แผนการจัดการเรียนรู้วิชาโลก ดาราศาสตร์และอวกาศ ระดับชั้นม.ปลาย บทที่ 5 เอกภพ เรื่อง ดาราศาสตร์และการเกิดเอกภพ จัดทำและเผยแพร่โดย นายศักดิ์อนันต์ อนันตสุข

1. แผนการจัดการเรียนรู้ ที่ 10
รายวิชา โลก ดาราศาสตร์ และอวกาศ รหัสวิชา ว31104 กลุ่มสาระการเรี ยนรู้ วทยาศาสตร์
ิ
โรงเรียนนารายณ์คาผงวิทยา ระดับชั้นมัธยมศึกษาปี ที่ 4 ภาคเรียนที่ 2 ปี การศึกษา 2555
สาระที่ 7 หน่ วยที่ 5 เรื่อง ดาราศาสตร์ และการเกิดเอกภพ เวลา 2.00 ชั่วโมง
มาตรฐาน ว 7.1 เข้าใจวิวฒนาการของระบบสุ ริยะ กาแล็กซี และเอกภพ การปฏิ สัมพันธ์ภายใน
ั
ระบบสุ ริย ะและผลต่อสิ่ ง มี ชีวิตบนโลก มี ก ระบวนการสื บ เสาะ หาความรู้ และจิตวิทยาศาสตร์
สื่ อสารสิ่ งที่เรี ยนรู ้และนาความรู ้ไปใช้ประโยชน์
วัน ............. ที.่ .....เดือน.....................พ.ศ. ........... ผู้เขียน/ผู้สอน ครู ศักดิ์อนันต์ อนันตสุ ข
……………………………………………………………………………………………………….
สาระสาคัญ
เอกภพ ประกอบด้วยระบบกาแล็กซี นับแสนล้านกาแล็กซี ที่ดาวฤกษ์ ดาวเคราะห์จานวน
มหาศาล และเมฆแก๊สฝุ่ นขนาดใหญ่จานวนมาก หรื ออาจกล่าวได้วา สรรพสิ่ งทั้งมวลของสสารที่ ่
อยู่ในอวกาศทั้ง หมด ทั้ง ที่ ค งอยู่หรื อแตกสลายไป เรื่ องราววิวฒนาการกาเนิ ดและอนาคตของ
ั
เอกภพ จึงเป็ นเรื่ องราวที่ยงไม่สิ้นสุ ด รอการศึกษาและค้นคว้าจากนักวิทยาศาสตร์ ต่อไป
ั
ตัวชี้วด
ั
1. สื บค้นและอธิ บายการเกิดและวิวฒนาการของระบบสุ ริยะ กาแล็กซี และเอกภพ
ั
จุดประสงค์ การเรี ยนรู้
1. สื บค้นข้อมูลและอภิปราย เกี่ยวกับ ความสาคัญของดาราศาสตร์
2. อธิ บายถึงทฤษฎีการเกิดและอนาคตของเอกภพและกาแล็กซี่ ได้
สาระการเรียนรู้
- เอกภพกาเนิ ด ณ จุดที่เรี ยกว่าบิกแบง เป็ น จุดที่พลังงานเริ่ มเปลี่ ยนเป็ นสสาร เกิ ดเป็ น
อนุภาค ควาร์ก อิเล็กตรอน นิวทริ โน พร้อมปฏิอนุภาค เมื่ออุณหภูมิของเอกภพ ลดต่าลง ควาร์ กจะ
รวมตัวกันเป็ นอนุ ภาคพื้นฐาน คื อโปรตอนและนิ วตรอน ต่อมาโปรตอนและนิ วตรอนรวมตัวกัน
เป็ นนิวเคลียสของฮีเลียม และเกิดเป็ นอะตอมของไฮโดรเจนและฮีเลียม อะตอมของไฮโดรเจนและ
ฮี เลี ยม ซึ่ งเป็ นองค์ประกอบส่ วนใหญ่ของเนบิ วลาดั้ง เดิ ม เนบิ วลาดั้ง เดิ มกระจายอยู่เป็ นหย่อมๆ
กลายเป็ นกาแล็กซี่ ภายในกาแล็กซี่ เกิดเป็ นดาวฤกษ์ ระบบดาวฤกษ์
เนือหา
้
- เอกภพ เอกภพกาลังขยายตัว - สิ่ งมีชีวตบนโลกอื่น
ิ
- การเกิดและอนาคตของเอกภพ

2. 1. ทฤษฎีบิกแบง
2. ทฤษฎีสภาวะคงตัว
3. ทฤษฎีเอกภพแกว่งกวัด
4. ทฤษฎีเอกภพหดตัวและขยายตัว
5. ทฤษฎีบิกครันซ์
การจัดกระบวนการเรียนรู้
1. ขั้นนาเข้ าสู่ บทเรียน
1. ครู ต้ งคาถามนักเรี ยนว่า เมื่อเอ่ยคาว่า “ดาราศาสตร์ ” นักเรี ยนคิดถึงอะไรบ้าง ให้นกเรี ยน
ั ั
ทุ ก คนเขี ยนค าว่า ดาราศาสตร์ ตรงกลางหน้า กระดาษ ขี ดเส้ นล้อมรอบค า จากนั้นลากเส้ นโยง
ออกไปยังคาหรื อวลีที่เกี่ยวข้องกับคาว่าดาราศาสตร์ ให้มากที่สุด แล้วนามาอภิปรายภายในกลุ่ม
2. ครู แจ้งตัวชี้วดให้นกเรี ยนทราบ
ั ั
3. ครู ให้นกเรี ยนทาแบบทดสอบก่อนเรี ยน
ั
2. ขั้นสอน/กิจกรรม
2.1 ขั้นสร้ างความสนใจ
1. จากการอภิปรายภายในกลุ่มของนักเรี ยน ครู ให้นกเรี ยนคัดเลือกคาหรื อวลีที่เกี่ยวข้องกับ
ั
คาว่าดาราศาสตร์ แล้วจัดทาเป็ นผลงานกลุ่มเป็ นข้อสรุ ปความหมายของดาราศาสตร์ วา ดาราศาสตร์ ่
เป็ นวิชาที่ศึกษาเกี่ยวกับดวงดาวและโลกที่มนุษย์อาศัยอยู่ รวมทั้งปรากฏการณ์ต่างๆ ที่เกิดขึ้นใน
เอกภพและเทคโนโลยีอวกาศ ซึ่ งจะได้ศึกษาต่อไป
2. ครู นาภาพเกี่ยวกับเอกภพหรื อจักรวาลมาให้นกเรี ยนดู แล้วถามนักเรี ยนว่า เคยสงสัยไหม
ั
ว่าเอกภพเกิดจากอะไร เกิ ดขึ้นได้อย่างไร มีขอบเขตมากน้อยเพียงใด มีจุดสิ้ นสุ ดหรื อไม่ และโลก
่
ของเราอยูบริ เวณใดของเอกภพ ให้นกเรี ยนร่ วมแสดงความคิดเห็น
ั
2.2 ขั้นสารวจและค้ นหา
1. ครู ใ ห้ นัก เรี ย นแต่ ล ะกลุ่ ม ร่ ว มกัน เขี ย นแผนที่ ค วามคิ ด ในหั ว ข้อ “ดาราศาสตร์ มี
ความสาคัญและส่ งผลต่อสิ่ งมีชีวิตและการดารงชี วิตของมนุ ษย์บนโลกอย่างไร” (หรื อให้นกเรี ยน ั
แต่ละคนไปเขียนเรี ยงความเป็ นการบ้าน โดยใช้ความรู ้และจินตนาการของตนเองประกอบ)
2. ครู นาอภิปรายรายละเอียดเกี่ยวกับเอกภพและเอกภพกาลังขยายตัว นักเรี ยนตอบคาถาม
อะไรเป็ นตัวบ่ งชี้ ว่าเอกภพก าลังขยายตัว และร่ วมอภิ ป รายค าตอบของนักเรี ยนให้ได้ค าตอบที่
สมบูรณ์ โดยใช้ภาพจากใบความรู้ที่ การเปลี่ยนแปลงของความยาวคลื่น ประกอบการอภิปราย
(แนวตอบ คลื่ นแม่ เหล็กไฟฟ้ าจากกาแล็กซี ทั้งหลายที่ ตรวจวัดได้ การเปลี่ ยนแปลงขนาด
คลื่นในคลื่นแม่ เหล็กไฟฟ้ าบ่ งบอกว่ ากาแล็กซี กาลังเคลื่อนที่ ออกไปด้ วยความเร็ วสู งมาก ซึ่ งพบว่ า
การเคลื่ อ นที่ อ อกไปของกาแล็ ก ซี วิ ท ยุ แ ละควอซาร์ หมายความว่ า เอกภพก าลั ง ขยายตั ว )

3. 3. นักเรี ยนศึกษาความรู้ เรื่ อง การเกิดและอนาคตของเอกภพ แสดงความคิดเห็น อภิปราย
กันในกลุ่ มถึ งความเป็ นไปได้เกี่ ยวกับการเกิ ดและอนาคตของเอกภพ และจัดเรี ยงข้อความของ
ทฤษฎีต่างๆ พิจารณาว่าแต่ละทฤษฎีน้ น กล่าวถึงการเกิดเอกภพในช่วงใด ถ้าเกิดก่อนใช้เลข 1 ลาดับ
ั
ต่อมา เลข 2 , 3,4 ตามลาดับก่อน – หลัง
2.3 ขั้นอธิบายและลงข้ อสรุ ป
1. นักเรี ยนรวมกลุ่ม 2 กลุ่ม นาความคิดเห็ นของกลุ่มตนร่ วมอภิปราย และจัดเรี ยงลาดับ
ใหม่ หลังจากนั้นตัวแทนกลุ่มนาเสนอหน้าห้อง
2. ครู ส รุ ป ความเป็ นไปของทฤษฎี ก ารเกิ ด ทฤษฎี บิ ก แบงและอนาคตของเอกภพ
3. ครู ให้นกเรี ยนศึกษาสิ่ งมีชีวิตบนโลกอื่น โดยจัดการโต้วาทีญตติ สิ่ งมีชีวิตต่างดาวจะ
ั ั
คล้ายกับสิ่ งมีชีวิตบนโลก โดยคัดเลือกนักเรี ยน 6 กลุ่ม 3 กลุ่มแรกเป็ นฝ่ ายเสนออีก 3 กลุ่มเป็ น
ฝ่ ายค้าน แต่ละฝ่ ายมีหวหน้า 1 คน นักเรี ยนกลุ่มอื่นๆ เป็ นผูฟังและกรรมการตัดสิ น จัดที่นงให้
ั ้ ั่
นักเรี ยนทั้ง 2 ฝ่ ายนังเรี ยงหันหน้าเข้าหากัน เริ่ มโต้วาที ผูเ้ สนอคนแรกคือหัวหน้าฝ่ ายเสนอ คน
่
ต่อมาหัวหน้าฝ่ ายค้าน สลับกันระหว่างฝ่ ายเสนอและฝ่ ายค้าน คนละ 1 นาที จนครบทุกคน สุ ดท้าย
หัวหน้าฝ่ ายค้านและหัวหน้าฝ่ ายเสนอสรุ ป
2.4 ขั้นขยายความรู้
1. ครู สุ่มนักเรี ยนที่เป็ นกรรมการเพื่อให้แสดงความคิดเห็นการโต้วาทีของทั้งสองฝ่ าย ครู
ร่ วมแสดงความคิดเห็นเกี่ยวกับสิ่ งมีชีวตบนโลกอื่น
ิ
2. นักเรี ยนทุกคนตอบคาถามตามลาดับ ดังนี้
- ดาวเคราะห์ดวงอื่นๆ ที่มีสิ่งมีชีวตจะต้องมีลกษณะเช่นไร
ิ ั
- ถ้าโลกอื่นมีสิ่งมีชีวต สิ่ งมีชีวตนั้นจะมีลกษณะโครงสร้างรู ปร่ างเช่นเดียวกับสิ่ งมีชีวต
ิ ิ ั ิ
บนโลกหรื อไม่ อย่างไร
- กาลเวลาที่เปลี่ยนไป มนุ ษย์ฉลาดขึ้นใช่หรื อไม่ อธิ บาย และสิ่ งมีชีวิตบนโลกอื่นจะมี
ความฉลาดเช่นเดียวกับมนุษย์หรื อไม่ อย่างไร
3. ครู รวบรวมคาตอบความคิดเห็ นของนักเรี ยนและร่ วมกันอภิปรายถึ งความเป็ นไปได้
2.5 ขั้นประเมิน
1. ครู ให้นกเรี ยนแต่ละคนพิจารณาว่าในหัวข้อที่เรี ยนมา และในการปฏิบติกิจกรรมมีจุดใด
ั ั
ที่ยงเข้าใจไม่ชดเจนหรื อยังมีขอสงสัย ถ้ามีครู ช่วยอธิ บายเพิมเติม
ั ั ้ ่
2. นัก เรี ย นร่ วมกันแสดงความคิ ดเห็ นถึ ง ประโยชน์ ที่ ไ ด้จากการเรี ย นและการปฏิ บ ติ ั
กิจกรรมและการนาความรู ้ท่ีได้ไปใช้ประโยชน์

4. 3. ครู และนักเรี ยนร่ วมกันประเมินการจัดกิจกรรมกลุ่ม ว่ามีปัญหา อุปสรรคใดและได้มีการ
แก้ไขอย่างไร ครู ให้คาชมเชยกลุ่มที่ทางานได้ดี ให้กาลังใจและข้อเสนอแนะแก่กลุ่มที่ควรปรับปรุ ง
3. ขั้นสรุ ป
3.1 นักเรี ยนสรุ ปสิ่ งที่เรี ยนโดยเขียน แผนผังการเรี ยนรู้เอกภพ
3.2 ครู แนะนานักเรี ยนให้ศึกษาค้นคว้ารายละเอียดเพิ่มเติมเกี่ ยวกับเอกภพ จากหนังสื อ
วารสาร เอกสาร ในห้องสมุด หรื อทางอินเทอร์เน็ต
สื่ อและแหล่ งการเรียนรู้
1. หนังสื อเรี ยนสาระการเรี ยนรู ้พ้ืนฐาน โลก ดาราศาสตร์ และอวกาศ ของสถาบันส่ งเสริ ม
การสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี (สสวท.)
2. เอกสารประกอบการสอน/ใบความรู้
3. แบบทดสอบก่อนเรี ยน
4. สื่ อสิ่ งพิมพ์และเว็บไซต์ต่างๆ ทางอินเตอร์ เน็ตที่เกี่ยวข้อง
การวัดและประเมินผล
การวัดผลประเมินผลด้าน วิธีการวัด เครื่ องมือวัด เกณฑ์การผ่าน
1. ด้านความรู ้ความเข้าใจ 1.วัดจากแบบสรุ ปความคิด 1.แบบสรุ ปความคิดรวบ 1. ทาถูกต้องมากกว่า
รวบยอด/ใบกิจกรรม ยอด/ใบกิจกรรม ร้อยละ 70 ขึ้นไป
2. ด้านทักษะกระบวนการ สังเกตจากการปฏิบติกิจกรรม
ั แบบสังเกตพฤติกรรมการ ได้คะแนนในระดับ 2
ในชั้นเรี ยน ทางาน ขึ้นไป
3. ด้านคุณลักษณะที่พึง การสังเกตพฤติกรรมความ แบบสังเกตพฤติกรรมความ ได้คะแนนในระดับ 2
ประสงค์ สนใจ และตั้งใจเรี ยน สนใจและตั้งใจเรี ยน ขึ้นไป
กิจกรรมเสนอแนะ
ครู น าภาพยนตร์ ห รื อวิ ดิท ศ น์ เรื่ องที่ เกี่ ย วข้อ งกับ เอกภพ จานบิ น มนุ ษ ย์ต่า งดาว มาให้
ั
นักเรี ยนชม พร้อมทั้งนาความรู ้ที่ได้มาอภิปรายร่ วมกัน

5. ความคิดเห็นของผู้บังคับบัญชา
ความเห็นหัวหน้ากลุ่มสาระ ความเห็นหัวหน้า ความเห็นรองผูอานวยการ
้
การเรี ยนรู้วทยาศาสตร์
ิ กลุ่มบริ หารวิชาการ กลุ่มบริ หารวิชาการ
................................................... ................................................... ...................................................
................................................... ................................................... ...................................................
................................................... ................................................... ...................................................
ลงชื่อ....................................... ลงชื่อ....................................... ลงชื่อ.......................................
(นางจิรารัตน์ เชื่อมกระโทก) (นางเพิ่มศิริ งามยิง) ่ (นายประเสริ ฐ สันทอง)
ความเห็นของผู้บริ หารโรงเรียน
.............................................................................................................................................................
.............................................................................................................................................................
ลงชื่อ..........................................................
( นายทันใจ ชูทรงเดช )
ผูอานวยการโรงเรี ยนนารายณ์คาผงวิทยา
้
.................../....................../.......................

6. แบบทดสอบก่อนเรียน เรื่อง เอกภพ
1. ระบบทีรวบรวมดาราจักรหลายๆ ดาราจักรเข้ าด้ วยกัน ตลอดจนวัตถุท้องฟาทีมนุษย์ ร้ ู จักและไม่
่ ้ ่
รู้ จักเป็ นความหมายของสิ่ งใด
ก เอกภพ ค กาแล็กซี
ข จักรวาล ง ระบบสุ ริยะ
2. หลักฐานทีสาคัญทีสุด ทีใช้ สนับสนุนทฤษฎีบิกแบงคืออะไร
่ ่ ่
ก การขยายตัวของเอกภพ
ข การขยายตัวของควอซาร์
ค การเปลี่ยนพลังงานเป็ นสสาร
ง การค้นพบคลื่นรังสี ความร้อนพื้นหลังเอกภพที่มีอุณหภูมิ 3 เคลวิน
3. การขยายตัวของเอกภพตามกฎของฮับเบิล เกิดจากการเคลือนตัวออกจากกันของสิ่ งใด
่
ก อวกาศ ข เนบิวลา ค ดาราจักร ง ทางช้างเผือก
4. ข้ อใดกล่าว ไม่ ถูกต้ องเกียวกับดาราจักร
่
ก ดาราจักร คือ ระบบของดวงดาว
ข ดาราจักรไม่สามารถมองเห็นได้ดวยตาเปล่า
้
ค ดาราจักรอยูห่างจากโลกประมาณ 150,000 ปี แสง
่
ง แรงยึดเหนี่ยวของดาวแต่ละดวงที่กระทาต่อกัน ทาให้ดวงดาวทั้งหลาย
รวมเข้าเป็ นดาราจักร
5. ดาราจักรใดทีจัดอยู่ในประเภทดาราจักรแบบเกลียวธรรมดา
่
ก ดาราจักรทางช้างเผือก ค ดาราจักรแมกเจลแลนใหญ่
ข ดาราจักรแอนโดรเมดา ง ข้อ ก และ ข ถูก
6. โลกของเราอยู่ในดาราจักรทีมีรูปร่ างแบบใด
่
ก แบบเกลียวคาน ค แบบเกลียวธรรมดา
ข แบบกลมรี รูปไข่ ง แบบรู ปร่ างไม่แน่นอน
7. สิ่ งทีเ่ รามองเห็นเป็ นทางสี ขาวพาดผ่านท้องฟาในคืนเดือนมืด หรือทีนักดาราศาสตร์ เรียกว่า
้ ่
ทางช้ างเผือก ( milky way ) คืออะไร
ก กลุ่มแก๊สขนาดมหึ มา
ข บริ เวณที่เนบิวลารวมตัวกันอยู่
ค กลุ่มของดวงดาวที่รวมกันอยูในดาราจักรของเรา
่
ง กลุ่มของดวงดาวที่รวมกันอยูนอกดาราจักรของเรา
่

7. 8. ใครเป็ นผู้ศึกษาและได้ ให้ ข้อมูลเกียวกับขนาดและรู ปแบบของดาราจักรทางช้ างเผือก
่
ก โทมัส ไรท์ ค จาคอบัส ซี . แคบเทยน์
ข ฮาร์ โลว์ เชพเลย์ ง ข้อ ข และ ค ถูก
9. ความหนาแน่ นของดวงดาวจะอยู่บริเวณใดของโครงสร้ างดาราจักรทางช้ างเผือก
ก disk ค galactic bluge
ข galactic disk ง galactic nucleus
10. ในดาราจักรทางช้ างเผือกมีดาวฤกษ์ อยู่ประมาณกีดวง ่
ก 109 ดวง ข 1010 ดวง ค 1011 ดวง ง 1012 ดวง
****************************************************************************
เฉลยแบบทดสอบก่อนเรียน เรื่อง เอกภพ
1) ก. 2) ง. 3) ค. 4) ข. 5) ง.
6) ค. 7) ค. 8) ง. 9) ง. 10) ค.
****************************************************************************