การยศาสตร์
นพ.ปรัชญา ศรีสว่าง
7/21/2014 1
การยศาสตร์
 ศาสตร์ที่ศึกษาเกี่ยวกับความสัมพันธ์ระหว่างคนกับ
สภาพแวดล้อมในการทางาน
 นาไปประยุกต์หรือปรับปรุงสภาพของงานให้
เหมาะสมกับผู้ปฏิบัติงาน และทาให้งานเป็นไปอย่างมี
ประสิทธิภาพ
 ผู้ปฏิบัติงานมีความเป็นอยู่และมีสุขภาพอนามัยที่ดี
7/21/2014 2
การยศาสตร์ให้อะไรบ้าง
7/21/2014 3
ปัจจัยเสี่ยงทางด้านการยศาสตร์
7/21/2014 4
ปรัชญาของการยศาสตร์
 คิดถึงคนเป็นศูนย์กลาง
 ออกแบบให้สะดวกต่อผู้ใช้
 ออกแบบงานให้เหมาะกับคน
 เลือกคนให้เหมาะกับงาน
7/21/2014 5
หลักการพื้นฐานของการออกแบบ
ทางการยศาสตร์
7/21/2014 6
สาเหตุการบาดเจ็บจากการทางาน
1.สภาพการทางานไม่เหมาะสม ได้แก่
• แสงสว่าง
• เสียงดัง
• อุณหภูมิ
• ความสั่นสะเทือน ความเร็วของเครื่องจักร
• งานซ้าซากจาเจ
7/21/2014 7
สาเหตุการบาดเจ็บจากการทางาน
2. อุปกรณ์ เครื่องจักร เครื่องมือต่างๆ ที่มี
ขนาดไม่เหมาะสมกับขนาด สัดส่วนของ
ร่างกายผู้ปฏิบัติงาน
7/21/2014 8
สาเหตุการบาดเจ็บจากการทางาน
3.ลักษณะงานที่ทาด้วยท่าทางอิริยาบถที่
ฝืนธรรมชาติ ได้แก่
• งานที่ต้องมีการบิดโค้งงอของข้อมือ งอแขน
งอข้อศอก การจับ โดยเฉพาะนิ้วมือซ้าๆ
• งานที่ต้องก้มศีรษะ ก้มหลัง บิดเอี้ยวตัว เอื้อม
หรือยกสิ่งของขึ้นสุดแขน
7/21/2014 9
ปัญหาการยศาสตร์ในสถานประกอบการ
1. การประสบอันตรายจากการยกหรือ
เคลื่อนย้ายของหนัก
2. การประสบอันตรายจากท่าทางการทางาน
3. อาการเจ็บป่วยจากการเคลื่อนย้ายของหนัก
4. อาการเจ็บป่วยจากท่าทางการทางาน
7/21/2014 10
ท่าทางที่ไม่เหมาะสม
คอ
• ช่วงการเคลื่อนไหวที่มากกว่า 15 องศา
• กล้ามเนื้อจะล้าได้ง่าย
• กล้ามเนื้อเอ็นรอบข้อกระดูกสันหลัง
ส่วนคอ ถูกยืดมากเกินไป
7/21/2014 11
ท่าทางที่ไม่เหมาะสม
หลัง
• ก้มมากกว่า 20 องศา แอ่นหลัง หมุน
หรือ เอียงตัว หลายกิจกรรมร่วมกัน
เนื่องจากเกิดแรงกดที่กระดูกสันหลัง
7/21/2014 12
วิธีการยกที่ควรแนะนา
1. ทดสอบน้าหนักก่อน ถ้าหนักเกินไป ควรขอความ
ช่วยเหลือ
2. อย่ายกแบบกระตุก หรือกระชาก การยกต้องควบคุมได้
3. ยกอยู่ในแนวระนาบหน้า - หลัง ไม่บิด ใช้การก้าว แทน
การหมุนตัว เวลาเปลี่ยนทิศทาง
4. ระยะทางในการยกไม่ควรมากเกินไป
5. พัก เมื่อมีอาการเหนื่อย หรือล้า
7/21/2014 13
ท่ายกของที่ถูกวิธี
7/21/2014 14
การปรับปรุงสภาพการทางาน
1. ไม่ยกของหนักเกินกาลัง
2. ใช้คนช่วย หรือเครื่องมือ
3. ของที่หนักไม่ควรวางบนพื้น
7/21/2014 15
ท่าทางการนั่งทางานคอมพิวเตอร์ที่ถูกต้อง
1. ตาแหน่งของคอมพิวเตอร์ ไม่ควรวางคอมพิวเตอร์
ไว้ในที่มีแสงสะท้อนมาก
2. ระดับของจอภาพ ควรปรับระดับจอภาพให้อยู่ใน
แนวต่ากว่าระดับสายตาเล็กน้อย
3. การนั่ง ควรนั่งห่างจากตัวเครื่องประมาณ 2 – 2.5
ฟุต นั่งลาตัวให้ตรง แผ่นหลังพอดีกับพนักพิงเก้าอี้
7/21/2014 16
ท่าทางการนั่งทางานคอมพิวเตอร์ที่ถูกต้อง
4. การวางข้อศอก ควรวางข้อศอกให้อยู่ในแนว
เดียวกับระดับการพิมพ์
5. การวางเท้า ควรวางเท้าให้พอดีกับพื้นราบ
6. การพักสายตา ในระหว่างที่ใช้เครื่องควรมี
การพักสายตาเป็นระยะ
7/21/2014 17
ท่าทางการใช้งานที่ถูกต้อง ท่าทางการทางานที่ไม่ถูกต้อง
7/21/2014 18
โรคทางการยศาสตร์
7/21/2014 19
• ท่าทางการทางาน
• การทางานซ้าซาก
• ปริมาณงาน
7/21/2014 20
ท่านี้ทาเกิดโรคอะไรค่ะ
จากการทางาน
7/21/2014 21
งานบางประเภททาให้เกิดอันตรายจาก
• การยก
• ท่าทางที่น่าเกลียด
• การออกแรงจับหรือหยิบ
• การเคลื่อนไหวซ้าๆกัน
• การสั่นสะเทือนที่แขน และมือ
7/21/2014 22
โรคเกี่ยวกับกระดูกและกล้ามเนื้อ
• ส่วนบน ได้แก่ มือ แขน ไหล่
คอ หลังส่วนต้น
• หลัง
• ขา และ เท้า
7/21/2014 23
อันตรายต่อไหล่ แขนส่วนต้น หลังส่วนบน
คอ ศีรษะ
• การยืดแขนจนสุด
• การยกแขนเพื่อทางาน
• การไขว้แขนไปด้านหลังหรือเอื้อมข้ามลาตัว
• การโยน
• การเงยศีรษะค้างไว้
• ความเครียด
7/21/2014 24
อันตรายต่อหลังส่วนล่าง
• การยกของหนัก
• การเอี้ยวตัวซ้าซาก
• การบิดตัว
• การอยู่ในท่าเดิมนานๆ
7/21/2014 25
อันตรายต่อหลังส่วนล่าง
• ปวดหลัง
• กระดูกสันหลังเคลื่อน
• เอ็นอักเสบ
• กล้ามเนื้ออักเสบ
• ปวดกระดูก
7/21/2014 26
อาการปวดหลัง
1. อาการปวดหลังเป็นอุบัติการณ์ที่เกิดขึ้นได้กับ
ทุกคน ทุกอาชีพ เกือบจะทุกอายุ
2. ในวัยรุ่นมักเกิดจากการเล่นกีฬา
3. ในวัยทางานเกิดจากการปฏิบัติงาน, อุบัติเหตุ
4. ในผู้ที่มีอายุสูงขึ้นมักเกิดจากความเสื่อมของ
กระดูกและข้อของกระดูกสันหลัง
7/21/2014 27
การทางานในลักษณะต่างๆจะมีผลในเกิดแรงกระทาต่อ
กระดูกสันหลัง
7/21/2014 28
นั่งหลังค่อมเก้าอี้ห่างโต๊ะ
ปวดหลังได้
7/21/2014 29
นั่งหลังตรงมีพนักดันหลังและนั่งใกล้โต๊ะ
ทาให้ไม่ปวดหลัง
7/21/2014 30
สาเหตุการปวดหลัง
7/21/2014 31
อันตรายต่อเท้าและขา
• การยืนนาน การใช้เท้าเหยียบ
กระเดื่องบ่อยๆ
• การยกหรือบิดขาเพื่อกดปุ่ม
• ทาให้เกิดเส้นเลือดขอด
7/21/2014 32
อันตรายต่อเท้าและขา
• หลอดเลือดดาอักเสบ
• ปวดเอ็นข้อเท้า
• ปวดขา
• เท้าบวม
7/21/2014 33
การยกที่ปลอดภัย
การยกที่ปลอดภัย: เคล็ดลับที่ทาให้หลังของ
คุณปลอดภัย คุณเคยตรวจสอบของที่คุณจะ
ยกหรือไม่?
• ทดสอบอย่างง่ายๆโดยการผลักด้วยมือหรือเท้าเบาๆ
เราจะทราบว่าของ ที่จะยกหนักเท่าไร
• จาไว้ว่าของขนาดเล็กไม่ได้หมายความว่าจะมีน้าหนัก
เบา
7/21/2014 34
• ให้แน่ใจว่ามันไม่เคลื่อนที่ไปมา และมีการ
กระจายน้าหนักอย่างสมดุลย์
• ของที่มีขนาดเล็กกว่าบรรจุภัณฑ์ อาจทาให้เกิด
อุบัติเหตุ ถ้ากล่องไม่สมดุลย์
ของที่คุณจะยกได้รับการบรรจุ
อย่างถูกต้องหรือไม่?
7/21/2014 35
• ให้แน่ใจว่าสามารถหยิบจับได้ถนัดมือ และ
แน่นหนา ก่อนที่จะยก
• การเพิ่มที่จับ (หูจับ) จะช่วยให้ยกง่ายขึ้น และ
ปลอดภัย ยิ่งขึ้น
ของที่จะยกนั้นหยิบจับถนัดมือหรือไม่?
7/21/2014 36
• คุณอาจบาดเจ็บเขย่งหรือเอื้อมมือเพื่อยกของ
เหนือศีรษะของคุณ
• พยายามใช้บันใดเมื่อยกของที่อยู่เหนือศีรษะของ
คุณ
ต้องเขย่งตัวเพื่อเข้าไปยกสิ่งของนั้นหรือไม่?
7/21/2014 37
การยกของหนัก
ไปหรือไม่ครับ
7/21/2014 38
7/21/2014 39
ท่ายกของที่ถูกต้อง
7/21/2014 40
เปรียบเทียบท่านั่งทางานกับท่ายกของที่ถูกต้อง
7/21/2014 41
7/21/2014 42
ตัวอย่างแบบสารวจทางด้านการยศาสตร์
ในสถานประกอบการ
7/21/2014 43
7/21/2014 44
7/21/2014 45
7/21/2014 46
7/21/2014 47
โรคออฟฟิศซินโดรม
โรคออฟฟิศซินโดรม
"Office Syndrome"
• เป็นโรคร้ายสาหรับคนที่กินเงินเดือน
• คุณอาจเป็นคนหนึ่งที่ชอบปวดหัว ปวดหัวตา
ปวดหลัง ปวดไหล่บ่อยๆ
7/21/2014 48
โรคออฟฟิศซินโดรม
• เป็นกลุ่มอาการที่พบบ่อยในคนวัยทางาน
ออฟฟิศที่สภาพแวดล้อมในที่ทางานไม่
เหมาะสม
• ไม่ว่าจะเป็นการนั่งทางานตลอดเวลา
• หรือไม่มีการเคลื่อนไหวร่างกาย
7/21/2014 49
โรคออฟฟิศซินโดรม
• ส่งผลให้เกิดอาการกล้ามเนื้ออักเสบและปวดเมื่อย
ตามอวัยวะต่างๆ
• อาทิ หลัง ไหล่ บ่า แขน หรือข้อมือ
• สาหรับประเทศไทยเคยสารวจในคนทางานที่
สานักพิมพ์แห่งหนึ่งจานวน 400 คนพบว่าร้อยละ
60 มีภาวะดังกล่าว
7/21/2014 50
กลุ่มอาการ Office Syndrome
7/21/2014 51
ปรับพฤติกรรม
• กะพริบตาบ่อยๆ
• ยืดเหยียดกล้ามเนื้อมือและแขนทุกๆ 1 ชั่วโมง
• พักสายตาจากจอคอมพิวเตอร์ทุกๆ 10 นาที
•
ออฟฟิศซินโดรม...เลี่ยงได้ไม่ยาก
7/21/2014 52
ปรับพฤติกรรม
• เปลี่ยนท่าการทางานทุก 20 นาที
• นั่งหลังตรงชิดขอบด้านในของเก้าอี้
• วางข้อมือในตาแหน่งตรง ไม่บิด หรืองอข้อมือขึ้นหรือลง
ออฟฟิศซินโดรม...เลี่ยงได้ไม่ยาก
7/21/2014 53
ออฟฟิศซินโดรม...เลี่ยงได้ไม่ยาก
ปรับอุปกรณ์เครื่องใช้สานักงาน
1. คอมพิวเตอร์
• ตั้งจอคอมพิวเตอร์และคีย์บอร์ดไว้ในแนวตรงกับหน้า
• ขอบบนของจอคอมพิวเตอร์ ควรอยู่ระดับสายตา ในท่า
นั่งที่คุณรู้สึกสบาย
7/21/2014 54
ออฟฟิศซินโดรม...เลี่ยงได้ไม่ยาก
1. คอมพิวเตอร์
• จอคอมพิวเตอร์ควรอยู่ห่างเท่ากับความยาวแขน ซึ่งเป็น
ระยะที่อ่านสบายตา
• ควรให้จออยู่ในมุมที่เหนือกว่าระดับตาเล็กน้อย
•ใช้เมาส์ โดยพักข้อศอกบนที่รองแขน และสามารถ
เคลื่อนไหวได้แบบไม่จากัดพื้นที่
7/21/2014 55
ออฟฟิศซินโดรม...เลี่ยงได้ไม่ยาก
2. โต๊ะ-เก้าอี้
• ควรปรับให้ขอบของเบาะเก้าอี้ต่ากว่าระดับเข่า
• ลองนั่งบนเก้าอี้แล้ววางเท้าลงบนพื้น ให้ขาทามุมประมาณ
90 องศา
• ปรับพนักพิงให้รองรับกับหลังส่วนล่าง ถ้าไม่สามารถทาได้
ใช้หมอนหนุนหลังส่วนล่าง
7/21/2014 56
ออฟฟิศซินโดรม...เลี่ยงได้ไม่ยาก
2. โต๊ะ-เก้าอี้
• ปรับที่รองแขนให้อยู่ระดับข้อศอกและไหล่อยู่ในระดับที่
ผ่อนคลาย
• ปรับให้มีช่องว่างระหว่างขอบเก้าอี้กับขาด้านหลัง
• ปรับที่วางคีย์บอร์ดให้อยู่ในระดับข้อศอก ทามุม 90
องศา
7/21/2014 57
ออฟฟิศซินโดรม...เลี่ยงได้ไม่ยาก
7/21/2014 58
เคล็ดลับการป้ องกันโรคออฟฟิศซินโดรม
1. ออกกาลังกายสม่าเสมอ
2. ระวังเรื่องท่าทางและบุคลิกภาพ อย่านั่งไหล่ห่อ หลัง
ค่อม
3. ยกของหนักจากพื้น ไม่ควรใช้วิธีก้มแล้วยก แต่ควรใช้วิธี
ย่อตัวแล้วยก ให้หลังตั้งฉากอยู่เสมอ เพื่อป้ องกันโรคหมอน
รองกระดูกเคลื่อน
7/21/2014 59
เคล็ดลับการป้ องกันโรคออฟฟิศซินโดรม
4. เมื่อเกิดอาการปวดเมื่อย อย่าฝืนร่างกาย ให้เดินออกไป
ทาอะไรสัก 3-5 นาที เช่น เดินไปดื่มน้า เข้าห้องน้า
5. ระมัดระวังการใส่ส้นสูง อย่าใส่ให้สูงเกินไป ความสูงที่
เหมาะสมคือ ไม่เกิน 2 นิ้ว แต่หากมีความจาเป็นจริงๆ ต้อง
ใส่เพื่อออกงาน ก็ควรเตรียมรองเท้าไว้เปลี่ยนเมื่อถึงเวลา
พัก
6. ระมัดระวังอย่าให้เครียดจนเกินไป
7/21/2014 60
7/21/2014 61
12 ท่ายืดเส้นยืดสายป้ องกันโรค ออฟฟิศซินโดรม
วิธีสร้างภูมิคุ้มกันโรคออฟฟิศซินโดรม
1. ปรับ work station ให้เหมาะสม เปลี่ยนอิริยาบถทุก
15-20 นาที
2. ควรเปิดหน้าต่างออฟฟิศให้อากาศได้ระบาย อย่างน้อย
ในตอนเช้าที่อากาศยังไม่ร้อนมาก
3. ควรปิดเครื่องคอมพิวเตอร์ทุกครั้งที่ไม่ได้ใช้งาน เพื่อลด
ระยะเวลาในการรับคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้ า
7/21/2014 62
วิธีสร้างภูมิคุ้มกันโรคออฟฟิศซินโดรม
4. หาต้นไม้ในร่มมาปลูก เพื่อช่วยดูดซับสารพิษและเป็นที่
พักสายตา
5. ควรติดตั้งเครื่องฟอกอากาศและจะดียิ่งขึ้นถ้ามีตู้ปลา
ขนาดใหญ่ๆ สักตู้ เพื่อช่วยคืนสมดุลความชื้นที่เสียไปกับ
เครื่องปรับอากาศ
6. หมั่นทาความสะอาดโต๊ะทางานของคุณเอง ด้วย
แอลกอฮอล์เพื่อฆ่าเชื้อโรค
7/21/2014 63
วิธีสร้างภูมิคุ้มกันโรคออฟฟิศซินโดรม
7. ถ้าอยู่หน้าคอมพิวเตอร์นานๆ ให้เงยหน้าขึ้นมอง
ออกไปไกลๆ ทุกๆ 20 นาที เพื่อบรรเทาความเหนื่อย
ล้าของสายตา
8.ปรับระดับเก้าอี้และจอคอมพิวเตอร์ให้สมดุลกับ
ระดับสายตา
7/21/2014 64
วิธีสร้างภูมิคุ้มกันโรคออฟฟิศซินโดรม
9. ปรับโต๊ะทางานให้มีระดับพอดีกับข้อศอก เพื่อจะ
ได้กดแป้ นคีย์บอร์ดได้ถนัด
10. ควรมีที่รองรับข้อมือ เพื่อป้ องกันไม่ให้เกิด
อาการกระดกข้อมือซ้าๆ
7/21/2014 65
7/21/2014 66
ช่องทางการติดต่อ….
 facebook:
prachaya56@hotmail.com
เข้าร่วมในกลุ่มคลินิกอาชีวอนามัย
7/21/2014 67

Ppt+การยศ..

Editor's Notes

  • #3 ผู้ปฏิบัติงานมีความเป็นอยู่และมีสุขภาพอนามัยที่ดี ซึ่ง สภาพแวดล้อมในการทำงาน ได้แก่ สิ่งแวดล้อม วัสดุสิ่งของ เครื่องมือ วิธี/ท่าทางการทำงาน ขั้นตอนการทำงาน และขนาดสัดส่วนร่างกาย
  • #17 1. ตำแหน่งของคอมพิวเตอร์ ไม่ควรวางคอมพิวเตอร์ไว้ในที่มีแสงสะท้อนมากเนื่องจากแสงสะท้อนเข้าตาทาให้เสียสายตาได้ 2. ระดับของจอภาพ ควรปรับระดับจอภาพให้อยู่ในแนวต่ำกว่าระดับสายตาเล็กน้อยจะได้มองหน้าจอได้อย่างสบายตา 3. การนั่ง ควรนั่งห่างจากตัวเครื่องประมาณ 2 – 2.5 ฟุต นั่งลาตัวให้ตรง ในท่าที่สบายให้แผ่นหลังพอดีกับพนักพิงเก้าอี้