Σημασίες, κλίση, ασκήσεις

1. ΣΗΜΑΣΙΑ ΚΑΙ ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΥΠΟΤΑΚΤΙΚΗΣ
Σε κύριες προτάσεις
 Προτροπή: Δρέπωμεν καί ἡμεῖς ἐκ τῶν ἀγρῶν ἄνθη.
 Απαγόρευση: Μήποτε ψευδώμεθα.
 Απορία: Ἀνοίξωμεν τήν θύραν ἤ μή;
Σε δευτερεύουσες προτάσεις
 Προσδοκώμενο:Τά πλοῖα κατέκαυσεν, ἵνα μη Κῦρος διαβῇ.
 Αόριστα επαναλαμβανόμενο: Ἠν ταῦτα πράττωσιν, ἁμαρτάνουσιν.
Σημ. Υποτακτικοί σύνδεσμοι που εισάγουν δευτερεύουσες προτάσεις με υποτακτική έγκλιση είναι:
1. Τελικοί: ἵνα, ὅπως, ὡς
2. Υποθετικοί: ἐάν, ἄν, ἤν
3 . Χρονικοί: ὅταν, ὁπόταν, ἡνίκα ἄν, πρίν ἄν
ΥΠΟΤΑΚΤΙΚΗ ΤΟΥ εἰμί
ΕΝΕΣΤΩΤΑΣ ΠΑΡΑΚΕΙΜΕΝΟΣ
ὦ ὦμεν γεγονώς-υῖα-ός ὦ γεγονότες-υῖαι-ότα ὦμεν
ᾖς ἦτε γεγονώς-υῖα-ός ᾖς γεγονότες-υῖαι-ότα ἦτε
ᾖ ὦσι(ν) γεγονώς-υῖα-ός ᾖ γεγονότες-υῖαι-ότα ὦσι(ν)
ΚΛΙΣΗ ΥΠΟΤΑΚΤΙΚΗΣ ΒΑΡΥΤΟΝΩΝ ΡΗΜΑΤΩΝ
ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΗ ΦΩΝΗ ΜΕΣΗ ΦΩΝΗ
ΕΝΕΣΤΩΤΑΣ ΑΟΡΙΣΤΟΣ ΠΑΡΑΚΕΙΜΕΝΟΣ ΕΝΕΣΤΩΤΑΣ ΑΟΡΙΣΤΟΣ ΠΑΡΑΚΕΙΜΕΝΟΣ
παύ-ω παύ-σω πε-παυ-κώς - κυῖα - κός παύ-ωμαι παύ-σωμαι πε-παυ-μένος – η –
φωνηεντόληκτα
παύ-ῃς παύ-σῃς ὦ ᾖς ᾖ παύ-ῃ παύ-σῃ ον
παύ-ῃ παύ-σῃ παύ-ηται παύ-σηται ὦ ᾖς ᾖ
παύ-ωμεν παύ-σωμεν πε-παυ-κότες- κυῖαι - κότα παυ-ώμεθα παυ-σώμεθα
παύ-ητε παύ-σητε ὦμεν ἦτε ὦσι(ν) παύ-ησθε παύ-σησθε πε-παυ-μένοι –αι – α
παύ-ωσι(ν) παύ-σωσι(ν) παύ-ωνται παύ-σωνται ὦμεν ἦτε ὦσι(ν)
ἄρχ-ω ἄρξ-ω ἠρ-χώς-χυῖα–χός ἄρχ-ωμαι ἄρξ-ωμαι ἠρ-γμένος –η –ον
ουρανικόληκτ
ἄρχ -ῃς ἄρξ -ῃς ὦ ᾖς ᾖ ἄρχ- ῃ ἄρξ- ῃ ὦ ᾖς ᾖ
ἄρχ -ῃ ἄρξ -ῃ ἄρχ-ηται ἄρξ-ηται
ἄρχ -ωμεν ἄρξ -ωμεν ἠρ-χότες - χυῖαι–χότα ἀρχ- ώμεθα ἀρξ- ώμεθα ἠρ-γμένοι –αι –α
ἄρχ -ητε ἄρξ -ητε ὦμεν ἦτε ὦσι(ν) ἄρχ-ησθε ἄρξ-ησθε ὦμεν ἦτε ὦσι(ν)
α
ἄρχ -ωσι(ν) ἄρξ -ωσι(ν) ἄρχ-ωνται ἄρξ-ωνται
κόπτ-ω κόψ-ω κε-κο-φώς -φυῖα-φός κόπτ-ωμαι κόψ-ωμαι κε-κο-μμένος – η – ον
χειλικόληκτα
κόπτ-ῃς κόψ-ῃς ὦ ᾖς ᾖ κόπτ- ῃ κόψ- ῃ ὦ ᾖς ᾖ
κόπτ-ῃ κόψ-ῃ κόπτ-ηται κόψ-ηται
κόπτ-ωμεν κόψ-ωμεν κε-κο-φότες, φυῖαι-φότα κοπτ-ώμεθα κοψ-ώμεθα κε-κο-μμένοι – αι – α
κόπτ-ητε κόψ-ητε ὦμεν ἦτε ὦσι(ν) κόπτ-ησθε κόψ-ησθε ὦμεν ἦτε ὦσι(ν)
κόπτ-ωσι(ν) κόψ-ωσι(ν) κόπτ-ωνται κόψ-ωνται
ψεύδ-ω ψεύσ-ω ἐ-ψευ-κώς- κυῖα– κός ψεύδ-ωμαι ψεύσ-ωμαι ἐ-ψευσ-μένος-η-ον
οδοντικόληκτ
ψεύδ-ῃς ψεύσ-ῃς ὦ ᾖς ᾖ ψεύδ- ῃ ψεύσ- ῃ ὦ ᾖς ᾖ
ψεύδ-ῃ ψεύσ-ῃ ψεύδ-ηται ψεύσ-ηται
ψεύδ-ωμεν ψεύσ-ωμεν ψευδ-ώμεθα ψευσ-ώμεθα ἐ-ψευσ-μένοι-αι-α
ψεύδ-ητε ψεύσ-ητε ἐ-ψευ-κότες -κυῖαι– κότα ψεύδ-ησθε ψεύσ-ησθε ὦμεν ἦτε ὦσι(ν)
α
ψεύδ-ωσι(ν) ψεύσ-ωσι(ν) ὦμεν ἦτε ὦσι(ν) ψεύδ-ωνται ψεύσ-ωνται
Προσοχή:
1. Η υποτακτική αορίστου δε δέχεται αύξηση!!
2. Η υποτακτική παρακειμένου σχηματίζεται και μονολεκτικά(πεπαύ-κω, πεπαύ-κῃς, πεπαύ-κῃ, πεπαύ-κωμεν,
πεπαύ-κητε, πεπαύ-κωσιν) αλλά οι περιφραστικοί τύποι είναι πιο εύχρηστοι.

2. ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΥΠΟΤΑΚΤΙΚΗ
i. Να συμπληρωθούν τα κενά των παρακάτω φράσεων με τον κατάλληλο τύπο της υποτακτικής του
χρόνου στον οποίο βρίσκεται το ρήμα της παρένθεσης:
1. Σόλων δέκα ἐνιαυτούς ἀπεδήμησεν, ἵνα μή τινα τῶν νόμων οἱ Ἀθηναῖοι ………………….. (ἔλυσα).
2. Μαχόμεθα, ἵνα τούς ἐχθρούς ἀπό τῆς χώρας ……………………………… (ἐδίωξα)·
3. Στέργωμεν τούς γονέας, ἵνα μή………………………………………….(φαίνομαι) ἀχάριστοι.
4. Λέγω ὑμῖν, ἵνα πάντες ὑμεῖς ἕν ……………………….. (εἰμί).
5. Ὦ ἄνδρες, προθυμότατα ἐπί τούς πολεμίους ………………………………….. (προσέρχομαι)
6. Ψηφίσατε οὖν εἰρήνην ὦ πολῖται, ἵνα μή ὁ ὀλέθριος πόλεμος ὑμᾶς ………………………………… (κατέστρεψα).
7. Ζεύς τούς καρκίνους καλεῖ τότε, ἵνα τοῖς στόμασι τά ὦτα καί τούς πόδας καί τάς οὐράς τῶν μυῶν…………..
(ἔκοψα).
8. Κρίτων ἕτοιμος ἦν ἀναλίσκειν τά ἑαυτοῦ χρήματα, ἵνα …………………………… (ἀπολύω) Σωκράτη ἐκ τοῦ
δεσμωτηρίου.
9. Ὄνος δοράν λέοντος ἐνεδύθη, ἵνα λέων ὑπό πάντων ……………………………………..(νομίζομαι).
10. Ὅς ἄν τήν πατρίδα εἰς συμφοράν …………………….., (ἄγομαι ) προδότης ἔσται.
11. Ἐάν τόν ἀγρόν…………………………………….(ἔσκαψα ), θησαυρόν εὑρήσετε μέγαν.
12. Τῷ ἀπίστῳ φίλῳ μή …………………………….( ἐπίστευσα ).
ii. Να συμπληρωθεί ο πίνακας με τους τύπους της υποτακτικής που λείπουν :
ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΗ ΦΩΝΗ ΜΕΣΗ ΦΩΝΗ
ΕΝΕΣΤΩΤΑΣ ΑΟΡΙΣΤΟΣ ΠΑΡΑΚΕΙΜΕΝΟΣ ΕΝΕΣΤΩΤΑΣ ΑΟΡΙΣΤΟΣ ΠΑΡΑΚΕΙΜΕΝΟΣ
κυριεύωμεν
κρύψητε
τεταραχώς ᾖ
καλύπτωνται
παιδεύσηται
πεπραγμένος ᾖς
διώξωσι(ν)
πεπεικυῖα ᾖς
βλάπτωμαι
σῴζητε
συνοδεύσωμεν
ἀθροίζωσιν
θλίψηται
πεφονευμένη ᾖ
ῥίπτωσιν
ἀπαλλάξητε