Skip to main content
ΣΗΜΑΣΙΑ ΚΑΙ ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΕΥΚΤΙΚΗΣ
Σε κύριες προτάσεις
 Ευχή(ευχετική ευκτική). Συνήθως προηγούνται τα μόρια εἴθε, ὡς, εἰ γάρ: Εἴης (=μακάρι να είσαι), ὦ παῖ, πατρός
    εὐτυχέστερος.
 Το δυνατό στο παρόν ή στο μέλλον (δυνητική ευκτική). Συνοδεύεται από το δυνητικό ἄν. Παίρνει άρνηση οὐ:
    Ἐπιτύχοιμεν ἄν ἐν ταῖς ἐξετάσεσιν. (=θα ήταν δυνατόν/θα μπορούσαμε να)
Σε δευτερεύουσες προτάσεις
 Ευκτική του πλαγίου λόγου(αντικαθιστά άλλες εγκλίσεις, όταν στον πλάγιο λόγο η δευτερεύουσα πρόταση
    εξαρτάται από ρήμα ιστορικού χρόνου):Τισσαφέρνης τῷ Κύρῳ ἐπεβούλευεν, ὅπως φίλος εἴη τῷ μεγάλῳ βασιλεῖ.
 Επαναληπτική ευκτική(δηλώνει επανάληψη/μεταφράζεται: «κάθε φορά που…»:Τῶν ἐχθρῶν εἴ τινα λάβοιεν,
    ἀπέκτεινον.
 Το δυνατό στο παρόν ή στο μέλλον (δυνητική ευκτική). Ἄξιοι ἄν εἶμεν φίλοι, εἰ ἔχοιμεν τά ὄπλα.

                                                            ΕΥΚΤΙΚΗ ΤΟΥ         εἰμί
                      ΕΝΕΣΤΩΤΑΣ                         ΜΕΛΛΟΝΤΑΣ                                       ΠΑΡΑΚΕΙΜΕΝΟΣ
εἴην                 εἴημεν/εἶμεν                ἐσ-οίμην   ἐσ-οίμεθα          γεγονώς-υῖα-ός εἴην         γεγονότες-υῖαι-ότα εἴημεν/εἶμεν
εἴης                 εἴητε/εἶτε                  ἔσ-οιο     ἔσ-οισθε           γεγονώς-υῖα-ός εἴης         γεγονότες-υῖαι-ότα εἴητε/εἶτε
εἴη                  εἴησαν/εἶεν                 ἔσ-οιτο    ἔσ-οιντο           γεγονώς-υῖα-ός εἴη          γεγονότες-υῖαι-ότα εἴησαν/εἶεν




                                                 ΚΛΙΣΗ ΕΥΚΤΙΚΗΣ ΒΑΡΥΤΟΝΩΝ ΡΗΜΑΤΩΝ

                                                                ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΗ ΦΩΝΗ
                   ΕΝΕΣΤΩΤΑΣ              ΜΕΛΛΟΝΤΑΣ                      ΑΟΡΙΣΤΟΣ                                 ΠΑΡΑΚΕΙΜΕΝΟΣ
                παύ-οιμι            παύ-σοιμι                παύ-σαιμι                               πεπαυκώς-κυῖα-κός
φωνηεντόληκτα




                παύ-οις             παύ-σοις                 παύ-σαις /παύ-σειας                     εἴην εἴης εἴη
                παύ-οι              παύ-σοι                  παύ-σαι /παύ-σειε(ν)
                παύ-οιμεν           παύ-σοιμεν               παύ-σαιμεν                              πεπαυ-κότες- κυῖαι - κότα
                παύ-οιτε            παύ-σοιτε                παύ-σαιτε                               εἴημεν/εἶμεν εἴητε/εἶτε εἴησαν/εἶεν
                παύ-οιεν            παύ-σοιεν                παύ-σαιεν /παύ-σειαν

                διώκ-οιμι           διώ-ξοιμι                διώ-ξαιμι                               δεδιωχώς-χυῖα-χός
ουρανικόληκτα




                διώκ-οις            διώ-ξοις                 διώ-ξαις/-ειας                          εἴην εἴης εἴη
                διώκ-οι             διώ-ξοι                  διώ-ξαι/-ειε(ν)
                διώκ-οιμεν          διώ-ξοιμεν               διώ-ξαιμεν                              δεδιωχότες - χυῖαι-χότα
                διώκ-οιτε           διώ-ξοιτε                διώ-ξαιτε                               εἴημεν/εἶμεν εἴητε/εἶτε εἴησαν/εἶεν
                διώκ-οιεν           διώ-ξοιεν                διώ-ξαιεν/-ειαν
                κόπτ-οιμι           κόψ-οιμι                 κόψ-αιμι                                κεκοφώς -φυῖα-φός
                κόπτ-οις            κόψ-οις                  κόψ-αις /-ειας                          εἴην εἴης εἴη
χειλικόληκτα




                κόπτ-οι             κόψ-οι                   κόψ-αι /-ειε(ν)
                κόπτ-οιμεν          κόψ-οιμεν                κόψ-αιμεν                               κεκοφότες, φυῖαι-φότα
                κόπτ-οιτε           κόψ-οιτε                 κόψ-αιτε                                εἴημεν/εἶμεν εἴητε/εἶτε εἴησαν/εἶεν
                κόπτ-οιεν           κόψ-οιεν                 κόψ-αιεν /-ειαν

                ψεύδ-οιμι           ψεύ-σοιμι                ψεύ-σαιμι                               ἐψευκώς- κυῖα-κός
οδοντικόληκτα




                ψεύδ-οις            ψεύ-σοις                 ψεύ-σαις /-ειας                         εἴην εἴης εἴη
                ψεύδ-οι             ψεύ-σοι                  ψεύ-σαι /-ειε(ν)
                ψεύδ-οιμεν          ψεύ-σοιμεν               ψεύ-σαιμεν                              ἐψευκότες-κυῖαι-κότα
                ψεύδ-οιτε           ψεύ-σοιτε                ψεύ-σαιτε                               εἴημεν/εἶμεν εἴητε/εἶτε εἴησαν/εἶεν
                ψεύδ-οιεν           ψεύ-σοιεν                ψεύ-σαιεν /-ειαν
ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ:
   1. Οι δίφθογγοι –οι και –αι στις καταλήξεις της ευκτικής είναι πάντοτε μακρόχρονες.
   2. Η ευκτική αορίστου, όπως και η υποτακτική, δεν παίρνει αύξηση.
   3. Η ευκτική του παρακειμένου σχηματίζεται περιφραστικά και στην ενεργητική και μέση φωνή. Στην ενεργητική φωνή ο
      μονολεκτικός τύπος υπάρχει(πεπαύκοιμι-οις-οι-οιμεν-οιτε-οιεν ) αλλά χρησιμοποιείται σπάνια.
ΜΕΣΗ ΦΩΝΗ
                    ΕΝΕΣΤΩΤΑΣ            ΜΕΛΛΟΝΤΑΣ                     ΑΟΡΙΣΤΟΣ                           ΠΑΡΑΚΕΙΜΕΝΟΣ
                 παυ-οίμην         παυ-σοίμην            παυ-σαίμην                          πεπαυμένος-η -ον
φωνηεντόληκτα




                 παύ-οιο           παύ-σοιο              παύ-σαιο                            εἴην εἴης εἴη
                 παύ-οιτο          παύ-σοιτο             παύ-σαιτο
                 παυ-οίμεθα        παυ-σοίμεθα           παυ-σαίμεθα                         πεπαυμένοι-αι - α
                 παύ-οισθε         παύ-σοισθε            παύ-σαισθε                          εἴημεν/εἶμεν εἴητε/εἶτε εἴησαν/εἶεν
                 παύ-οιντο         παύ-σοιντο            παύ-σαιντο

                 διωκ-οίμην        διωξ-οίμην            διωξ-αίμην                          δεδιωγμένος-η-ον
ουρανικόληκτα




                 διώκ-οιο          διώξ-οιο              διώξ-αιο                            εἴην εἴης εἴη
                 διώκ-οιτο         διώξ-οιτο             διώξ-αιτο
                 διωκ-οίμεθα       διωξ-οίμεθα           διωξ-αίμεθα                         δεδιωγμένοι-αι-α
                 διώκ-οισθε        διώξ-οισθε            διώξ-αισθε                          εἴημεν/εἶμεν εἴητε/εἶτε εἴησαν/εἶεν
                 διώκ-οιντο        διώξ-οιντο            διώξ-αιντο
                 κοπτ-οίμην        κοψ-οίμην             κοψ-αίμην                           κεκομμένος-η ον
χειλικόληκτα




                 κόπτ-οιο          κόψ-οιο               κόψ- αιο                            εἴην εἴης εἴη
                 κόπτ-οιτο         κόψ-οιτο              κόψ-αιτο
                 κοπτ-οίμεθα       κοψ-οίμεθα            κοψ-αίμεθα                          κεκομμένοι-αι-α
                 κόπτ-οισθε        κόψ-οισθε             κόψ-αισθε                           εἴημεν/εἶμεν εἴητε/εἶτε εἴησαν/εἶεν
                 κόπτ-οιντο        κόψ-οιντο             κόψ-αιντο
                 ψευδ-οίμην        ψευ-σοίμην            ψευ-σαίμην                          ἐψευσμένος-η-ον
οδοντικόληκτα




                 ψεύδ-οιο          ψεύ-σοιο              ψεύ-σαιο                            εἴην εἴης εἴη
                 ψεύδ-οιτο         ψεύ-σοιτο             ψεύ-σαιτο
                 ψευδ-οίμεθα       ψευ-σοίμεθα           ψευ-σαίμεθα                         ἐψευσμένοι-αι-α
                 ψεύδ-οισθε        ψεύ-σοισθε            ψεύ-σαισθε                          εἴημεν/εἶμεν εἴητε/εἶτε εἴησαν/εἶεν
                 ψεύδ-οιντο        ψεύ-σοιντο            ψεύ-σαιντο


                 ΑΣΚΗΣΕΙΣ: Ι. Να συμπληρωθούν τα κενά με τους τύπους της ευκτικής που λείπουν και στις δύο φωνές:

                       ΕΝΕΣΤΩΤΑΣ                 ΜΕΛΛΟΝΤΑΣ                        ΑΟΡΙΣΤΟΣ                   ΠΑΡΑΚΕΙΜΕΝΟΣ
                                          κηρύξοιμεν
                                          κηρυξοίμεθα
                                                                   κρύψαιεν(-ειαν)
                                                                   κρύψαιντο
                                                                                                 τεθεραπευκώς εἴης

                παιδεύοιμεν
                παιδευοίμεθα

                                          ταράξοιντο

                                                                   διαγράψαιο

                                                                                                 ἀπηλλαγμένοι εἶτε
                                                                   βλάψαιτε


                φυτεύοισθε

                                                                                                 πεπραγμένη εἴη

                                          σωσοίμεθα
                                                                                                 ἱδρυκότες εἶεν
ΙΙ. Να συμπληρωθούν τα κενά των προτάσεων με τον αντίστοιχο τύπο της ευκτικής του χρόνου στον οποίο
βρίσκεται το ρήμα της παρένθεσης. Τι εκφράζει η ευκτική σε κάθε περίπτωση;


1. Ὁ Θεός ………………………………….. (σῴζει) τόν βασιλέα.
2. Εἴθε, ὦ παῖ, καλῶς ………………………………………… (πεπαίδευσαι) καί τά ἀγαθά………………………. (πράττεις)
3. Οἱ κατήγοροι …………………………………….. ἄν (ἔσπευσαν) θανατῶσαι Σωκράτη.
4. ………………………………….. (ἔσωσας), ὦ Θεέ τόν λαόν σου και ………………………………… (ηὐλόγησας) την κληρονομίαν
   σου.
5. Εἰ σύ ……………………………………………(προεμαντεύσω) τά μέλλοντα, οὐκ ἄν …………………………………….(ἐστρατεύσω).
6. Μετά την ἁμαρτίαν μετάνοια ………………………. (ἐστίν)
7. Οἱ στρατιῶται ἠθύμησαν (=αποθαρρύνθηκαν) ὅτι οὐδαμοῦ σωτηρία ………………………….. (φαίνεται)
8. Εἴθ’…………………………………….(ἔχομεν) πολλά χρήματα, ἵνα και τούς ἄλλους εὖ πράττωμεν.
9. Τήν πόλιν ἀεί ἀγαθὀν ………………………………. (ἐργαζόμεθα)
10. Σωκράτης ἐκέλευεν εὖ τούς παῖδας τρέφειν, ὡς πλεῖστα τήν πόλιν ………………………………. (ὠφελήσωσιν)
11. Εἴθε …………………………………..(πορευόμεθα) τήν μέσην ὁδόν.
12. Ἔδεισαν (=φοβήθηκαν) οἱ Ἕλληνες, μή ἑαυτούς τά ἅρματα τῶν Περσῶν ……………………………..(κατακόψωσιν)
13. Μηδενί συμφοράν …………………………………………… (ὠνείδισας) ∙ κοινή γάρ ἡ τύχη καί τό μέλλον ἀόρατον.
14. Θεόν ἐπικαλώμεθα, ὀ δ’………………………………….. (ἤκουσεν) ἡμᾶς.
15. Δεινόν τι …………………………… (πράττουσιν) ἄν οἱ θεοί, εἰ πρός τά δῶρα καί τάς θυσίας ἡμῶν ἀποβλέπουσιν, ἀλλά
   μή πρός τήν ψυχήν.


ΙΙΙ. Να μεταφερθούν οι τύποι της οριστικής στην ευκτική(ίδιο πρόσωπο, χρόνος, φωνή) και το αντίστροφο:
          ΟΡΙΣΤΙΚΗ                  ΕΥΚΤΙΚΗ                    ΟΡΙΣΤΙΚΗ                    ΕΥΚΤΙΚΗ
πέμπουσι                                                                          βεβλαφότες εἶτε
διελυσάμην                                                                        κολακεύσειας
κηρύξομεν                                                                         διαταράξαιτο
πεφύλαχθε                                                                         ἡρμοσμένος εἴη
συνεβούλευσε                                                                      θεραπεύοιτο
παρεκωλύσω                                                                        ἀποκρύψαιο
κόπτεσθε                                                                          ἱκετεύοιεν
συντρίψομαι                                                                       συναλλάξοιντο
πεφυτεύκασι(ν)                                                                    σπουδάσαιμεν
κατέρριψας                                                                        διορίσειαν