�เจรจาไม่่อยากจะเปิิดเผยกัับคู่่�เจรจาอีีกฝ่่าย 3 ควรมีีกติิกาที่่�เห็็นพ้้องต้้องกัันมากำำ�กัับ โดยคนกลาง หรืือ “คุุณฟา” จะเป็็นผู้้�ดููแลให้้ปฏิิบััติิการตามข้้อตกลงที่่�ได้้ตกลงกัันตั้้�งแต่่ต้้น การเจรจาจะเริ่่�มจากคนกลางอธิิบายกระบวนการในส่่วนของกติิกาอาจ จะประกอบด้้วยแนวทางต่่างๆ ดัังนี้้� 4 กติิกาการเจรจาไกล่่เกลี่่�ยหรืือการอารยะสนทนาโดย “คุุณฟา” (Facilitator) ก็็ต้้องดำำ�เนิินการดัังต่่อไปนี้้�เช่่นกััน : 4.1 การเล่่ารายละเอีียดให้้บอกว่่าเกิิดอะไรขึ้้�นที่่�มีีผลกระทบต่่อ คู่่�เจรจาโดยไม่่ไปกล่่าวหากัันและกัันหรืือชี้้�หน้้าด่่ากััน ไม่่มีีการข่่มขู่่� ให้้ใช้้ วาจาและกิิริิยามารยาทที่่�สุุภาพต่่อกัันให้้กล่่าวแสดงความรู้้�สึึกถึึงผลกระทบ ของปััญหาต่่อตััวคู่่�เจรจาเอง 4.2 ใช้้หลัักการฟัังอย่่างตั้้�งใจและการพููดอย่่างสร้้างสรรค์์เพื่่�อหา ทางออกไม่่ขััดจัังหวะ พููดทีีละคน 4.3 มองอดีีตเป็็นบทเรีียนและมาหาทางออกโดยมองอนาคต เพราะอดีีตเปลี่่�ยนไม่่ได้้ แต่่อนาคตร่่วมกัันกำำ�หนดได้้ 4.4 หลีีกเลี่่�ยงการกระทำำ�ใดๆ ที่่�จะบั่่�นทอนความสำำ�เร็็จของการ เจรจา หาความกระจ่่างในโต๊๊ะเจรจาเพื่่�อเกิิดความเข้้าใจหรืือให้้ชััดเจน 4.5 คู่่�เจรจาให้้ความร่่วมมืือกัับคนกลางที่่�ทำำ�หน้้าที่่�ผู้้�ไกล่่เกลี่่�ยใน การให้้ข้้อมููลและร่่วมกัันหาทางออก 4.6 มีีการกำำ�หนดเวลาและสถานที่่�ในการเจรจาแต่่ละครั้้�งร่่วมกััน และพยายามรัักษาเวลาในการพููด อาจมีีการจำำ�กััดเวลาหรืือไม่่มีีแล้้วแต่่ตกลง กััน แต่่ควรพููดในประเด็็นที่่�เกี่่�ยวข้้องและกระชัับเนื้้�อหา 4.7 คนกลางสามารถบัันทึึกข้้อมููลในการเจรจาได้้แต่่ไม่่มีีการอััด เสีียงหรืือภาพ ยกเว้้นแต่่จะมีีข้้อตกลงเป็็นอย่่างอื่่�น ข้้อมููลที่่�คนกลางบัันทึึก
  • 21. “เชื่่�อมไทย เชื่่�อมโลก” เครื่่�องมืือขัับเคลื่่�อนโครงการสร้้างบััณฑิิตให้้มีีความสุุจริิตทางวิิชาการในมหาวิิทยาลััย 13 ไว้้ให้้ทำำ�ลายเมื่่�อเสร็็จสิ้้�นการเจรจา และจะไม่่นำำ�ไปอ้้างอิิงในที่่�อื่่�นใดโดยเฉพาะ ที่่�อาจจะก่่อให้้เกิิดความเสีียหายต่่อคู่่�เจรจา ทั้้�งไม่่สามารถนำำ�ไปอ้้างอิิงใน ศาลหากมีีการฟ้้องร้้องกััน มีีแต่่ข้้อสรุุปที่่�ตกลงกัันได้้จะบัันทึึกและลงนาม ร่่วมกััน 5 ขั้้�นตอนแรกให้้ทำำ�ความเข้้าใจในปััญหาที่่�เป็็นข้้อขััดแย้้งให้้ตรง กัันก่่อน ให้้โอกาสผู้้�ด้้อยโอกาสกว่่า หรืือผู้้�ได้้รัับผลกระทบที่่�นำำ�มาสู่่�ข้้อขััดแย้้ง ได้้เล่่าให้้ฟัังถึึงผลกระทบ แล้้วจึึงให้้คู่่�เจรจาอื่่�นๆได้้เล่่าถึึงประเด็็นปััญหา และ แต่่ละฝ่่ายก็็อดทนฟััง ทั้้�งนี้้�การนำำ�เสนอให้้พููดถึึงปััญหาเป็็นหลััก ไม่่ไปกล่่าว โทษผู้้�ใดนั่่�นคืือการแยกคนออกจากปััญหา 6 ร่่วมกัันกำำ�หนดลำำ�ดัับความสำำ�คััญของประเด็็นต่่างๆหรืือจุุดใดๆ ที่่�อาจจะมีี แล้้วนำำ�มาพููดทีีละประเด็็นตามลำำ�ดัับ ที่่�ร่่วมกัันกำำ�หนดหรืือรวม ประเด็็นที่่�เกี่่�ยวข้้องกัันมาพููดคุุยกััน 7 การดำำ�เนิินการเจรจาไกล่่เกลี่่�ย ผู้้�เป็็นคนกลางที่่�เป็็นที่่�ยอมรัับ โดยคู่่�เจรจาทุุกฝ่่าย ก็็ดำำ�เนิินไปอย่่างเป็็นกลาง ทำำ�หน้้าที่่�รัักษากติิกา ให้้อยู่่� ในกรอบที่่�ร่่วมกัันกำำ�หนด และอาจจะมีีการพัักเจรจาเป็็นระยะๆ หากเห็็นว่่า จำำ�เป็็นเพื่่�อเป็็นการผ่่อนคลายบรรยากาศ 8 การเจรจาอาจจะไม่่จำำ�เป็็นต้้องได้้คำำ�ตอบลงในคราวเดีียว อาจ จะนััดการเจรจาใหม่่เพื่่�อเปิิดโอกาสให้้คู่่�เจรจามีีเวลาในการคิิดไตร่่ตรองอย่่าง รอบคอบ และไม่่รู้้�สึึกถููกกดดััน แต่่ทุุกครั้้�งที่่�ยุุติิการเจรจาไว้้ชั่่�วคราวควรจะมีี ข้้อสรุุปเบื้้�องต้้นว่่าการเจรจาครั้้�งนี้้�ที่่�เพิ่่�งจบสิ้้�นไป ได้้ทำำ�อะไรกัันบ้้างมีีข้้อตกลง อะไรกััน ซึ่่�งรวมถึึงกติิกาของการเจรจาที่่�ได้้ตกลงกัันไว้้ และที่่�สำำ�คััญอีีกอย่่าง กรณีียัังไม่่สามารถหาข้้อยุุติิสุุดท้้ายที่่�ตกลงกัันได้้ ให้้บัันทึึกว่่าแล้้วจะกลัับมา เจรจาเมื่่�อไหร่่ที่่�ไหนและมีีเรื่่�องอะไรที่่�ต้้องไปทำำ�การบ้้านเพิ่่�มเติิมก็็ให้้บัันทึึก ไว้้ด้้วยแล้้วลงนามร่่วมกัันไว้้เป็็นการช่่วยจำำ�