Download as PDF, PPTX
สามัคคีเภทคำฉันท์
- 3. ๏ จอมทัพมาคธราษฎร์ ธยาตรพยุหกรี ธาสู่วิสาลี นคร ๏ โดยทางอั นพระทวารเปิ ดนรนิกร ฤๅรอจะต่อรอน อะไร ถอดความได้ว่า พระเจ้าอชาตศัตรู จอมทัพแห่งแคว้นนคร ยกทัพสู่เมืองวิสาลี เส้นทางประตูเมืองก็เปิ ดจึงไปรอรีบยกทัพเข้า ไป
- 4. ๏ เบื้องนั้นท่านคุรุวัสสการทิชก็ไป นาทัพชเนนทร์ไท มคธ ๏ เข้าปราบลิจฉวิขัตติย์รัฐชนบท สู้เงื้อมพระหัตถ์หมด และโดย ถอดความได้ว่า ซึ่งมีวัสสการพราหมณ์ นาทัพจากมคธไป ด้วย เข้าปราบบรรดากษัตริย์ลิจฉวีได้ทั้งหมด
- 5. ๏ ไปพักต้องจะกะเกณฑ์นิกายพหลโรย ่ แรงเปลืองระดมโปรย ประยุทธ์ ๏ ราบคาบเสร็จ ธ เสด็จลุราชคฤหอุต ดมเขตบุเรศดุจ ณ เดิม ถอดความได้ว่า โดยไม่ต้องให้ทหารมีการต่อสู้ ให้ต้องเปลืองแรง พระเจ้าอชาตศัตรูจึงสามารถยึดครองเมืองวิสาลี ได้โดยง่าย เสร็จแล้วก็เสด็จกลับ ยังแคว้นมคธตามเดิ ม
- 6. ชิต บุรทัตได้ยกพุ ทธภาษิตแสดงคุณและโทษ ความสามัคคี ดังนี้ ๏ พุ ทธาทิบัณฑิต พิเคราะห์คิดพินิจปรา รภสรรเสริญสา ธุสมัครภาพผล ๏ ว่าอาจจะอวยผา สุกภาวมาดล ดีส่ ู ณ หมู่ตน บ นิราศนิรันดร ถอดความได้ว่า พุ ทธบัณฑิต ให้ความคิดวิเคราะห์สรรเสริญให้ เห็นภาพที่ดี ว่าจะอานวยสุขที่ดีต่อหมู่ตน เสื่อมคลาย ไปตลอด
- 7. ๏ หมู่ใดผิสามัค คยพรรคสโมสร ไปปราศนิราศรอน ่ คุณไร้ไฉนดล ๏ พร้อมเพรียงประเสริฐครัน เพราะฉะนั้นแหละบุคคล ผูหวังเจริญตน ้ ธุระเกี่ยวกะหมู่เขา ถอดความได้ว่า คนหมู่ใดหากผิดสามัคคี ก็เหมือนไร้ซ่ึงคุณความ ดี ความพร้อมเพรียงสามัคคีของคนในหมู่คณะ เป็ นสิ่งที่ ประเสริฐ์ เพราะฉะนั้นบุคคลที่หวังให้เกิดความเจริญสู่ตน เมื่อมีกิจเกี่ยงข้องกับหมู่คน
- 8. ๏ พึงหมายสมัครเป็ น มุขเป็ นประธานเอา ธูรทั่ว ณ ตัวเรา บ มิเห็น ณ ฝ่ ายเดียว ๏ ควรยกประโยชน์ยื่น นรอื่ นก็แลเหลียว ดูบ้างและกลมเกลียว มิตรภาพผดุงครอง ถอดความจะได้ว่า ควรเลือกสมัครเป็ นหัวหน้า เราต้องเป็ นธุระและ รับฟงความเห็นของทุกฝ่ าย ควรหยิบยื่นประโยชน์ให้ คน ั อื่ นบ้าง รู้คุณค่าของผูอื่นยกย่องชื่นชม รักใคร่กลม ้ ่ เกลียว เพือมิตรภาพในการปกครองอยู่ร่วมกัน
- 9. ๏ ยั้งทิฐิมานหย่ อน ทมผ่อนผจงจอง อารีมิมีหมอง มนเมื่อจะทาใด ๏ ลาภผลสกลบรร ลุก็ปนก็แบ่งไป ั ตามน้อยและมากใจ สุจริตนิยมธรรม์ ถอดความจะได้ว่า ควรลดและยับยั้งทิฐิลง รู้จักการเอื้ ออารี มีลาภ ผลก็แบ่งปนกัน ตามมากน้อยอย่างสุจริตยุติธรรม ั
- 10. ๏ พึงมรรยาทยึด สุประพฤติสงวนพรรค์ รื้อริษยาอั น อุปเฉทไมตรี ๏ ดั่งนั้น ณ หมู่ใด ผิ บ ไร้สมัครมี พร้อมเพรียงนิพทธ์ นี ั รวิวาทระแวงกัน ถอดความจะได้ว่า ควรมีมารยาทที่ดีในการประพฤติปฏิ บัติตน ไม่ อิ จฉาริษยากัน ดังนั้น หากหมู่ใดมีความสามัคคี พร้อม เพรียงไม่ทะเลาะวิวาทระแวงกัน
- 11. ๏ หวังเทอญมิต้องสง สยคงประสบพลัน ซึ่ งสุขเกษมสันต์ หิตะกอบทวิการ ๏ ใครเล่าจะสามารถ มนอาจระรานหาญ หักล้าง บ แหลกลาญ ก็เพราะพร้อมเพราะเพรียงกัน ถอดความจะได้ว่า จะประสบพบแต่ความสุขอย่างมิต้องสงสัย เมื่อมีความสามัคคีพร้อมเพรียง ก็จะไม่มีใครมาทาลาย เราให้แตกแยกกันได้
- 12. ๏ ปวยกล่าวอะไรฝู ง ่ นรสูงประเสริฐครัน ฤๅสรรพสัตว์อัน เฉพาะมีชีวีครอง ๏ แม้มากผิกิ่งไม้ ผิวใครจะใคร่ลอง มดกากระนั้นปอง พลหักก็เต็มทน ถอดความจะได้ว่า ไม่ว่าจะเป็ นคนหรือสรรพสัตว์ทกสิ่ง ถ้ามีความ ุ สามัคคีก็เป็ นสิ่งประเสริฐยิ่ง แม้ก่ิงไม้ หลายๆ กิ่งหาก ใครอยากทดลองมัดรวมเข้าเป็ นกรรม ก็ย่อมหักยาก
- 13. ๏ เหล่าไหนผิไมตรี สละลี้ ณ หมู่ตน กิจใดจะขวายขวน บ มิพร้อมมิเพรียงกัน ๏ อย่ าปรารถนาหวัง สุขทั้งเจริญอั น มวลมาอุบัติบรร ลุไฉน บ ได้มี ถอดความจะได้ว่า หากหมู่ใดไม่มีความสามัคคีในหมู่คณะของ ตน และกิจการอั นใดที่จะต้องขวนขวายทาก็มิพร้อม เพรียงกัน ก็อย่าได้หวังเลยความสุขความเจริญจะ เกิดขึ้นได้อย่างไร
- 14. ๏ ปวงทุกข์พบติสรร ิั พภยันตรายกลี แม้ปราศนิยมปรี ติประสงค์ก็คงสม ๏ ควรชนประชุมเช่น คณะเป็ นสมาคม สามัคคิปรารม ภนิพทธราพึง ั ถอดความจะได้ว่า ความทุกข์พบัติอันตรายและความชั่วร้ายทั้ง ิ ปวง ถึงแม้จะไม่ต้องการก็จะต้องได้รับเป็ นแน่แท้ ผูท่ีอยู่ ้ รวมกันเป็ นหมู่คณะหรือสมาคม ควรคานึงถึงความ สามัคคีอยู่เป็ นนิจ
- 15. ๏ ไปมีก็ให้มี ่ ผิวมีก็คานึง เนื่องเพือภิยโยจึง ่ จะประสบสุขาลัยฯ จบบริบรณ์ ฯ ู ถอดความจะได้ว่า ถ้ายังไม่มก็ควรจะมีข้ ึน ถ้ามีอยู่แล้วก็ควร ี ให้เจริญรุ่งเรืองยิ่งขึ้นไปจึงจะถึงซึ่งความสุขความ สบาย
- 16. ค ุณค่าด้านวรรณศิลป์ ๑)การสรรคา เป็ นการเลือกใช้คาที่สื่อความคิดและ อารมณ์ได้อย่างงดงาม ดังนี้ ๑.๑) การเลือกใช้คาได้อย่างถ ูกต้องตาม ความหมายที่ตองการ มีการใช้คาที่มีทประณีตเป็ นพิเศษ ้ ี่ เมื่อกล่าวถึงสิ่งศักดิสทธิ์ จะใช้คาศัพท์ภาษาบาลีสนสกฤต ์ ิ ั ซึ่งถือว่าต้องแปลความทุกคา ๑.๒) การเลือกใช้คาศัพท์เหมาะแก่เนื้อเรืองและ ่ ฐานะของบ ุคคลในเรือง ่
- 17. ๑.๓) การเลือกใช้เลือกคาโดยคานึงถึงเสียง กวีได้ดดแปลงฉันท์บางชนิดให้มีความหมายแตกต่าง ั จากเดิมทาให้มความไพเราะมากขึน สามัคคีคาฉันท์มีการใช้ ี ้ คาที่มีเสียงเสนาะ (๑) การใช้คาที่ เล่นเสียงหนักเบา ในบทร้อยกรอง ประเภทคาฉันท์กาหนดเสียงหนักเบา ไว้แน่นอนเป็ นแบบ แผนที่ยึดถือกัน ถ้าอ่านเป็ นทานองเสนาะ ก็จะทาให้รสึกถึง ู้ รสไพเราะของเนือความได้ ดังตัวอย่าง ้ ๏ ดังนัน ณ หมูใด ่ ้ ่ ผิ บ ไร้สมัครมี พร้อมเพรียงนิพทธ์นีั รวิวาทระแวงกัน
- 18. (๒) การเล่นเสียงสัมผัส ในฉันท์ของนายชิตบุรทัต มีทงสัมผัสนอกสัมผัสในโดยเฉพาะสัมผัสสระและ ั้ สัมผัสพยัญชนะแพรวพราว คล้ายกับความไพเราะ ของกลอน เช่น ๏ ควรยกประโยชน์ยน นรอื่นก็แลเหลียว ื่ ด ูบ้างและกลมเกลียว มิตรภาพผด ุงครอง คาที่สมผัสในวรรค ได้แก่ (ประ)โยชน์-ยื่น, แล- ั เหลียว, กลม-เกลียว
- 19. (๓) การเล่นสัมผัสชุดคาและชุดเสียง เช่น ๏พร้อมเพรียงประเสริฐครัน เพราะฉะนันแหละบุคคล ้ ผูหวังเจริญตน ้ ธุระเกียวกะหมูเ่ ขา ่ มีการเล่นเสียงสัมผัสชุดคา ได้แก่ พร้อม-เพรียง (๔) มีการเล่นคา
- 20. ๒) การใช้โวหาร สามัคคีเภทคาฉันท์มีความไพเราะ งดงามอันเกิดจากสารที่กวีใช้ศิลปะในการถ่ายทอด ความหมายของเนือหาโดยการใช้สานวนโวหาร และการใช้ ้ ภาพพจน์ เพื่อผูอ่านจินตนาการภาพชัดเจน เข้าใจและเกิด ้ อารมณ์คล้อยตาม ดังนี้ (๒.๑) บรรยายโวหาร ใช้คาให้เห็นภาพชัดเจนตามลาดับ เหตุการณ์ รวดเร็ว ไม่เยิ่นเย้อ เข้าใจง่าย (๒.๒) พรรณนาโวหาร เป็ นการสร้างมโนภาพให้ผอ่าน ู้ เกิดภาพขึนในใจ หรือมองเห็นภาพบรรยากาศตามที่กวี ้ ต้องการ
- 21. (๒.๓) อุปมาโวหาร เป็นการกล่าวเปรียบเทียบเพื่อให้ ผูอ่านเข้าใจและเห็นภาพชัดเจนยิ่งขึน ้ ้ ๓) ลีลาการประพันธ์ สามัคคีเภทคาฉันท์ในตอน ที่ตดมามีลลาการประพันธ์ที่เด่นชัด ดังนี้ ั ี ๓.๑) พิโรธวาทัง บทแสดงความโกรธเกลียวของพระ เจ้าอชาตศัตรูที่แสร้งโกรธวัสสการพราหมณ์อย่างรุนแรง ทาให้เกิดความสมจริง ๓.๒) สัลลาปังคสัย บทแสดงความโศกเศร้าเสียใจ เมื่อวัสสการพราหมณ์ถกทาโทษ ู