Үйлдвэрлэлийн зардал-1а /тогтмол болон хувьсах зардал гэх мэт.../

1. Үйлдвэрлэлийн зардал-1а
Микро Эдийн Засаг хичээл
Багш: А.Гэлэгжамц
2009 он А.Гэлэгжамц http://gelegjamts.blogspot.com Микро Эдийн Засаг-1

4. Зардлын ангилал
• Эдийн засгийн зардал
• Нягтлан бодох бүртгэлийн зардал

5. Үйлдвэрлэлийн зардал
• Зардлын олон төрөл байна.
• Пүүсүүд аливаа зардлыг бага
байлгахыг хичээж ажиллана.

6. Тогмол зардал, хувьсах зардал,
нийт зардал
• Тогтмол зардал гэдэг нь үйл ажиллагаа
явуулах, үл явуулахаас хамааран хугацааны
ижил түвшинд гарах зардал юм.
– Урт хугацаанд эдгээр зардлууд нь бүгд хувьсах
шинж чанартай зардлууд болдог.
– Богино хугацаанд эдгээр зардлууд тогтмол
байдаг.

7. Тогмол зардал, хувьсах зардал,
нийт зардал
• Үйл ажиллагаа /үйлдвэрлэл/ явуулахтай
уялдан өөрчлөгдөж байгаа зардлыг
хувьсах зардал гэнэ.

8. Тогмол зардал, хувьсах зардал,
нийт зардал
• Хувьсах тогтмол зардлын нийлбэрээр
нийт зардлыг тодорхойлно.
TC = FC + VC

9. Дундаж зардал
• Дундаж зардал нь пүүсийн гол асуудал
юм.

10. Дундаж зардал
• Дундаж нийт зардал (дундаж зардал)
нийт зардлыг нийт тоо хэмжээнд
харьцуулсантай тэнцүү байна.
ATC = TC/Q

11. Дундаж зардал
• Дундаж тогтмол зардал
AFC = FC/Q

12. Дундаж зардал
• Дундаж хувьсах зардал
AVC = VC/Q

13. Дундаж зардал
• Дундаж нийт зардал:
ATC = AFC + AVC

14. Ариу зардал
• Ахиу зардал: нь бүтээгдэхүүн, үйлчилгээний
тоо хэмжээ буюу үйлдвэрлэлийг нэг нэгжээр
өөрчлөгдөхтэй холбогдон гарах зардал байна.
• Үйлдвэрлэлийн шийдвэр гаргахад ашигладаг
хамгийн чухал хэмжигдэхүүн юм.
Ахиу зардлыг тодорхойлох нь:
1) MC = TC2 – TC1 – Хэрвээ үйлдвэрлэлийн зардал өөрчлөгдсөн
бол тэр өөрчлөлттэй тэнцүү байна. /үйлдвэрлэлийн хэмжээ
нэг нэгжээр өөрчлөгдөхөд/
− Эсвэл:
2) MC = ΔTC/ ΔQ –Хэрвээ үйлдвэрлэлийн хэмжээ нэгээс илүү
нэгжээр өөрчлөгдсөн бол

15. Үйлдвэрлэлийн зардал
Гарц FC VC TC MC AFC AVC ATC
3 50 38 88 — 16.67 12.66 29.33
4 50 50 100 12 12.50 12.50 25.00
9 50 100 150 — 5.56 11.11 16.67
10 50 108 158 8 5.00 10.80 15.80
16 50 150 200 — 3.13 9.38 12.50
17 50 157 207 7 2.94 9.24 12.18
22 50 200 250 — 2.27 9.09 11.36
23 50 210 260 10 2.17 9.13 11.30
27 50 255 305 — 1.85 9.44 11.30
28 50 270 320 15 1.79 9.64 11.42

16. Тогмол зардал, хувьсах зардал,
нийт зардлын график
мян₮
TC
400
VC
350
300
Нийт зардал
TC = (VC + FC)
250
200 L
150
O
100
M
50 FC
0
2 4 6 8 10 20 30
Үйлдвэрлэлийн тоо хэмжээ

17. TP болон TVC
Q TP
Q’
L
L’
₮ TVC
= L x цалин
TVC’
(L’ x W)
Q
Q’

18. Зардлын график
TC
₮
TVC
TFC
Q

19. Нэгж бүтээгдэхүүний
үйлдвэрлэлийн зардлын график
мян₮
30
28
26
24
22
20
18
16
MC
Зардал
14
12 ATC
10 AVC
8 AFC-ийн өөрчлөлт
6
4
2 AFC
0 2 4 6 8 10 12 14 16 18 20 22 24 26 28 30 32
Үйлдвэрлэлийн хэмжээ

20. Үр өгөөж ба зардлын
хамаарал

21. Үр өгөөж ба зардлын хамаарал
• Нэг нь өсөж байхад бусад нь буурч байна.
Нэг нь хамгийн их утга авч байхад бусад нь
хамгийн бага утгаа авч байдаг.

22. Үр өгөөж ба зардлын хамаарал
мян₮
18 9
16 MC 8
Ажилчдын үр өгөөж
14 7
Нэгжийн зардал
12 AVC 6
A
10 5
8 4 AP
6 3
4 2
2 1 MP
0 4 8 12 16 20 24 Үйлдвэрлэл 0 4 8 12 16 20 24 Үйлдвэрлэл

23. Үр өгөөж ба зардлын хамаарал
Үйлдвэрлэл
A (a)
B
AP
MP
0 Орц
Зардал MC AVC
(b)
B
A
0 Үйлдвэрлэл

24. Ахиу болон дундаж зардлын
хамаарал
• Товчоо:
Хэрвээ MC > ATC байвал ATC өснө.
Хэрвээ MC = ATC байвал ATC хамгийн
бага байна.
Хэрвээ MC < ATC байвал ATC буурна.

25. Ахиу болон дундаж зардлын
хамаарал
• Ахиу болон нийт дундаж зардлын
хамаарлыг ахиу зардал, хувьсах дундаж
зардлын хамаарлаар тайлбарлаж болно.
Хэрвээ MC > AVC байвал AVC өснө.
Хэрвээ MC = AVC байвал AVC хамгийн
бага байна.
Хэрвээ MC < AVC байвал AVC буурна.

26. Ахиу болон дундаж зардлын
хамаарал
• Урт хугацаанд дундаж тогтмол
зардал буурсан ч дундаж хувьсах
зардал нэгмэгддэггүй ба ахиу зардал
дундаж хувьсах зардлаас их байгаа
үед нийт дундаж зардал буурна.

27. Ахиу болон дундаж зардлын
хамаарал
мян₮
90
ATC
80 MC
70 A бүс C бүс
AVC
60 B бүс
50 ATC
40 AVC
30 B
20
A
10 MC
Q0 Q1
0
1 2 3 4 5 6 7 8 9 Тоо хэмжээ

32. Ашигласан ном, сурах бичгийн жагсаалт
А.Бакей “Микро эдийн засгийн ухаан” 2009 он УБ хот
В.Норжванчиг “Эдийн засгийн ухаан” 2005 он УБ хот
Б.Баяраа, Д.Гансүлд “Микро эдийн засаг” 2006 он УБ хот
С.Авирмэд “Микро эдийн засаг” 2005 он УБ хот
Ц.Цэцэгмаа “Жижиг үйлдвэрийн эдийн засаг, менежмент” 2004 он УБ хот
Д.Энх-Амгалан “Микро эдийн засаг гарын авлага” 2002 он УБ хот
М. Фогил “Микро эдийн засаг” 2002 он УБ хот
Б.Алтанцэцэг ба бус “Микро экономикс” 2001 он УБ хот
Л. Г.Рейнольдс “Микро эдийн засгийн ухаан” 1992 он УБ хот
Б.Баярдаваа “Микро экономикс” 2005 он УБ хот
Б.Батбаяр “Микро эдийн засаг” 2005 он УБ хот
Т.Нарантуяа Микроэкономикс сэдэвчилсэн тайлбар толь” 2006 он УБ хот
С.Алтангэрэл “Микро эдийн засгийн ухаан” 2007 он УБ хот
Кэмпбелл Р.Макконнелл, Стэнли Л.Брю “Экономикс” 2005 он УБ хот
N.Gregory Mankiw “Essentials of economics” 2004
Hal R. Varian “Intermediate Microeconomics” Sixth Edition
Walter Nicholson “Microeconomic Theory”
William A. McEachern “Microeconomics”
Robert S. Pindyck, Daniel L. Rubinfeld “Microeconomics” 5th Edition
Jeffrey Perloff “Microeconomics” 5th Edition 2008
Joseph Nellis, David Parker “Principles of Business Economics” 2006
Saul Estrin, Laidler David, Michael Dietrich “Microeconomics” 2008
Hugh Gravelle, Ray Rees “Microeconomics” 3th Edition 2004
Krister Ahlersten “Essentials of Microeconomics: Exercises” 2008
R.Preston McAfee, J. Stanley Johnson “Introduction to Economic Analysis” 2005
David A.Dilts “Introduction to Microeconomics” 2003
Ariel Rubinstein “Lecture Notes in Microeconomic Theory” 2006
Guoqiang Tian “Lecture Notes on Microeconomic Theory” 2008
Nolan H. Miller “Notes on Microeconomic Theory” 2006
Libby Rittenberg, Timothy Tregarthen “Principles of Microeconomics” 2009
ГЭХ МЭТ ...