1. Лекц-1

2. 1. ЭЗШУ-ны тодорхойлолт
2. ЭЗШУ-ны сóäàëãààíû àðãóóä
3. Эдийн засгийн онолын судалгааны түвшин
4. Эдийн засгийн үзэгдлийг илэрхийлэх арга
5. Эдийн засгийн харилцаанд оролцогч талууд
6. Зах зээлийн хэлбэрүүд
7. Эдийн засгийн үндсэн асуудал
8. Ýдийн засгийн òîãòîëöîî
9. Б¿òýýãäýõ¿¿í, îðëîãûí îð÷èëЭдийн засгийн
хураангуй загвар

3.  ЭЗШУ-ны үүсэл
 Эдийн засаг гэж юу вэ?
 Эдийн засгийн онолоор юуг судалдаг вэ?
 Хэрэгцээ гэж юу вэ?
 Эдийн засгийн нөөц гэж юу вэ?

4. Economics
Эдийн засаг, эдийн
Экономика засгийн онол
Ойкономиа

5. Ойкос : өрх
гэр, аж ахуй
Ойкономиа:
өрх, аж ахуйг
удирдах ухаан
Номос :
хууль, журам

6.  Хүн анх бий болж, амьдралын төлөө тэмцэж
эхэлсэн үеэс эдийн засгийн шинжлэх ухааны
суурь тавигдсан.
 ЭЗШУ - нийгмийн Шинжлэх ухаан юм.
 Хүмүүсийн харилцаанд суурилж, судалгаагаа
явуулдаг учраас хугацааны өөр үеүдэд өөр өөр
дүгнэлтэнд хүрэх магадлалтай.

7.  Хязгаарлагдмал нөөцийг ашиглаж
материаллаг баялаг, бүтээгдэхүүн, үйлчилгээг
үйлдвэрлэх, хэрэглэх, солилцох, хувиарлах
явцад үүсэх хүмүүсийн харилцаа юм.

8.  Нийгмийн хөгжил дэвшилтэй уялдан хязгааргүй
өсөн нэмэгдэж буй нийгэм болон түүний
гишүүдийн хэрэгцээг хангах төрөл бүрийн
бүтээгдэхүүн, үйлчилгээг үйлдвэрлэхэд
шаардлагатай хязгаарлагдмал нөөцүүдийг үр
ашигтай хувирлаж, ашиглах тухай асуудлыг
судална.

9.  Хүний хангагдаагүй хүсэл шаардлагыг хэрэгцээ
гэж ойлгож болно.
 Анхдагч хэрэгцээ:
Физиологын хэрэгцээ
 Хоѐрдогч хэрэгцээ:
Нийгмийн хэрэгцээ

10. • Байгалийн гаралтай бүх зүйлс
Газар • Газрын дээрх болон доорх баялаг
• Хүний гараар бий болсон,
Капитал үйлдвэрлэлд ашиглагддаг бүх зүйлс.
• Биеийн хөдөлмөр
Хөдөлмөр • Оюуны хөдөлмөр
Үйлдвэрлэл • Үйлдвэрийн газрын менежерүүдийн
эрхлэх ур чадвар зохион байгуулах чадвар

11.  Үндсэн 2 аргад хуваан авч үздэг.
1. Нийтлэг аргууд
2. Эконометрик аргуууд

12.  Танин мэдэхүйн диалектик арга: Эдийн засгийн
аливаа юмс үзэгдэл хоорондоо харилцан уялдаа
хамааралтай бөгөөд үргэлж өөрчлөгдөн хувьсах
шинжтэй байна.
 Анализ: Задлан шинжлэх арга
 Синтез : Нэгтгэн дүгнэх арга
 Монограф: Эдийн засгийн юмс үзэгдлээс нийтлэг
шинжтэй аль нэг үзүүлэлтийг сонгон авч, тусгайлан
судлах замаар зүгнэлт хийх арга юм.

13.  Ажиглалт, туршилтын тус тусдаа байгаа
баримт, мэдээг нэгтгэж ерөнхий дүгнэлт
хийхийг индукци гэдэг.
 Ерөнхий дүгнэлтийг баримтаар шалгаж
хэсэгчилсэн тусгай дүгнэлт хийхийг дедукци
гэдэг.
 Жиш: - Баримт мэдээлэлд үндэслэн онол,
зарчим гаргах.
- Таамаглал дэвшүүлээд түүнийг
батлах, үгүйсгэх.

14.  Шотландын эдийн засагч Адам Смит
“Үндэстнүүдий баялаг” бүтээлдээ энэ аргыг анх
ашигласан.
 Эдийн засгийн харилцааны тухайн үзэгдэлд
нөлөөлдөг олон хүчин зүйлүүдээс хамгийн
голыг нь ялган авч, бусад хүчин зүйлийг
тогтмол гэж үздэг судалгааны арга.
 Жиш: Бусад хүчин зүйлс тогтмол байх үед . . .

15.  Эдийн засгийн шинжилгээний аргууд
 Математик загварчлалын аргууд
 Статистик тооцоолол, шинжилгээний
аргууд

16.  Судлаж байгаа зүйлийн гадаад, дотоод хүчин
зүйлийн нөлөөллийн тогтвортой үйлчлэлийг
олж, тодорхойлон, эмх цэгцтэй, системлэг
байдлаар томьѐолж илэрхийлэхийг эдийн
засгийн загварчлалын арга гэдэг.
 Жиш: эрэлт, нийлүүлэлтийн загвар

17.  Загварчлалын шаардлагатай уялдан
математик, статистикийн шинжилгээний аргыг
эдийн засагт өргөн ашигладаг.
 Жиш: Уламжлал, интеграл, регресс гм.
 Математик
 Статистик
 Эконометрик
 Математик загварчлал хичээл.

18.  Эдийн засгийн харилцааны үзэгдлүүдийн
хоорондын хамаарлыг судалж, бодит байдлыг
баримтаар нотлон харуулсныг позитив
шинжилгээний арга гэдэг.
 Позитив шинжилгээний дүгнэлтүүдэд үндэслэн
тухайн үзэгдлүүдийн харилцан хамаарал, зүй
тогтол ямар байх ѐстой талаар өөрийн үзэл
санааг дэвшүүлж, дүгнэлт өгснийг норматив
шинжилгээний арга гэдэг.
 Норматив – ямар байх ѐстойг
 Позитив – ямар байгааг судалдаг.

19. a) Микро
b) Макро
 Микро эдийн засгийн онолоор пүүс болон
өрхүүдийн зах зээл дээрх үйл хөдлөлийг
судалдаг.
 Жиш: бүтээгдэхүүний эрэлт, үнэ, зах зээлийн
тэнцвэр гм.
 Макро эдийн засгийн онолоор эдийн засгийн
харилцаанд оролцогч талууд болон түүний
төлөв байдлыг бүхэлд нь судалдаг.
 Жиш: ДНБ, ажилгүйдэл, инфляци гм.

20.  Үгээрилэрхийлэх
 Тоон хүснэгтээр илэрхийлэх
 Графикаар илэрхийлэх
 Аналитик хэлбэрээр
илэрхийлэх
 Эдгээр дөрвөн аргыг эдийн засгийн
шинжлэх ухааны хэл гэдэг.

21.  Пүүсүүд үйлдвэрлэгч
 Өрхүүд хэрэглэгч
 Төр зохицуулагч

22.  Пүүс нь эдийн засгийн хязгаарлагдмал
нөөцүүдийг ашиглан бүтээгдэхүүн,
үйлчилгээг үйлдвэрлэж, нийгмийн
хязгааргүй өсөн нэмэгдэж байгаа хэрэгцээг
хангах замаар ашиг олдог эдийн засгийн
харицлааны нэг субъект юм.

23.  Өрхүүд нь эдийн засгийн хязгаарлагдмал
нөөцүүдийг эзэмшдэг ба түүнийг зах зээлд
нийлүүлж, пүүсүүдэд зарах замаар орлого
олж, түүгээрээ бүтээгдэхүүн, үйлчилгээг
худалдан авах замаар хэрэгцээгээ хангадаг
эдийн засгийн харицлааны нэг субъект юм.

24.  Төр нь өрх болон пүүсийн орлогоос
хураасан татвараар санхүүжин оршин
тогтнох бөгөөд хууль, эрх зүйн актуудаар
тэдний хоорондох харилцааг зохицуулж
эдийн засгийн харилцаанд оролцогч
субъект юм.