Enzim berfungsi sebagai pemangkin biologi yang mempercepatkan tindak balas biokimia. Enzim merupakan protein yang berperanan penting dalam metabolisme sel dan tindak balasnya dipengaruhi oleh faktor seperti suhu, pH, dan kepekatan substrat. Enzim memainkan peranan penting dalam pelbagai proses kehidupan harian.

1. Lesson 4.5
Enzim
Disediakan Oleh:
NUR SUHAIDAH SUKOR
SMK SANDAKAN, SABAH

2. Pengenalan
 Enzim berfungsi sebagai pemangkin biologi yang
mempercepatkan tindakbalas biokimia.
 Merupakan sejenis protein.
Molekul awal (substrat) enzim hasil (produk)
 Metabolisme sel adalah tindakbalas biokimia yang
berlaku dalam sel hidup.
a) Anabolism- pembentukan sebatian kompleks
daripada unsur ringkas
b) catabolism- pemecahan sebatian kompleks
kepada unsur ringkas
NUR SUHAIDAH SUKOR
SMK SANDAKAN, SABAH

3. Ciri-ciri Enzim
 Spesifik (1tapak aktif untuk substrat tertentu).
- hanya molekul substrat yang mempunyai bentuk molekul
sepadan dengan enzim sahaja yang dapat bergabung.
 Mempercepatkan kadar tindakbalas biokimia.
 Struktur enzim kekal tidak berubah pada akhir tindak
balas.
 Enzim tidak dimusnahkan selepas tindakbalas
biokimia selesai.
 Efektif dalam kuantiti yang kecil.
NUR SUHAIDAH SUKOR
SMK SANDAKAN, SABAH

4. Ciri-ciri Enzim
 Tindakbalas adalah berbalik.
(kanan ke kiri@kiri ke kanan)
Molekul awal (substrat) hasil (produk)
 Musnah@penyahasilan pada suhu melebihi 40’C.
 Sensitif terhadap perubahan pH.
(perubahan mengakibatkan bentuk enzim berubah)
 Tindakan enzim diperlahankan oleh perencat.
Argentum, plumbum, dan merkuri
 Enzim tertentu memerlukan kofaktor.
Ion logam@vitamin bagi mengaktifkan enzim
NUR SUHAIDAH SUKOR
SMK SANDAKAN, SABAH

5. Penamaan Enzim
 Dinamakan berdasarkan kelas substrat yang
dimangkin.
 Tambah imbuhan akhir –ase.
 Contoh: hidrolisis laktosa (enzim laktase).
NUR SUHAIDAH SUKOR
SMK SANDAKAN, SABAH

6. Sintesis enzim
 Enzim dihasilkan oleh ribosom (JEK dan JEL)
 Maklumat untuk sintesis enzim terkandung dalam
molekul DNA.
 Jenis enzim
a) enzim intrasel: kegunaan dalam sel.
b) enzim luar sel: dirembes keluar sel.
NUR SUHAIDAH SUKOR
SMK SANDAKAN, SABAH

7. Penghasilan Enzim Luar Sel
N. DNA hantar maklumat untuk
sintesis enzim
N. Benang tunggal molekul RNA
mengandungi sintesis enzim.
Proses transkripsi berlaku.
1. Enzim melekat pada ER dan
membentuk vesikel pengangkut
2. Vesikel pengangkut bercantum
dengan golgi
3. Enzim dibebaskan ke dalam
Golgi
4. Golgi menghasilkan vesikel
rembesan untuk menghantar
enzim ke membran plasma
5. Vesikel rembesan bercantum
dengan membran plasma dan
membebaskan enzim ke luar sel
NUR SUHAIDAH SUKOR
SMK SANDAKAN, SABAH

8. Mekanisma Tindakbalas Enzim
 Tindakbalas enzim
adalah spesifik.
 Setiap enzim ada
bentuk tertentu dan
dikenali tapak aktif.
 Molekul substrat
yang tertentu saja
boleh melekat pada
tapak aktif ini.
NUR SUHAIDAH SUKOR
SMK SANDAKAN, SABAH

9. Mekanisma Tindakbalas Enzim
 Produk yang terbentuk
meninggalkan tapak aktif.
 Enzim tidak berubah dan
bebas digunakan semula.
Enzim mengubah subtrat
a) hidrolisis
-pemecahan substrat
b) kondensasi -mencantumkan molekul2 substrat
NUR SUHAIDAH SUKOR
SMK SANDAKAN, SABAH

10. Hipotesis Mangga dan Kunci
 Tindak balas enzim adalah spesifik seperti mangga dan kunci.
Penggabungan substrat kepada enzim adalah menyerupai
pemasangan kunci kepada mangga.
 Substrat dianggap sebagai kunci dan enzim sebagai mangga.
 Hanya kunci tertentu boleh berpasangan dengan mangga tertentu.
NUR SUHAIDAH SUKOR Buku teks ms 75
SMK SANDAKAN, SABAH

11. Faktor-faktor yang mempengaruhi enzim
 Suhu
 Suhu meningkat akibatkan molekul substrat
bergerak pantas.
 Ini meningkatkan peluang molekul substrat
berlanggar antara satu sama lain dan bertemu tapak
aktif enzim.
 Tindakbalas meningkat dengan pertambahan suhu
sehingga suhu optimum (tindakbalas enzim adalah maksimum).
 Suhu optimum ialah 37’C.
 Ternyahasil (tidak berfungsi) pada suhu melebihi 40’C.
NUR SUHAIDAH SUKOR Buku teks ms 76
SMK SANDAKAN, SABAH

12. Faktor-faktor yang mempengaruhi enzim
 pH
 Enzim bertindak paling cekap pada nilai pH yang
disebut pH optimum.
 Kebanyakkan enzim optimum pada pH 7.
 Enzim pepsin (pH 2), tripsin (pH 8.5)
 Kesan perubahan pH boleh diperbaiki untuk
mengembalikan nilai pH optimum.
NUR SUHAIDAH SUKOR
SMK SANDAKAN, SABAH Buku teks ms 77

13. Faktor-faktor yang mempengaruhi enzim
 Kepekatan Substrat
 Apabila kepekatan substrat bertambah, lebih banyak
substrat bergabung dengan tapak aktif enzim.
 Pertambahan substrat selanjutnya menjadikan,
kepekatan enzim sebagai faktor penghad.
 Ini kerana tidak wujud tapak aktif enzim untuk
bergabung dengan substrat.
 Kadar tindakbalas ditingkatkan dengan menambah
kepekatan enzim.
Buku teks ms 77

14. Faktor-faktor yang mempengaruhi enzim
 Kepekatan Enzim
 Semakin bertambah kepekatan enzim kadar
tindakbalas semakin meningkat.
 Lebih banyak tapak aktif wujud.
 Pada kepekatan enzim yang terlalu tinggi, kadar
tindak balas menjadi malar kerana kepekatan
substrat menjadi faktor pengehad.
NUR SUHAIDAH SUKOR Buku teks ms 78
SMK SANDAKAN, SABAH

15. Penggunaan enzim dalam kehidupan harian
 Melembutkan daging
 Mendadihkan susu
 Mengurangkan lemak makanan seperti daging
 Detergent
 Industri kertas
 Industri kulit
 Pembuatan ubat
 Industri tekstil
NUR SUHAIDAH SUKOR
SMK SANDAKAN, SABAH