Skip to main content
МОНГОЛ УЛСЫН БОЛОВСРОЛЫН ИХ СУРГУУЛЬ
МАТЕМАТИК СТАТИСТИКИЙН СУРГУУЛЬ
Эдийн засаг- Статистик-1
Урт хугацаанд үйлдвэрлэлийн процесст
ашиглагдаж , хүний хөдөлмөрийн үр дүнд бий
болсон, өмчлөгч эзэндээ байнгын орлого
оруулж байдаг үйлдвэрлэлийн хүчин зүйлийг
хэлнэ. Ерөнхийдөө капитал нь
үйлдвэрлэлийн хэрэгсэл юм.

2/26/2014

Эдийн засгийн нөөц

2
Капиталыг үйлдвэрлэлд гүйцэтгэх
үүрэг, шинж чанараас нь
хамааруулж

Үйлдвэрлэлийн процесст
удаан хугацааны турш
оролцдог, өөрийн биет
хэлбэрээ хэвээр хадгалдаг,
өртгөө шинэ бүтээгдэхүүнд
элэгдлийнхээ хэмжээгээр
хэсэг хэсгээр шингээж
байдаг хөрөнгийг үндсэн
капитал гэнэ.

2/26/2014

Тухайн үйлдвэрлэлийн
циклд өөрийн өртгөө эцсийн
бүтээгдэхүүн, үйлчилгээнд
бүрэн шингээж байдаг
капиталыг эргэлтийн
капитал гэнэ.

Эдийн засгийн нөөц

3
Үндсэн капитал

Биет капитал
Үүнд:
Байшин барилга,
тоног төхөөрөмж
зэрэг хүний гарт
баригддаг зүйлс юм.

2/26/2014

Биет бус капитал
Үүнд:
Барааны тэмдэг,
патент, лиценз, урт
хугацааны үнэт цаас
зэрэг зүйлс юм.

Эдийн засгийн нөөц

4
Капиталыг ашиглалтын хугацаагаар

Урт
хугацааны

Барилга
байгууламж, зам,
төмөр зам

2/26/2014

Дунд
хугацааны

Машин, тоног
төхөөрөмж,
техник хэрэгсэл

Эдийн засгийн нөөц

Богино
хугацааны

Бензин, бордоо,
тос

5
Капиталын төлбөр
Капиталын төлбөр нь хүү юм.Капиталын хүү нь
түүний
эрэлт нийлүүлэлтийн тэнцвэрээр тодорхойлогдож
болно

2/26/2014

Эдийн засгийн нөөц

6
1
2

• Капиталийг ашиглаж
үйлдвэрлэсэн бүтээгдэхүүний
эрэлтийн өөрчлөлт

3

2/26/2014

• Капиталийн ахиу
бүтээгдэхүүн буюу
бүтээмжийн өөрчлөлт

• Бусад нөөцийн үнийн
өөрчлөлт

Эдийн засгийн нөөц

7
1. Капиталийн бүтээмжийн
өөрчлөлт
Үйлдвэрлэлдээ шинэ техник технологи
нэвтрүүлснээр бусад хүчин зүйлс өөрчлөлтгүй
тогтмол байхад капиталийн бүтээмж дээшилж
пүүсийн хувьд нэгж бүтээгдэхүүний зардал нь
буурснаар ашиг өсөх учраас технологийн
дэвшил нь капиталийн эрэлтийг нэмэгдүүлнэ.

2/26/2014

Эдийн засгийн нөөц

8
2. КАПИТАЛЫГ АШИГЛАЖ ҮЙЛДВЭРЛЭСЭН
БҮТЭЭГДЭХҮҮНИЙ ЭРЭЛТИЙН ӨӨРЧЛӨЛТ

КАПИТАЛЫГ АШИГЛАЖ ҮЙЛВЭРЛЭСЭН БҮТЭЭГДЭХҮҮН
ҮЙЛЧИЛГЭЭНИЙ ЭРЭЛТИЙН ӨӨРЧЛӨЛТТЭЙ КАПИТАЛЫН
ЭРЭЛТ НЬ НЭГ ЧИГЛЭЛД ӨӨРЧЛӨГДӨНӨ.

2/26/2014

Эдийн засгийн нөөц

9
3. Бусад нөөцийн үнийн
өөрчлөлт
Тухайн төрлийн үйлдвэрлэлийн хэрэгсэл буюу
капиталтай хосолдог үйлдвэрлэлийн нөөцийн
үнэ өссөнөөр (буурсанаар) капиталын эрэлт
буурна (өснө).

2/26/2014

Эдийн засгийн нөөц

10
Зах зээлийн нөхцөлд капиталын нийлүүлэлтийн үндсэн
субьект нь өрхийн аж ахуй байдаг. Гэхдээ өрхийн аж ахуй
нэгж буюу хүн ам нь суурь машин тоног төхөөрмжийн биет
байдлаар шууд нийлүүлдэггүй. Харин хөрөнгө оруулалтанд
шаардлагатай мөнөгөн хөрөнгийн нийлүүлж, үүнийг аж ахуй
нэгжүүд үйлдвэрлэлийн хүчин зүйл худалдан авахад
хэрэглэдэг. Капитал худалдан авах хөрөнгийн үнэ(зээлийн
хүү) нэмэгдэхэд түүний нийлүүлэлт нэмэгддэг.

2/26/2014

Эдийн засгийн нөөц

11
• Капитал худалдан авах хөрөнгийн үнэ
(зээлийн хүү) нэмэгдэхэд түүний нийлүүлэлт нэмэгддэг.
r
s1
s2

k

2/26/2014

Эдийн засгийн нөөц

12
Капиталын эрэлт нийлүүлэлтийн харьцаагаар
тэнцвэрийн үнэ тоо хэмжээ тодорхойлогдоно.
Капитал худалдан авах мөнгөн сангийн чөлөөт үнэ
нь (зээлийн хүү) өөрөө аяндаа пүүсийн эрэлтийн тоо
хэмжээ болон өрх гэрийн нийлүүлэлтийн тоо
хэмжээг тэнцвэртэйгээр тохируулах чадвартай юм.

2/26/2014

Эдийн засгийн нөөц

13
Капиталын элэгдэл хорогдолын шимтгэл
Үндсэн капитал (хөрөнгө) ашиглагдах явцад байнга
элэгдэж анхны ашигтай чанараа алдаж байдаг. Үндсэн
капитал 2 төрлийн элэгдэлд орно. Энэ нь:
1. Биет элэгдэл
2. Хоцрогдлын элэгдэл юм.
Үндсэн капитал ашиглагдах явцад хуучирч биетээр
элэгдэхийг биет элэгдэл гэнэ.
Үндсэн хөрөнгө биет байдлаар ашиглагдах боломжтой
боловч эдийн засгийн хувьд ашиггүй болсон явдалд
хоцрогдолын элэгдэл бий болно.

2/26/2014

Эдийн засгийн нөөц

14
Капиталын зах зээл дэхь засгийн
газрын оролцоо
Төрөөс капиталын зах зээлд зээлийн хүүгийн
дээд болон доод хязгаарыг тавиж өгдөг.
Ингэснээр пүүс болон өрх гэрийн аль альных
нь эрх ашгийг хамгаалдаг.

2/26/2014

Эдийн засгийн нөөц

15