Γ΄ ΚΛΙΣΗ ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΩΝ-ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ-Β΄ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

1. ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Β΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ
- 1 -
Γ΄ ΚΛΙΣΗ ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΩΝ ΚΑΤΑΛΗΞΕΙΣ ΤΡΙΤΟΚΛΙΤΩΝ ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΩΝ
ΑΡΣΕΝΙΚΑ - ΘΗΛΥΚΑ
ΟΥΔΕΤΕΡΑ
ΕΝΙΚΟΣ
ΠΛΗΘΥΝΤΙΚΟΣ
ΕΝΙΚΟΣ
ΠΛΗΘΥΝΤΙΚΟΣ
ΟΝ.
ΓΕΝ. ΔΟΤ. ΑΙΤ. ΚΛ.
-ς / -*
-ος / -ως
-ι
-α / -ν
-ς / -*
ες
-ων
-σι(ν)
-ας / -ς
ες
-*
-ος / -ως
-ι
-*
-*
-α
-ων
-σι(ν)
-α
-α
( *ακατάληκτα: -α, -ι, -υ, ω, ν, ρ )
Ι/ ΦΩΝΗΕΝΤΟΛΗΚΤΑ (χαρακτήρας: φωνήεν)
● ΜΟΝΟΘΕΜΑ
1. ἥρως – ἥρωος → Τρώς
2. βότρυς – βότρυος → στάχυς
3. ἰχθὺς – ἰχθύος → ἰλύς, ἰσχὺς….
4. δρῦς – δρυὸς → μῦς
5. βασιλεὺς – βασιλέως → γονεύς, γραφεύς, γραμματεύς….
6. βοῦς – βοὸς
7. γραῦς - γραὸς
● ΔΙΠΛΟΘΕΜΑ
1. δύναμις – δυνάμεως → ἀκρόπολις, δήλωσις, ποίησις, πρύτανις,….
2. πόλις – πόλεως → μάντις, πτῶσις, πρᾶξις, τάξις, ὄφις, ὄψις….
3. πέλεκυς – πελέκεως → πῆχυς, πρέσβυς…
4. ἄστυ – ἄστεως (ουδ)
5. ἠχὼ – ἠχοῦς → πειθώ, φειδώ, Κλειώ, Λητώ….
ΙΙ/ ΣΥΜΦΩΝΟΛΗΚΤΑ (χαρακτήρας: σύμφωνο)
Α/ ΑΦΩΝΟΛΗΚΤΑ
► Ουρανικόληκτα (χαρακτήρας: κ, γ, χ)
● ΜΟΝΟΘΕΜΑ
1. κόραξ – κόρακος → φύλαξ, κῆρυξ, πίναξ, σάρξ, ἕλιξ, φοῖνιξ…
2. πτέρυξ – πτέρυγος → αἴξ, μάστιξ, σάλπιγξ, λάρυγξ…
3. ὄνυξ – ὄνυχος → βήξ, διῶρυξ, θρὶξ (γεν. τριχὸς)
4. νὺξ - νυκτὸς
► Χειλικόληκτα (χαρακτήρας: π, β, φ)
● ΜΟΝΟΘΕΜΑ
1. γὺψ – γυπὸς → Αἰθίοψ, Κύκλωψ…
2. χάλυψ – χάλυβος → Ἄραψ, φλέψ…
► Οδοντικόληκτα (χαρακτήρας: τ, δ, θ)
● ΜΟΝΟΘΕΜΑ
1. πατρὶς – πατρίδος → ἀσπίς, ἐλπίς, ψαλίς, τυραννὶς (κλ. τυραννί)….
…και η γενική θυμίζει πιο πολύ το όνομα στα Νέα Ελληνικά!
Η γενική ενικού είναι το κλειδί για την κλίση τους….

2. ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Β΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ
- 2 -
2. ἁψὶς – ἁψῖδος → βαλβίς, κηλίς, νησίς, σφραγίς, ψηφίς, κρηπίς, κνημίς….
3. ἔρις – ἔριδος → ἴρις
4. χάρις – χάριτος
5. ὄρνις – ὄρνιθος
6. ποιότης – ποιότητος → δεξιότης, πιστότης….
7. βαρύτης – βαρύτητος → ταχύτης, βραδύτης….
8. ἀγελὰς – ἀγελάδος → Ἑλλάς, λαμπάς, τριάς….
9. τάπης – τάπητος → ἐσθής, λέβης….
10. γέλως – γέλωτος → ἱδρώς, ἔρως….
11. ἱμὰς – ἱμάντος → ἀνδριάς….
12. γίγας – γίγαντος → ἐλέφας, ἀδάμας….( κλητ.: -ν)
13. ὁδοὺς – ὀδόντος
14. πλακοὺς – πλακοῦντος → Τραπεζούς, Σελινούς….
15. κτῆμα – κτήματος (ουδ) → ἅλμα, ᾆσμα, σῶμα, νόσημα, δρᾶμα, μάθημα….
● ΔΙΠΛΟΘΕΜΑ
1. γέρων – γέροντος → λέων, δράκων, θεράπων, τένων….
Β/ΗΜΙΦΩΝΟΛΗΚΤΑ
► Ενρινόληκτα (χαρακτήρας: μ, ν)
● ΜΟΝΟΘΕΜΑ
1. ἀκτὶς – ἀκτῖνος → ἴς, ῥίς, δελφίς, Ἐλευσίς….
2. Τιτὰν – Τιτᾶνος → μεγιστάν, παιάν…
3. Ἕλλην – Ἕλληνος → κηφήν, πυρήν, σειρήν, σωλήν, μήν….
4. χειμὼν – χειμῶνος → ἀνθών, ἐλαιών, ξενών, Ἀπόλλων, Ποσειδών….
● ΔΙΠΛΟΘΕΜΑ
1. ποιμὴν – ποιμένος → λιμήν, πυθμήν, ὑμήν, αὐχήν….
2. ἡγεμὼν – ἡγεμόνος → εἰκών, κανών, σιαγών, χελιδών…
3. γείτων – γείτονος → κίων, ἄξων, γνώμων, δαίμων, βραχίων….
► Υγρόληκτα (χαρακτήρας: λ, ρ)
● ΜΟΝΟΘΕΜΑ
1. σωτὴρ – σωτῆρος → κλητήρ, κρατήρ, σπινθήρ, λαμπτήρ….
2. ἰχὼρ – ἰχῶρος
3. φθείρ – φθειρός → χείρ (δοτ. πληθ. χερσί)
4. νέκταρ – νέκταρος (ουδ.)
● ΔΙΠΛΟΘΕΜΑ
1. ῥήτωρ – ῥήτορος → αὐτοκράτωρ, πράκτωρ, Ἕκτωρ, ἐκλέκτωρ…
2. ἀθὴρ – ἀθέρος → ἀήρ, ἀστήρ….
3. πατήρ – πατρός(συγκοπτόμενα)→ἀνήρ, μήτηρ, θυγάτηρ, Δημήτηρ, γαστήρ…
► Σιγμόληκτα (χαρακτήρας: σ)
1. Σωκράτης – Σωκράτους → Ἀριστοφάνης, Δημοσθένης….
2. Περικλῆς – Περικλέους → Ἡρακλῆς, Θεμιστοκλῆς, Σοφοκλῆς….
3. αἰδὼς – αἰδοῦς → ἠὼς
4. ἔθνος – ἔθνους (ουδ.) → βέλος, πλῆθος, τέλος, κέρδος….
5. ἔδαφος - ἐδάφους (ουδ) → μέγεθος, στέλεχος, τέμενος….
6. κέρας – κέρως & κέρατος (ουδ) → κρέας, γέρας, γῆρας….
Το - ι - και το - α - στη λήγουσα των ονομάτων της γ΄ κλίσης είναι πάντα βραχύχρονα

3. ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Β΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ
- 3 -
ΑΣΚΗΣΕΙΣ
Α/ Ας συμπληρώσουμε τις καταλήξεις και ας γράψουμε την ονομαστική ενικού
1. τῇ πραότητ__
2. ταῖς ἔρισ__
3. αἳ φροντίδ__
4. τὴν θυρίδ__
5. τοὺς τάπητ__
6. οἱ κόλακ__
7. τάς φάλαγγ__
8. τῷ κήρυκ__
9. τούς Ἄραβ__
10. τῆς ἕλικ__
…………………………………..
…………………………………..
…………………………………..
…………………………………..
…………………………………..
…………………………………..
…………………………………..
…………………………………..
…………………………………..
…………………………………..
Β/ Ας συμπληρώσουμε κατάλληλα τα κενά
1. Αἰγύπτιοι προσέπλευσαν σύν ………………………… πολλαῖς ( ἀσπὶς)
2. Περὶ Συρίας διηγήσασθαι, ὅπου σῖτος πολὺς καὶ πρόβατά ἐστι καί ………………………… οἱ καρποφόροι (φοῖνιξ)
3. Περί μέσης ………………………… ἀφίκετο ἡ ναῦς. (νύξ)
4. Οἱ Ἀθηναῖοι τήν ἐν Ἀρείῳ Πάγῳ βουλήν ἐθεράπευον ὡς …………………………τῶν νόμων. (φύλαξ, αιτ. εν.)
5. Ἐκεῖνοι ὑπέρ τῆς σωτηρίας τῆς………………………… γενναίως ἐμάχοντο. (πατρίς)
Γ/ Ας μεταφέρουμε στον άλλο αριθμό
1. (ὦὦ) κλίμακες
2. τῆς ποιότητος
3. τοὺς χάλυβας
4. ταῖς ἐλπίσι(ν)
5. τῷ κόρακι
6. τῇ σήραγγι
…………………………………..
…………………………………..
…………………………………..
…………………………………..
…………………………………..
…………………………………..
Τι κοινό έχουν στην κλίση τους ἡ ἔρις, ἡ χάρις, ὁ ὄρνις;

4. ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Β΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ
- 4 -
Δ/ Ας λύσουμε το σταυρόλεξο
ΟΡΙΖΟΝΤΙΑ: 1. σωτήρ: αιτ. εν. 4. κανών: γεν. πληθ. 5. πατήρ: κλητ. εν. 7. εἰκὼν: αιτ. πληθ. 8. γείτων: δοτ. πληθ. 9. μέγεθος: γεν. εν. 12. ἀνὴρ: γεν. εν. 13. μήτηρ: ονομ. πληθ. 14. πλῆθος: αιτ. πληθ
ΚΑΘΕΤΑ: 1. Σοφοκλῆς: γεν. εν. 2. Σωκράτης: δοτ. εν. 3. πράκτωρ: γεν. εν.
6. λιμὴν: γεν. εν. 10. σειρὴν: δοτ. εν. 11. χειμὼν: κλητ. εν.
Σε τι διαφέρουν στην κλίση τους ὁ ἡγεμὼν και ὁ Ποσειδών;
Τι κοινό έχουν στην κλίση τους τα βαρύτονα ὁ λέων, ὁ δαίμων, ὁ ῥήτωρ;