Download as PDF, PPTX
More Related Content
Lecture 4,5
- 1.
- 2. 1. Зах зээлийнтэнцвэрийг тодорхойлох нь 2. Зах зээлийн тэнцвэрт нөлөөлөх хүчин зүйлүүд 3. Төрийн бодлогоор зах зээлийн тэнцвэрт нөлөөлөх нь
- 3. Хэрэглэгч: Гол зорилго –хямд үнэ, сэтгэл ханамж Үйлдвэрлэгч: Гол зорилго – өндөр үнэ, хамгийн их ашиг
- 4. Хэрэглэгч болон үйлдвэрлэгчийнэнэ эсрэг тэсрэг сонирхолыг нэгтгэсэн бүтээгдэхүүн, үйлчилгээний үнэ болон эрэлт, нийлүүлэлтийн тоо хэмжээг зах зээлийн тэнцвэр гэдэг.
- 5.
- 6. P*- захзээлийн тэнцвэрт үнэ. Q* - зах зээлийн тэнцвэрт хэмжээ. E – зах зээлийн тэнцвэрийн цэг. Тэнцвэрт үнэ гэдэг нь хэрэглэгч, үйлдвэрлэгчийн аль аль нь хүлээн зөвшөөрч байгаа үнэ юм. Тэнцвэрт тоо хэмжээ гэдэг нь эрэлт, нийлүүлэлтийн тоо хэмжээ хоорондоо тэнцүү байхыг хэлдэг.
- 7. Зах зээлийнгол хөдөлгөгч хүч нь үнэ юм. Аливаа бүтээгдэхүүн үйлчилгээний хэмжээ, чанарт тохирсон төлбөрийн хэмжээг үнэ гэж ойлгож болно. Цалин, зээлийн хүү, түрээсийн төлбөр зэрэг нь бүгд үнэ юм. Тодорхой утгаар нь нэгж бүтээгдэхүүн үйлчилгээнд төлсөн мөнгөний тоо хэмжээг үнэ гэнэ.
- 8. 1. Үйлдвэрлэлийг урамшуулах 2.Хязгаарлагдмал нөөцийг хуваарилах 3. Нөөцийг шилжүүлэх
- 9. Үйлдвэрлэгчийн хувьдүнэ нь орлогын эх үүсвэр юм. Үнэ эдийн засгийг хөгжүүлэх хөдөлгөгч хүч болж хувирдаг. Бүтээгдэхүүний үнэ өндөр байвал компаниуд уг бүтээгдэхүүнийг үйлдвэрлэх сонирхол төрнө.
- 10. Үнэ өсчбуурснаар эрэлт, нийлүүлэлтийг тэнцүүлж илүүдэл эсвэл хомсдлыг арилгах чиглэлээр үйлчилдэг. Тухайн бүтээгдэхүүн хомсдолтой үед түүний үнэ өндөр байна. Үнэ өндөр үед үйлдвэрлэгчид тухайн бүтээгдэхүүний зах зээл рүү орж үйдвэрлэлийг нэмэгдүүлснээр хомсдлыг арилгах болно.
- 11. Үнийн дохиогоордамжин нөөц алдагдалтай салбараас илүү ашигтай салбар руу шилжинэ. Үйлдвэрлэгч урьд нь эрхэлж байсан салбарын бүтээгдэхүүний үнэ нь цаашид буурна гэж үзвэл түүнд ашиглаж байсан газар, хөдөлмөр, капиталын нөөцөө өөр илүү ашигтай салбарт шилжүүлэн ашиглана.
- 12. Qd =a-b*Pd Qs = c+d*Ps Зах зээлийн тэнцвэрийн нөхцөл ѐсоор эрэлт ба нийлүүлэлтийн тоо хэмжээ тэнцүү байх ѐстой. Тэнцвэрт үнийг Р*=Ps=Pd гэж тэмдэглэе. Q*=Qs=Qd байх ѐстой учраас: a-b*Pd = c+d*Ps db ca P
- 13. Эрэлтийн үнийнбус хүчин зүйлүүд Нийлүүлэлтийн үнийн бус хүчин зүйлүүд
- 14.
- 15.
- 16. a. Үнийн таазбуюу үнийн дээд хязгаар тогтоох b. Үнийн шал буюу үнийн доод хязгаар тогтоох c. Татвар ноогдуулах d. Татаасын хөнгөлөлт үзүүлэх e. Квот тогтоох
- 17. Засгийн газраасхэрэглээг урамшуулах зорилгоор үнийн тааз тогтоодог. Үнийн тааз буюу үнийн дээд түвшинг зах зээлийн тэнцвэрт үнээс доогуур тогтоодог. Үнийн тааз тогтоосноор пүүсүүдийн ашиг буурах учраас нийлүүлэлтийн тоо хэмжээ буурна. Харин хэрэглэгчдийн хувьд тухайн бүтээгдэхүүн хямд болж байгаа учраас эрэлтийн тоо хэмжээ нэмэгдэнэ. Ингэснээр зах зээлд хомсдол үүснэ.
- 18.
- 19. Засгийн газраасүйлдвэрлэлийг дэмжих зорилгоор үнийн шал тогтоодог. Үнийн шал буюу үнийн доод түвшинг зах зээлийн тэнцвэрт үнээс дээгүүр тогтоодог. Үнийн шал тогтоосноор үйлдвэрлэгчид нийлүүлэлтийн тоо хэмжээгээ нэмэгдүүлнэ. Харин хэрэглэгчдийн эрэлтийн тоо хэмжээ бууруулна. Ингэснээр зах зээлд илүүдэл үүснэ.
- 20.
- 21. Засгийн газрынтөсвөө бүрдүүлэх гол эх үүсвэр нь татвар юм. Татвар зах зээлийн тэнцвэрт хэрхэн нөлөөлөх вэ? гэдэг нь татварын төрлөөс шалтгаална.
- 22. Хэмжээний татвар: ◦Бүтээгдэхүүн, үйлчилгээний борлогдож буй нэгж бүрээс тогтмол хэмжээгээр авдаг татвар юм. Гүйлгээний татвар: ◦ Бүтээгдэхүүн, үйлчилгээний нэгжүүдийн үнийн дүнгээс тодорхой хувиар авдаг татвар юм. Орлогын татвар: ◦ Хэрэглэгчийн орлогоос тодорхой хувь хэмжээгээр авч байгаа татвар юм.
- 23. Бид засгийнгазраас хэмжээний татвар ногдуулахад зах зээлийн тэнцвэрт хэрхэн нөлөөлөхийг авч үзье. Пүүс засгийн газраас ногдуулж буй татварыг шууд үйлдвэрлэлийн зардал гэж үзэн, өөрийн зарах гэж байсан үнэ дээр нэмэж хэрэглэгчдэд борлуулдаг. Pd – хэрэглэгчийн үнэ Ps – үйлдвэрлэгчийн үнэ t – хэмжээний татвар tPP sd
- 24.
- 25.
- 26.
- 27. Тоо хэмжээ0 Үнэ Demand S1 P1 Pd Q1 E Q2 S2 Ps Улсын төсөвт оржбайгаа татварын орлого
- 28. Засгийн газраасүйлдвэрлэлийг дэмжих зорилгоор, зарим чухал үйлдвэрлэлийн газрын хэвийн үйл ажиллагааг хангах зорилгоор татаас өгдөг. Татаас гэдэг нь засгийн газраас үйлдвэрлэгчдэд өгч буй нэг ѐсны буцалтгүй тусламж юм.
- 29. Бүтээгдэхүүн, үйлчилгээнийборлогдож буй нэгж бүрт тогтмол хэмжээгээр өгдөг татаасыг хэмжээний татаас гэдэг. Пүүс засгийн газраас ногдуулж буй татаасыг өөрийн зарах гэж байсан үнээс хасаж хэрэглэгчдэд борлуулдаг. Pd – хэрэглэгчийн үнэ Ps – үйлдвэрлэгчийн үнэ s – хэмжээний татаасsubsidy sPP sd
- 30.
- 31.
- 32.
- 33.
- 34. Засгийн газраасзарим нийгэмд хортой бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэлийн хэмжээнд хязгаарлалт хийдэг. Энэ нь улс орны аюулгүй байдал, нийгмийн сайн сайхан байдлын төлөө хийдэг зүйл юм. Үүнийг квот гэдэг. Өх квот гэдэг нь бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэлийн тоо хэмжээнд хязгаар тогтоохыг хэлдэг.
- 35.
- 36. Засгийн газраастухайн бүтээгдэхүүний үйлдвэрлэлийн хэмжээнд Qq хэмжээний квот тогтоосон байна. Ингэснээр нийлүүлэлтийн муруй хугарсан байна. Энэ нь үнэ өөрчлөгдсөн ч нийлүүлэлтийн хэмжээ өөрчлөгдөхгүй байгаатай холбоотой. Үүнээс болж тэнцвэрт үнэ Pq болж өснө.