ผศ.ดร.กรองได อุณหสูต
คณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร
การจัดการทางเดินหายใจ
ของผู้ป่วยอุบัติเหตุ-ฉุกเฉิน
สาเหตุการตายที่สาคัญ
อาการแสดง
ทางเดินหายใจอุดกั้น
 ไม่สามารถวินิจฉัยภาวะ
airway obstruction
 ไม่สามารถแก้ไขภาวะ
airway obstruction
 ใส่ endotracheal tube
ไม่เข้าไปใน airway
 ventilation ผู้ป่วยช้า
เกินไป
 สาลัก gastric contents
 ลุกลี้ลุกลน (agitation) 
ภาวะพร่องออกซิเจน
 ซึม (lethargy) 
คาร์บอน ไดออกไซด์ใน
เลือดสูง
 เขียว (cyanosis) 
ออกซิเจนในเลือดต่า
 เสียงดังครึ้ปขณะหายใจ
เข้า (stridor) การอุด
กั้นในทางเดินหายใจ
บางส่วน
ผศ.ดร.กรองได อุณหสูต
หลักการประเมินทางเดินหายใจ
 ในการประเมินทางเดินหายใจ ถ้าผู้ป่วยพูดได้
แสดงว่าไม่มีปัญหาเกี่ยวกับทางเดินหายใจ
 การบาดเจ็บจากสาเหตุต่างๆ ทาให้เกิด
ทางเดินหายใจอุดกั้นได้
 ผู้ป่วยที่มีโอกาสเกิดการอุดกั้นทางเดินหายใจ
ส่วนบนได้สูง คือ ผู้ป่วยที่ไม่รู้สึกตัว ผู้ป่วยบาดเจ็บ
รุนแรงที่กระดูกหน้า บาดเจ็บที่คอ
(ATLS, 2012)
ผศ.ดร.กรองได อุณหสูต
Airway management
 Protect unobstructed airway
 Adequate ventilation
 Secured airway
ผศ.ดร.กรองได อุณหสูต
การหายใจที่มีการแลกเปลี่ยนก๊าซบกพร่อง
 การเคลื่อนไหวของทรวงอก 2 ข้าง ไม่เท่ากัน
 เสียงหายใจที่ทรวงอก (breath sounds) เบา
 O2 sat ≤95% (room air)
•Clear airway
•Inserted : oropharyngeal / nasopharyngeal airway
•O2 mask c bag 10-12 LPM /Hold mask with bag
10- 12 LPM
•Monitor V/S, N/S, O2 sat
•Prepare definite airway : endotracheal tube
cricothyrodotomy
•Nursing record
Patent airway
•O2 mask with bag 10-12 LPM
•Monitor V/S, N/S, O2 sat
•Nursing record
Obstructed airway
Definite care
•Assess airway compromise
•Manual maneuvers : chin lift, jaw thrust
•Inserted cervical collar
Notify
Reassessment
Airway management and C-spine protection
ผศ.ดร.กรองได อุณหสูต
• Assess airway compromise
• Manual maneuvers: chin lift, jaw thrust
• Protect C-spine
1
ผศ.ดร.กรองได อุณหสูต
Talk to the patient
 Patent airway and ventilation
 Verbal response
Assess airway compromise
• Definite airway
• Assist ventilation
• Supplement oxygen
• Prevent aspiration
ผศ.ดร.กรองได อุณหสูต
การเปิดทางเดินหายใจ
 เปิดทางเดินหายใจด้วยวิธีจัดท่า
Head tilt-chin lift maneuver
Jaw thrust maneuver
Triple airway
 เปิดทางเดินหายใจด้วยการใส่ท่อเปิดทางเดินหายใจ
oral airway
nasopharyngeal airway
 เปิดทางเดินหายใจด้วยการใส่ช่วยหายใจ
ผศ.ดร.กรองได อุณหสูต
https://www.google.co.th/search
=Head+tilt-chin+lift+maneuver&authuser
http://modern-
prepper.com/tag/medicine
chin lift
Head tilt-chin lift maneuver

http://resuscitation-guidelines.
articleinmotion.com/article
https://www.google.co.th/search
=Jaw+thrust+maneuver
Jaw thrust maneuver
Modified jaw thrust
https://ambulance.qld.gov.au
Triple airway maneuver
(head tilt, jaw thrust, and open mouth)
http://ars.els-cdn.com/content
http://static.dme-direct.com/media/wysiwyg
http://i.ytimg.com
https://www.google.co.th/search=maneuver&authuser
http://resuscitation-
guidelines.articleinmotion.com
https://www.google.co.th/search=cross+finger
http://resuscitation-
guidelines.articleinmotion.com
Patent airway Obstructed airway
• O2 mask with bag
10-12 LPM
• Monitor V/S, N/S,
O2 sat
• Nursing record
• Clear airway
• Inserted airway
• O2 mask with bag 10
LPM or Hold mask
with bag 10 LPM
(11 LPM)
• Monitor V/S, N/S,
O2sat
• Prepare definite airway
• Nursing record
ผศ.ดร.กรองได อุณหสูต
•Clear airway
•Inserted : oropharyngeal / nasopharyngeal airway
•O2 mask c bag 10-12 LPM /Hold mask with bag
10- 12 LPM
•Monitor V/S, N/S, O2 sat
•Prepare definite airway : endotracheal tube
cricothyrodotomy
•Nursing record
Nursing Record
Patent airway
•O2 mask with bag 10-12 LPM
•Monitor V/S, N/S, O2 sat
•Nursing record
Obstructed airway
Definite care
•Assess airway compromise
•Manual maneuvers : chin lift, jaw thrust
•Inserted cervical collar
Notify
Reassessment
1
2
3
4
5
ผศ.ดร.กรองได อุณหสูต
6
Oxygen supplement
https://www.google.co.th/search=Triple+airway+(head+tilt,+jaw+thrust,
+and+open+mouth)+maneuver&authuser
การช่วยหายใจด้วย face mask
1. ทรวงอกขยายขยับขึ้น-ลงตามการบีบ bag
ตัว bag ไม่แฟบ สีผิวผู้บาดเจ็บหรือผู้ป่วยแดงดี
และ O2 saturation ดีขึ้น
2. ไม่มีเสียงลมรั่วออกจากหน้ากาก
3. ไม่มีแรงต้านมากเกินไปขณะบีบ bag
ผศ.ดร.กรองได อุณหสูต
การประเมินการหายใจ
• ถ้าคุณภาพการหายใจไม่ดี หรือไม่เพียงพอ
ต้องให้ Mask with reservoir bag 11 LPM
• ถ้าไม่หายใจต้องช่วยหายใจ ออกซิเจน Mask
with Ambubag บีบ 8–10 ครั้ง/นาที
เปิดออกซิเจน 10–15 LPM
ผศ.ดร.กรองได อุณหสูต
Face mask แล้ว ยังพร่องออกซิเจน
1. เปิดทางเดินหายใจใหม่ ด้วยวิธี jaw thrust
2. ใส่ oropharyngeal หรือ nasopharyngeal airway
3. ใช้สองมือจับหน้ากากครอบให้สนิท แล้วให้ผู้ช่วยบีบ
bag แทน
4. เปลี่ยนขนาดของ mask ให้เหมาะกับใบหน้าของ
ผู้บาดเจ็บหรือผู้ป่วยฉุกเฉินมากขึ้น
5. ประเมินสิ่งแปลกปลอมในทางเดินหายใจซ้า และ clear
airway
6. ถ้ายังไม่ดีขึ้น รีบรายงานแพทย์ และเตรียมช่วยแพทย์
ใส่ท่อช่วยหายใจ
ผศ.ดร.กรองได อุณหสูต
การพิจารณาใส่ท่อช่วยหายใจ
• มีการอุดตันของระบบทางเดินหายใจส่วนบน
(acute airway obstruction)
• ไม่หายใจ (apnea)
• มีภาวะ hypoxia
• มีบาดแผลถูกยิงหรือแทงที่คอ และมีก้อน
hematoma ใหญ่ในคอ
• บาดเจ็บที่ศีรษะ มีคะแนน GCS ต่ากว่า 8
• บาดเจ็บหลายระบบและอยู่ในภาวะช็อค
ผศ.ดร.กรองได อุณหสูต
การใส่ท่อช่วยหายใจ
1. Positive pressure ventilation เพื่อช่วยการ
หายใจของผู้ป่วย กรณีที่ผู้ป่วยหยุดหายใจ
หายใจเองได้ไม่เพียงพอ หรือใช้ในการดมยาสลบ
2. Patent airway เพื่อแก้ไขภาวะทางเดินหายใจ
อุดกั้น กรณีที่การจัดท่าผู้ป่วย หรือการใส่ท่อเปิด
ทางเดินหายใจ ยังแก้ไขได้ไม่มีประสิทธิภาพเพียงพอ
ผศ.ดร.กรองได อุณหสูต
การใส่ท่อช่วยหายใจ
3. Protect airway เพื่อป้ องกันการสาลักน้าลาย
น้า ย่อยอาหาร หรือเลือด เข้าสู่ทางเดินหายใจใน
ผู้ป่วยที่ไม่รู้สึกตัว หรือมีปฏิกิริยาตอบสนองต่อสิ่ง
กระตุ้นในทางเดินหายใจลดลง
4. Pulmonary toilet เพื่อช่วยในการดูดเสมหะ
และช่วยให้การทางานของปอดดีขึ้น
ผศ.ดร.กรองได อุณหสูต
การเตรียมอุปกรณ์ใส่ท่อช่วยหายใจ
1. ออกซิเจนและอุปกรณ์ช่วยการหายใจ ได้แก่
ออกซิเจน Self-inflating bag หรือ AMBU
bag, airway และ face mask ที่มีขนาด
เหมาะสม
2. Laryngoscope มีไฟที่ปลาย blade พร้อมใช้
อาจเป็นชนิดโค้ง (Macintosh blade) หรือ
ตรง (Miller blade) ผู้ใหญ่นิยมใช้ blade โค้ง
เบอร์ 3 หรือ 4
ผศ.ดร.กรองได อุณหสูต
การเตรียมอุปกรณ์ใส่ท่อช่วยหายใจ
3. ท่อช่วยหายใจ cuff ไม่มีการรั่วซึม ขนาดพอดี
ใหญ่กว่า และเล็กกว่า อย่างละ 1 ท่อ กระบอกฉีด
ยา ขนาด 10 มิลลิลิตร stylet เพื่อดัดท่อช่วย
หายใจ gel ไว้หล่อลื่น เทปเหนียว หรือเทปผูก
ท่อช่วยหายใจ
4. เครื่องดูดเสมหะ (Suction) และสายดูดเสมหะ
5. ยาหย่อนกล้ามเนื้อ ยาระงับปวด หรือยาดมสลบ
ตามแผนการรักษา
ผศ.ดร.กรองได อุณหสูต
การช่วยแพทย์ใส่ท่อช่วยหายใจ
1. Positioning
ผศ.ดร.กรองได อุณหสูต
https://www.google.co.th/search=sniffing+position
การช่วยแพทย์ใส่ท่อช่วยหายใจ
ผศ.ดร.กรองได อุณหสูต
2. Preoxygenation ให้ออกซิเจน100% อัตรา
10 LPM ทาง face mask เป็นเวลาอย่างน้อย
3-5 นาที หรือหายใจเข้าออกลึกๆ 4 ครั้ง
3. ช่วยใส่ท่อช่วยหายใจ
4. ตรวจเช็คตาแหน่งของท่อช่วยหายใจ
ตรวจเช็คตาแหน่งของท่อช่วยหายใจ
ผศ.ดร.กรองได อุณหสูต
• ฟังเสียงหายใจที่ปอดด้านบนและชายปอดด้านล่าง
• ทรวงอกสองข้างขยายตัวตามจังหวะการบีบ bag
• ขณะบีบ bag สังเกตเห็นไอหรือฝ้ าในท่อช่วย
หายใจเมื่อหายใจออก และหายไปเมื่อหายใจเข้า
• วัด end-tidal CO2
• สังเกตค่า O2 sat
• ติดตามเอ๊กซเรย์ดูตาแหน่งของท่อ ควรอยู่กึ่งกลาง
ของหลอดคอ เหนือ carina ประมาณ 2-4 ซม.
Difficult ventilation
ผศ.ดร.กรองได อุณหสูต
• ใช้สองมือจับ face mask ไม่สามารถครอบ face
mask ให้แนบสนิทกับใบหน้าของผู้ป่วยได้
• มีก๊าซรั่วรอบๆ face mask และต้องเปิด flow ของ
ออกซิเจนในอัตราสูง
• ทรวงอกของผู้ป่วยไม่เคลื่อนไหวขณะช่วยหายใจ
หรือไม่สามารถช่วยหายใจให้ได้ ค่า O2 sat >
92%
• BMI > 26 kg/m2 ไม่มีฟัน อายุ > 55 ปี หรือมี
ประวัตินอนกรน
Appropriate airway
Laryngeal mask airway (LMA)
https://www.google.co.th/search=sniffing+position
Esophageal-tracheal combitube
https://www.google.co.th/search=sniffing+position
http://www.angelfire.com
http://img-ipad.lisisoft.com
http://www.simcen.org
ยาที่ใช้กับผู้ป่วยฉุกเฉินในระยะแรกรับ
• Beta-2 agonists ใช้กับผู้ป่วยที่มีหอบหืด ทาให้
กล้ามเนื้อเรียบของหลอดลมคลายตัว ชนิดออกฤทธ์
สั้นประมาณ 4-6 ชม.ได้แก่ bricanyl, Ventolin
• Anticholinergic drugs ทาให้กล้ามเนื้อเรียบ
หลอดลมหดตัว ถ้ายับยั้งการทางานตัวรับนี้ ก็จะทา
ให้กล้ามเนื้อเรียบของหลอดลมคลายตัวได้
• Methyxanthines ออกฤทธิ์โดยยับยั้ง
phosphodiesterase Enzyme ถ้าให้ร่วมกับ
ยากลุ่ม beta-2 agonists จะเสริมฤทธิ์ในการ
ขยายหลอดลม
ผศ.ดร.กรองได อุณหสูต
Monitoring
Adequate ventilation
Prevent hypoxemia.
• V/S, N/S, O2 sat
• Breath sounds, Chest movement
• Signs of respiratory distress.
• Life threatened chest injury.
ผศ.ดร.กรองได อุณหสูต
Assessment competency
Basic
level
๐-๑ ปี
Doing
level
> ๑-๓ ปี
Develop
level
> ๓-๕ ปี
Advance
level
> ๕-๑๐ ปี
Expert
level
> ๑๐ ปี
ประเมิน
ผู้ป่วยที่อยู่
ในภาวะ
คุกคามชีวิต
ภายใต้การ
นิเทศ
ประเมิน
อาการและ
ระบุปัญหา
ของผู้ป่วยที่
อยู่ในระยะ
คุกคามชีวิต
ให้คาปรึกษา
แนะนาการ
ประเมิน
ผู้ป่วยที่อยู่ใน
ระยะคุกคาม
ชีวิตแก่ทีม
ได้
นิเทศและ
กากับการ
ประเมิน
ผู้ป่วยที่อยู่
ในระยะ
คุกคามชีวิต
ได้
พัฒนาแนว
ปฏิบัติใน
การดูแล
ผู้ป่วยที่อยู่
ในระยะ
คุกคามชีวิต
ร่วมกับทีม
สหสาขา
วิชาชีพ
ผศ.ดร.กรองได อุณหสูต
Signs of
inadequate ventilation
• Cyanosis
• Restlessness / anxiety
• Respiratory rate and effort
• Respiratory distress / labored breathing
• Chest asymmetry / paradoxical breathing
ผศ.ดร.กรองได อุณหสูต
Initial care competency
Basic
level
๐-๑ ปี
Doing level
> ๑-๓ ปี
Develop
level
> ๓-๕ ปี
Advance
level
> ๕-๑๐ ปี
Expert
level
> ๑๐ ปี
ให้การช่วย
เหลือเบื้อง
ต้น แก้ไข
ภาวะคุกคาม
ชีวิตได้ และ
ปฏิบัติการ
ช่วยชีวิต
ภายใต้การ
นิเทศ
ให้การช่วย
เหลือเบื้องต้น
ปฏิบัติ การ
ช่วยชีวิต
แก้ไขภาวะ
คุกคามตาม
ลาดับขั้นตอน
เป็นที่ปรึกษา
และให้แนะนา
ในการช่วย
เหลือเบื้องต้น
แก้ไขภาวะ
คุกคามและ
ปฏิบัติการช่วย
ชีวิตแก่ทีมได้
วิเคราะห์และ
ประเมินผล
การช่วยเหลือ
เบื้องต้น
แก้ไขภาวะ
คุกคามและ
ปฏิบัติการ
ช่วยชีวิตของ
ทีมได้
พัฒนาแนว
ปฏิบัติในการ
การช่วยเหลือ
เบื้องต้น การ
แก้ไขภาวะ
คุกคามและ
ปฏิบัติการ
ช่วยชีวิตร่วม
กับทีมสห
สาขาวิชาชีพ
ผศ.ดร.กรองได อุณหสูต
Notify:
Inadequate ventilation
• Airway obstruction
• Hoarseness
• Subcutaneous
emphysema
• Palpable fracture
ผศ.ดร.กรองได อุณหสูต
• Asymmetrical of
the chest
• Labored breathing
• Decreased or
absent breath
sounds
• Tachypnea
The simple physiological signs,
of which is
the respiratory rate
is the most sensitive.
ผศ.ดร.กรองได อุณหสูต
เครือข่ายพยาบาลอุบัติเหตุ
แห่งประเทศไทย
เครือข่ายพยาบาลอุบัติเหตุแห่งประเทศไทย
ชมรมพยาบาลศัลยกรรมอุบัติเหตุแห่งประเทศไทย
www.slideshare.net/krongdai

การจัดการทางเดินหายใจ