Pembelajaran koperatif dalam pendidikan seni visual

19,152 views

Published on

Published in: Education

Pembelajaran koperatif dalam pendidikan seni visual

  1. 1. 1BAB 1PENGENALAN1.1 Latar Belakang PenyelidikanPembelajaran koperatif merujuk kepada kaedah pengajaran yang memerlukan murid daripelbagai kebolehan bekerjasama dalam kumpulan kecil untuk mencapai satu matlamat yangsama (Slavin, 1982). Sasaran adalah tahap pembelajaran yang maksimum bukan sahaja untukdiri sendiri, tetapi juga untuk rakan-rakan yang lain. Lima unsur asas dalam pembelajarankoperatif adalah saling bergantung antara satu sama lain secara positif, saling berinteraksi secarabersemuka, akauntabiliti individu atas pembelajaran diri sendiri, kemahiran koperatif danpemprosesan kumpulan. Pembelajaran koperatif ini juga menggalakkan murid berinteraksi secaraaktif dan positif dalam kumpulan. Ini membolehkan perkongsian idea dan pemeriksaan ideasendiri dalam suasana yang tidak terancam, sesuai dengan falsafah konstruktivisme.
  2. 2. 2Johnson (1981), juga ada menyatakan bahawa dalam proses pengajaran dan pembelajaranguru boleh merancangkan pelajaran mengikut tiga kaedah utama dan salah satu daripadanyaadalah murid-murid bekerjasama dalam kumpulan kecil secara pembelajaran koperatif denganmemastikan setiap ahli kumpulan mencapai matlamat yang ditetapkan.1.2 Penyataan MasalahSebagai seorang guru yang mengajar mata pelajaran Pendidikan Seni Visual di sekolahrendah terutamanya di tahap satu, masalah untuk menghasilkan sesuatu yang kreatif dan dapatmenarik minat murid dalam subjek ini adalah masalah utama yang dihadapi. Sikap murid yangtidak berminat dalam subjek ini serta kurangnya kemahiran dalam diri murid itu sendiri untukmenghasilkan sebuah lukisan yang menarik menjadi masalah dalam mata pelajaran ini. Olehyang demikian, setelah berbincang dengan rakan-rakan dan hasil pemerhatian yang dibuat,dapatlah dirumuskan di sini, bahawa pada peringkat awal faktor utama masalah ini ialahkurangnya minat murid terhadap subjek ini dan kesediaan murid dalam pembelajaran PendidikanSeni Visual.
  3. 3. 3Seperti mana yang telah dinyatakan dalam Sukatan Pelajaran Kurikulum BersepaduSekolah Rendah, Pendidikan seni Visual adalah mata pelajaran wajib di peringkat sekolahrendah. Mata pelajaran ini bertujuan membentuk keperibadian generasi Malaysia yang celikbudaya kesenian dan merangkumi tajuk-tajuk yang menegaskan kepada penerokaan, prosespenghasian, pengertian seni secara menyeluruh dan aspek kritikan. (PPK hal.V).Pelbagai strategi pengajaran dan pembelajaran Pendidikan Seni Visual KBSR bolehdilaksanakan untuk meningkatkan keberkesanan pengajaran dan pembelajaran. Perancanganpengajaran dan pembelajaran yang kreatif dan bersistematik dapat menentukan keberkesananpembelajaran murid-murid ke tahap yang optima.Dalam merancang pengajaran dan pembelajaran yang berkesan, seseorang guru perlucekap memilih strategi yang bersesuaian dengan suasana pembelajaran. Oleh itu, guru haruslahmempunyai pengetahuan yang luas tentang pelbagai pendekatan serta kaedah pembelajaran yangsesuai bagi merancang strategi pengajaran dan pembelajaran yang menarik dan kondusif bagimencapai objektif yang telah disasarkan.Oleh yang demikian, kajian ini dilakukan untuk melihat sejauhmana pembelajarankoperatif dapat mengatasi masalah murid yang kurang berminat dan mempunyai penglibatanyang pasif terhadap mata pelajaran Pendidikan Seni Visual di sekolah, dan seterusnya melihatsejauhmana keberkesanannya dalam memupuk minat murid dan mengubah sifat pasif muridkhususnya di kalangan murid tahap satu.
  4. 4. 41.3 Tujuan PenyelidikanKajian ini adalah bertujuan untuk mengkaji sejauhmana keberkesanan kaedahpembelajaran koperatif dalam mengatasi masalah yang dihadapi oleh murid-murid terutamamurid dalam Tahun Tiga di samping menggalakkan penglibatan aktif dan menarik minat muriddalam pembelajaran Pendidik Seni Visual.1.4 Objektif PenyelidikanApakah yang dimaksudkan dengan “Tujuan Kajian”?. Dalam Modul HBEF2503, olehDr. David Lim Chong Lim dan rakan-rakannya, telah memberi panduan tentang maksudnya.Tujuan kajian dilaksanakan dalam rancangan pengajaran, supaya sesuatu rancangan disediakanuntuk memenuhi sesuatu tujuan, yang kemudiannya diterjemahkan kepada objektif yang lebihspesifik. Sebagai contoh, tujuan pengajaran dan pembelajaran yang menggunakan strategipembelajaran koperatif adalah untuk meningkatkan minat di kalangan pelajar Tahun Tigaterhadap Pendidikan Seni Visual dan juga ingin mengubah pelajar yang pasif agar menjadi aktifsemasa proses pembelajaran dijalankan di dalam bilik darjah.
  5. 5. 5Pelaksanaan kajian tindakan di Bilik Darjah bertujuan khusus untuk meningkatkankeberkesanan amalan mengajar guru dan meningkatkan pencapaian dalam sesebuah sekolah.Sebagai contoh, seseorang pelajar boleh dianggap telah berjaya menguasai sesuatu pelajaran jikatelah berjaya mencapai keputusan yang lebih baik dalam peperiksaan.Sesuatu kajian tindakan yang bertujuan mengatasi pelbagai masalah pembelajaran ataumembantu murid-murid menguasai kemahiran pembelajaran yang ditetapkan untuk satu-satupelajaran adalah menepati matlamat untuk membantu mencapai tahap cemerlang dalam satu-satumata pelajaran. Sebagai contoh, membantu murid agar dapat belajar dengan berkesan atauberminat dengan sesuatu mata pelajaran melalui pengajaran yang berkesan. Contoh ini bolehlahdijadikan sebagai tujuan kajian untuk dilaksanakan oleh seseorang guru atau pengkaji dalam satukelas bagi satu atau semua mata pelajaran. Sehubungan dengan itu, objektif sebenar kajiantindakan yang akan dihuraikan dalam kertas kajian ini adalah seperti berikut :1. Membantu murid-murid Tahun Tiga untuk dapat memupuk minat dalam mempelajari matapelajaran Pendidikan Seni Visual di sekolah.2. Membantu murid-murid Tahun Tiga agar dapat melibatkan diri secara aktif, semasa prosespengajaran dan pembelajaran berlangsung di bilik darjah, khusunya dalam mata pelajaranPendidikan Seni Visual.
  6. 6. 61.5 Persoalan KajianBerdasarkan maklumat yang diperolehi dari Modul HBEF2503 Kaedah PenyelidikanKajian, menyatakan bahawa persoalan dan objektif kajian itu mempunyai perkaitan rapat antarasatu sama lain. Persoalan kajian adalah persoalan yang dibina berdasarkan kepada objektifkajian, yang mana jawapan kepada persoalan ini akan membantu untuk mencapai objektif dantujuan kajian. Oleh yang demikian, kajian ini memfokuskan tentang persoalan berikut :1. Adakah kaedah pembelajaran koperatif ini dapat memupuk minat murid dalam matapelajaran Pendidikan Seni Visual?2. Adakah kaedah pembelajaran koperatif dapat mengubah sikap pasif murid menjadi muridyang aktif semasa proses pengajaran dan pembelajaran Pendidikan Seni Visual dijalankan dibilik darjah?Berdasarkan pada pengalaman yang telah dilalui sebagai seorang guru mata pelajaranPendidikan Seni Visual, didapati bahawa mata pelajaran ini dianggap sebagai mata pelajaranyang tidak begitu diutamakan. Kebanyakan guru yang terlibat mengajar dalam mata pelajaranini lebih suka menggunakan kaedah yang biasa sahaja. Melalui pengalaman ini, dapatlahdirumuskan bahawa penggunaan kaedah yang tidak sesuai dan tidak menarik minat murid didalam mata pelajaran inilah telah membuka pintu hati saya untuk menjalankan kajian tentangKeberkesanan Pembelajaran Koperatif dalam mata pelajaran Pendidikan Seni Visual.
  7. 7. 71.6 Kerangka Konsep PenyelidikanRajah 1.1 : Konsep Rangka Kerja Mengenai Keberkesanan PembelajaranKoperatif di kalangan Murid-murid Tahun Tiga.Merujuk kepada kerangka konsep kerja dalam Rajah 1.1 di atas, ini menunjukkan satuproses atau matlamat yang ingin dicapai dalam kajian ini yang mana saya melihat kepadapenggunaan kaedah koperatif dalam pengajaran dan pembelajaran terhadap murid-murid TahunTiga yang akan menghasilkan pencapaian yang positif iaitu melihat kepada perubahan murid-murid yang pasif atau yang tidak berminat terhadap mata pelajaran ini kepada murid-murid yangaktif dalam menjalankan aktiviti-aktiviti semasa pengajaran dan pembelajaran dilakukan didalam kelas.KaedahPembelajaranKoperatifMurid TahunTigaPerubahan muridpasif kepada aktif
  8. 8. 81.7 Kepentingan PenyelidikanKajian atau penyelidikan memerlukan masa, tenaga, wang dan sumber-sumber tertentu.Oleh sebab itu, meneliti dan memilih tajuk kajian atau isu kajian adalah amat diperlukan dalammenjalankan kajian ini agar pemilihan tersebut dapat membantu pembaca dalam menambahkanilmu pengetahuan di samping dapat menyelesaikan masalah-masalah dalam bidang pendidikanserta dapat menghasilkan kaedah-kaedah yang berguna yang boleh meningkatkan keberkesananpengajaran dan pembelajaran di dalam bilik darjah. Output yang dihasilkan mungkin suatupenemuan atau suatu teknologi baru yang boleh dimanfaatkan oleh kumpulan-kumpulan tertentu,seperti guru, pentadbir, pelajar atau pembangun kurikulum. Selain itu, saya juga berharap agarkaedah pembelajaran koperatif dapat memberi kepentingan kepada guru mahupun murid-muriddi Sekolah Kebangsaan Melalap, Tenom, Sabah untuk meningkatkan pencapaian dan minatmurid terhadap pembelajaran koperatif dalam mata pelajaran Pendidikan Seni Visual ini,khususnya murid-murid di Tahun Tiga.Satu kajian yang dijalankan oleh Kathleen Chee (2003), dalam bukunya yang berjudul“Kunci Masteri Pendidikan Seni Visual”, menyedarkan kita bahawa mata pelajaran PendidikanSeni Visual ini khususnya sukatan baru adalah bertujuan untuk membentuk keperibadiangenerasi Malaysia yang celik budaya, mempunyai nilai-nilai estetika yang tinggi, imaginatif,kritis, kreatif, inovatif dan inventif.
  9. 9. 9Kandungan kurikulum berupaya membantu murid-murid meningkatkan rasa kesyukurankepada Tuhan, menghargai keindahan alam persekitaran, keindahan seni dan warisan bangsaserta dapat menyumbangkan ke arah pembangunan diri, keluarga, masyarakat dan negara, selarasdengan Falsafah Pendidikan Kebangsaan.Apabila dilihat daripada kenyataan yang ditulis oleh Kathleen Chee, saya sedar bahawamelalui mata pelajaran Pendidikan Seni Visual yang dianggap sebagai mata pelajaran yang tidakdiutamakan di kebanyakan sekolah, sebenarnya mampu digunakan sebagai saluran atau alatdalam membentuk keperibadian murid-murid di sekolah agar mempunyai nilai-nilai celik budayaestetika yang tinggi, imaginatif, kritis, kreatif, inovatif dan inventif. Walau bagaimanapun, sayajuga haruslah akur bahawa nilai-nilai yang telah dinyatakan ini haruslah diserapkan dalam dirimurid-murid dengan memilih dan menggunakan satu kaedah pembelajaran yang sesuai dalammata pelajaran Pendidikan Seni Visual.Oleh yang demikian, saya telah memilih dan bercadang untuk menggunakan kaedahpembelajaran koperatif untuk menerapkan nilai-nilai tersebut, disamping dapat memupuk minatmurid-murid Tahun Tiga dan seterusnya dapat melibatkan diri mereka secara aktif dalam matapelajaran Pendidikan Seni Visual.
  10. 10. 10Seperti apa yang kita ketahui, pembelajaran koperatif ini dilaksanakan secara kumpulankecil supaya dapat mengamalkan sikap bekerjasama dalam kumpulan untuk mempelajari isikandungan pelajaran dengan pelbagai kemahiran sosial. Secara dasarnya, pembelajaran koperatifmelibatkan pelajar bekerjasama untuk mencapai satu-satu objektif pembelajaran (Johnson &Johnson, 1991).Kagan (1990) dan Johnson (1986) menyatakan bahawa pendekatan koperatif pada amnyaboleh memberi kesan yang positif terhadap harga diri dan minat terhadap pembelajaran,memandangkan pendekatan ini mengaplikasikan domain sosial serta behaviorisme dalampembelajaran.1.8 Definisi / Istilah Operasi1.8.1 KeberkesananKeberkesanan bermaksud sesuatu tindakan itu dapat dilihat daripada hasil yangdiperolehi sesudahnya (Kamus Dewan Edisi Tiga). Dari aspek kajian ini, keberkesananmembawa maksud suatu keadaan atau hasil yang telah diperolehi daripada sesuatu kajian atauujian yang diberikan.
  11. 11. 111.8.2 PembelajaranMenurut Kamus Dewan iaitu mentakrifkan pembelajaran sebagai proses belajar untukmemperoleh ilmu pengetahuan dan menjalani latihan. Dalam aspek kajian yang dijalankan ini,pembelajaran adalah berdasarkan kepada cara atau kaedah yang digunakan disampaikan kepadapelajar.1.8.3 Pembelajaran KoperatifMenurut kajian yang telah dibuat oleh Muhamad Amin Simon (IPTHO), menyatakanbahawa Pembelajaran Koperatif didefinisikan sebagai satu set proses yang membantu muridberinteraksi satu sama lain untuk mecapai satu matlamat khusus atau mendapatkan satu hasilakhir (end-product) yang ada kaitan dengan isi kandungan mata pelajaran. Pendekatanberstruktur (structural approach) dalam pembelajaran koperatif oleh Kagan hasil daripada prosesmencipta, menganalisis dan mengaplikasikan struktur (yang tidak terikat kepada isi kandunganpelajaran) secara sistematik termasuk cara-cara menguruskan interaksi sosial dalam bilik darjah.Dalam kajian beliau lagi ada menyatakan tentang hasil kajian yang dibuat oleh Kagan(1998), dalam pembelajaran koperatif, aktiviti pembelajaran dikatakan wujud apabila strukturkoperatif yang disesuaikan dengan isi kandungan seperti yang diwakili oleh hubungan di bawah :Struktur pembelajaran + Isi kandungan = Aktiviti
  12. 12. 12Slavin (1982), menyatakan bahawa pembelajaran koperatif merujuk kepada kaedahpengajaran yang memerlukan murid dari pelbagai kebolehan bekerjasama dalam kumpulan keciluntuk mencapai satu matlamat yang sama. Dalam aspek kajian ini, pembelajaran koperatifsebagai satu kaedah yang digunakan dalam melibatkan murid secara aktif melalui aktiviti-aktivitiyang dijalankan dalam pembelajaran Pendidikan Seni Visual.1.8.4 Penglibatan AktifPenglibatan aktif di sini adalah bermaksud murid ikut serta dan bekerjasama dalam satukumpulan secara aktif. Menurut Kamus Dewan Edisi Empat, penglibatan bermaksud perihalmelibatkan diri dalam sesuatu hal atau perkara dan sebagainya. Dalam kontek kajian ini,penglibatan secara aktif membawa maksud murid-murid dapat melibatkan diri mereka secaraaktif dalam pembelajaran Pendidikan Seni Visual sekaligus dapat menarik minat mereka dalammata pelajaran tersebut.
  13. 13. 131.9 Batasan Penyelidikan atau KajianBatasan penyelidikan atau kajian ini bermaksud pengkaji dikehendaki menyatakansejauhmanakah penemuan yang diwujudkan itu boleh diguna pakai dalam konteks lain.Contohnya, jika kajian pembelajaran koperatif (TGT) melibatkan penerapan nilai-nilai tertentudi Sekolah Kebangsaan Melalap Tenom, maka penemuannya mungkin boleh diguna pakai disekolah tersebut sahaja dan tidak di semua sekolah di seluruh daerah Tenom.1.9.1 Sasaran KajianSasaran kajian ini adalah terdiri daripada murid-murid Tahun Tiga Sekolah KebangsaanMelalap Tenom, Sabah .1.9.2 MasaKajian ini akan dijalankan selama enam minggu berdasarkan tempoh masa yangdiberikan mengikut jadual yang telah ditetapkan.
  14. 14. 141.9.3 SampelKajian ini hanya akan dijalankan di kelas Tahun Tiga di sekolah rendah.1.9.4 LokasiKajian ini dicadangkan akan dilaksanakan di Sekolah Kebangsaan Melalap, Tenom.1.9.5 Skop PersepsiSkop persepsi dalam kajian ini adalah memfokuskan kepada penggunaan kaedahpembelajaran koperatif dalam menarik minat dan melibatkan murid secara aktif dalamPendidikan Seni Visual.
  15. 15. 151.10 KesimpulanKajian ini adalah untuk mengkaji sejauhmana kaedah Pembelajaran Koperatif dapatmeningkatkan prestasi serta dapat melibatkan murid secara aktif dan menarik minat pelajardalam pembelajaran Pendidikan Seni Visual.
  16. 16. 16BAB 2TINJAUAN LITERATUR2.1 PendahuluanDi dalam bab ini membincangkan tentang kajian-kajian literatur yang berkaitan dengankajian yang akan dijalankan terutamanya yang melibatkan pembelajaran koperatif. Ia akanmenyentuh serba sedikit tentang pencapaian murid. Sebuah petikan yang diperolehi daripadasuatu sumber internet menyatakan pada asasnya, pembelajaran koperatif merupakan suatukaedah yang menggunakan konsep pendekatan pembelajaran berpusatkan pelajar. Kaedah iniberstruktur dan menekankan kepada penguasaan konsep pengetahuan maklumat dan kemahiranpenyelesaian masalah. Kaedah ini juga mempunyai teknik-teknik tertentu serta ciri-ciri yangtersendiri. (http:assignment4u2c.blogspot.com/2007/12/koperatif-learning.html).
  17. 17. 17Menurut satu kajian yang telah dijalankan oleh Muhamad Amin Simon (IPTHO), tahuntidak dinyatakan, menyatakan bahawa secara umum, strategi koperatif memerlukan muridbekerjasama dalam kumpulan bagi mengatasi sesuatu masalah, memberi maklum balas danberkomunikasi serta berinteraksi antara satu sama lain secara berstruktur. Banyak pendekatanpembelajaran koperatif diperkenalkan oleh beberapa tokoh terkenal seperti Kagan, Johnson &Johnson, Cooper, Graves & Graves, Millis dan Slavin. Modul ini memilih pembelajarankoperatif yang diperkenalkan oleh Kagan (1988) untuk digunakan sebagai pendekatan utama.Walau bagaimana pun, pendekatan-pendekatan oleh tokoh-tokoh yang lain juga bolehdiperkenalkan.Menurut Dr. Nor Azizah Salleh, dalam tulisannya berjudul “Kaedah Penyelidikan DalamPendidikan ; Modul HBEF2503), menyatakan seseorang yang ingin menjalankan kajian itusamalah seperti seorang yang menghadapi masalah dan cuba untuk menyelesaikannya iaitumenyelesaikan masalah kajian.Langkah biasa dalam proses menyelesaikan masalah ialah memahami masalah yangdihadapi setelah pengkaji memahami masalah itu secara mendalam, setelah itu pengkaji haruslahmerancang penyelesaiannya. Selepas pengkaji mengenal pasti topik kajian, langkah seterusnyaadalah membuat tinjauan literatur yang bertujuan untuk pengkaji memahami bidang kajiandengan lebih mendalam.
  18. 18. 18Kefahaman bidang kajian ini, meliputi penjelasan tentang konsep-konsep penting, teoriyang berkaitan serta model-model dan prinsip-prinsip yang boleh diguna pakai dalam kajian.Selain itu, tinjauan literatur juga akan memberi dapatan-dapatan kajian lama dan baru, persoalan-persoalan yang belum dijawab dan alat-alat kajian. Tinjauan literatur ini juga akan memberikankata pengetahuan tentang kaedah kajian yang lebih sesuai dan juga masalah-masalah yangmungkin kita hadapi semasa kajian dijalankan.
  19. 19. 192.2 Kepentingan Falsafah dan Teori-teori Pendidikan Seni Dalam Pengajaran danPembelajaran Pendidikan Seni Visual.Md. Nasir dan Ibrahim Hassan (2003) dalam bukunya yang berjudul “Pendidikan SeniUntuk Maktab & Universiti” menyatakan bahawa keperluan bagi setiap guru dalammelaksanakan tugas pengajaran berasaskan ilmu pengetahuan mereka tentang falsafah dan teori-teori pendidikan seni tanpa asas pengetahuan tentang perkara-perkara di atas, sudah tentupengajaran mereka kurang berkesan kerana tidak mengetahui pendekatan, kaedah dan teknikyang sesuai dan patut digunakan terhadap anak didik mereka.Pengetahuan tentang falsafah dan teori-teori ini penting kerana dapat membantu bakalguru mahupun guru-guru pendidikan seni bagi membentuk kerangka pengajaran danpembelajaran yang lebih sistematik serta melaksanakannya dengan lebih berkesan. Selaindaripada itu, diharap pembaca dapat membuat perbandingan antara teori-teori yang didedahkandengan berasaskan situasi pengajaran dan pembelajaran. Pendidikan Seni Visual, peka kepadaperubahan, pemikiran dan aplikasi menerusi penialaian dan pengamatan terhadap sesuatu teori.Pendedahan tentang falsafah Pendidikan Seni Visual berasaskan kepada aspek sosial, ekonomi,politik, psikologi dan kognitif. Walau bagaimanapun, fokus utama meliputi teori-teori danpendapat tokoh-tokoh yang mempunyai perkaitan denga pendidikan seni daripada pelbagaiperspektif meliputi Barat, Timur, dan Islam.
  20. 20. 20Dengan kejelasan guru-guru terhadap falsafah dan teori-teori pendidikan seni ini, akandapat membuahkan kejayaan terhadap pemupukan minat kanak-kanak terhadap seni danakhirnya memberikan keyakinan kepada setiap lapisan masyarakat bahawa seni itu bukanlahsekadar fragmen kecil daripada kehidupan kita, tetapi meliputi hampir setiap aspek kehidupanmanusia.Satu kajian yang telah dijalankan oleh Herbert Read (1956), menyarankan bahawa senisepatutnya menjadi asas kepada pelajaran. Menempatkan seni visual sebagai asas kepadapembelajaran beliau telah mencadangkan suatu integrasi keseluruhan fakulti biologi di dalamsatu aktiviti organik.Pendidikan seni visual juga tidak terlepas bertanggungjawab sebagai agen sosial kepadamasyarakat. Memandangkan kepentingan disiplinnya boleh merubah keseluruhan struktur sainskemanusiaan, teori pembelajaran sosial merupakan aliran yang sesuai dan mempunyai hirarkiasas pembelajaran yang memupuk matlamat dan objektif pendidikan seni visual sebagai asaspelajaran.
  21. 21. 21Teori pembelajaran sosial telah dimajukan oleh Rotter (1971) menjelaskan enamkeperluan sebagai asas dalam teori pembelajaran sosial dalam meramalkan perlakuan individusebagai persediaan pendekatan guru di dalam kelas. Erikson pula memperkenalkan TeoriPerkembangan Emosi-Fizikal Erikson. Beliau mengenal pasti beberapa peringkat perkembanganemosi manusia. Teori- teori ini berperanan membentuk pendekatan dan kaedah dalam amalankurikulum Pendidikan Seni Visual.Teori ini juga menolong guru membuat perancangan berobjektif yang sangat diperlukanuntuk membimbing pelajar mengenali potensi diri dan mengekspresi seni yang telah sediawujud dalam diri mereka. Selain dari perkembangan minat dan bakat, seni juga dapat mendorongdan mendidik murid-murid melahirkan idea-idea kreatif melalui proses pengajaran danpembelajaran.Oleh yang demikian, pengajaran seni visual melibatkan emosi dan nilai-nilai manusia. Ialebih merupakan tindakan menghasilkan suatu lukisan, mencipta sesuatu yang baru (inovasi),memahami bahasa tampak, menghasilkan bahan kreatif dan pelbagai lagi yang memerlukankemantapan mental, kemahiran psikomoto berkualiti yang tidak boleh dicapai melalui teori atauformula sahaja. Seni adalah sesuatu yang subjektif dan infiniti, objektifnya luas, aktivitinyabebas tetapi terancang. ( Terapi Seni, 2009 ).
  22. 22. 222.3 Strategi-strategi Pengajaran dan Pembelajaran Dalam Pendidikan Seni VisualMenurut Modul HBAE1103 Pengenalan Pendidikan Seni Visual yang ditulis oleh En.Rousliuddin Bin Ambia dan rakan-rakannya, telah mengemukakan beberapa strategi pengajarandan pembelajaran dalam Pendidikan Seni Visual. Strategi-strategi ini boleh dilaksanakan untuktujuan meningkatkan keberkesanan pengajaran dan pembelajaran dalam mata pelajaranPendidikan Seni Visual. Oleh itu, dalam merancang pelaksanaan pengajaran dan pembelajaranyang berkesan, seseorang guru perlu mempunyai kecekapan dalam hal memilih strategi yangbersesuaian dengan suasana pembelajaran. Dalam perkara ini juga, seseorang guru perlumempunyai pengetahuan tentang pelbagai strategi pengajaran dan pembelajaran yang menarikdan kondusif bagi mencapai objektif pengajaran dan pembelajaran yang baik.Md. Nasir Ibrahim (2003), Pendidikan Seni Untuk Maktab & Universiti, berpendapatbahawa pendidikan seni seharusnya berasaskan kepada beberapa aspek psikologi yang melihatkepada perkembangan kanak-kanak dalam melahirkan pernyataan diri. Dalam konteks dimensipsikologi pendidikan seni, guru dianggap pendidik sekaligus membuat justifikasi pada dirimereka dalam mengajar pendidikan seni di sekolah. Guru tidak sekadar melihat potensi murid-murid tetapi juga melihat potensi kendiri daripada segi motivasi, personaliti yang kreatif danpendidikan yang berkualiti bagi menghadapi cabaran mendidik anak-anak muridnya.
  23. 23. 23Herbert Read dan Victor Lowenfeld berpendapat bahawa guru perlu mengenal pastikebolehan sendiri sama ada daripada sudut kognitifnya mahupun kreativitinya sebelum dianggapmahir dalam profesion perguruannya. Guru yang mempunyai ilmu pengetahuan dan kemahiranyang tinggi dapat melahirkan individu yang kreatif serta mampu mempunyai kesedaran estetikayang tinggi dalam masyarakat, walaupun sesetengah psikitri menyatakan “Kuasa Penyembuh”seni tidak jelas, tetapi model Quasi menyatakan seni wujud sejak separuh abad lalu dalamprofesion mereka.
  24. 24. 242.4 Kaedah Pembelajaran KoperatifSlavin (1982), menyatakan bahawa pembelajaran koperatif adalah merujuk kepadapengajaran yang memerlukan murid dari pelbagai kebolehan agar dapat bekerjasama dalam satukumpulan kecil untuk mencapai satu matlamat yang sama. Sasaran adalah tahap pembelajaranyang maksimum bukan sahaja untuk diri sendiri, tetapi juga untuk rakan-rakan yang lain. Limaunsur asas dalam pembelajaran koperatif ini adalah :i) Saling bergantung antara satu sama lain secara positif.ii) Saling berinteraksi secara bersemuka.iii) Akauntabiliti individu atas pembelajaran diri sendiri.iv) Kemahiran koperatif.v) Pemprosesan kumpulan.Ganjaran perlu diberi oleh guru kepada individu dan kumpulan dalam pelaksanaankaedah pengajaran dan pembelajaran ini. Individu dalam kumpulan dikehendaki menunjukkankefahaman masing-masing dan memainkan peranan berbeza secara bergilir-gilir. Kemahiransosial dan pemprosesan kumpulan juga perlu digalakkan. Beberapa cara pembelajaran koperatifdiperkembangkan oleh tokoh-tokoh pendidikan misalnya Jigsaw, TGT (Teams – Games –Tournaments), STAD (Students Teams – Achievement Division), Belajar Bersama (LearningTogether), Permainan Panggil Nombor (Numbered Heals), dan Meja Bulat (Round Table).
  25. 25. 25Terdapat tiga pendekatan utama untuk mempelajari pembelajaran koperatif (Kagan,1992; Jacobs, Gan & Ball, 1995). Tiga pendekatan tersebut ialah :a) Pakej Kurikulum Spesifik, yang lengkap dengan aktiviti-aktiviti pembelajaran koperatif bagisesuatu bidang isi pelajaran yang spesifik.b) Pendekatan Prinsip, yang menekankan kepada pemahaman terhadap prinsip-prinsip asasyang membezakan pembelajaran koperatif daripada kerja kumpulan yang biasa.c) Pendekatan Struktur, yang berfokus kepada mempelajari teknik-teknik asas yang bolehdigunakan untuk mengajar sebarang isi pelajaran pada bila-bila masa.Beberapa istilah dan kajian serta dapatan-dapatan yang berkaitan dengan kaedahpengajaran koperatif iaitu :Satu kajian yang telah dibuat oleh Suhaida Abdul Kadir (Jan, 2002), Teknik Jigsaw yangasal diperkenalkan oleh Aronson (Slavin, 1990). Teknik ini mengandungi dua jenis kumpulaniaitu kumpulan pembelajaran dan kumpulan pakar. Di dalam kumpulan pembelajaran, setiap ahlidipertanggungjawabkan untuk menguasai satu tajuk kecil yang berbeza antara ahli. Ahli yangmenerima tajuk kecil yang sama daripada kumpulan pembelajaran yang berbeza akan bertemu didalam kumpulan pakar. Di dalam kumpulan pakar mereka akan belajar sama-sama untukmenguasai tajuk tersebut.
  26. 26. 26Satu lagi dapatan yang dapat menerangkan tentang teknik Jigsaw ini adalah daripadahasil kajian yang dibuat oleh Hafizah Husain, Dzuraidah Abd. Wahab, Aini Hussain, SalinaAbdul Samad, Azah Mohamed, Che Husna Azhari dan Nooritawati Md. Tahir (2006),menyatakan bahawa teknik Jigsaw merupakan subset pembelajaran KOOP telah dibuktikanberupaya memupuk kemahiran interaksi berkumpulan, pengupayaan pemikiran kritis sertapemupukan sifat positif, selaras dengan paradigma masa kini yang berlandas keperluan hasilpembelajaran.Menurut kajian ini lagi, kaedah pembelajaran koperatif (KOOP) berpusatkan muridmerupakan suatu metodologi pengajaran aktif dalam kumpulan-kumpulan kecil. Kaedahpembelajaran KOOP menurut Felder (2004), menitikberatkan pembelajaran berstruktur dalamkumpulan kecil untuk memenuhi lima kriteria, iaitu; saling bergantungan positif,kebertanggungjawapan, interaksi bersemuka, penggunaan kemahiran interpersonal yangbersesuaian dan penilaian kendiri ke atas matlamat kumpulan yang berterusan. Kriteria-kriteriaini menjadi asas kepada pengurusan dan perancangan kepada kaedah pembelajaran KOOP yangtelah dikenalpasti mempunyai kesan positif terhadap pembelajaran murid.Menurut kajian-kajian berikut (Johnson & Johnson, 2000, Felder., 2003 danSlavin,1985), kaedah ini telah berjaya meningkatkan pencapaian murid disamping menggalakkanperkembangan generik seperti motivasi untuk belajar, berinteraksi dan sikap saling bergantunganyang positif, menerapkan kemahiran asas seperti kepimpinan, keupayaan
  27. 27. 27membuat keputusan, memupuk kerjasama, sifat toleransi antara kaum dan kepercayaan di antarapelajar serta keupayan berfikir secara kritikal. Ia juga meningkatkan keupayaan bekerja secarakumpulan, menyelesaikan masalah, daya-ingat maklumat yang lebih berkesan dan kemahiranberkomunikasi (Felder, 2004). Bonwell and Eison (1991) menjelaskan bahawa kaedah inidibuktikan berkesan kerana ia menghasilkan kesan dorongan, kesan pembangunan kognitif dankesan perluasan kognitif. Kesan-kesan ini mendorong kepada sikap yang positif seperti inginberusaha dengan lebih gigih, disamping menggalakkan pertumbuhan kognitif di mana carapemikiran yang lebih baik boleh dikuasai melalui ahli dalam kumpulan.Kepelbagaian teknik kaedah pembelajaran KOOP yang sedia ada memberi ruang kepadapara pendidik untuk meneroka dan mengkaji keberkesanannya. Beberapa teknik yangdikenalpasti adalah kontroversi membina (Johnson & Johnson, 1993), tatacara jigsaw (Aronson,1978), arahan pecutan kumpulan (Slavin, 1985) dan struktur pembelajaran koperatif (Kagan,1985). Menurut Johnson & Johnson (2000), teknik jigsaw yang berasaskan prosedur spesifikmempunyai impak yang positif ke atas pencapaian murid-murid.Struktur jigsaw adalah kompleks kerana ia memerlukan komitmen dari murid danpendidik. Perlaksanaan teknik jigsaw memerlukan perancangan rapi (Felder, 2004) dan sepertikaedah pembelajaran KOOP, kumpulan murid yang dibentuk untuk teknik jigsaw perlulahmemenuhi ciri-ciri berikut, iaitu kepelbagaian dalam kumpulan, sasaran kumpulan ataukesalingbergantungan positif, interaksi sokongan , kebertanggungjawapan individu, kemahiraninterpersonal, peluang kejayaan sama rata dan saingan kumpulan.
  28. 28. 28Cohen (1994) berpendapat bahawa teknik atau pengajaran koperatif Jigsaw ini kurangberkesan kerana unsur yang ditekankan terhad kepada murid saling bergantung untukmendapatkan sumber bahan. Untuk meningkatkan keberkesanan pengajaran koperatif, Cohen(1994) mencadangkan unsur saling bergantung untuk mendapatkan sumber bahan dan unsursaling bergantung mencapai matlamat yang satu ditekankan serentak.Slavin (1990) telah mengubahsuai format Jigsaw dengan memasukkan elemen kuiz danganjaran yang dikenali sebagai Jigsaw II. Melalui kuiz dan ganjaran kumpulan mendorongpelajar untuk benar-benar menguasai tajuk yang dipertanggungjawabkan kepada mereka danmengajarkannya kepada rakan sekumpulan. Manakala rakan-rakan akan memberi perhatiankepada pengajaran ahli mereka.Menurut Jigsaw, pengajaran sebaya memainkan peranan yang sangat penting. Dalam caraini, pembahagian tugas diagihkan di kalangan murid dalam kumpulan pelbagai kebolehan. Bahanpembelajaran dipecahkan kepada topik-topik kecil. Setiap murid diagihkan tugas untukmempelajari satu topik kecil. Setelah menguasai topik kecil sendiri, murid akan mengajar rakan-rakan lain dalam kumpulannya sehingga semua ahli kumpulan menguasai semua topik kecil itu.Selepas itu, satu aktiviti dijalankan untuk menguji sama ada semua ahli kumpulan berjayamemahami dan menyempurnakan tugasan yang diberi. Jigsaw merupakan cara pengajaranberpusatkan murid.
  29. 29. 29Neil Davidson (1990) pula telah menggariskan tujuh perkara penting berhubung dengandefinisi pembelajaran koperatif iaitu :i) Tugasan yang mesti disiapkan, dibincang dan dibuat kesimpulan secara kumpulanii) Interaksi muka ke muka dalam kumpulan kecil haruslah adaiii) Suasana bekerjasama dan saling membantu dalam kumpulan perlu diwujudkaniv) Akauntabiliti individu (semua murid membuat bahagian masing-masing)v) Kumpulan heteragenousvi) Pengajaran kemahiran bekerjasama yang ekspllisitvii) Saling pergantungan yang tersusunJohnson & Holubec dalam kajiannya menyatakan pembelajaran koperatif didefinisikansebagai kaedah pengajaran yang mana pelajar-pelajar dari semua peringkat pencapaian matlamatbersama. Sifat paling penting bagi pengajaran koperatif adalah kejayaan seseorang pelaajr akanmembantu rakan-rakan lain untuk mencapai kejayaan dalam pengajaran masing-masing.Strategi pembelajaran koperatif dikatakan dapat meningkatkan pencapaian akademik,berupaya mengubah atribusi pelajar, meningkatkan konsep kendiri pelajar dan memberi kesanpositif kepada hubungan sosial sesama pelajar. Oleh itu, bukanlah satu perkara yang mustahiljika dikatakan strategi pembelajaran koperatif ini akan membantu meningkatkan prestasi dikalangan murid yang lemah.
  30. 30. 30Gan Teck Hock (2000), dalam kajiannya menyatakan kaedah pembelajaran koperatif pulaboleh didefinisikan sebagai kaedah-kaedah pengajaran yang mana murid-murid dari semuaperingkat pencapaian bekerjasama dalam kumpulan kecil untuk mencapai matlamat bersama.Sifat paling penting bagi pembelajarankoperatif ini adalah apabila kejayaan seseorang muridakan atau dapat membantu rakan-rakan lain mencapai kejayaan dalam pembelajaran masing-masing.Gibb (1969), di dalam penulisan Kamaruddin Hj. Husin, satu kumpulan ialah beberapaorang individu yang mempunyai tujuan sama, saling berhubung dan bertukar-tukar keperluanserta fikiran yang bergantung antara satu sama lain atau berganding bahu dalam apa jua aktivitiuntuk mencapai objektif mereka.Menurut Kamaruddin Hj. Husin, dalam konteks pendidikan, satu kumpulan muridmerupakan satu kelompok atau pasukan yang mengandungi beberapa orang murid yangbertingkah laku sama, terlibat dalam proses pembelakaran, mempunyai fungsi yang sama sertaberusaha dan bekerja ke arah satu matlamat yang spesifik.Manakala Sharan, dalam penulisan Kamaruddin Hj. Husin pula menyatakan bahawatujuan kumpulan murid adalah untuk membentuk sikap suka bekerjasama, berhubung danberinteraksi sesama murid untuk tujuan pembelajaran serta membentuk satu konteks sosial yangboleh melibatkan seseorang individu.
  31. 31. 31Spencer Kagan pula mengutarakan definisi pembelajaran koperatif dengan melihatkepada ‘creation, analysis and systematic application of structures, or content-free ways oforganizing social interaction in the classroom’. Sesuatu struktur biasanya terdiri daripadalangkah-langkah bersiri dan setiap langkah ditentukan oleh tingkahlaku khas. Contoh-contohstruktur yang biasanya digunakan dalam bilik darjah ialah ‘Think-Pair-Share’, ‘Numbered HeadsTogether’ dan ‘Paraphrase Passport’, (Ng Kim Choy, 1999).
  32. 32. 322.5 KesimpulanSecara keseluruhannya, pembelajaran koperatif ini adalah merujuk kepada kaedahpengajaran yang memerlukan murid-murid dari pelbagai kebolehan bekerjasama dalamkumpulan kecil untuk mencapai satu matlamat yang sama. Sasaran adalah tahap pembelajaranyang maksimum bukan sahaja untuk diri sendiri, tetapi juga untuk rakan-rakan yang lain.Terdapat lima unsur dalam pembelajaran koperatif iaitu saling bergantung antara satu sama lainsecara positif, saling berinteraksi secara bersemuka, akauntabiliti individu atas pembelajaran dirisendiri, kemahiran koperatif dan pemprosesan kumpulan.Dalam kaedah ini, pembelajaran tugas diagihkan di kalangan murid-murid dalamkumpulan pelbagai kebolehan. Bahan pembelajaran akan dipecahkan kepada topik-topik kecil dimana setiap murid diagihkan tugas untuk mempelajari satu topik kecil. Setelah menguasai topikkecil secara sendiri, setiap murid akan mengajar rakan-rakan lain dalam kumpulannya sehinggasemua ahli kumpulan menguasai semua topik kecil itu. Kemudian, satu aktiviti akan dijalankanuntuk menguji sama ada semua ahli kumpulan berjaya memahami dan menyempurnakan tugasanyang diberi. Tumpuan yang akan diberikan adalah bagaimana kaedah pembelajaran koperatifyang diterangkan sebelum ini mampu meningkatkan keberkesanan pembelajaran yang seterusnyaakan meningkatkan mata pelajaran Pendidikan Seni Visual, agar pelajar dapat melibatkan dirimereka secara aktif semasa proses pengajaran dan pembelajaran Pendidikan Seni Visualdijalankan di dalam bilik darjah.
  33. 33. 33BAB 3METODOLOGI PENYELIDIKAN3.1 PendahuluanKajian ini dijalankan bagi menjawab soalan kajian iaitu :a) Adakah kaedah pembelajaran koperatif ini dapat memupuk minat murid dalammata pelajaran Pendidikan Seni Visualb) Adakah kaedah pembelajaran koperatif ini dapat mengubah sikap pasif muridmenjadi murid yang aktif semasa proses pengajaran dan pembelajaranPendidikan Seni Visual dijalankan di dalam bilik darjahKajian ini memerlukan kerjasama daripada pihak sekolah dan murid dalampengaplikasian kaedah pembelajaran koperatif dalam pengajaran dan pembelajaran pendidikanseni visual di dalam kelas.
  34. 34. 34Dalam kajian ini juga, akan dijelaskan tentang jenis reka bnetuk kajian yang digunakan,sampel kajian yang terlibat, instrument yang digunakan, cadangan prosedur pengumpulan datadan cadangan kaedah analisis data yang akan digunakan. Di akhir kajian, data-data akandikumpukan dan dianaisis bagi mengetahui sama ada soalan kajian dapat dijawab.3.2 Reka Bentuk KajianReka bentuk kajian yang digunakan di sini adalah dengan menggunakan pendekatankuantitatif yang mana pengkaji melihat hubungan pembelajaran koperatif dengan penglibatanaktif murid-murid Tahun Tiga terhadap mata pelajaran Pendidikan Seni Visual, iaitu kaedahsebelum dan selepas kaedah pembelajaran koperatif ini dilaksanakan di dalam bilik darjah.Kajian ini melibatkan lima peringkat iaitu :Rajah 1.2 : Peringkat – peringkat Kajian1. Tujuan isu / masalah yanghendak dikaji5. Refleksi / Penilaian Kendiri4. Pemerhatian / Penilaian Tindakan3. Pelaksanaan Tindakan2. Perancangan Tindakan
  35. 35. 35Merujuk kepada Rajah 1.2 iaitu peringkat-peringkat kajian, kajian yang hendakdijalankan ini menggunakan lima peringkat utama iaitu meneliti kepada tujuan isu atau masalahutama yang hendak dikaji dalam kajian penyelidikan ini. Tujuan isu atau masalah yang hendakdikaji ini adalah melibatkan apakah masalah utama yang dihadapi oleh seseorang guru dalammelaksanakan pengajaran dan pembelajaran dalam mata pelajaran Pendidikan Seni Visual dikalangan murid-murid Tahun Tiga. Melihat kepada permasalahan yang telah dibincangkansebelum ini, yang mana kaedah yang digunakan dalam pengajaran dan pembelajaran PendidikanSeni Visual ini tidak dapat menarik minat murid dan tidak dapat melibatkan murid secara aktifdalam proses pengajaran dan pembelajaran ini, maka tujuan kajian ini dibuat adalah untukmelihat sejauhmanakah keberkesanan kaedah pembelajaran yang dipilih dapat membantu dalammenyelesaikan masalah tersebut.Setelah itu, perancangan tindakan dijadikan sebagai peringkat kajian yang kedua yangmana suatu tindakan dirancang untuk mengatasi permasalahan yang dihadapi. Perancangantindakan di sini bermaksud memilih kaedah yang sesuai digunakan untuk dijadikan sebagaikajian terhadap murid-murid iaitu sama ada kaedah yang dipilih ini dapat membantu muriddalam melibatkan diri secara aktif di dalam proses pengajaran dan pembelajaran di sampingmenarik minat murid untuk mempelajari mata pelajaran ini.Setelah pemilihan kaedah dilakukan, pelaksanaan tindakan dijalankan iaitu denganmenjalankan pelbagai aktiviti ke atas murid yang dikaji iaitu murid-murid dalam Tahun Tiga.Soalan-soalan berbentuk soal selidik berkaitan dengan penggunaan kaedah koperatif terhadappembelajaran Pendidikan Seni Visual ini berkesan ataupun tidak. Kemudian, pemerhatian sertapenilaian dilakukan dan hasil daripada penilaian yang dibuat, satu penilaian kendiri dilakukanutuk memastikan kaedah yang dipilih ini dapat membantu ataupun sebaliknya.
  36. 36. 363.3 Populasi dan Sampel Kajian3.3.1 Tempat KajianKajian ini akan dijalankan di Sekolah Kebangsaan Melalap, Tenom, Sabah. Sekolah inimerupakan sekolah kawasan luar bandar. Jarak sekolah ini dari Pekan Tenom ialah lebih kurang10 kilometer.3.3.2 Subjek KajianKajian ini melibatkan murid-murid dalam Tahun Tiga.3.3.3 Populasi KajianSasaran kajian atau populasi kajian ini adalah terdiri daripada murid-murid Tahun Tigaseramai 30 orang murid.
  37. 37. 373.4 Instrumen KajianInstrumen kajian yang digunakan untuk memperolehi data ialah borang soal selidik.3.4.1 Borang Soal Selidiki) Bahagian ABahagian ini merupakan borang soal selidik yang digunakan untuk mendapatkanprofil guru yang terlibat mengajar mata pelajaran Pendidikan Seni Visual. Antaramaklumat penting yang hendak diperolehi melalui soal selidik ini termasuklah kelayakanakademik / ikhtisas guru, pengalaman guru mengajar Pendidikan Seni Visual, kursusdalam perkhidmatan pendidikan seni visual yang pernah dihadiri.ii) Bahagian BBahagian ini pula merupakan satu senarai yang mengandungi lima masalah yangperlu disusun mengikut keutamaan 1 – 5 ( 1= masalah yang paling utama, 5= masalahyang paling kurang utama ). Tujuan senarai ini adalah untuk mengenal pasti masalahyang dihadapi oleh guru dalam menggunakan pendekatan pembelajaran koperatif dalampengajaran dan pembelajaran Pendidikan Seni Visual di sekolah kajian.
  38. 38. 38iii) Bahagian CBahagian ini merupakan borang soal selidik untuk mendapatkan jawapan daripadapernyataan dengan memilih jawapan (Ya atau Tidak). Borang soal selidik ini bertujuanuntuk mengenalpasti penglibatan murid dalam pengajaran dan pembelajaran. Melaluiproses soal selidik ini pengkaji akan dapat mencari alternatif untuk meningkatkankeberkesanan pengajaran dan pembelajaran objektif.iv) Bahagian DBahagian D merupakan borang soal selidik yang digunakan untuk mendapatkanmaklumat bagaimana cara-cara mengatasi masalah daripada dapatan melalui jawapansoal selidik dengan menggunakan skala likerd dengan memilih satu jawapan sahaja tanpadipengaruhi oleh jawapan orang lain bagi mendapatkan penilaian yang sah.
  39. 39. 393.5 Prosedur Pengumpulan Data.Kajian dimulakan dengan memberikan taklimat ringkas tentang prosedur kerja yang akandilaksanakan sepanjang kajian kepada pelajar-pelajar yang dipilih sebagai sampel kajian.Sebelum menggunakan kaedah yang ingin dikaji dalam pengajaran dan pembelajaran,soal selidik terhadap profil guru diberikan dengan menggunakan borang Bahagian A. Setelah itu,borang soal selidik Bahagian B diedarkan kepada pelajar untuk dijawab oleh pelajar sebagaisample kajian ini dengan menyusun masalah mengikut keutamaan masalah bermula dari satuhingga yang terakhir. Ini bertujuan agar dapat meninjau isu atau masalah yang hendak dikaji.Hasil dapatan ini akan dijadikan asas untuk memperolehi maklumat yang seterusnya.Beberapa soalan dikemukakan kepada guru Pendidikan Seni Visual secara ringkassebelum proses pengajaran dan pembelajaran untuk tujuan tinjauan pengajaran danpembelajaran. Kemudian, borang soal selidik Bahagian C diedarkan kepada sampel kajian untukmengenalpasti penglibatan murid-murid dalam proses pengajaran dan pembelajaran koperatifdalam pendidikan seni visual. Setelah maklumat diperolehi hasil daripada soal selidik BahagianA, Bahagian B dan Bahagian C diselesaikan, refleksi pengajaran dan pembelajaran denganmenggunakan pendekatan koperatif di sekolah kajian dibuat dengan bantuan guru-gurupendidikan seni visual yang lain.
  40. 40. 40Senarai semak juga akan digunakan dalam proses pemerhatian pengajaran danpembelajaran tersebut. Akhir sekali, proses pengumpulan data ini dijalankan denganmengedarkan borang soal selidik Bahagian D untuk tujuan mendapatkan maklumat sebagaimaklum balas tentang cara-cara untuk meningkatkan kemajuan dan cara-cara mengatasi masalahproses pengajaran dan pembelajaran dengan menggunakan pendekatan koperatif.3.6 Prosedur Analisis DataSemua data kajian yang telah diperolehi akan dianalisis menggunakan kaedah kuantitatif.Kaedah diskriptif akan digunakan untuk mendapatkan peratusan dan min dengan jumlah sampelkajian. Penilaian bagi setiap item soalan akan menunjukkan tahap keberkesanan pengajaran danpembelajaran koperatif di kalangan pelajar. Untuk menentukan persepsi pelajar terhadapperisian yang digunakan, data akan ditafsir dalam bentuk peratusan dan min skor yangmenunjukkan penerimaan yang negatif.3.7 Kebolehpercayaan InstrumenKajian kes telah dijalankan ke atas 30 orang murid dan dapatan menunjukkankebolehpercayaan instrumen adalah kebolehpercayaan yang tinggi.
  41. 41. 413.9 KesimpulanDi dalam bahagian ini, aspek –aspek mengenai kajian dijelaskan secara ringkas, iaiturespon pelajar terhadap keputusan soal selidik yang secara keseluruhannya bersetuju dengankaedah pembelajaran koperatif dalam pendidikan seni visual. Kajian ini bertujuan untuk melihatsejauh mana keberkesanan penggunaan kaedah koperatif dalam pengajaran dan pembelajaranPendidikan Seni Visual ke atas prestasi murid-murid dalam Tahun Tiga. Dalam kajian ini,pengkaji akan menjalankan kajian terhadap murid-murid Tahun Tiga di sekolah kajian.Kemudian para responden akan menjawab soalan soal selidik bagi memberi respon atau persepsiterhadap keberkesanan penggunaan kaedah pembelajaran koperatif dalam pengajaran danpembelajaran Pendidikan Seni Visual.Kajian ini dijalankan di Sekolah Kebangsaan Melalap, Tenom yang melibatkan30 orang sampel dalam Tahun Tiga. Dalam kajian ini, instrumen kajian terdiri daripada setsoalan soal selidik untuk menentukan persepsi pelajar tentang keberkesanan pengajaran danpembelajaran pendidikan seni visual dengan menggunakan kaedah pembelajaran koperatif .Prosedur pengumpulan data adalah sama dengan ujian-ujian yang dijalankan di sekolah. Soalanyang ada diedarkan kepada setiap pelajar seramai 30 orang dan mereka dikehendaki menjawabsemua soalan dalam borang soal selidik dalam masa 1 jam. Setelah itu, soal selidik yangdiberikan kepada pelajar akan dikumpul untuk diperiksa dan dibuat analisis. Ini bertujuan untukmengetahui persepsi pelajar terhadap pengajaran dan pembelajaran koperatif.
  42. 42. 42Dalam prosedur analisis data, setiap item dalam soal selidik akan dianalisis. Hasildapatan akan dikira dalam bentuk peratusan. Rajah 1.3 menunjukkan carta alir penggunaaninstrumen kajian.Set Soal Selidik diedarkanSet Soal Selidik dikumpulkanMemeriksaMenganalisisKeputusanRajah 1.3 Peringkat Pelaksanaan Instrumen Kajian
  43. 43. 43BAB 4HASIL KAJIAN4.1 PengenalanKajian ini adalah kajian deskriptif yang dikendalikan dengan menggunakan soal selidik.Dalam mengendalikan kajian ini, borang soal selidik diedarkan untuk subjek kajian yang dipilih.Kajian ini juga berbentuk kajian kes mengenai keberkesanan pembelajaran koperatif dalamPendidikan Seni Visual di kalangan murid-murid Tahun Tiga.4.2 Profil RespondenKajian ini melibatkan seramai 30 orang responden yang merupakan murid-murid diTahun Tiga di Sekolah Kebangsaan Melalap, Tenom.
  44. 44. 444.3 Dapatan KajianSemua data yang Data-data yang diperolehi dianalisis menggunakan komputer. Programyang digunakan adalah Program Microsoft Excel. Dalam kajian ini statistik deskriptif sepertifrekuensi, peratusan, min digunakan untuk menentukan faktor-faktor dominan yangmempengaruhi amalan koperatif di kalangan murid-murid Tahun Tiga di Sekolah KebangsaanMelalap, Tenom, Sabah.Data kajian yang diperolehi daripada kajian soal selidik. Analisis data dijalankan untukmenentukan status kajian sama ada penggunaan kaedah pembelajaran koperatif dalampengajaran dan pembelajaran pendidikan seni visual dapat menggalakkan penglibatan muridsecara aktif dan menarik minat murid.
  45. 45. 454.3.1 Dapatan Soal SelidikHasil daripada kajian soal selidik yang telah dibuat menggunakan Borang B, iaitu senaraiyang mengandungi lima masalah yang perlu disusun oleh pelajar mengikut keutamaan. Hasilkajian ini dapat dilihat melalui Jadual 4.1 di bawah.PALING UTAMA PALING KURANG UTAMA1. Tidak menunjukkan minat untuk belajarmata pelajaran Pendidikan Seni Visual1. Tiada kesediaan untuk belajar matapelajaran Pendidikan Seni Visual2. Tidak melibatkan diri secara aktifsemasa proses pengajaran danpembelajaran Pendidikan Seni Visual2. Tiada pengaplikasian tentang kaedahpembelajaran koperatif3. Sukar untuk memahami sesuatu konsep,kerana kurang praktikal disebabkankekurangan peralatan / bahanpembelajaran3. Tidak tahu / sedar tentang kepentinganpengajaran Pendidikan Seni Visual4. Kurang keyakinan diri 4. Kurang mendapat motivasi darikeluarga5. Mata pelajaran Pendidikan Seni Visualini tidak dititikberatkan di sekolah5. Kurang minat dan motivasi kerana tiadabilik Pendidikan Seni Visual yangkhususDaripada Jadual 4.1, dapatlah dirumuskan di sini bahawa masalah paling utama yangdapat dilihat ialah kurangnya minat murid terhadap mata pelajaran Pendidikan Seni Visual disamping penglibatan murid yang tidak aktif semasa proses pengajaran dan pembelajaranPendidikan Seni Visual ini.Jadual 4.1 Taburan Kekerapan Masalah Murid Mengikut Keutamaan
  46. 46. 46Oleh yang demikian, hasil daripada kajian soal selidik berkaitan dengan masalah-masalahyang dihadapi oleh murid semasa proses pengajaran dan pembelajaran Pendidikan Seni Visualinilah saya mengambil keputusan untuk menggunakan kaedah pembelajaran koperatif sebagailangkah untuk menarik minat murid di samping melibatkan murid secara aktif dalam prosespengajaran dan pembelajaran bagi mata pelajaran ini. Selain itu, beberapa kajian soal selidik jugadijalankan untuk mengenalpasti penglibatan murid dalam proses pengajaran dan pembelajaran.Hasil kaji selidik ini dapat dilihat dalam Jadual 4.2.Bil SoalanSkalaYa Tidak Jumlah1 Saya suka melukis 23 7 302 Saya suka mata pelajaran Pendidikan Seni Visual 18 12 303 Saya suka mengumpul lukisan-lukisan saya 22 8 304 Saya suka belajar melukis di rumah 16 14 305 Saya mendapat bantuan dari rakan-rakan untuk belajar 10 20 30Pendidikan Seni Visual6 Saya suka guru mata pelajaran Pendidikan Seni Visual saya 25 5 307 Saya selalu siap melukis semasa cikgu meminta lukisan saya 12 18 308 Saya selalu ketinggalan menyiapkan kerja / lukisan saya 12 18 309 Saya ada warna sendiri 8 22 3010 Saya selalu meminjam warna dari rakan-rakan 28 2 30Jumlah 174 126 300Peratus 58 42 100Jadual 4.2 Kekerapan Penglibatan Murid Dalam Pengajaran dan Pembelajaran
  47. 47. 47Merujuk kepada Jadual 4.2, setelah kajian soal selidik terhadap penglibatan murid dalamproses pengajaran dan pembelajaran Pendidikan Seni Visual dijalankan, didapati 42% muridtidak melibatkan diri secara aktif dan menyeluruh dalam proses pengajaran dan pembelajaran ini.Manakala 58% murid dapat dilihat melibatkan diri secara aktif dalam proses pengajaran danpembelajaran ini. Oleh yang demikian, kaedah pembelajaran koperatif dipilih untuk memastikanagar terdapat penglibatan murid dalam proses pengajaran dan pembelajaran Pendidikan SeniVisual ini. Terdapat juga kajian yang dibuat ke atas pelajar tentang cara-cara untuk menanganimasalah tersebut dengan tujuan untuk meningkatkan keberkesanan pengajaran dan pembelajarandengan menggunakan kaedah Pembelajaran Koperatif. Hasil dapatan ini dapat dilihat dalamJadual 4.3 ( Borang Soal Selidik – Borang D )Bil PernyataanSkalaJumlahSTS TS S SS1Saya menyiapkan segala kerja-kerja yang disuruh2 8 12 8 30oleh guru dengan merujuk penerangan yang diberi2Saya memberi sepenuh perhatian terhadap proses4 5 12 9 30pengajaran dan pembelajaran Pendidikan SeniVisual3Saya menerima dorongan dari rakan-rakan lain5 8 12 5 30untuk dapat memahami konsep seni dalamPendidikan Seni Visual4Saya banyak mendapat dorongan dari guru-guru3 7 12 8 30Pendidikan Seni Visual5Keluarga saya selalu mendorong untuk belajar5 10 10 5 30Pendidikan Seni VisualJUMLAH 19 38 58 35 150PERATUS % 12.7 25.3 38.7 23.3 100Petunjuk : STS = Sangat Tidak Setuju, TS = Tidak Setuju, S = Setuju, SS = Sangat SetujuJadual 4.3 Taburan Kekerapan Cara-cara Mengatasi Masalah
  48. 48. 48Dengan merujuk kepada Jadual 4.3, dapat disimpulkan di sini bahawa 23.3% muridmemilih skala Sangat Setuju (SS) dengan cara-cara yang dicadangkan untuk meningkatkankeberkesanan pengajaran dan pembelajaran dengan menggunakan kaedah pembelajaran koperatifdalam pengajaran dan pembelajaran Pendidikan Seni Visual. Manakala 25.3% yangmenunjukkan murid Tidak Setuju (TS) dan 38.7% murid Setuju (S) dengan 12.7% yang SangatTidak Setuju (STS) dengan cara- cara yang dicadangkan dalam meningkatkan keberkesananpengajaran dan pembelajaran kaedah koperatif ini. Ringkasan Keseluruhan analisis soal selidikini dapat dilihat melalui Jadual 4.4.Jadual 4.4 Ringkasan KeseluruhanSkala Kekerapan PeratusSTS 19 12.667TS 38 25.333S 58 38.667ST 35 23.333JUM 150 100Petunjuk : STS = Sangat Tidak Setuju,TS = Tidak Setuju, S = Setuju,SS = Sangat SetujuDaripada Jadual 4.4 di atas, didapati mod dan median yang menunjukkan kekerapanpaling tinggi adalah skala Setuju (S) yang mana kekerapan mencapai tahap 58 dalam lingkunganperatusan 38.667 mengikut pengiraan. Oleh yang demikian, dapatlah dirumuskan di sini bahawaterdapat perspektif yang positif di kalangan pelajar terhadap keberkesanan penggunaan kaedahpembelajaran koperatif dalam pengajaran dan pembelajaran Pendidikan Seni Visual.
  49. 49. 49Terdapat juga soal selidik atau kaji selidik lain yang digunakan bagi membantu dalampengumpulan data yang akan menentukan keberkesanan kaedah koperatif dalam pengajaran danpembelajaran Pendidikan Seni Visual ini. Setelah soal selidik dilakukan, hasil yang didapatidaripada aktiviti soal selidik ini dapatlah dilihat dalam Jadual 4.5 yang menunjukkan taburankekerapan terhadap pembelajaran kaedah koperatif.Jadual 4.5 Taburan Kekerapan Terhadap Pembelajaran KoperatifBil SoalanSkalaYa Tidak Jumlah1Tugasan pembelajaran saya melibatkan kerjasama denganpelajar lain25 5 302 Ahli dalam kumpulan bekerjasama dengan baik 18 12 303Ahli kumpulan saya dapat membantu saya untuk menguasaisatu-satu topik10 20 304Saya dan rakan saya saling membantu dalam menyiapkantugasan20 10 305 Kami mendengar pendapat orang lain semasa perbincangan 15 15 306 Saya bebas menyuarakan pendapat semasa perbincangan 10 20 307 Saya sentiasa berpeluang untuk menyuarakan pendapat saya 11 19 308Saya dapat mempelajari banyak perkara melalui sesiperbincangan17 13 309 Aktiviti dalam kelas adalah menarik dan berguna 25 5 3010Saya boleh mencari jalan untuk meningkatkan penguasaansaya dalam mata pelajaran Pendidikan Seni Visual18 12 30Jumlah 169 131 300Peratus 56.3333 43.66667 100
  50. 50. 50Daripada Jadual 4.5, dapatlah disimpulkan bahawa 56.33% murid bersetuju denganpembelajaran koperatif manakala 43.67% masih belum dapat menerima kaedah pembelajarankoperatif dijalankan di dalam pengajaran dan pembelajaran pendidikan seni visual di dalam bilikdarjah. Namun demikian, jumlah peratusan yang tinggi menunjukkan penerimaan murid terhadappembelajaran koperatif dalam pengajaran dan pembelajaran pendidikan seni visual amat tinggi.
  51. 51. 514.4 RumusanHasil daripada data yang telah dikumpul jelas menunjukkan bahawa penggunaan kaedahpembelajaran koperatif dalam pengajaran dan pembelajaran pendidikan seni visual berupayameningkatkan prestasi murid-murid pasif kepada aktif dan menarik minat mereka di sampingmeningkatkan penglibatan secara aktif dalam mempelajari pendidikan seni visual. Berdasarkanstatistik, perolehan soal selidik yang dijalankan terhadap keberkesanan penggunaan kaedahpembelajaran koperatif dalam pengajaran dan pembelajaran pendidikan seni visual amat ketara.
  52. 52. 52BAB 5PERBINCANGAN DAN IMPLIKASI5.1 PendahuluanBab ini mengandungi empat bahagian iaitu Ringkasan Kajian, Perbincangan DapatanKajian, Kesimpulan Dapatan Kajian, Implikasi Dapatan Kajian dan Cadangan Kajian Lanjut.Bahagian Ringkasan Kajian akan membincangkan tujuan kajian, reka bentuk kajian, sampelkajian, instrumen kajian, prosedur pengumpulan data dan prosedur analisis data. BahagianPerbincangan Dapatan Kajian pula membincangkan kesan-kesan dan pengaruh-pengaruh hasildapatan kajian yang diperolehi daripada kajian telah dibuat ke atas penggunaan kaedahpembelajaran koperatif di dalam proses pengajaran dan pembelajaran Pendidikan Seni Visual.Rumusan juga dibuat berdasarkan persepsi yang diterima daripada murid. Hasil dapatan sertajawapan bagi setiap persoalan kajian yang berkaitan dengan persepsi murid terhadap penggunaankaedah pembelajaran koperatif dalam pengajaran dan pembelajaran Pendidikan Seni Visualtelah dihuraikan di dalam bab terdahulu. Oleh itu, gambaran secara menyeluruh tentang aspek-aspek hasil dari penilaian murid-murid dan pengkaji akan diberi tumpuan di dalam bab ini.
  53. 53. 53Kajian ini adalah berkaitan tentang keberkesanan penggunaan kaedah pembelajarankoperatif sebagai satu alat yang membantu dalam pengajaran dan pembelajaran Pendidikan SeniVisual. Kajian ini hanya dijalankan di sebuah sekolah sahaja, iaitu Sekolah Kebangsaan Melalap,Tenom. Oleh itu, dapatan kajian ini hanya merujuk kepada situasi sekolah ini sahaja.Penilaian kajian merujuk kepada soalan kajian iaitu :a) Adakah kaedah pembelajaran koperatif ini dapat memupuk minat murid dalammata pelajaran Pendidikan Seni Visualb) Adakah kaedah pembelajaran koperatif ini dapat mengubah sikap pasif muridmenjadi murid yang aktif semasa proses pengajaran dan pembelajaranPendidikan Seni Visual dijalankan di dalam bilik darjah
  54. 54. 545.2 Perbincangan Dapatan KajianBahagian ini membincangkan data-data yang telah diperolehi dan analisis dapatan kajian.Perbincangan dapatan kajian juga menyentuh tentang keberkesanan pengajaran danpembelajaran Pendidikan Seni Visual dengan kaedah pembelajaran koperatif ditumpukan kepadadapatan yang diperolehi daripada Soal Selidik yang telah dijalankan ke atas sampel kajian.Perbincangan ini juga menjurus kepada bagaimana teknik ini dapat membantu murid dalammeningkatkan prestasi mereka daripada murid pasif kepada aktif di samping menarik minatmereka terhadap pembelajaran Pendidikan Seni Visual ini. Secara keseluruhannya, penilaian inijuga dapat melihat persepsi murid ke atas pengajaran dan pembelajaran Pendidikan Seni Visualmelalui kaedah pembelajaran koperatif.5.2.1 Soal selidikTerdapat dua aspek yang akan dibincangkan hasil dapatan kajian daripada soal selidik.Kajian ini adalah untuk mendapatkan respon murid yang merangkumi aspekkeberkesanan, keyakinan dan minat di kalangan murid dalam mempelajari PendidikanSeni Visual dengan menggunakan kaedah pembelajaran koperatif.
  55. 55. 555.2.2.1 Aspek KeberkesananMerujuk kepada analisis keseluruhan soal selidik dalam Jadual 4.4, menunjukkan secarakeseluruhan murid bersetuju adanya keberkesanan penggunaan kaedah pembelajaran koperatifdalam pengajaran dan pembelajaran Pendidikan Seni Visual. Mereka berpendapat bahawakaedah ini hendaklah dipraktikan pada setiap kali proses pengajaran dan pembelajaranPendidikan Seni Visual. Melalui kaedah ini murid bukan sahaja didedahkan dengan kaedah initetapi juga memperkukuhkan aspek kognitif dan pelbagai perkembangan dalam diri murid.Situasi ini dapat dilihat dalam matlamat Pendidikan Seni Visual iaitu untuk melahirkaninsan yang harmonis, kritis, kreatif dan produktif menerusi pemupukan asas seni visual. Disamping itu, berupaya membantu murid meningkatkan rasa kesyukuran kepada Tuhan,menghargai keindahan alam persekitaran, keindahan seni dan warisan bangsa serta dapatmenyumbangkan ke arah pembangunan diri, keluarga, masyarakat dan negara selaras denganhasrat Falsafah Pendidikan Kebangsaan. (Kementerian Pendidikan Malaysia, 1988).
  56. 56. 565.2.2 Aspek MotivasiMerujuk kepada analisis keseluruhan terhadap soal selidik yang dijalankan, keputusankajian menunjukkan hampir kesemua murid mempunyai motivasi yang tinggi dalammempelajari mata pelajaran Pendidikan Seni Visual melalui kaedah pembelajaran koperatif.Dapatan-dapatan yang releven berkaitan dengan konsep yang dipelajari meningkatkan motivasisetiap murid untuk terus melibatkan diri secara aktif dalam proses pembelajaran. Situasi ini jugamemberi keyakinan dalam diri murid untuk menjawab soalan ujian yang diberikan.Hasil kajian menunjukkan 30 (100%) murid berasa seronok belajar dengan kaedahpembelajaran koperatif ini. Keadaan ini seharusnya diberi perhatian agar kajian yang akandatang lebih memberi tumpuan kepada individu dalam meningkatkan minat mereka terhadappembelajaran Pendidikan Seni Visual. Kenyataan ini disokong oleh satu kajian yang dibuat olehMd. Nasir Ibrahim (2003), Pendidikan Seni Untuk Maktab & Universiti, berpendapat bahawapendidikan seni seharusnya berasaskan kepada beberapa aspek psikologi yang melihat kepadaperkembangan kanak-kanak dalam melahirkan pernyataan diri. Dalam konteks dimensi psikologipendidikan seni, guru dianggap pendidik sekaligus membuat justifikasi pada diri mereka dalammengajar pendidikan seni di sekolah. Guru tidak sekadar melihat potensi murid-murid tetapi jugamelihat potensi kendiri daripada segi motivasi, personaliti yang kreatif dan pendidikan yangberkualiti bagi menghadapi cabaran mendidik anak-anak muridnya.
  57. 57. 575.3 Kesimpulan Dapatan KajianBerdasarkan kepada dapatan kajian tentang penilaian keberkesanan penggunaankaedah pembelajaran koperatif dalam pengajaran dan pembelajaran Pendidikan Seni Visual sertapersepsi murid terdapat beberapa kesimpulan iaitu :i) Penggunaan kaedah pembelajaran koperatif yang menekankan interaksi sosialantara rakan sebaya membawa kesan positif terhadap pencapaian pelajar, perubahanhubungan antara ahli dan sikap terhadap mata pelajaran dan sekolah (Cheah TongKiat, Adlan bin Abdul, Baskaran a/l Nadeson dan Lim Chin Li). Dapatan kajianmenunjukkan bahawa kaedah ini diterima dengan baik oleh pelajar kerana ia dapatmenarik minat murid dalam mempelajari mata pelajaran ini.ii) Pembelajaran koperatif juga menggalakkan murid berinteraksi secara aktif danpositif dalam kkumpulan. Ini membolehkan perkongsian idea dan pemeriksaan ideasendiri dalam suasana yang tidak terancam, sesuai dengan falsafah konstruktivisme.iii) Pembelajaran koperatif yang berkonsepkan kepada kerjasama untuk mencapaimatlamat yang dikongsi bersama melalui kebergantungan positif, akauntabiliti,pengumpulan heterogenous, kemahiran sosial, interaksi muka-ke-muka dan perananguru. Ia dilaksanakan dengan teknik-teknik tertentu yang telah terancang.
  58. 58. 585.4 Implikasi Dapatan KajianBerdasarkan kepada soal selidik yang telah dilaksanakan, kesimpulan dapat dibuatiaitu terdapat kebaikkan dalam pengajaran dan pembelajaran menggunakan kaedah pembelajarankoperatif ini. Untuk melaksanakan pengajaran dan pembelajaran Pendidikan Seni Visual dengankaedah pembelajaran koperatif ini terdapat beberapa kekangan yang wujud di sekolah ini. Makabeberapa pendekatan yang perlu diambil bagi memastikan pelaksanaan kaedah ini akan dapatberjalan dengan baik pada masa hadapan. Oleh yang demikian, bagi memudahkan pelaksanaankaedah pembelajaran ini beberapa cadangan diberikan seperti berikut :5.4.1 Meningkatkan Pengetahuan Terhadap Kaedah Pembelajaran Kepada GuruPara guru perlu diberi pendedahan, latihan dan kursus kemahiran dalam menghasilkankaedah pengajaran dan pembelajaran yang bersesuaian dengan pembelajaran. Menurut Dr. NorAzizah Salleh, seseorang yang ingin menjalankan kajian itu samalah seperti seorang yangmenghadapi masalah dan cuba untuk menyelesaikannya iaitu menyelesaikan masalah kajian.Begitu juga dengan pendapat Md. Nasir dan Ibrahim Hassan (2003) menyatakan bahawakeperluan bagi setiap guru dalam melaksanakan tugas pengajaran dan pembelajaran berasaskanilmu pengetahuan mereka tentang falsafah dan teori-teori pendidikan seni adalah penting untukmengetahui pendekatan, kaedah dan teknik yang sesuai dan patut digunakan terhadap anak didikmereka.
  59. 59. 595.4.2 Melengkapkan Peralatan dan Bahan-Bahan Pembelajaran di SekolahKementerian Pendidikan hendaklah melengkapkan sekolah dengan kemudahan danperalatan yang mencukupi bagi memudahkan murid-murid menjalankan aktiviti pembelajarandengan baik agar guru dan pelajar mendapat faedah yang maksimum dalam pengajaran danpembelajaran mereka.5.4.3 Pihak Ibu Bapa dan PenjagaMemberikan galakan yang berterusan kepada anak-anak adalah peranan yang harusdimainkan oleh ibu bapa atau penjaga kepada pelajar dalam proses pengajaran dan pembelajarananak-anak mereka terutamanya dalam pembelajaran yang melibatkan penglibatan murid dalamproses pembelajaran.5.4.4 PelajarContoh-contoh hasil seni yang kreatif dan dapat menarik minat pelajar dapat membantupelajar dalam menghasilkan sebuah hasil seni yang baik. Dengan adanya pengajaran seperti ini,ia akan dapat membantu memotivasikan diri pelajar dan meningkatkan keyakinan diri pelajarserta dapat meningkatkan prestasi mereka dalam pembelajaran Pendidikan Seni Visual.
  60. 60. 605.5 Cadangan Kajian LanjutanHasil daripada kajian yang telah dibuat mendapati bahawa penggunaan kaedahpembelajaran koperatif dalam pengajaran dan pembelajaran adalah amat berguna dan bermanfaatbukan sahaja kepada pelajar tetapi juga kepada guru dalam menghasilkan sesebuah pengajarandan pembelajaran yang berkesan.Beberapa cadangan dikemukakan berdasarkan kepada kesimpulan dan hasil kajian yangtelah dijalankan agar cadangan-cadangan berikut dilaksanakan pada kajian-kajian seterusnya.Antaranya ialah :Penghasilan seni visual yang mana bidang ini menyediakan peluang kepada muridmengaplikasi kefahaman mereka untuk menghasilkan kerja seni berdasarkan asas seni rekadalam pelbagai teknik. Proses penghasilan ini memberatkan pernyataan idea yang berkaitandengan pernyataan kendiri, masyarakat dan nilai kenegaraan.Kursus-kursus serta pendedahan terhadap kaedah-kaedah serta teknik-teknik pengajarandan pembelajaran yang sesuai digunakan dalam pengajaran dan pembelajaran terutama dalammata pelajaran Pendidikan Seni Visual dan yang berkaitan perlu diberikan kepada guru-gurutanpa mengira latar belakang guru. Kandungan kursus adalah bersesuaian dengan tuntutan dankehendak yang diperlukan oleh guru dan pihak sekolah.
  61. 61. 615.6 KesimpulanPelaksanaan pembelajaran koperatif dalam pengajaran dan pembelajaran banyakmemberikan input kepada kebaikan terutama dari segi pencapaian akademik. Murid dapatmenimbang sesuatu dari sudut pandangan orang lain. Berusaha untuk melibatkan diri merekadalam proses pengajaran dan pembelajaran yang dijalankan di dalam kelas dan ini dapatmembantu mereka mengubah sikap mereka daripada seorang murid yang pasif kepada seorangmurid yang aktif dalam pembelajaran. Di samping itu, dengan adanya pembelajaran koperatifyang baik dan sesuai ini dapat menarik minat murid untuk mempelajari bidang Pendidikan SeniVisual dengan lebih cemerlang lagi.Selain itu, seni dalam pendidikan dapat memberikan satu lagi teknik pengajaran kepadaguru-guru di sekolah bagi mewujudkan idea-idea kreatif murid-murid. Guru dapat mengenalpastipunca yang dapat mendorong dan merangsang murid memahami isi pengajaran. Satu bentukpengajaran yang menyeronokkan dan memberi peluang kepada murid menunjukkan bakat dandaya kreativiti. Murid yang berpeluang mengikuti pengajaran ini lebih bermotivasi, mempunyaikeyakinan diri yang tinggi, lebih mudah berkarya dan mempunyai sikap positif. Mereka dapatmeluahkan idea dan perasaan dalam aktiviti yang dijalankan (Nor Anuwar Bin Hamat).
  62. 62. 62RUJUKANGan Teck Hock (2000), “Kenali Pembelajaran Koperatif, Cintai Pembelajaran Koperatif.Maktab Perguruan Sarawak, Miri.Kamaruddin Hj. Husin (1994), “KBSM dan Strategi Pembelajaran Bahasa. KumpulanBudiman Sdn. Bhd. Kuala Lumpur.Kathleen Chee (2003), “Kunci Masteri Pendidikan Seni Visual”Dr. David Lim Chong Lim dan rakan (2007), “Kaedah Penyelidikan Dalam Pendidikan”.Modul HBEF2503.En. Rousliuddin bin Ambia dan rakan, “Pengenalan Pendidikan Seni Visual”.Modul HBAE1103.Ng. Kim Choy (1999), “Perbezaan Pembelajaran Kolaboratif dan Koperatif”, Ketua Jabatan,Jabatan Ilmu Pendidikan, Maktab Perguruan Sandakan.Md. Nasir Ibrahim (2003), “Pendidikan Seni Untuk Maktab dan Universiti”.Sukatan Pelajaran Kurikulum Bersepadu Sekolah Rendah Pendidikan Seni Visual, PusatPerkembangan Kurikulum Pendidikan Malaysia, 2000.Slavin, R.E. (1990), “Cooperative-Learning: Theory, Researched, Practice, Massachusetts:Simon & Schuster Inc.Johnson D.W., Johnson, R.T. & Holubec, E.J. (1990), “Cooperation in the classroom”,(6thed). Edina, MN: Interaction Book Company.
  63. 63. 63Kagan (1990), Johnson (1986), Jacobs, Gan & Bell (1995).Johnson & Johnson (1991).Dr. Nor Azizah Salleh, “Kaedah Penyelidikan Dalam Pendidikan”, Modul HBEF2503.Herbeth Read (1956) & Victor Lowenfeld.Rotter (1971), “Teori Pembelajaran Sosial”.Suhaida Abd Kadir (2002), “Teknik Jigsaw”Cohen (1994), Neil Davidson (1990) – Teori-teori pendidikanCheah Tong Kiat, Adlan bin Abdul, Baskaran a/l Nadeson dan Lim Chin Li, “KeberkesananKaedah Pembelajaran Koperatif Dalam Pembelajaran Bacaan Pemahaman TeksDi Kalangan Murid SJK © dan SJK (T)”.Nor Anuwar Bin Hamat, “Kreativiti Seni Dalam Pendidikan”.Abdul Samat bin Banin, “Pembelajaran Koperatif: Satu Pengenalan”.Prof. Madya Dr. Azizi Hj. Yahaya, Intan Sapinas Binti Bahuri, Tinjauan Amalan PembelajaranKoperatif Di Kalangan Pelajar Tingkatan Dua Maktab Rendah Sains Mara, Gerik,Perak. Fakulti Pendidikan Universiti Teknologi Malaysia, Skudai Johor.Hafizah Husain, Dzuraidah Abd. Wahab, Aini Hussain, Salina Abdul Samad, Azah Mohamed,Che Husna Azhari dan Nooritawati Md. Tahir, Kesan Kaedah Pembelajaran KoperatifTeknik Jigsaw Di Kalangan Pelajar Kejuruteraan UKM. Fakulti Kejuruteraan, UniversitiKebangsaan Malaysia, Bangi, Selangor; Fakulti Kejuruteraan Elektrik, UniversitiTeknologi Mara, Shah Alam, Selangor.http://assignment4u2c.blogspot.com/2007/12/koperatif-learning.htmlhttp://sabtuyangindah.blogspot.com/2009/04/teori-teori-dan-isu-isu-yang-berkaitan.html
  64. 64. 64LAMPIRANBORANG ABORANG MAKLUMAT PERIBADI (GURU)Arahan : Sila isi atau tandakan ( / ) pada jawapan yang bersesuaian dengan anda.1. Nama : __________________________________________________________2. Jantina :LelakiPerempuan3. Umur : _______________ tahun4. Bil. Adik Beradik : _____________________5. Status Perkahwinan :BerkahwinBujangDuda / Janda6. Agama :IslamKristianBuddhaHindu7. Kaum :MelayuCinaIndiaKadazan/DusunBajauMelayu BruneiLain-lain : __________________________ ( sila nyatakan )
  65. 65. 658. Tahap pendidikan tertinggi yang anda miliki :SRP/PMRSPM atau yang setarafSTPM atau yang setarafDiploma atau yang setarafIjazah Sarjana atau lebih tingga9. Tempoh Perkhidmatan :03 tahun05 tahun05 tahun ke atas10 tahun ke atas10. Jumlah masa dalam sehari mengajar mata pelajaran Pendidikan Seni Visual : ______ jam30 minit60 minit90 minit120 minit11. Bilakah waktu yang anda rasa paling sukar untuk menjalankan aktiviti P&P.Sebelah pagiSebelah tengah hariSebelah petang12. Adakah anda menerima bantuan dari guru Pendidikan Seni Visual yang lain?YaTidak
  66. 66. 66BORANG BMASALAH-MASALAH (MURID)Arahan : Senarai ini merujuk kepada masalah-masalah yang dihadapi oleh murid semasa prosespengajaran dan pembelajaran. Sila susun masalah-masalah tersebut mengikut keutamaan dari 1hingga 5 ( 1=paling utama, 5=paling kurang utama ) dalam kotak kosong yang disediakan.Sekiranya masalah anda tidak terdapat di dalam pilihan, anda boleh nyatakannya di bahagian‘Lain-lain’.1 Tiada kesediaan untuk belajar mata pelajaran PSV2 Tidak menunjukkan minat untuk belajar mata pelajaran PSV3 Tidak melibatkan diri secara aktif semasa proses P&P dijalankan4 Tiada pengaplikasian tentang kaedah pembelajaran koperatif5 Tidak tahu/ sedar tentang kepentingan pengajaran PSV6 Sukar untuk memahami sesuatu konsep, kerana kurang praktikaldisebabkan kekurangan peralatan / bahan pembelajaran7 Kurang keyakinan diri8 Kurang mendapat motivasi dari keluarga9 Kurang minat dan motivasi kerana tiada bilik PSV yang khusus10 Mata pelajaran PSV ini tidak dititikberatkan di sekolahLain-lain :_______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________
  67. 67. 67BORANG CBORANG SOAL SELIDIKArahan : Sila baca pernyataan di bawah dan pilih jawapan YA atau TIDAK pada kotak yangdisediakan dan sila jawab dengan jujur. Tujuan borang ini adalah untuk mengenalpastisejauhmana penglibatan murid dalam proses pengajaran dan pembelajaran.Bil Soalan Ya Tidak1 Saya suka melukis2 Saya suka mata pelajaran Pendidikan Seni Visual3 Saya suka mengumpul lukisan-lukisan saya4 Saya suka belajar melukis di rumah5Saya mendapat bantuan dari rakan-rakan untuk belajarPendidikan Seni Visual6 Saya suka guru mata pelajaran Pendidikan Seni Visual saya7 Saya selalu siap melukis semasa cikgu meminta lukisan saya8 Saya selalu ketinggalan menyiapkan kerja / lukisan saya9 Saya ada warna sendiri10 Saya selalu meminjam warna dari rakan-rakan
  68. 68. 68BORANG DBORANG SOAL SELIDIKKEBERKESANAN PEMBELAJARAN KOPERATIF TERHADAP MENGGALAKKANPENGLIBATAN AKTIF DAN MENARIK MINAT PELAJAR TAHAP SATU(TAHUN 1, 2 DAN 3) DALAM PEMBELAJARAN PENDIDIKAN SENI VISUAL DI SALAHSEBUAH SEKOLAH RENDAH DI DAERAH TENOM.ARAHAN: Sila baca setiap pernyataan dengan teliti. Nyatakan respon anda denganmenandakan ( / ) pada ruangan jawapan yang telah disediakan. Tiada jawapanyang betul atau salah.STS = Sangat tidak setujuTS = Tidak setujuS = SetujuSS = Sangat setujuBil Pernyataan STS TS S SS1Saya menyiapkan segala kerja-kerja yang disuruholeh guru dengan merujuk penerangan yang diberi2Saya memberi sepenuh perhatian terhadap prosespengajaran dan pembelajaran Pendidikan SeniVisual3Saya menerima dorongan dari rakan-rakan lainuntuk dapat memahami konsep seni dalamPendidikan Seni Visual4Saya banyak mendapat dorongan dari guru-guruPendidikan Seni Visual5Keluarga saya selalu mendorong untuk belajarPendidikan Seni Visual
  69. 69. 69Contoh lain Instrumen Kajian.BORANG SOAL SELIDIK MENGENAI PEMBELAJARAN KOPERATIFNama : ____________________________________________Tarikh : ____________________________________________Arahan : Baca soalan di bawah dengan teliti dan bulatkan jawapan anda.1 Tugasan pembelajaran saya melibatkan kerjasama dengan pelajar ( Ya / Tidak )yang lain2 Ahli dalam kumpulan bekerjasama dengan baik ( Ya / Tidak )3 Ahli kumpulan saya dapat membantu saya untuk menguasai ( Ya / Tidak )satu-satu topik4 Saya dan rakan saya saling membantu dalam menyiapkan tugasan ( Ya / Tidak )5 Kami mendengar pendapat orang lain semasa perbincangan ( Ya / Tidak )6 Saya bebas menyuarakan pendapat semasa perbincangan ( Ya / Tidak )7 Saya sentiasa berpeluang untuk menyuarakan pendapat saya ( Ya / Tidak )8 Saya dapat mempelajari banyak perkara melalui sesi perbincangan ( Ya / Tidak )9 Aktiviti dalam kelas adalah menarik dan berguna ( Ya / Tidak )10 Saya boleh mencari jalan untuk meningkatkan penguasaan saya ( Ya / Tidak )dalam mata pelajaran Pendidikan Seni Visual

×