คู่มือครูสอนทางไกลผ่านดาวเทียมสำ�หรับโรงเรียนปลายทาง
650
แนวการจัดกิจกรรมกระบวนการเรียนรู้
เพื่อสร้างคุณลักษณะ
ดี เก่ง มีสุข
๕
หน่วยการเรียนรู้ที่
เที่ยวทั่วไทย
เรื่อง พลังงานแสง
สาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์
ชั้น ป.๔ - ๖
ชั้นประถมศึกษาปีที่ ๔ - ๖ เล่ม ๓
651
การวิเคราะห์แผนผังจากสาระการเรียนรู้
เที่ยวทั่วไทย
(พลังงานแสง)
การเคลื่อนที่ของแสง
✍	การสะท้อนที่ผิวราบ
✍	ตัวกลางของแสง
✍	ทางเดินของแสง
✍	การหักเหของแสง
✍	เงา
การกระจายของแสงขาว
✍	สเปกตรัมของแสง
✍	รุ้งกินนํ้า
✍	การผสมแสงสี
การเปลี่ยนพลังงานแสง
เป็นพลังงานไฟฟ้า
✍	เซลล์สุริยะ
คู่มือครูสอนทางไกลผ่านดาวเทียมสำ�หรับโรงเรียนปลายทาง
652
๑.	มาตรฐานการเรียนรู้
มาตรฐาน ว ๕.๑	 เข้าใจความสัมพันธ์ระหว่างพลังงานกับการดำ�รงชีวิต การเปลี่ยนรูปพลังงาน ปฏิสัมพันธ์
ระหว่างสารและพลังงาน ผลของการใช้พลังงานต่อชีวิตและสิ่งแวดล้อม มีกระบวนการสืบเสาะหาความรู้ สื่อสารสิ่งที่
เรียนรู้และนำ�ความรู้ไปใช้ประโยชน์
ตัวชี้วัด
ป. ๔/๑	 ทดลองและอธิบายการเคลื่อนที่ของแสงจากแหล่งกำ�เนิด
ป. ๔/๒	 ทดลองและอธิบายการสะท้อนของแสงที่ตกกระทบวัตถุ
ป. ๔/๓	 ทดลองและจำ�แนกวัตถุตามลักษณะการมองเห็นจากแหล่งกำ�เนิดแสง
ป. ๔/๔	 ทดลองและอธิบายการหักเหของแสงเมื่อผ่านตัวกลางโปร่งใสสองชนิด
ป. ๔/๕	 ทดลองและอธิบายการเปลี่ยนแสงเป็นพลังงานไฟฟ้าและนำ�ความรู้ไปใช้ประโยชน์
๒.	กำ�หนดสาระสำ�คัญของการเรียนรู้
	 ๑.	 แสงเคลื่อนออกจากแหล่งกำ�เนิดแสงทุกทิศทางในแนวตรง
	 ๒.	 การที่มองเห็นวัตถุเนื่องจากมีแสงจากวัตถุเข้าตา
	 ๓.	 วัตถุที่ไม่มีแสงในตัวเอง ถ้าไม่มีแสงจากแหล่งอื่นกระทบวัตถุ เราจะมองไม่เห็นเพราะไม่มีแสงจากวัตถุ
สะท้อนจากวัตถุเข้าตาได้จะมองเห็นวัตถุนั้น ควรมีแสงสว่างเพียงพอจึงจะเห็นวัตถุนั้นชัดเจน
	 ๔.	 แสงที่ตกกระทบวัตถุจะผ่านวัตถุบางชนิดได้ เรียกวัตถุที่แสงผ่านได้ว่าตัวกลางของแสง
	 ๕.	 ตัวกลางโปร่งใส หมายถึง วัตถุที่ยอมให้แสงผ่านได้มากหรือเกือบหมด
	 ๖.	 ตัวกลางโปร่งแสง หมายถึง วัตถุที่ยอมให้แสงผ่านได้บ้างบางส่วน
	 ๗.	 ตัวกลางทึบแสง หมายถึง วัตถุที่ไม่ยอมให้แสงผ่านไปได้
	 ๘.	 เมื่อมีวัตถุกั้นแล้วจะเกิดเงาบนฉาก เงาที่เกิดขึ้นอาจมีทั้งเงามืดและเงามัว รูปร่างของเงาเป็นไปตามวัตถุที่
ทำ�ให้เกิดเงา
	 ๙.	 การเปลี่ยนแนวการเคลื่อนที่ของแสงเมื่อเปลี่ยนตัวกลางจะเรียกลักษณะเช่นนี้ว่า เกิดการหักเหของแสง
	 ๑๐.	 เส้นที่ลากตั้งฉากกับผิวกระจกตรงจุดที่รังสีของแสงตกกระทบเรียกว่าเส้นแนวฉากมุม๑ที่อยู่ระหว่างรังสี
ตกกระทบกับเส้นแนวฉาก เรียกว่า มุมตกกระทบ มุม ๒ ที่อยู่ระหว่างรังสีสะท้อนกับเส้นแนวฉากเรียกว่า
มุมสะท้อน
แผนการจัดการเรียนรู้
กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์
หน่วยการเรียนรู้ที่ ๕ เที่ยวทั่วไทย
เรื่อง พลังงานแสง ระยะเวลาในการสอน ๑๓ ชั่วโมงป.๔
ชั้นประถมศึกษาปีที่ ๔ - ๖ เล่ม ๓
653
	 ๑๑.	 แสงที่ไม่มีสีจากแหล่งกำ�เนิดต่างๆ เราเรียกว่า แสงขาว
	 ๑๒.	 แสงขาวจากแหล่งกำ�เนิดต่างๆ ประกอบด้วยแสงสีต่างๆ ซึ่งเรียกว่า “สเปกตรัมของแสง”
	 ๑๓.	 รุ้งกินนํ้าเป็นปรากฏการณ์ธรรมชาติที่เกิดขึ้นจากแสงอาทิตย์กระทบละอองนํ้าในอากาศ ทำ�ให้เกิดการ
กระจายแสงขาวจากดวงอาทิตย์เป็นแสงสีต่างๆ
	 ๑๔.	 เมื่อแสงสีต่างๆ ถูกนำ�มารวมกันในสัดส่วนพอเหมาะมองเห็นเป็นแสงขาว
	 ๑๕.	 แสงเปลี่ยนเป็นพลังงานไฟฟ้าได้โดยใช้เซลล์สุริยะ
๓.	คุณสมบัติที่ต้องการพัฒนา
	 ๑.	 ให้ผู้เรียนเป็นคนดี โดยการสร้างให้ผู้เรียนพัฒนาคุณลักษณะด้านคุณธรรม จริยธรรมที่พึงประสงค์ ขยัน
หมั่นเพียร มีความซื่อสัตย์
	 ๒.	 ให้ผู้เรียนเป็นคนเก่ง
	 	 –	 การเคลื่อนที่ของแสง
	 	 –	 การกระจายของแสงขาว
	 	 –	 การเปลี่ยนพลังงานแสงเป็นพลังงานไฟฟ้า
	 ๓.	 ให้ผู้เรียนมีความสุข โดย
	 	 –	 เห็นคุณค่าและมีเจตคติที่ดีต่อวิทยาศาสตร์และสร้างผลงานอย่างสร้างสรรค์
	 	 –	 ภูมิใจในผลงานของตนเอง ชื่นชมผลงานของผู้อื่น
	 	 –	 มีความสนุกสนานในการเรียนรู้ การทดลอง
๔.	การวางแผนการจัดกิจกรรมแบบบูรณาการ
ภาษาไทย
–	 การเขียนบันทึกผล
	 การทดลองและสรุปผล
–	 การพูดนำ�เสนองานหน้าชั้น
สังคมศึกษา
–	 ปรับตัวเข้ากับเพื่อน
–	 มีความซื่อสัตย์
–	 ช่วยเหลือเพื่อนศิลปะ
–	 การวาดภาพ
	 การทดลอง
–	 การตกแต่งชิ้นงาน
	 จากการทดลอง
สุขศึกษา
–	 การป้องกันอันตราย
   ที่เกิดขึ้นกับตา
คณิตศาสตร์
–	 การลากเส้นตั้งฉาก
–	 การวัดความยาว
	 ของลำ�แสง
เที่ยวทั่วไทย
(พลังงานแสง)
คู่มือครูสอนทางไกลผ่านดาวเทียมสำ�หรับโรงเรียนปลายทาง
654
๘
๗
๖
๕ ๔
๓
๒
๑
๕.	การวางแผนการจัดการเรียนรู้
นักเรียนร่วมกันร้องเพลง
“คืนรอบกองไฟ”และร่วมกัน
อภิปรายจากเนื้อเพลง
–นักเรียนร่วมกันอภิปราย
ถึงแหล่งกำ�เนิดแสงใน
ธรรมชาติและแหล่ง
กำ�เนิดแสงที่
มนุษย์สร้างขึ้น
นักเรียนปฏิบัติ
การทดลองเรื่องแสง
พร้อมวาดภาพ
การทดลองประกอบ
   นักเรียนนำ�เสนอ
ผลการทดลอง
–นักเรียนและครูร่วมกัน
อภิปรายสรุปผล
การทดลอง
–นักเรียนทำ�แบบฝึกหัด
นักเรียนแต่ละกลุ่มทำ�กิจกรรม
ตามความสนใจเช่นการออกแบบ
เครื่องมือในการทดลองหรือ
    ต่อวงจรเซลล์สุริยะ
      (ทำ�รายงานหรือ
          โครงงาน)
	
นักเรียนนำ�เสนอผลงานของตนเอง
–	 ครูนักเรียนร่วมกันแสดง
	 ความคิดเห็นและให้ข้อเสนอแนะ
นำ�เสนอผลงานเป็น
นิทรรศการจัดป้ายนิเทศ
แสดงความคิดเห็น
เกี่ยวกับผลงานของตน
ครูเปิดหลอดไฟให้แสงสว่าง
	 หรือจุดเทียนแล้วตั้งคำ�ถามเพื่อ
นำ�เข้าสู่การสำ�รวจและค้นหาเช่น
แสงไฟเดินทางไปในทิศทางใดบ้าง
แนวการเคลื่อนที่ของแสงเป็นอย่างไร
นักเรียนศึกษาใบกิจกรรมการทดลอง
เรื่องตัวกลางของแสงเงาการหักเห
	      ของแสงสเปกตรัมของแสง
	           รุ้งกินนํ้าการผสมแสง
	                   และเซลล์สุริยะ
เที่ยวทั่วไทย
(พลังงานแสง)
๖.	รายละเอียดของกิจกรรม
	 ๑.	 นักเรียนร่วมกันร้องเพลงคืนรอบกองไฟและร่วมกันอภิปรายจากเนื้อเพลง
	 ๒.	 นักเรียนร่วมเสนออภิปรายถึงแหล่งกำ�เนิดแสงในธรรมชาติและแหล่งกำ�เนิดแสงที่มนุษย์สร้างขึ้น
	 ๓.	 ครูเปิดหลอดไฟให้แสงสว่างหรือจุดเทียนแล้วตั้งคำ�ถามเพื่อนำ�เข้าสู่การสำ�รวจและค้นหาคำ�ตอบเช่นแสง
ไฟเดินทางไปในทิศทางใดบ้าง แนวการเคลื่อนที่ของแสงเป็นอย่างไร
	 ๔.	 นักเรียนแบ่งกลุ่ม รับใบกิจกรรม ศึกษาใบกิจกรรมการทดลองให้เข้าใจในเรื่องตัวกลางของแสง เงา การ
หักเหของแสง สเปกตรัมของแสง รุ้งกินนํ้า การผสมแสงและเซลล์สุริยะ
	 ๕.	 นักเรียนปฏิบัติการทดลองเรื่องตัวกลางของแสง เงา การหักเหของแสง สเปกตรัมของแสง รุ้งกินนํ้า การ
ผสมแสงและเซลล์สุริยะ พร้อมวาดภาพการทดลองประกอบ
	 ๖.	 นักเรียนนำ�เสนอผลการทดลองหน้าชั้นเรียน
	 ๗.	 นักเรียนและครูร่วมกันอภิปรายสรุปผลการทดลอง
	 ๘.	 นักเรียนทบทวนด้วยการทำ�แบบฝึกหัด
	 ๙.	 นักเรียนแต่ละกลุ่มทำ�กิจกรรมตามความสนใจ เช่น การออกแบบเครื่องมือในการทดลองหรือการต่อวงจร
เซลล์สุริยะ (ทำ�รายงานหรือโครงงาน)
ชั้นประถมศึกษาปีที่ ๔ - ๖ เล่ม ๓
655
	 ๑๐.	 นักเรียนนำ�เสนอผลงานของตนเอง
	 ๑๑.	 ครูและนักเรียนร่วมกันแสดงความคิดเห็นและให้ข้อเสนอแนะ
	 ๑๒.	 นักเรียนจัดแสดงผลงานจัดบอร์ด/นิทรรศการ
	 ๑๓.	 นักเรียน เพื่อนนักเรียน ครู ผู้ปกครอง ประเมินชิ้นงาน
๗.	สื่อการเรียนการสอน
	 ๑.	 หนังสือเรียนสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ ป.๔
	 ๒.	 แบบบันทึกกิจกรรมสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ ป.๔
	 ๓.	 ชุดสาธิตการเดินทางของแสง
	 ๔.	 ไฟฉายหรือชุดกล่องแสง
	 ๕.	 แท่งพลาสติกใสสี่เหลี่ยม
	 ๖.	 ปริซึม
	 ๗.	 ชุดแผ่นผสมแสงสี
	 ๘.	 กระดาษเซลโลเฟนสีแดง สีเขียว และนํ้าเงิน
	 ๙.	 เซลล์สุริยะ
	 ๑๐.	 เลเซอร์ไดโอด
๘.	การประเมินตามสภาพจริง
กิจกรรม / พฤติกรรม / ผลงานที่ต้องประเมิน วิธีการ เครื่องมือ
๑.	 สังเกตการเข้าร่วมกิจกรรม การเข้าร่วมปฏิบัติกิจกรรม การสังเกต แบบสังเกต การสัมภาษณ์
๒.	ตรวจผลงานเป็นกลุ่ม รายบุคคล ความถูกต้อง
	 ความสมบูรณ์ ความสะอาด ความคิดริเริ่มสร้างสรรค์
ตรวจผลงาน
๓.	การนำ�เสนอผลงาน การรายงาน การสังเกต แบบประเมินผลงาน
ผู้ประเมิน
–	 นักเรียนและเพื่อนนักเรียน
–	 ครู
–	 ผู้ปกครอง หรือผู้ที่เกี่ยวข้องอื่นๆ
๙.	สรุปผลการเรียนการสอน
............................................................................................................................................................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................................................................................................................................................
w w w w w w w w
คู่มือครูสอนทางไกลผ่านดาวเทียมสำ�หรับโรงเรียนปลายทาง
656
กลุ่มสาระการเรียนรู้
วิทยาศาสตร์
หน่วยการเรียนรู้ที่ ๕ เที่ยวทั่วไทย
เรื่อง ระบบสุริยะของเรา
ชื่อ..................................................................................................................ชั้น............................................เลขที่.................................
แผ่นที่
๑
ใบกิจกรรม
ตารางข้อมูลเกี่ยวกับดาวเคราะห์
ชื่อดาว
เคราะห์
ขนาดเส้นผ่าน
ศูนย์กลางเมื่อ
เทียบกับโลก
(เท่า)
ระยะห่างจาก
ดวงอาทิตย์
เทียบกับโลก
(เท่า)
อุณหภูมิ
พื้นผิว
(องศาเซลเซียส)
บรรยากาศ
บนดาว
สีดาว
จำ�นวน
ดวงจันทร์
ที่เป็นบริวาร
ดาวพุธ ...................................... ...................................... ......................................... ...................................... ................................... ......................................
ดาวศุกร์ ...................................... ...................................... ......................................... ...................................... ................................... ......................................
โลก ...................................... ...................................... ......................................... ...................................... ................................... ......................................
ดาวอังคาร ...................................... ...................................... ......................................... ...................................... ................................... ......................................
ดาวพฤหัสบดี ...................................... ...................................... ......................................... ...................................... ................................... ......................................
ดาวเสาร์ ...................................... ...................................... ......................................... ...................................... ................................... ......................................
ดาวยูเรนัส ...................................... ...................................... ......................................... ...................................... ................................... ......................................
ดาวเนปจูน ...................................... ...................................... ......................................... ...................................... ................................... ......................................
ดาวพลูโต ...................................... ...................................... ......................................... ...................................... ................................... ......................................
w w w w w w w w
ชั้นประถมศึกษาปีที่ ๔ - ๖ เล่ม ๓
657
กลุ่มสาระการเรียนรู้
วิทยาศาสตร์
หน่วยการเรียนรู้ที่ ๕ เที่ยวทั่วไทย
เรื่อง เกมปฏิบัติความลับสุดยอด
ชื่อ..................................................................................................................ชั้น............................................เลขที่.................................
แผ่นที่
๒
ใบกิจกรรม
ข้อมูลสืบหาดาว
คำ�ตอบที่เลือก
พุธ ศุกร์ อังคาร พฤหัสบดี เสาร์ ยูเรนัส เนปจูน พลูโต
เป็นส่วนหนึ่งของระบบสุริยะ
เป็นดาวเคราะห์ที่อยู่ข้างโลก
เป็นดาวเคราะห์สีนํ้าเงิน
มองเห็นเป็นดาวเคราะห์
ที่สว่างมากในท้องฟ้า
บรรยากาศมีแก๊ส
คาร์บอนไดออกไซด์
เป็นดาวเคราะห์ที่
มองเห็นได้ ด้วยตาเปล่า
ใช้เวลาหมุนรอบตัวเอง ๑ รอบ
นานกว่าเวลาโคจรรอบ
ดวงอาทิตย์ ๑ รอบ
เป็นดาวเคราะห์ที่ร้อนที่สุด
เป็นดาวเคราะห์
ที่มีวงแหวนล้อมรอบ
มองเห็นการหมุนรอบตัวเองใน
ทิศทางตรงกันข้ามกับดาวดวงอื่น
คู่มือครูสอนทางไกลผ่านดาวเทียมสำ�หรับโรงเรียนปลายทาง
658
ข้อมูลสืบหาดาว
คำ�ตอบที่เลือก
พุธ ศุกร์ อังคาร พฤหัสบดี เสาร์ ยูเรนัส เนปจูน พลูโต
เป็นดาวเคราะห์ที่เป็นหิน
เป็นดาวเคราะห์ที่เล็กกว่าโลก
เป็นดาวเคราะห์ที่มองเห็น
เป็นเสี้ยวคล้ายดวงจันทร์
เป็นดาวเคราะห์ที่ไกลจาก
ดวงอาทิตย์น้อยกว่าโลก
ดาวเคราะห์ที่เล็กที่สุด
จุดหมายปลายทางของปฏิบัติการลับสุดยอดคือ...............................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................................................................................................................................................
w w w w w w w w
ชั้นประถมศึกษาปีที่ ๔ - ๖ เล่ม ๓
659
กลุ่มสาระการเรียนรู้
วิทยาศาสตร์
หน่วยการเรียนรู้ที่ ๕ เที่ยวทั่วไทย
เรื่อง ทางเดินของแสง
ชื่อ..................................................................................................................ชั้น............................................เลขที่.................................
แผ่นที่
๓
ใบกิจกรรม
	 ๑.	 ลักษณะของลำ�แสงที่มองเห็นเป็นอย่างไร
		...........................................................................................................................................................................................................................................................................
	 	 ...........................................................................................................................................................................................................................................................................
	 	 ...........................................................................................................................................................................................................................................................................
	 ๒.	 ลำ�แสงที่เห็นอยู่ในทิศทางใดบ้าง
		...........................................................................................................................................................................................................................................................................
	 	 ...........................................................................................................................................................................................................................................................................
	 	 ...........................................................................................................................................................................................................................................................................
	 ๓.	 แนวการเคลื่อนที่ของแต่ละลำ�แสงมีลักษณะอย่างไร จะตรวจสอบได้อย่างไร
		...........................................................................................................................................................................................................................................................................
	 	 ...........................................................................................................................................................................................................................................................................
	 	 ...........................................................................................................................................................................................................................................................................
	 ๔.	 สรุปผลการทดลองได้อย่างไร
		...........................................................................................................................................................................................................................................................................
	 	 ...........................................................................................................................................................................................................................................................................
	 	 ...........................................................................................................................................................................................................................................................................
w w w w w w w w
คู่มือครูสอนทางไกลผ่านดาวเทียมสำ�หรับโรงเรียนปลายทาง
660
กลุ่มสาระการเรียนรู้
วิทยาศาสตร์
หน่วยการเรียนรู้ที่ ๕ เที่ยวทั่วไทย
เรื่อง เรามองเห็นได้เมื่อใด
ชื่อ..................................................................................................................ชั้น............................................เลขที่.................................
แผ่นที่
๔
ใบกิจกรรม
	 ๑.	 ขณะใช้ม้วนกระดาษส่องดูเปลวเทียนโดยไม่ปิดปลายม้วนกระดาษ ให้เขียนภาพเปลวเทียนตามที่มองเห็น
	 ๒.	 ขณะยังไม่ปิดปลายม้วนกระดาษ เขียนลูกศรแสดงรังสีของแสงจากเปลวเทียนที่ทำ�ให้ตามองเห็นเปลวเทียน
	 ๓.	 ขณะใช้มือปิดปลายม้วนกระดาษ ให้เขียนลูกศรแสดงรังสีของแสงจากเปลวเทียน
	 ๔.	 สรุปผลการทดลองได้อย่างไร
		...........................................................................................................................................................................................................................................................................
	 	 ...........................................................................................................................................................................................................................................................................
	 	 ...........................................................................................................................................................................................................................................................................
	 	 ...........................................................................................................................................................................................................................................................................
w w w w w w w w
ชั้นประถมศึกษาปีที่ ๔ - ๖ เล่ม ๓
661
กลุ่มสาระการเรียนรู้
วิทยาศาสตร์
หน่วยการเรียนรู้ที่ ๕ เที่ยวทั่วไทย
เรื่อง เห็นวัตถุที่ไม่มีแสงในตัวเองได้อย่างไร
ชื่อ..................................................................................................................ชั้น............................................เลขที่.................................
แผ่นที่
๕
ใบกิจกรรม
	 ๑.	 เมื่อมองผ่านช่องเล็กๆของกล่องที่ปิดสนิทกับกล่องที่เปิดไฟฉายไว้ในกล่องจะมองเห็นแตกต่างกันหรือไม่อย่างไร
		...........................................................................................................................................................................................................................................................................
	 	 ...........................................................................................................................................................................................................................................................................
	 ๒.	 แสงจากไฟฉาย เดินทางอย่างไรจึงทำ�ให้มองเห็นวัตถุในกล่องได้
		...........................................................................................................................................................................................................................................................................
	 	 ...........................................................................................................................................................................................................................................................................
	 ๓.	 การมองผ่านม้วนกระดาษที่ครอบตัวอักษรจนชิดจะมองเห็นตัวอักษรบนแผ่นกระดาษหรือไม่ เพราะเหตุใด
		...........................................................................................................................................................................................................................................................................
	 	 ...........................................................................................................................................................................................................................................................................
	 ๔.	 เมื่อมองผ่านม้วนกระดาษที่ยกสูงขึ้นจากตัวอักษรเล็กน้อย จะมองเห็นตัวอักษรบนแผ่นกระดาษหรือไม่ เพราะ
เหตุใด
		...........................................................................................................................................................................................................................................................................
	 	 ...........................................................................................................................................................................................................................................................................
	 ๕.	 เขียนลูกศรแสดงทางเดินของแสงที่ทำ�ให้มองผ่านม้วนกระดาษแล้วเห็นตัวอักษรบนแผ่นกระดาษได้
w w w w w w w w
คู่มือครูสอนทางไกลผ่านดาวเทียมสำ�หรับโรงเรียนปลายทาง
662
กลุ่มสาระการเรียนรู้
วิทยาศาสตร์
หน่วยการเรียนรู้ที่ ๕ เที่ยวทั่วไทย
เรื่อง ตัวกลางของแสง
ชื่อ..................................................................................................................ชั้น............................................เลขที่.................................
แผ่นที่
๖
ใบกิจกรรม
วัตถุที่เห็นเปลวเทียนไขชัดเจน วัตถุที่เห็นเปลวเทียนไขไม่ชัดเจน วัตถุที่มองไม่เห็นเปลวเทียนไข
สรุปผลการทดลองได้อย่างไร
		...........................................................................................................................................................................................................................................................................
	 	 ...........................................................................................................................................................................................................................................................................
		...........................................................................................................................................................................................................................................................................
	 	 ...........................................................................................................................................................................................................................................................................
		...........................................................................................................................................................................................................................................................................
	 	 ...........................................................................................................................................................................................................................................................................
		...........................................................................................................................................................................................................................................................................
	 	 ...........................................................................................................................................................................................................................................................................
w w w w w w w w
ชั้นประถมศึกษาปีที่ ๔ - ๖ เล่ม ๓
663
กลุ่มสาระการเรียนรู้
วิทยาศาสตร์
หน่วยการเรียนรู้ที่ ๕ เที่ยวทั่วไทย
เรื่อง เงา
ชื่อ..................................................................................................................ชั้น............................................เลขที่.................................
แผ่นที่
๗
ใบกิจกรรม
	 ให้วาดภาพที่เห็นบนฉากลงในกรอบขวามือ	 ภาพที่ปรากฏบนฉาก
w w w w w w w w
คู่มือครูสอนทางไกลผ่านดาวเทียมสำ�หรับโรงเรียนปลายทาง
664
กลุ่มสาระการเรียนรู้
วิทยาศาสตร์
หน่วยการเรียนรู้ที่ ๕ เที่ยวทั่วไทย
เรื่อง การหักเหของแสง
ชื่อ..................................................................................................................ชั้น............................................เลขที่.................................
แผ่นที่
๘
ใบกิจกรรม
	 ๑.	 วาดรูปแสดงรังสีของแสงจากอากาศผ่านแท่งพลาสติก
	 ๒.	 รังสีของแสงจากอากาศที่ตกกระทบแท่งพลาสติกกับรังสีของแสงในแท่งพลาสติก เป็นแนวเส้นตรงเดียวกัน
หรือไม่ อย่างไร
		...........................................................................................................................................................................................................................................................................
	 	 ...........................................................................................................................................................................................................................................................................
		...........................................................................................................................................................................................................................................................................
	 ๓.	 รังสีของแสงที่ออกจากแท่งพลาสติกสู่อากาศเป็นเส้นตรงเดียวกันกับรังสีของแสงในแท่งพลาสติกหรือไม่อย่างไร
		...........................................................................................................................................................................................................................................................................
	 	 ...........................................................................................................................................................................................................................................................................
		...........................................................................................................................................................................................................................................................................
	 ๔.	 สรุปผลการทดลองได้อย่างไร
		...........................................................................................................................................................................................................................................................................
	 	 ...........................................................................................................................................................................................................................................................................
		...........................................................................................................................................................................................................................................................................
w w w w w w w w
ชั้นประถมศึกษาปีที่ ๔ - ๖ เล่ม ๓
665
กลุ่มสาระการเรียนรู้
วิทยาศาสตร์
หน่วยการเรียนรู้ที่ ๕ เที่ยวทั่วไทย
เรื่อง การสะท้อนที่ผิวราบ
ชื่อ..................................................................................................................ชั้น............................................เลขที่.................................
แผ่นที่
๙
ใบกิจกรรม
	 ๑.	 เขียนภาพบันทึกผลการสะท้อนของแสงและระบุรายละเอียดต่างๆ
	 ๒.	 ขนาดของมุมตกกระทบวัดได้.................................................................องศา
	 	 และมุมสะท้อนวัดได้......................................................................................องศา
	 ๓.	 ขนาดของมุมตกกระทบ และมุมสะท้อนแตกต่างกันหรือไม่ อย่างไร
		...........................................................................................................................................................................................................................................................................
	 	 ...........................................................................................................................................................................................................................................................................
	 ๔.	 ถ้ามุมตกกระทบใหญ่ขึ้นหรือเล็กลงกว่าเดิม มุมสะท้อนจะเปลี่ยนแปลงหรือไม่ อย่างไร
		...........................................................................................................................................................................................................................................................................
	 	 ...........................................................................................................................................................................................................................................................................
	 ๕.	 สรุปผลการทดลองได้อย่างไร
		...........................................................................................................................................................................................................................................................................
	 	 ...........................................................................................................................................................................................................................................................................
		...........................................................................................................................................................................................................................................................................
w w w w w w w w
คู่มือครูสอนทางไกลผ่านดาวเทียมสำ�หรับโรงเรียนปลายทาง
666
กลุ่มสาระการเรียนรู้
วิทยาศาสตร์
หน่วยการเรียนรู้ที่ ๕ เที่ยวทั่วไทย
เรื่อง ตามองตา
ชื่อ..................................................................................................................ชั้น............................................เลขที่.................................
แผ่นที่
๑๐
ใบกิจกรรม
	 ๑.	 เมื่อเห็นภาพหน้าเพื่อนในกระจก เพื่อนมองเห็นหน้าเราด้วยหรือไม่ เพราะเหตุใด
		...........................................................................................................................................................................................................................................................................
	 	 ...........................................................................................................................................................................................................................................................................
		...........................................................................................................................................................................................................................................................................
	 ๒.	 ก. และ ข. มองเห็นกัน จงเขียนเส้นแสดงการเดินทางของแสงที่ทำ�ให้ ก. เห็น ข. และ ข. เห็น ก.
		...........................................................................................................................................................................................................................................................................
	 	 ...........................................................................................................................................................................................................................................................................
		...........................................................................................................................................................................................................................................................................
	 ๓.	 สรุปผลการทดลองได้อย่างไร
		...........................................................................................................................................................................................................................................................................
	 	 ...........................................................................................................................................................................................................................................................................
		...........................................................................................................................................................................................................................................................................
w w w w w w w w
ชั้นประถมศึกษาปีที่ ๔ - ๖ เล่ม ๓
667
กลุ่มสาระการเรียนรู้
วิทยาศาสตร์
หน่วยการเรียนรู้ที่ ๕ เที่ยวทั่วไทย
เรื่อง สเปกตรัมของแสง
ชื่อ..................................................................................................................ชั้น............................................เลขที่.................................
แผ่นที่
๑๑
ใบกิจกรรม
	 ๑.	 เขียนภาพและระบายสี แสงสีที่สังเกตได้บนฉาก
แสงสีจากการใช้ปริซึมรับแสงอาทิตย์ แสงสีจากการใช้กระจกเงาในอ่างนํ้า
รับแสงอาทิตย์
	 ๒.	 กลุ่มแสงสีบนฉากที่ได้จากการใช้ปริซึมและกระจกเงาในอ่างนํ้ารับแสงจากดวงอาทิตย์แตกต่างกันหรือไม่ อย่างไร
		...........................................................................................................................................................................................................................................................................
	 	 ...........................................................................................................................................................................................................................................................................
	 ๓.	 จากข้อ ๑ ในแต่ละกรณีให้แสงสีใดบ้าง (เขียนชื่อแสงสี เรียงตามลำ�ดับ)
	 	 ปริซึม..............................................................................................................................................................................................................................................................
	 	 กระจกเงาในอ่างนํ้า...............................................................................................................................................................................................................................
	 ๔.	 สรุปผลการทดลองได้อย่างไร
		...........................................................................................................................................................................................................................................................................
	 	 ...........................................................................................................................................................................................................................................................................
		...........................................................................................................................................................................................................................................................................
w w w w w w w w
คู่มือครูสอนทางไกลผ่านดาวเทียมสำ�หรับโรงเรียนปลายทาง
668
กลุ่มสาระการเรียนรู้
วิทยาศาสตร์
หน่วยการเรียนรู้ที่ ๕ เที่ยวทั่วไทย
เรื่อง รุ้ง
ชื่อ..................................................................................................................ชั้น............................................เลขที่.................................
แผ่นที่
๑๒
ใบกิจกรรม
	 ๑.	 ถ้าไม่มีละอองนํ้าในอากาศ จะเกิดรุ้งหรือไม่ อย่างไร
		...........................................................................................................................................................................................................................................................................
	 	 ...........................................................................................................................................................................................................................................................................
	 ๒.	 เราจะทดลองให้เห็นรุ้งได้อย่างไรบ้าง
		...........................................................................................................................................................................................................................................................................
	 	 ...........................................................................................................................................................................................................................................................................
		...........................................................................................................................................................................................................................................................................
	 ๓.	 ในธรรมชาติรุ้งเกิดก่อนฝนตกหรือหลังจากฝนตกใหม่ๆ เพราะเหตุใด
		...........................................................................................................................................................................................................................................................................
	 	 ...........................................................................................................................................................................................................................................................................
		...........................................................................................................................................................................................................................................................................
	 ๔.	 เพราะเหตุใด ในเวลาเช้ารุ้งจึงเกิดขึ้นทางทิศตะวันตก และในเวลาบ่ายรุ้งจึงเกิดขึ้นทางทิศตะวันออก
		...........................................................................................................................................................................................................................................................................
	 	 ...........................................................................................................................................................................................................................................................................
		...........................................................................................................................................................................................................................................................................
	 ๕.	 สรุปผลการทดลองได้อย่างไร
		...........................................................................................................................................................................................................................................................................
	 	 ...........................................................................................................................................................................................................................................................................
		...........................................................................................................................................................................................................................................................................
w w w w w w w w
ชั้นประถมศึกษาปีที่ ๔ - ๖ เล่ม ๓
669
กลุ่มสาระการเรียนรู้
วิทยาศาสตร์
หน่วยการเรียนรู้ที่ ๕ เที่ยวทั่วไทย
เรื่อง การผสมแสงสี
ชื่อ..................................................................................................................ชั้น............................................เลขที่.................................
แผ่นที่
๑๓
ใบกิจกรรม
	 ๑.	 แผ่นผสมแสงสีมีสีต่างๆ ดังนี้
		...........................................................................................................................................................................................................................................................................
	 	 ...........................................................................................................................................................................................................................................................................
		...........................................................................................................................................................................................................................................................................
	 ๒.	 เมื่อแผ่นผสมแสงสีหมุน สีต่างๆ ที่มองเห็นบนแผ่นผสมแสงสีจะมีการเปลี่ยนแปลงอย่างไร
		...........................................................................................................................................................................................................................................................................
	 	 ...........................................................................................................................................................................................................................................................................
		...........................................................................................................................................................................................................................................................................
		...........................................................................................................................................................................................................................................................................
	 	 ...........................................................................................................................................................................................................................................................................
		...........................................................................................................................................................................................................................................................................
	 ๓.	 ให้วาดรูปเสนอแนวคิดการผสมแสงสีโดยวิธีอื่นๆ
w w w w w w w w
คู่มือครูสอนทางไกลผ่านดาวเทียมสำ�หรับโรงเรียนปลายทาง
670
กลุ่มสาระการเรียนรู้
วิทยาศาสตร์
หน่วยการเรียนรู้ที่ ๕ เที่ยวทั่วไทย
เรื่อง เซลล์สุริยะ
ชื่อ..................................................................................................................ชั้น............................................เลขที่.................................
แผ่นที่
๑๔
ใบกิจกรรม
	 ๑.	 เครื่องคิดเลขทั่วๆ ไปใช้พลังงานจากที่ใด ทำ�ให้เครื่องคิดเลขทำ�งานได้
		...........................................................................................................................................................................................................................................................................
	 	 ...........................................................................................................................................................................................................................................................................
	 ๒.	 เครื่องคิดเลขแบบที่ใช้เซลล์สุริยะใช้พลังงานใดในการทำ�ให้เกิดพลังงานไฟฟ้า
		...........................................................................................................................................................................................................................................................................
	 	 ...........................................................................................................................................................................................................................................................................
	 ๓.	 เมื่อปิดไม่ให้แสงกระทบเซลล์สุริยะของเครื่องคิดเลข ผลจะเป็นอย่างไร เพราะเหตุใด
		...........................................................................................................................................................................................................................................................................
	 	 ...........................................................................................................................................................................................................................................................................
	 ๔.	 จากการทดลอง แสงเปลี่ยนเป็นพลังงานอื่นได้หรือไม่ อย่างไร
		...........................................................................................................................................................................................................................................................................
	 	 ...........................................................................................................................................................................................................................................................................
	 ๕.	 นอกจากการเปลี่ยนพลังงานแสงเป็นไฟฟ้าแล้ว แสงจะเปลี่ยนเป็นพลังงานอื่นได้หรือไม่ อะไรบ้าง
		...........................................................................................................................................................................................................................................................................
	 	 ...........................................................................................................................................................................................................................................................................
	 ๖.	 สรุปผลการทดลองได้อย่างไร
		...........................................................................................................................................................................................................................................................................
	 	 ...........................................................................................................................................................................................................................................................................
		...........................................................................................................................................................................................................................................................................
w w w w w w w w

ใบความรู้+แผนการสอน และใบกิจกรรม ประถม 4-6 เรื่อง พลังงานแสง+ป.5+273+dltvscip5+P4 6 u05-02

  • 1.
  • 2.
    ชั้นประถมศึกษาปีที่ ๔ -๖ เล่ม ๓ 651 การวิเคราะห์แผนผังจากสาระการเรียนรู้ เที่ยวทั่วไทย (พลังงานแสง) การเคลื่อนที่ของแสง ✍ การสะท้อนที่ผิวราบ ✍ ตัวกลางของแสง ✍ ทางเดินของแสง ✍ การหักเหของแสง ✍ เงา การกระจายของแสงขาว ✍ สเปกตรัมของแสง ✍ รุ้งกินนํ้า ✍ การผสมแสงสี การเปลี่ยนพลังงานแสง เป็นพลังงานไฟฟ้า ✍ เซลล์สุริยะ
  • 3.
    คู่มือครูสอนทางไกลผ่านดาวเทียมสำ�หรับโรงเรียนปลายทาง 652 ๑. มาตรฐานการเรียนรู้ มาตรฐาน ว ๕.๑ เข้าใจความสัมพันธ์ระหว่างพลังงานกับการดำ�รงชีวิต การเปลี่ยนรูปพลังงาน ปฏิสัมพันธ์ ระหว่างสารและพลังงาน ผลของการใช้พลังงานต่อชีวิตและสิ่งแวดล้อม มีกระบวนการสืบเสาะหาความรู้ สื่อสารสิ่งที่ เรียนรู้และนำ�ความรู้ไปใช้ประโยชน์ ตัวชี้วัด ป. ๔/๑ ทดลองและอธิบายการเคลื่อนที่ของแสงจากแหล่งกำ�เนิด ป. ๔/๒ ทดลองและอธิบายการสะท้อนของแสงที่ตกกระทบวัตถุ ป. ๔/๓ ทดลองและจำ�แนกวัตถุตามลักษณะการมองเห็นจากแหล่งกำ�เนิดแสง ป. ๔/๔ ทดลองและอธิบายการหักเหของแสงเมื่อผ่านตัวกลางโปร่งใสสองชนิด ป. ๔/๕ ทดลองและอธิบายการเปลี่ยนแสงเป็นพลังงานไฟฟ้าและนำ�ความรู้ไปใช้ประโยชน์ ๒. กำ�หนดสาระสำ�คัญของการเรียนรู้ ๑. แสงเคลื่อนออกจากแหล่งกำ�เนิดแสงทุกทิศทางในแนวตรง ๒. การที่มองเห็นวัตถุเนื่องจากมีแสงจากวัตถุเข้าตา ๓. วัตถุที่ไม่มีแสงในตัวเอง ถ้าไม่มีแสงจากแหล่งอื่นกระทบวัตถุ เราจะมองไม่เห็นเพราะไม่มีแสงจากวัตถุ สะท้อนจากวัตถุเข้าตาได้จะมองเห็นวัตถุนั้น ควรมีแสงสว่างเพียงพอจึงจะเห็นวัตถุนั้นชัดเจน ๔. แสงที่ตกกระทบวัตถุจะผ่านวัตถุบางชนิดได้ เรียกวัตถุที่แสงผ่านได้ว่าตัวกลางของแสง ๕. ตัวกลางโปร่งใส หมายถึง วัตถุที่ยอมให้แสงผ่านได้มากหรือเกือบหมด ๖. ตัวกลางโปร่งแสง หมายถึง วัตถุที่ยอมให้แสงผ่านได้บ้างบางส่วน ๗. ตัวกลางทึบแสง หมายถึง วัตถุที่ไม่ยอมให้แสงผ่านไปได้ ๘. เมื่อมีวัตถุกั้นแล้วจะเกิดเงาบนฉาก เงาที่เกิดขึ้นอาจมีทั้งเงามืดและเงามัว รูปร่างของเงาเป็นไปตามวัตถุที่ ทำ�ให้เกิดเงา ๙. การเปลี่ยนแนวการเคลื่อนที่ของแสงเมื่อเปลี่ยนตัวกลางจะเรียกลักษณะเช่นนี้ว่า เกิดการหักเหของแสง ๑๐. เส้นที่ลากตั้งฉากกับผิวกระจกตรงจุดที่รังสีของแสงตกกระทบเรียกว่าเส้นแนวฉากมุม๑ที่อยู่ระหว่างรังสี ตกกระทบกับเส้นแนวฉาก เรียกว่า มุมตกกระทบ มุม ๒ ที่อยู่ระหว่างรังสีสะท้อนกับเส้นแนวฉากเรียกว่า มุมสะท้อน แผนการจัดการเรียนรู้ กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ หน่วยการเรียนรู้ที่ ๕ เที่ยวทั่วไทย เรื่อง พลังงานแสง ระยะเวลาในการสอน ๑๓ ชั่วโมงป.๔
  • 4.
    ชั้นประถมศึกษาปีที่ ๔ -๖ เล่ม ๓ 653 ๑๑. แสงที่ไม่มีสีจากแหล่งกำ�เนิดต่างๆ เราเรียกว่า แสงขาว ๑๒. แสงขาวจากแหล่งกำ�เนิดต่างๆ ประกอบด้วยแสงสีต่างๆ ซึ่งเรียกว่า “สเปกตรัมของแสง” ๑๓. รุ้งกินนํ้าเป็นปรากฏการณ์ธรรมชาติที่เกิดขึ้นจากแสงอาทิตย์กระทบละอองนํ้าในอากาศ ทำ�ให้เกิดการ กระจายแสงขาวจากดวงอาทิตย์เป็นแสงสีต่างๆ ๑๔. เมื่อแสงสีต่างๆ ถูกนำ�มารวมกันในสัดส่วนพอเหมาะมองเห็นเป็นแสงขาว ๑๕. แสงเปลี่ยนเป็นพลังงานไฟฟ้าได้โดยใช้เซลล์สุริยะ ๓. คุณสมบัติที่ต้องการพัฒนา ๑. ให้ผู้เรียนเป็นคนดี โดยการสร้างให้ผู้เรียนพัฒนาคุณลักษณะด้านคุณธรรม จริยธรรมที่พึงประสงค์ ขยัน หมั่นเพียร มีความซื่อสัตย์ ๒. ให้ผู้เรียนเป็นคนเก่ง – การเคลื่อนที่ของแสง – การกระจายของแสงขาว – การเปลี่ยนพลังงานแสงเป็นพลังงานไฟฟ้า ๓. ให้ผู้เรียนมีความสุข โดย – เห็นคุณค่าและมีเจตคติที่ดีต่อวิทยาศาสตร์และสร้างผลงานอย่างสร้างสรรค์ – ภูมิใจในผลงานของตนเอง ชื่นชมผลงานของผู้อื่น – มีความสนุกสนานในการเรียนรู้ การทดลอง ๔. การวางแผนการจัดกิจกรรมแบบบูรณาการ ภาษาไทย – การเขียนบันทึกผล การทดลองและสรุปผล – การพูดนำ�เสนองานหน้าชั้น สังคมศึกษา – ปรับตัวเข้ากับเพื่อน – มีความซื่อสัตย์ – ช่วยเหลือเพื่อนศิลปะ – การวาดภาพ การทดลอง – การตกแต่งชิ้นงาน จากการทดลอง สุขศึกษา – การป้องกันอันตราย ที่เกิดขึ้นกับตา คณิตศาสตร์ – การลากเส้นตั้งฉาก – การวัดความยาว ของลำ�แสง เที่ยวทั่วไทย (พลังงานแสง)
  • 5.
    คู่มือครูสอนทางไกลผ่านดาวเทียมสำ�หรับโรงเรียนปลายทาง 654 ๘ ๗ ๖ ๕ ๔ ๓ ๒ ๑ ๕. การวางแผนการจัดการเรียนรู้ นักเรียนร่วมกันร้องเพลง “คืนรอบกองไฟ”และร่วมกัน อภิปรายจากเนื้อเพลง –นักเรียนร่วมกันอภิปราย ถึงแหล่งกำ�เนิดแสงใน ธรรมชาติและแหล่ง กำ�เนิดแสงที่ มนุษย์สร้างขึ้น นักเรียนปฏิบัติ การทดลองเรื่องแสง พร้อมวาดภาพ การทดลองประกอบ นักเรียนนำ�เสนอ ผลการทดลอง –นักเรียนและครูร่วมกัน อภิปรายสรุปผล การทดลอง –นักเรียนทำ�แบบฝึกหัด นักเรียนแต่ละกลุ่มทำ�กิจกรรม ตามความสนใจเช่นการออกแบบ เครื่องมือในการทดลองหรือ ต่อวงจรเซลล์สุริยะ (ทำ�รายงานหรือ โครงงาน) นักเรียนนำ�เสนอผลงานของตนเอง – ครูนักเรียนร่วมกันแสดง ความคิดเห็นและให้ข้อเสนอแนะ นำ�เสนอผลงานเป็น นิทรรศการจัดป้ายนิเทศ แสดงความคิดเห็น เกี่ยวกับผลงานของตน ครูเปิดหลอดไฟให้แสงสว่าง หรือจุดเทียนแล้วตั้งคำ�ถามเพื่อ นำ�เข้าสู่การสำ�รวจและค้นหาเช่น แสงไฟเดินทางไปในทิศทางใดบ้าง แนวการเคลื่อนที่ของแสงเป็นอย่างไร นักเรียนศึกษาใบกิจกรรมการทดลอง เรื่องตัวกลางของแสงเงาการหักเห ของแสงสเปกตรัมของแสง รุ้งกินนํ้าการผสมแสง และเซลล์สุริยะ เที่ยวทั่วไทย (พลังงานแสง) ๖. รายละเอียดของกิจกรรม ๑. นักเรียนร่วมกันร้องเพลงคืนรอบกองไฟและร่วมกันอภิปรายจากเนื้อเพลง ๒. นักเรียนร่วมเสนออภิปรายถึงแหล่งกำ�เนิดแสงในธรรมชาติและแหล่งกำ�เนิดแสงที่มนุษย์สร้างขึ้น ๓. ครูเปิดหลอดไฟให้แสงสว่างหรือจุดเทียนแล้วตั้งคำ�ถามเพื่อนำ�เข้าสู่การสำ�รวจและค้นหาคำ�ตอบเช่นแสง ไฟเดินทางไปในทิศทางใดบ้าง แนวการเคลื่อนที่ของแสงเป็นอย่างไร ๔. นักเรียนแบ่งกลุ่ม รับใบกิจกรรม ศึกษาใบกิจกรรมการทดลองให้เข้าใจในเรื่องตัวกลางของแสง เงา การ หักเหของแสง สเปกตรัมของแสง รุ้งกินนํ้า การผสมแสงและเซลล์สุริยะ ๕. นักเรียนปฏิบัติการทดลองเรื่องตัวกลางของแสง เงา การหักเหของแสง สเปกตรัมของแสง รุ้งกินนํ้า การ ผสมแสงและเซลล์สุริยะ พร้อมวาดภาพการทดลองประกอบ ๖. นักเรียนนำ�เสนอผลการทดลองหน้าชั้นเรียน ๗. นักเรียนและครูร่วมกันอภิปรายสรุปผลการทดลอง ๘. นักเรียนทบทวนด้วยการทำ�แบบฝึกหัด ๙. นักเรียนแต่ละกลุ่มทำ�กิจกรรมตามความสนใจ เช่น การออกแบบเครื่องมือในการทดลองหรือการต่อวงจร เซลล์สุริยะ (ทำ�รายงานหรือโครงงาน)
  • 6.
    ชั้นประถมศึกษาปีที่ ๔ -๖ เล่ม ๓ 655 ๑๐. นักเรียนนำ�เสนอผลงานของตนเอง ๑๑. ครูและนักเรียนร่วมกันแสดงความคิดเห็นและให้ข้อเสนอแนะ ๑๒. นักเรียนจัดแสดงผลงานจัดบอร์ด/นิทรรศการ ๑๓. นักเรียน เพื่อนนักเรียน ครู ผู้ปกครอง ประเมินชิ้นงาน ๗. สื่อการเรียนการสอน ๑. หนังสือเรียนสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ ป.๔ ๒. แบบบันทึกกิจกรรมสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ ป.๔ ๓. ชุดสาธิตการเดินทางของแสง ๔. ไฟฉายหรือชุดกล่องแสง ๕. แท่งพลาสติกใสสี่เหลี่ยม ๖. ปริซึม ๗. ชุดแผ่นผสมแสงสี ๘. กระดาษเซลโลเฟนสีแดง สีเขียว และนํ้าเงิน ๙. เซลล์สุริยะ ๑๐. เลเซอร์ไดโอด ๘. การประเมินตามสภาพจริง กิจกรรม / พฤติกรรม / ผลงานที่ต้องประเมิน วิธีการ เครื่องมือ ๑. สังเกตการเข้าร่วมกิจกรรม การเข้าร่วมปฏิบัติกิจกรรม การสังเกต แบบสังเกต การสัมภาษณ์ ๒. ตรวจผลงานเป็นกลุ่ม รายบุคคล ความถูกต้อง ความสมบูรณ์ ความสะอาด ความคิดริเริ่มสร้างสรรค์ ตรวจผลงาน ๓. การนำ�เสนอผลงาน การรายงาน การสังเกต แบบประเมินผลงาน ผู้ประเมิน – นักเรียนและเพื่อนนักเรียน – ครู – ผู้ปกครอง หรือผู้ที่เกี่ยวข้องอื่นๆ ๙. สรุปผลการเรียนการสอน ............................................................................................................................................................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................................................................................................................................................ w w w w w w w w
  • 7.
    คู่มือครูสอนทางไกลผ่านดาวเทียมสำ�หรับโรงเรียนปลายทาง 656 กลุ่มสาระการเรียนรู้ วิทยาศาสตร์ หน่วยการเรียนรู้ที่ ๕ เที่ยวทั่วไทย เรื่องระบบสุริยะของเรา ชื่อ..................................................................................................................ชั้น............................................เลขที่................................. แผ่นที่ ๑ ใบกิจกรรม ตารางข้อมูลเกี่ยวกับดาวเคราะห์ ชื่อดาว เคราะห์ ขนาดเส้นผ่าน ศูนย์กลางเมื่อ เทียบกับโลก (เท่า) ระยะห่างจาก ดวงอาทิตย์ เทียบกับโลก (เท่า) อุณหภูมิ พื้นผิว (องศาเซลเซียส) บรรยากาศ บนดาว สีดาว จำ�นวน ดวงจันทร์ ที่เป็นบริวาร ดาวพุธ ...................................... ...................................... ......................................... ...................................... ................................... ...................................... ดาวศุกร์ ...................................... ...................................... ......................................... ...................................... ................................... ...................................... โลก ...................................... ...................................... ......................................... ...................................... ................................... ...................................... ดาวอังคาร ...................................... ...................................... ......................................... ...................................... ................................... ...................................... ดาวพฤหัสบดี ...................................... ...................................... ......................................... ...................................... ................................... ...................................... ดาวเสาร์ ...................................... ...................................... ......................................... ...................................... ................................... ...................................... ดาวยูเรนัส ...................................... ...................................... ......................................... ...................................... ................................... ...................................... ดาวเนปจูน ...................................... ...................................... ......................................... ...................................... ................................... ...................................... ดาวพลูโต ...................................... ...................................... ......................................... ...................................... ................................... ...................................... w w w w w w w w
  • 8.
    ชั้นประถมศึกษาปีที่ ๔ -๖ เล่ม ๓ 657 กลุ่มสาระการเรียนรู้ วิทยาศาสตร์ หน่วยการเรียนรู้ที่ ๕ เที่ยวทั่วไทย เรื่อง เกมปฏิบัติความลับสุดยอด ชื่อ..................................................................................................................ชั้น............................................เลขที่................................. แผ่นที่ ๒ ใบกิจกรรม ข้อมูลสืบหาดาว คำ�ตอบที่เลือก พุธ ศุกร์ อังคาร พฤหัสบดี เสาร์ ยูเรนัส เนปจูน พลูโต เป็นส่วนหนึ่งของระบบสุริยะ เป็นดาวเคราะห์ที่อยู่ข้างโลก เป็นดาวเคราะห์สีนํ้าเงิน มองเห็นเป็นดาวเคราะห์ ที่สว่างมากในท้องฟ้า บรรยากาศมีแก๊ส คาร์บอนไดออกไซด์ เป็นดาวเคราะห์ที่ มองเห็นได้ ด้วยตาเปล่า ใช้เวลาหมุนรอบตัวเอง ๑ รอบ นานกว่าเวลาโคจรรอบ ดวงอาทิตย์ ๑ รอบ เป็นดาวเคราะห์ที่ร้อนที่สุด เป็นดาวเคราะห์ ที่มีวงแหวนล้อมรอบ มองเห็นการหมุนรอบตัวเองใน ทิศทางตรงกันข้ามกับดาวดวงอื่น
  • 9.
    คู่มือครูสอนทางไกลผ่านดาวเทียมสำ�หรับโรงเรียนปลายทาง 658 ข้อมูลสืบหาดาว คำ�ตอบที่เลือก พุธ ศุกร์ อังคารพฤหัสบดี เสาร์ ยูเรนัส เนปจูน พลูโต เป็นดาวเคราะห์ที่เป็นหิน เป็นดาวเคราะห์ที่เล็กกว่าโลก เป็นดาวเคราะห์ที่มองเห็น เป็นเสี้ยวคล้ายดวงจันทร์ เป็นดาวเคราะห์ที่ไกลจาก ดวงอาทิตย์น้อยกว่าโลก ดาวเคราะห์ที่เล็กที่สุด จุดหมายปลายทางของปฏิบัติการลับสุดยอดคือ............................................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................................................................................................................................................................... w w w w w w w w
  • 10.
    ชั้นประถมศึกษาปีที่ ๔ -๖ เล่ม ๓ 659 กลุ่มสาระการเรียนรู้ วิทยาศาสตร์ หน่วยการเรียนรู้ที่ ๕ เที่ยวทั่วไทย เรื่อง ทางเดินของแสง ชื่อ..................................................................................................................ชั้น............................................เลขที่................................. แผ่นที่ ๓ ใบกิจกรรม ๑. ลักษณะของลำ�แสงที่มองเห็นเป็นอย่างไร ........................................................................................................................................................................................................................................................................... ........................................................................................................................................................................................................................................................................... ........................................................................................................................................................................................................................................................................... ๒. ลำ�แสงที่เห็นอยู่ในทิศทางใดบ้าง ........................................................................................................................................................................................................................................................................... ........................................................................................................................................................................................................................................................................... ........................................................................................................................................................................................................................................................................... ๓. แนวการเคลื่อนที่ของแต่ละลำ�แสงมีลักษณะอย่างไร จะตรวจสอบได้อย่างไร ........................................................................................................................................................................................................................................................................... ........................................................................................................................................................................................................................................................................... ........................................................................................................................................................................................................................................................................... ๔. สรุปผลการทดลองได้อย่างไร ........................................................................................................................................................................................................................................................................... ........................................................................................................................................................................................................................................................................... ........................................................................................................................................................................................................................................................................... w w w w w w w w
  • 11.
    คู่มือครูสอนทางไกลผ่านดาวเทียมสำ�หรับโรงเรียนปลายทาง 660 กลุ่มสาระการเรียนรู้ วิทยาศาสตร์ หน่วยการเรียนรู้ที่ ๕ เที่ยวทั่วไทย เรื่องเรามองเห็นได้เมื่อใด ชื่อ..................................................................................................................ชั้น............................................เลขที่................................. แผ่นที่ ๔ ใบกิจกรรม ๑. ขณะใช้ม้วนกระดาษส่องดูเปลวเทียนโดยไม่ปิดปลายม้วนกระดาษ ให้เขียนภาพเปลวเทียนตามที่มองเห็น ๒. ขณะยังไม่ปิดปลายม้วนกระดาษ เขียนลูกศรแสดงรังสีของแสงจากเปลวเทียนที่ทำ�ให้ตามองเห็นเปลวเทียน ๓. ขณะใช้มือปิดปลายม้วนกระดาษ ให้เขียนลูกศรแสดงรังสีของแสงจากเปลวเทียน ๔. สรุปผลการทดลองได้อย่างไร ........................................................................................................................................................................................................................................................................... ........................................................................................................................................................................................................................................................................... ........................................................................................................................................................................................................................................................................... ........................................................................................................................................................................................................................................................................... w w w w w w w w
  • 12.
    ชั้นประถมศึกษาปีที่ ๔ -๖ เล่ม ๓ 661 กลุ่มสาระการเรียนรู้ วิทยาศาสตร์ หน่วยการเรียนรู้ที่ ๕ เที่ยวทั่วไทย เรื่อง เห็นวัตถุที่ไม่มีแสงในตัวเองได้อย่างไร ชื่อ..................................................................................................................ชั้น............................................เลขที่................................. แผ่นที่ ๕ ใบกิจกรรม ๑. เมื่อมองผ่านช่องเล็กๆของกล่องที่ปิดสนิทกับกล่องที่เปิดไฟฉายไว้ในกล่องจะมองเห็นแตกต่างกันหรือไม่อย่างไร ........................................................................................................................................................................................................................................................................... ........................................................................................................................................................................................................................................................................... ๒. แสงจากไฟฉาย เดินทางอย่างไรจึงทำ�ให้มองเห็นวัตถุในกล่องได้ ........................................................................................................................................................................................................................................................................... ........................................................................................................................................................................................................................................................................... ๓. การมองผ่านม้วนกระดาษที่ครอบตัวอักษรจนชิดจะมองเห็นตัวอักษรบนแผ่นกระดาษหรือไม่ เพราะเหตุใด ........................................................................................................................................................................................................................................................................... ........................................................................................................................................................................................................................................................................... ๔. เมื่อมองผ่านม้วนกระดาษที่ยกสูงขึ้นจากตัวอักษรเล็กน้อย จะมองเห็นตัวอักษรบนแผ่นกระดาษหรือไม่ เพราะ เหตุใด ........................................................................................................................................................................................................................................................................... ........................................................................................................................................................................................................................................................................... ๕. เขียนลูกศรแสดงทางเดินของแสงที่ทำ�ให้มองผ่านม้วนกระดาษแล้วเห็นตัวอักษรบนแผ่นกระดาษได้ w w w w w w w w
  • 13.
    คู่มือครูสอนทางไกลผ่านดาวเทียมสำ�หรับโรงเรียนปลายทาง 662 กลุ่มสาระการเรียนรู้ วิทยาศาสตร์ หน่วยการเรียนรู้ที่ ๕ เที่ยวทั่วไทย เรื่องตัวกลางของแสง ชื่อ..................................................................................................................ชั้น............................................เลขที่................................. แผ่นที่ ๖ ใบกิจกรรม วัตถุที่เห็นเปลวเทียนไขชัดเจน วัตถุที่เห็นเปลวเทียนไขไม่ชัดเจน วัตถุที่มองไม่เห็นเปลวเทียนไข สรุปผลการทดลองได้อย่างไร ........................................................................................................................................................................................................................................................................... ........................................................................................................................................................................................................................................................................... ........................................................................................................................................................................................................................................................................... ........................................................................................................................................................................................................................................................................... ........................................................................................................................................................................................................................................................................... ........................................................................................................................................................................................................................................................................... ........................................................................................................................................................................................................................................................................... ........................................................................................................................................................................................................................................................................... w w w w w w w w
  • 14.
    ชั้นประถมศึกษาปีที่ ๔ -๖ เล่ม ๓ 663 กลุ่มสาระการเรียนรู้ วิทยาศาสตร์ หน่วยการเรียนรู้ที่ ๕ เที่ยวทั่วไทย เรื่อง เงา ชื่อ..................................................................................................................ชั้น............................................เลขที่................................. แผ่นที่ ๗ ใบกิจกรรม ให้วาดภาพที่เห็นบนฉากลงในกรอบขวามือ ภาพที่ปรากฏบนฉาก w w w w w w w w
  • 15.
    คู่มือครูสอนทางไกลผ่านดาวเทียมสำ�หรับโรงเรียนปลายทาง 664 กลุ่มสาระการเรียนรู้ วิทยาศาสตร์ หน่วยการเรียนรู้ที่ ๕ เที่ยวทั่วไทย เรื่องการหักเหของแสง ชื่อ..................................................................................................................ชั้น............................................เลขที่................................. แผ่นที่ ๘ ใบกิจกรรม ๑. วาดรูปแสดงรังสีของแสงจากอากาศผ่านแท่งพลาสติก ๒. รังสีของแสงจากอากาศที่ตกกระทบแท่งพลาสติกกับรังสีของแสงในแท่งพลาสติก เป็นแนวเส้นตรงเดียวกัน หรือไม่ อย่างไร ........................................................................................................................................................................................................................................................................... ........................................................................................................................................................................................................................................................................... ........................................................................................................................................................................................................................................................................... ๓. รังสีของแสงที่ออกจากแท่งพลาสติกสู่อากาศเป็นเส้นตรงเดียวกันกับรังสีของแสงในแท่งพลาสติกหรือไม่อย่างไร ........................................................................................................................................................................................................................................................................... ........................................................................................................................................................................................................................................................................... ........................................................................................................................................................................................................................................................................... ๔. สรุปผลการทดลองได้อย่างไร ........................................................................................................................................................................................................................................................................... ........................................................................................................................................................................................................................................................................... ........................................................................................................................................................................................................................................................................... w w w w w w w w
  • 16.
    ชั้นประถมศึกษาปีที่ ๔ -๖ เล่ม ๓ 665 กลุ่มสาระการเรียนรู้ วิทยาศาสตร์ หน่วยการเรียนรู้ที่ ๕ เที่ยวทั่วไทย เรื่อง การสะท้อนที่ผิวราบ ชื่อ..................................................................................................................ชั้น............................................เลขที่................................. แผ่นที่ ๙ ใบกิจกรรม ๑. เขียนภาพบันทึกผลการสะท้อนของแสงและระบุรายละเอียดต่างๆ ๒. ขนาดของมุมตกกระทบวัดได้.................................................................องศา และมุมสะท้อนวัดได้......................................................................................องศา ๓. ขนาดของมุมตกกระทบ และมุมสะท้อนแตกต่างกันหรือไม่ อย่างไร ........................................................................................................................................................................................................................................................................... ........................................................................................................................................................................................................................................................................... ๔. ถ้ามุมตกกระทบใหญ่ขึ้นหรือเล็กลงกว่าเดิม มุมสะท้อนจะเปลี่ยนแปลงหรือไม่ อย่างไร ........................................................................................................................................................................................................................................................................... ........................................................................................................................................................................................................................................................................... ๕. สรุปผลการทดลองได้อย่างไร ........................................................................................................................................................................................................................................................................... ........................................................................................................................................................................................................................................................................... ........................................................................................................................................................................................................................................................................... w w w w w w w w
  • 17.
    คู่มือครูสอนทางไกลผ่านดาวเทียมสำ�หรับโรงเรียนปลายทาง 666 กลุ่มสาระการเรียนรู้ วิทยาศาสตร์ หน่วยการเรียนรู้ที่ ๕ เที่ยวทั่วไทย เรื่องตามองตา ชื่อ..................................................................................................................ชั้น............................................เลขที่................................. แผ่นที่ ๑๐ ใบกิจกรรม ๑. เมื่อเห็นภาพหน้าเพื่อนในกระจก เพื่อนมองเห็นหน้าเราด้วยหรือไม่ เพราะเหตุใด ........................................................................................................................................................................................................................................................................... ........................................................................................................................................................................................................................................................................... ........................................................................................................................................................................................................................................................................... ๒. ก. และ ข. มองเห็นกัน จงเขียนเส้นแสดงการเดินทางของแสงที่ทำ�ให้ ก. เห็น ข. และ ข. เห็น ก. ........................................................................................................................................................................................................................................................................... ........................................................................................................................................................................................................................................................................... ........................................................................................................................................................................................................................................................................... ๓. สรุปผลการทดลองได้อย่างไร ........................................................................................................................................................................................................................................................................... ........................................................................................................................................................................................................................................................................... ........................................................................................................................................................................................................................................................................... w w w w w w w w
  • 18.
    ชั้นประถมศึกษาปีที่ ๔ -๖ เล่ม ๓ 667 กลุ่มสาระการเรียนรู้ วิทยาศาสตร์ หน่วยการเรียนรู้ที่ ๕ เที่ยวทั่วไทย เรื่อง สเปกตรัมของแสง ชื่อ..................................................................................................................ชั้น............................................เลขที่................................. แผ่นที่ ๑๑ ใบกิจกรรม ๑. เขียนภาพและระบายสี แสงสีที่สังเกตได้บนฉาก แสงสีจากการใช้ปริซึมรับแสงอาทิตย์ แสงสีจากการใช้กระจกเงาในอ่างนํ้า รับแสงอาทิตย์ ๒. กลุ่มแสงสีบนฉากที่ได้จากการใช้ปริซึมและกระจกเงาในอ่างนํ้ารับแสงจากดวงอาทิตย์แตกต่างกันหรือไม่ อย่างไร ........................................................................................................................................................................................................................................................................... ........................................................................................................................................................................................................................................................................... ๓. จากข้อ ๑ ในแต่ละกรณีให้แสงสีใดบ้าง (เขียนชื่อแสงสี เรียงตามลำ�ดับ) ปริซึม.............................................................................................................................................................................................................................................................. กระจกเงาในอ่างนํ้า............................................................................................................................................................................................................................... ๔. สรุปผลการทดลองได้อย่างไร ........................................................................................................................................................................................................................................................................... ........................................................................................................................................................................................................................................................................... ........................................................................................................................................................................................................................................................................... w w w w w w w w
  • 19.
    คู่มือครูสอนทางไกลผ่านดาวเทียมสำ�หรับโรงเรียนปลายทาง 668 กลุ่มสาระการเรียนรู้ วิทยาศาสตร์ หน่วยการเรียนรู้ที่ ๕ เที่ยวทั่วไทย เรื่องรุ้ง ชื่อ..................................................................................................................ชั้น............................................เลขที่................................. แผ่นที่ ๑๒ ใบกิจกรรม ๑. ถ้าไม่มีละอองนํ้าในอากาศ จะเกิดรุ้งหรือไม่ อย่างไร ........................................................................................................................................................................................................................................................................... ........................................................................................................................................................................................................................................................................... ๒. เราจะทดลองให้เห็นรุ้งได้อย่างไรบ้าง ........................................................................................................................................................................................................................................................................... ........................................................................................................................................................................................................................................................................... ........................................................................................................................................................................................................................................................................... ๓. ในธรรมชาติรุ้งเกิดก่อนฝนตกหรือหลังจากฝนตกใหม่ๆ เพราะเหตุใด ........................................................................................................................................................................................................................................................................... ........................................................................................................................................................................................................................................................................... ........................................................................................................................................................................................................................................................................... ๔. เพราะเหตุใด ในเวลาเช้ารุ้งจึงเกิดขึ้นทางทิศตะวันตก และในเวลาบ่ายรุ้งจึงเกิดขึ้นทางทิศตะวันออก ........................................................................................................................................................................................................................................................................... ........................................................................................................................................................................................................................................................................... ........................................................................................................................................................................................................................................................................... ๕. สรุปผลการทดลองได้อย่างไร ........................................................................................................................................................................................................................................................................... ........................................................................................................................................................................................................................................................................... ........................................................................................................................................................................................................................................................................... w w w w w w w w
  • 20.
    ชั้นประถมศึกษาปีที่ ๔ -๖ เล่ม ๓ 669 กลุ่มสาระการเรียนรู้ วิทยาศาสตร์ หน่วยการเรียนรู้ที่ ๕ เที่ยวทั่วไทย เรื่อง การผสมแสงสี ชื่อ..................................................................................................................ชั้น............................................เลขที่................................. แผ่นที่ ๑๓ ใบกิจกรรม ๑. แผ่นผสมแสงสีมีสีต่างๆ ดังนี้ ........................................................................................................................................................................................................................................................................... ........................................................................................................................................................................................................................................................................... ........................................................................................................................................................................................................................................................................... ๒. เมื่อแผ่นผสมแสงสีหมุน สีต่างๆ ที่มองเห็นบนแผ่นผสมแสงสีจะมีการเปลี่ยนแปลงอย่างไร ........................................................................................................................................................................................................................................................................... ........................................................................................................................................................................................................................................................................... ........................................................................................................................................................................................................................................................................... ........................................................................................................................................................................................................................................................................... ........................................................................................................................................................................................................................................................................... ........................................................................................................................................................................................................................................................................... ๓. ให้วาดรูปเสนอแนวคิดการผสมแสงสีโดยวิธีอื่นๆ w w w w w w w w
  • 21.
    คู่มือครูสอนทางไกลผ่านดาวเทียมสำ�หรับโรงเรียนปลายทาง 670 กลุ่มสาระการเรียนรู้ วิทยาศาสตร์ หน่วยการเรียนรู้ที่ ๕ เที่ยวทั่วไทย เรื่องเซลล์สุริยะ ชื่อ..................................................................................................................ชั้น............................................เลขที่................................. แผ่นที่ ๑๔ ใบกิจกรรม ๑. เครื่องคิดเลขทั่วๆ ไปใช้พลังงานจากที่ใด ทำ�ให้เครื่องคิดเลขทำ�งานได้ ........................................................................................................................................................................................................................................................................... ........................................................................................................................................................................................................................................................................... ๒. เครื่องคิดเลขแบบที่ใช้เซลล์สุริยะใช้พลังงานใดในการทำ�ให้เกิดพลังงานไฟฟ้า ........................................................................................................................................................................................................................................................................... ........................................................................................................................................................................................................................................................................... ๓. เมื่อปิดไม่ให้แสงกระทบเซลล์สุริยะของเครื่องคิดเลข ผลจะเป็นอย่างไร เพราะเหตุใด ........................................................................................................................................................................................................................................................................... ........................................................................................................................................................................................................................................................................... ๔. จากการทดลอง แสงเปลี่ยนเป็นพลังงานอื่นได้หรือไม่ อย่างไร ........................................................................................................................................................................................................................................................................... ........................................................................................................................................................................................................................................................................... ๕. นอกจากการเปลี่ยนพลังงานแสงเป็นไฟฟ้าแล้ว แสงจะเปลี่ยนเป็นพลังงานอื่นได้หรือไม่ อะไรบ้าง ........................................................................................................................................................................................................................................................................... ........................................................................................................................................................................................................................................................................... ๖. สรุปผลการทดลองได้อย่างไร ........................................................................................................................................................................................................................................................................... ........................................................................................................................................................................................................................................................................... ........................................................................................................................................................................................................................................................................... w w w w w w w w