1. Dr. Evrim BAYMAN
ESOGÜTF
Radyasyon Onkolojisi Anabilim Dalı

4. Prostat
 Kestane şekli ve büyüklüğünde bir bez!
 Spermin hareket yeteneğini ve semenin
likefaksiyonunu sağlayan salgıyı yapar.
 Büyüme&fonksiyonu testosteron bağımlı
 Testosteron uyaranı yoksa, prostat
salgısı da yok!

5.  %70’i periferik zon tm, %15-20 santral zon,
 %10-15 transisyonel zon (BPH)
9/10  Rektuma bakan yüzde

6. PROSTAT KANSERİ
GÖRÜLME SIKLIĞI:
40 yaş altında 
1/10.000
40-59 yaş

1/103
60-79 yaş

1/8

7. Bulgular

8. PSA (Prostat Spesifik Antijen)
 t1/2  2.2 - 3.2 gün
 Radikal prostatektomi sonrası
2-3 hafta içinde en alt seviyeye
ulaşmalı!
 Endometrium, meme dokusu, uretral
gland, süt, tükrük bezi ve idrarda
düşük oranda bulunur!

9. Prostat Spesifik Antijen
Dansitesi
(PSAD)
Serum PSA değeri
TRUS ile saptanan prostat volümü
DRM normal, serum PSA = 4-10 ng/ml ise,
BPH vs prostat CA ayırımını yapabilmek için!
< 0.15 ng/ml/cc  olasılıkla benign

10. Prostat Spesifik Antijen
Velositesi (PSAV)
 Serum PSA’da birim zamanda görülen değişim
 6-12 aylık aralarla bakılan PSA değerleri:
PSAV= 1/2 [ PSA2-PSA1/zaman] +
[PSA3-PSA1/zaman]
PSAV’nin 0.75 ng/ml/yıl’dan fazla olması
prostat kanserini düşündürür.

11.  Serbest/total PSA değeri tek başına,
[yaş, total PSA, prostat boyutlarından]
daha değerli bilgi verir!
Catalona ve ark, 1995
Prostat kanseri olabilir!
 serbest / total PSA değerleri ( < 0.22 )
(PSA 4-10 ng/ml için anlamlı)
 PSA'nın yıllık artış hızı ( velosite ) ( > 0.75 )

12. Görüntüleme Yöntemleri
1-Trans-rektal
Ultrasonografi
(TRUS):
 DRM bulgusu ve/veya
yüksek PSA seviyesi
(tanı ve biyopsi)
 TRUS ile, DRM’e göre
daha doğru bir yerel
evreleme

14. 
Gleason Skoru (Derecelemesi)
(GS)
Glandüler yapıya bakılır,
 Bir örnek hücreler,
görünümlerine göre ayrılır; en
çok olan ikisi değerlendirilir.
 Derecelerine göre 1-5 arası
 En sık görülen ile ikinci
sıklıkta görülen derece’nin
toplamı = Gleason skoru
 Gleason skoru, 2 ile 10
arasında değişir.
Dr. Donald Gleason

15.  Grade (derece) 1
normal paterne yakın
 Grade 5’te herhangi
bir glandüler patern
kalmamış

16.  Gleason skor ≤ 6
 iyi differansiye tümör
 Gleason skor 7
 orta derece differansiye tümör
 Gleason skor 8-10
 kötü differansiye tümör

17. 2-Bilgisayarlı Tomografi (BT)
 PSA > 20 ng/ml ve Gleason skor > 7
(lenfatik metastaz riski)
 Duyarlılığı %50-75,
özgüllüğü %86-100,
doğruluk derecesi %83-92

18. 3- Manyetik Rezonans Görüntüleme (MRG)
 Ekstrakapsüler yayılım ve seminal vezikül
tutulumu
 Doğruluk derecesi %83-89,
duyarlılığı %88-90.
 Endorektal MRG  ekstrakapsüler
yayılımın değerlendirilmesinde daha hassas

19. 4- Kemik Sintigrafisi
 EN SIK:
Teknesyum 99m ile
işaretli
 Yalancı pozitiflik oranı
%2’den daha düşük
 Sınırlı hastalıkta initial
(başlangıç) PSA 10
ng/ml’den düşük
hastalarda gerek yok

20. T1
EVRELEME
Klinik olarak tespit edilemeyen tümör
 palpe edilemeyen ve görüntüleme yöntemleri ile
tespit edilemeyen tümör
T1a TUR ile rezeke edilen materyalin %5'inden
daha azında tm bulunması
T1b TUR ile rezeke edilen materyalin %5'inden
daha fazlasında tm bulunması
T1c Serum PSA yüksekliği nedeniyle yapılan
TRUS-biyopside tespit edilen tümör

21. T2
Palpe edilen ve prostata sınırlı tümör
T2b
T2a: Bir lobun < 1/2 tutan tm
T2b: Bir lobun > 1/2 tutan tm
T2b
T2c
T2c: Her iki lobu tutan tm

22. T3:
Tümörün prostatik kapsül dışına yayılımı
T3a Ekstrakapsüler yayılım (tek yada çift taraflı)
T3b Seminal Vezikül invazyonunun bulunması

23. T4: Tümörün Seminal Vezikül dışında diğer
komşu yapılara invazyonu veya fiksasyonu

24. YILLARA GORE EVRELERDE DEĞİŞİM

25. N
 Nx: Bölgesel lenf nodu değerlendirilemiyor
 N0: Bölgesel lenf nodu metastazı yok
 N1: Lenf nodu met

26. M
 Mx: Uzak metastaz değerlendirilemiyor
 M0: Uzak metastaz yok

 M1: Uzak metastaz var
 M1a
Bölgesel dışı lenf nodu tutulumu
 M1b
Kemik metastazı
 M1c
Diğer organ metastazı (akc, kc)

27. DOĞAL SEYİR
 Lenfatik metastaz:
obturator >> common iliak, presakral, paraaortik
 Uzak metastaz:
aksiyal iskelet sistemi >> (lomber vertabra >>)
 Kemik metastazı  osteoblastik
 Visseral met: Akciğer, Karaciğer, Sürrenal
 Merkezi sinir sistemi:
Kranial kemik metastazdan direkt yayılım ile

28. Risk – sonuç ilişkisi
 D’Amico (klinik)
 Partin (patolojik)
 Roach
 Kattan (preop/postop)
formülleri…

29. Partin et al, J Urology, 2001
 1994 – 2000
John Hopkins H
RP’li 5079 prostat kanseri
Evre parametrelerinin belirlenmesi
 Gleason skoru ve tPSA düzeylerinin,
analiz edilmesiyle oluşturulmuş

30. PSA > 10
Clinical Stage
Gleason
Score
Path
Stage
2-4
OC
80
61-95
65
43-89
57
35-86
54
32-85
CP
20
5-39
35
11-57
43
14-65
46
15-68
SV+
0
0-0
0
0-0
0
0-0
0
0-0
LN+
0
0-0
0
0-0
0
0-0
0
0-0
OC
62
58-64
42
38-46
33
28-38
30
21-38
CP
33
30-36
47
43-52
52
46-56
51
42-60
SV+
4
3-5
6
4-8
8
5-11
6
2-12
LN+
2
1-3
4
3-7
8
5-12
13
6-22
OC
37
32-42
20
17-24
14
11-17
11
7-17
CP
43
38-48
49
43-55
47
40-53
42
30-55
SV+
12
9-17
16
11-22
17
12-24
13
6-24
LN+
8
5-11
14
9-21
22
15-30
33
18-49
OC
27
21-34
14
10-18
9
6-13
7
4-12
CP
51
44-59
55
46-64
50
40-60
43
29-59
SV+
11
6-17
13
7-20
13
8-21
10
3-20
LN+
10
5-17
18
10-27
27
16-39
38
20-58
OC
22
16-30
11
7-15
7
4-10
6
3-10
CP
50
42-59
52
41-62
46
36-59
41
27-57
SV+
17
10-25
19
12-29
19
12-29
15
5-28
LN+
11
5-18
17
9-29
27
14-40
38
20-59
5-6
3+4=7
4+3=7
8-10
T1c
T2a
T2b
T2c

31. Roach Formülleri
 Seminal vesikül tutulum riski =
PSA + [ (GS-6) * 10 ]
 LN (+) riski =
2/3 PSA + [ (GS-6) * 10]
 EKU riski =

32. 
Lokalize Prostat Ca – risk
Çok düşük:
grupları
T1c, GS ≤ 6, PSA< 10,
3+/10 biyopsi, her core bx’de ≤ %50 tm hc,
PSAD < 0.15
 Düşük:
T1-T2a, GS 2-6, PSA< 10
 Orta:
T2b-T2c veya GS=7 veya PSA 10-20

33. Tedavi seçimini etkileyenler:
- Hastanın yaşı,
- Komorbid hastalık durumu,
- Yaşam beklentisi,
- Hasta isteği

34. YAŞ - TEDAVİ SEÇİMİ

35. RADİKAL PROSTATEKTOMİ
 n : 2404 , 6.3 yıllık izlem, John Hopkins
 Ort. biyokimyasal rekürrens : % 17
YIL
 PSA SK :
5
%84
10
%74
15
%66
 k Evre, GS, PSA, p Evre
Han M. Urol Clin North America 2001

36. RADİKAL PROSTATEKTOMİ
sağkalım
CS (-)
CS(+)
Düşük risk
Orta risk
5yıl PSA SK
% 85
p ‹ 0,001
% 42
% 93
% 78
Hull GW J urol 2002

37. RADİKAL PROSTATEKTOMİ
yan etkiler
impotans
inkontinans
mortalite
Radikal
prostatektomi
Sinir koruyucu RP
% 90
% 15
%2
% 50-70
‹ % 10
%2

38. Radikal Prostatektomi νs RT
- Birebir kıyaslayan çalışma?
- RP uygulanan; daha genç hasta,
- RP den sonra patolojik evre, ama RT öncesi
klinik evre!!!
- Eski RT teknikleri ve yan etkileri!!
- CERRAHI SINIR= Üro-onkolojik yaklaşım!

40. Mesane
Seminal
Vezikül
Pubik
Kemik
Rektum
Uretra
Prostat
Bulbouretral
Bez

41. Lenfatikleri
ERT
pelvik
alan

42. 
Prostat kanseri ve Radyoterapi
(RT)
Eksternal RT (EBRT)
- Konvansiyonel RT
- 3 B konformal RT
- IMRT, IGRT
 Brakiterapi
- Seed (tohum)
- Kateter

43. Konvansiyonel RT yan etkiler
Geç GİS
Geç GUS
 Rektal akıntı,
 Tenesm,
 Kronik sistit,
 Mesane ülseri,
 Rektal “urgency”,
 Rektal kanama,
 İnkontinans,
 Uretral striktür,
 Ülser,
 Strüktür
 İmpotans
YENi TEKNOLOJİLER İLE
YAN ETKİLER ÇOK DAHA AZ ! ! !

46. 3B Konformal RT

47. IMRT

3B konformal tedaviye göre
daha az yan etki elde
edilebilir mi?
 Sağkalım arttırılabilir mi?

49. IMRT
 n : 772, MSKCC
 81 Gy IMRT
3 y PSA SK
İyi
Orta
Kötü
% 93
% 84
% 81

50. IMRT
 Wong et al,

 75.6 Gy
 5 yıllık biyokimyasal kontrol %85
 Gr 3 yan etki yok
Wong et al, Cancer 2009

51. Brakiterapi

52. Brakiterapi

53. Postop RT

54. RT sonrası izlem
 PSA
 12 aya kadar PSA düşme eğiliminde
 24 ay sonra düşme yoksa bx
 24 ayda bx (+)
rezistan prostat ca
 Düşme sonrası yükselme varsa anlamlı