ΠΕΡΙΛΗΨΗ, ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ, Γ΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ, ΘΕΩΡΙΑ, ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

1. ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ – Γ΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ
- 1 - ☺Σοφία Χαντζή ☻
ΠΕΡΙΛΗΨΗ
☻ Περίληψη είναι η πύκνωση, η συνοπτική απόδοση ενός προϋπάρχοντος
κειμένου
Στην περίληψη επιδιώκεται:
● η κατανόηση του κειμένου
● η πληροφόρηση των άλλων για
το περιεχόμενο του κειμένου, με
λιτότητα και σαφήνεια
● η διάκριση του αναγκαίου απ’
το περιττό
● η δημιουργία ενός νέου
κειμένου με συνοχή και
συνεκτικότητα, το οποίο να είναι
το 1/3 του αρχικού κειμένου ή
σύμφωνο με τον αριθμό των
λέξεων που ορίζεται
Στην περίληψη αξιολογείται:
● περιεχόμενο (ακριβής απόδοση του κειμένου, εντοπισμός των
κύριων νοημάτων, πληρότητα)
● δομή (συνοχή, συνεκτικότητα, αλληλουχία νοημάτων, οργάνωση,
διαρθρωτικές λέξεις
● έκφραση (σαφήνεια, ορθογραφία, σύνταξη, λεξιλόγιο)
Στην περίληψη απαιτείται:
● αντικειμενικότητα
(ο δημιουργός της σέβεται το
πνεύμα του συγγραφέα και δεν
αναφέρεται σε προσωπική του
άποψη)
● κριτική σκέψη, αφαιρετική
ικανότητα
(ο δημιουργός της μπορεί να
διαλέγει το κύριο απ’ το
δευτερεύον, το αναγκαίο απ’ το
περιττό)

2. ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ – Γ΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ
- 2 - ☺Σοφία Χαντζή ☻
☻ Πώς δημιουργώ περίληψη ενός κειμένου;
1. Διαβάζω προσεκτικά το κείμενο
2. Συμπεραίνω το Θεματικό Κέντρο του κειμένου (κάθε κείμενο
γράφεται για ένα σκοπό κι έχει ένα θέμα που απασχολεί το συγγραφέα
– μπορεί να διατυπώνεται στον τίτλο, στην πρώτη παράγραφο, στον
επίλογο ή να συνάγεται απ’ το συσχετισμό των θεματικών περιόδων
των παραγράφων του κειμένου)
3. Διαπιστώνω τη μέθοδο ανάπτυξης των ιδεών του κειμένου
(χρονολογική σειρά, στοιχεία με βάση το σχήμα: αίτιο-φαινόμενο-
αποτέλεσμα, παράθεση στοιχείων)
4. Εργάζομαι ανά παράγραφο βρίσκοντας το θέμα της
α. εντοπίζω τη θεματική περίοδο
β. ● επισημαίνω σημαντικές λεπτομέρειες υπογραμμίζοντας λέξεις-κλειδιά
● διαγράφω (νοερά) τις δευτερεύουσες λεπτομέρειες: επεξηγήσεις,
παραδείγματα, προσδιορισμούς και προσέχω τις χαρακτηριστικές
λέξεις ή φράσεις του κειμένου (προπάντων, κυρίως, το σπουδαιό-
τερο.., το πιο σημαντικό όμως κλπ)
γ. σχηματίζω πλαγιότιτλο
5. Ξεκινώ να γράφω προτάσσοντας το Θεματικό Κέντρο
● είναι εκτενής
● είναι συνοπτική
☺ Η περίληψη μπορεί να ● παρουσιάζει το αρχικό κείμενο
● υποκαθιστά το αρχικό κείμενο
● γράφεται με ενεργητική σύνταξη
● γράφεται με παθητική σύνταξη
● ΑΝ ΠΑΡΟΥΣΙΑΖΕΤΑΙ ΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ
Το κείμενο / ο συγγραφέας, συντάκτης, αρθρογράφος… αναφέρεται,
αναλύει, αναπτύσσει, ασχολείται με.., εξετάζει, παρουσιάζει,
πραγματεύεται, προσεγγίζει το θέμα, προβληματίζεται για..,
αναρωτιέται σχετικά.. κλπ (ενεργητική σύνταξη) Ή
Στο κείμενο/άρθρο… αναλύεται, αναπτύσσεται, εξετάζεται,
παρουσιάζεται, προσεγγίζεται, τίθεται το ζήτημα/ερώτημα..κλπ
(παθητική σύνταξη)

3. ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ – Γ΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ
- 3 - ☺Σοφία Χαντζή ☻
6. Συνεχίζω, ενώνοντας τους πλαγιότιτλους και τις σημαντικές
λεπτομέρειες κάθε παραγράφου, με τη σειρά, χρησιμοποιώντας τις
κατάλληλες διαρθρωτικές λέξεις, για να συνδέσω τα στοιχεία μου
(εκτενής περίληψη) ή ενώνοντας μόνο τους πλαγιότιτλους με τις
κατάλληλες διαρθρωτικές λέξεις (συνοπτική περίληψη)
☺ Πώς πυκνώνω-συνοψίζω τις παραγράφους;
● Ανασυντάσσω – μετασχηματίζω τη Θεματική Περίοδο (π.χ. μετα-
τρέπω τα ρήματα σε ουσιαστικά ή μετοχές, τα ουσιαστικά σε ρήματα:
σημαντική ανάπτυξη αντί αναπτύχθηκε σε μεγάλο βαθμό κλπ) ή χρησιμο-
ποιώ τον πλαγιότιτλο που σχημάτισα και προσθέτω τις σημαντικές
λεπτομέρειες που εντόπισα στην παράγραφο
● Αντικαθιστώ όπου είναι δυνατό
 Βασικές λέξεις του κειμένου με συνώνυμες π.χ. ευμάρεια αντί άνετη ζωή
 Δευτερεύουσες προτάσεις με μετοχές π.χ. τροποποιώντας αντί καθώς
τροποποιούσε
 Υπώνυμα με υπερώνυμα π.χ. επιστήμες αντί φυσική, μαθηματικά,
αστρονομία, χημεία
 Φράσεις με περιεκτικές λέξεις π.χ. στο μέλλον αντί στις δεκαετίες που
θα έρθουν
Αρχικά, στη συνέχεια, παράλληλα, σε πρώτο/δεύτερο επίπεδο,
ειδικότερα, βέβαια, έτσι, συνεπώς, επομένως, τελικά,
συμπερασματικά, άλλωστε, απ’ την άλλη μεριά, ωστόσο, όμως, αλλά,
παρόλο που, αν και, μολονότι, όπως…έτσι, όμοια, παρόμοια.. κλπ
● ΑΝ ΥΠΟΚΑΘΙΣΤΑΤΑΙ ΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ
Είναι θέμα/ζήτημα/πρόβλημα για διερεύνηση/εξέταση,
Είναι διάχυτη/επικρατούσα η άποψη/αντίληψη κλπ
(χωρίς αναφορά στο κείμενο ή τον συγγραφέα)

4. ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ – Γ΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ
- 4 - ☺Σοφία Χαντζή ☻
 Μια περίοδο με μια λεκτική πράξη π.χ. μίλησε συγκινητικά αντί ο αρχη-
γός της αποστολής με δάκρια στα μάτια, περιέγραψε τις ταλαιπωρίες,
τον πόνο και τα τραύματα των παιδιών, προσφύγων του πολέμου
 Μια σειρά ενεργειών με φράση που αποδίδει την όλη πράξη π.χ. η ομά-
δα των νεαρών προκάλεσε μεγάλες καταστροφές αντί η ομάδα των νεα-
ρών έσπασε βιτρίνες, έκαψε αυτοκίνητα, γκρέμισε πινακίδες και διέλυσε
ό,τι βρήκε στο δρόμο της
● Αφαιρώ
 Ονοματικούς ή άλλους προσδιορισμούς π.χ. Η σχολική εφημερίδα δίνει
την ευκαιρία στους μαθητές να δημοσιοποιήσουν τις απόψεις τους αντί
η εφημερίδα του σχολείου δίνει σε όλους τους μαθητές το βήμα από το
οποίο εκφράζουν χωρίς περιορισμούς, απόψεις για πολλά θέματα της
επικαιρότητας
 Ερευνητικά, στατιστικά στοιχεία, αν υπάρχουν (παρουσιάζω μόνο το
πόρισμα, αν κρίνω ότι αποτελεί βασική ιδέα του κειμένου)
 Παροιμίες, αποφθέγματα, φράσεις σε παρένθεση, λόγια άλλων που
επικαλείται ο συγγραφέας, (γράφω επιγραμματικά το περιεχόμενο
αυτών των λόγων, αν κρίνω ότι αποτελούν βασική ιδέα του κειμένου)
● Αποφεύγω τις επαναλήψεις του κειμένου, τη χρήση αυτούσιων λέξεων ή
φράσεων
● Μετατρέπω τα ερωτήματα σε πλάγιο λόγο π.χ. Ο συγγραφέας διερωτάται
κατά πόσο../ θέτει το ερώτημα..(αν η περίληψή μου παρουσιάζει το αρχικό
κείμενο), τίθεται το ερώτημα εάν.., κρίσιμο είναι το ερώτημα κατά πόσο..(αν
η περίληψή μου υποκαθιστά το αρχικό κείμενο)
● Διατηρώ πιστά
 το νοηματικό περιεχόμενο του αρχικού κειμένου χωρίς να προσθέτω
δικές μου απόψεις, επιχειρήματα, τεκμήρια, παραδείγματα
 την οπτική γωνία του συγγραφέα χωρίς να σχολιάζω, επιδοκιμάζω,
αποδοκιμάζω
 το νόημα των διαρθρωτικών λέξεων του κειμένου, για να αποδώσω
σωστά τη συλλογιστική πορεία του συγγραφέα
● Υιοθετώ ύφος με καθαρά πληροφοριακό χαρακτήρα, τυπικό, όσο
γίνεται πιο ουδέτερο και δεν προσπαθώ να εντυπωσιάσω με τη χρήση ηχηρών
εκφράσεων
☺ ☻ ☺ ☻