Δάσος - ρυθμιστής του υδρολογικού κύκλου

1. ΕΛΛΗΝΟΓΑΛΛΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΟΥΡΣΟΥΛΙΝΩΝ

2. Το δάσος χωρίς τον άνθρωπο μπορεί να
υπάρχει,
ο άνθρωπος όμως χωρίς το δάσος δεν μπορεί
να ζήσει!!!

38. Δασοπονικό είδος Έκταση σε στρέμματα %
Α. Κωνοφόρα
1. Ελάτη – Ερυθρελάτη 3.297.620 13,1
2. Χαλέπιος – Τραχεία
4.757.770 18,9
Πεύκη
3. Μαύρη Πεύκη 1.370.470 5,5
4. Λοιπά Κωνοφόρα 237.870 0,9
Σύνολο Κωνοφόρων 9.663.730 38,4
Β. Πλατύφυλλα
5. Δρυς 7.475.490 29,8
6. Οξιά 2.190.700 8,7
7. Λοιπά φυλλοβόλα 1.017.650 4,1
8. Αείφυλλα 4.776.610 19,0
Σύνολο Πλατύφυλλων 15.460.450 61,6
ΓΕΝΙΚΟ ΣΥΝΟΛΟ 25.124.180 100,0

39. Ο άνθρωπος στάθηκε ανέκαθεν απέναντι στα
δάση φίλος και εχθρός, προστάτης και
εκμεταλλευτής.
Ο άνθρωπος με αφορμή διάφορες ανάγκες ή
από άλλες αιτίες, με τις διάφορες
καταστρεπτικές του επεμβάσεις υποβάθμιζε
και περιόριζε συνεχώς τα δάση.

41. Η φωτιά είναι η μεγαλύτερη απειλή των
ελληνικών δασών και των δασών της νότιας
Ευρώπης γενικότερα. Κάθε χρόνο, 45.000
φωτιές περίπου ξεσπούν στα δάση της
Ευρώπης. Για τις περισσότερες από τις
φωτιές αυτές, υπεύθυνος είναι ο άνθρωπος,
έμμεσα ή άμεσα. Φυσικοί παράγοντες, όπως η
ξηρασία, η ταχύτητα του ανέμου και η
τοπογραφία, ευνοούν τη διάδοση της φωτιάς

43. • Μην καίτε σκουπίδια ή ξερά χόρτα και κλαδιά κατά τη
διάρκεια των θερινών μηνών.
• Μην πετάτε ποτέ αναμμένα τσιγάρα όταν βρίσκεστε σε
υπαίθριους χώρους.
• Μην ανάβετε τους θερινούς μήνες υπαίθριες ψησταριές
στα δάση ή σε χώρους όπου υπάρχουν ξερά χόρτα.
• Αποφύγετε τις υπαίθριες εργασίες που ενδέχεται να
προκαλέσουν φωτιά (οξυγονοκολλήσεις, χρήση τροχού ή
άλλου εργαλείου που δημιουργεί σπινθήρες).
• Μην αφήνετε σκουπίδια στο δάσος. Υπάρχει κίνδυνος
ανάφλεξης.
• Σεβαστείτε τα απαγορευτικά πρόσβασης σε περιόδους
υψηλού κίνδυνου.

46. Τα πευκοδάση δεν
έχουν δυνατότητα
αναβλάστησης μετά τη
φωτιά. Η αναγέννηση
των πεύκων βασίζεται
αποκλειστικά στην
αυξημένη φυτρωτική
ικανότητα των
σπερμάτων τους μετά
τη φωτιά.

47. Αν όμως το φαινόμενο της φωτιάς
επαναληφθεί σε μικρό χρονικό διάστημα, τότε
το αποτέλεσμα είναι η απώλεια της
δυνατότητας φυσικής αποκατάστασης και η
υποβάθμιση των οικοσυστημάτων, καθώς αυτά
τα δασικά οικοσυστήματα δεν θα μπορέσουν να
ανακάμψουν.

48. Οι δυνατότητες αποκατάστασης
των καμένων δασικών εκτάσεων
υπονομεύονται και από την
παράνομη βόσκηση, που συχνά
ακολουθεί τη φωτιά. Η
ανεξέλεγκτη βόσκηση, έχει
καταστρεπτικές συνέπειες στην
τοπική χλωρίδα και τη βλάστηση.
Επηρεάζει τη σύνθεση της
βλάστησης. Τα κοπάδια
καταπατούν και τρώνε τα νεαρά
φυτά και τους βλαστούς,
προξενούν ζημιές στο φλοιό και
τις ρίζες των δένδρων.

49. Η υπερυλοτόμηση και η
παράνομη κοπή δέντρων,
επίσης, μπορούν να
οδηγήσουν σε υποβάθμιση
τα δασικά οικοσυστήματα.
Αντίθετα, η ελεγχόμενη
υλοτόμηση μπορεί να
συμβάλει στην ανανέωση
του δάσους, εφόσον γίνεται
σύμφωνα με τους κανόνες
της αειφορικής
διαχείρισης.

52. Συνήθως, η φυσική αποκατάσταση είναι η
πλέον ενδεδειγμένη μέθοδος. Δηλαδή, το
δάσος αφήνεται να ανακάμψει μόνο του, χωρίς
τυχόν αρνητικές ανθρώπινες παρεμβάσεις στο
ήδη επιβαρημένο οικοσύστημα. Η τεχνητή
αναδάσωση, ιδίως η φύτευση από μη ειδικούς,
οδηγεί συχνά σε απώλειες στα φυτά που θα
φυτευτούν, συνήθως πάνω από 50%. Γι’ αυτό
και πρέπει να γίνεται πάντα σε συνεργασία με
τα κατά τόπους δασαρχεία.

53. Κάθε αποτελεσματική στρατηγική αειφόρου
διαχείρισης των δασών θα πρέπει να
περιλαμβάνει:
 Την αναγνώριση του ρόλου των δασών στην
αειφόρο ανάπτυξη.
 Το συγκερασμό ενός τρόπου διαχείρισης των
δασών που θα αποφέρει κοινωνικά και
οικολογικά οφέλη, και της οικονομικής
εκμετάλλευσής τους.

54.  Την κατά το δυνατόν μεγαλύτερη εναρμόνιση
των διαφόρων πολιτικών που αφορούν άμεσα ή
έμμεσα στα δάση.
 Την εδραίωση διαδικασιών διαβούλευσης στον
τομέα της δασικής εκμετάλλευσης.
Σημαντικός παράγοντας που προάγει την
αειφορική δασική διαχείριση παγκοσμίως, είναι
η πιστοποίηση των δασικών προϊόντων.

56. Η ευρύτερη περιοχή της Αττικής αποτελεί, από την
αρχαιότητα, το πιο ταλαιπωρημένο φυσικό περιβάλλον
της Ελλάδας, εξαιτίας των ανθρωπογενών
επεμβάσεων. H υλοτόμηση, η αναζήτηση καλλιεργήσιμης
γης και η βόσκηση, σε συνδυασμό με το άνυδρο του
τόπου, εξηγούν την εξαφάνιση των δασών. Ωστόσο,
ως τα μέσα του 20ου αι. το αττικό τοπίο με τη
χαρακτηριστική μεσογειακή βλάστηση διατηρούσε την
ομορφιά του.

57. Έκτοτε, και για λόγους που
είναι σε όλους μας γνωστοί,
(καταπάτηση και
οικοπεδοποίηση δασικών
εκτάσεων στις παρυφές της
πόλης, πυρκαγιές,
πληθυσμιακή συγκέντρωση,
βιομηχανική ρύπανση κλπ.),
το πράσινο του
λεκανοπεδίου περιορίστηκε
δραματικά. Μαζί μ’ αυτό
περιορίστηκαν και τα
«νερά».

58. Έτσι το αττικό τοπίο σήμερα, δεν
έχει καμία σχέση με εκείνο της
αρχαιότητας. Λόφοι ισοπεδώθηκαν
και δεν σημειώνονται πια στον χάρτη,
ποτάμια εξαφανίστηκαν κάτω από την
άσφαλτο, κρήνες έσβησαν, χείμαρροι
καταχώθηκαν και έγιναν οικόπεδα,
βουνά έμειναν γυμνά από δέντρα,
ακτογραμμές αλλοιώθηκαν σε σημείο
μη αναγνωρίσιμο, παραλίες έγιναν
δρόμοι, σπίτια, καταστήματα.

59. Το μόνο που απέμεινε είναι οι μαρτυρίες:
κείμενα, σχέδια και πίνακες περιηγητών και
ειδικών ξένων επιστημόνων. Το σημαντικότερο
ρόλο όμως στη διαφύλαξη της εικόνας της
τοπογραφίας της Αθήνας έπαιξαν οι χάρτες:
αψευδείς μάρτυρες των αλλαγών, των
αλλοιώσεων, των επεμβάσεων του ανθρώπου στο
Λεκανοπέδιο.

60. Το 65% των νερών
απορροφούνταν από
το έδαφος και 35%
κατέληγε στα ποτάμια
και τα ρέματα. Έτσι,
το φυσικό δίκτυο
απορροής των υδάτων
λειτουργούσε σε
αρμονία με το
ανθρωπογενές τοπίο
της αρχαιότητας και
της τουρκοκρατίας.

61. Το δίκτυο αυτό καταστράφηκε, πέφτοντας θύμα στο
βωμό της ανάπτυξης και της ανεξέλεγκτης δόμησης
της Αθήνας. Το δίκτυο των χειμάρρων
χρησιμοποιήθηκε για την εγκατάσταση του υπόγειου
αποχετευτικού δικτύου, ενώ οι επιφάνειες που
προέκυψαν από την κάλυψή του αξιοποιήθηκαν για την
κατασκευή αυτοκινητοδρόμων.

62. Τα ποτάμια της αρχαίας Αθήνας
Τρεις ήταν οι βασικοί ποταμοί που διέρρεαν την πεδιάδα της
Αττικής κατά την αρχαιότητα, οι δύο εκ των οποίων απλώνονταν
και έξω από τα όρια της πόλης. Το δυτικό και μεγαλύτερο
τμήμα της πεδιάδας έβρεχε ο Κηφισός, που είχε τις πηγές του
στους πρόποδες της Πάρνηθας στα βόρεια και συνέχιζε την
πορεία του για 27 χλμ., έως ότου εκχυνόταν στο Φαληρικό Kόλπο.

63. Το ανατολικό τμήμα διέσχιζε ο
Ιλισός, ο οποίος πήγαζε από τη
ΒΔ πλευρά του Υμηττού,
κατευθυνόταν δυτικά και μέσω
της κοιλάδας που σχηματιζόταν
ανάμεσα στους λόφους των
Μουσών (Φιλοπάππου) και της
Σικελίας (δεξιά της σύγχρονης
λεωφόρου Συγγρού), δεχόταν
στην κοίτη του τα νερά του
Ηριδανού και στη συνέχεια
συναντούσε τον Κηφισό.

64. Μικρότερος από τους δύο προηγούμενους ήταν ο
Ηριδανός, που πήγαζε από τις νότιες πλαγιές του
Λυκαβηττού, κυλούσε βόρεια της Ακροπόλης,
περνούσε μέσα από την Αγορά και, συνέχιζε τη
ροή του βορειοδυτικά, και αφού χανόταν υπογείως
για μερικές εκατοντάδες μέτρα, στρεφόταν νότια,
όπου εξέβαλλε στον Ιλισσό.

65. Υπήρχαν δύο ακόμη μικρότεροι ποταμοί, ο
Σκίρος και ο Κυκλοβόρος, δυτικά και
βόρεια της Αθήνας αντίστοιχα.

66. Αχμέτ Αφέντη ή Μπουμπουνίστρα, Ροδάκισσα,
Γοργοεπηκόου, Καλαμιώτη, Καμκαρέα (Καπνικαρέα),
οδού Καρόρη, Ψυρρή, Βοριά, Απάνω Σιντριβάνι,
Πανδρόσου- Αιόλου, Φετιχέ Τζαμί, Παζαριού, Κάτω
Λουτρό, Αγιος Φίλιππος. Πρόκειται για τα ονόματα
μερικών από τις κρήνες της Αθήνας, που ξεδιψούσαν
τους κατοίκους της στις αρχές του 19ου αιώνα και
αναφέρονται στον χάρτη των Κλεάνθη και Σάουμπερτ.

67. Μαζί και μια αρχαία πηγή, η Καλλιρρόη (ή
Εννεάκρουνος, όπως την αναφέρει ο
Θουκυδίδης), στα ανατολικά του Ολυμπιείου,
κοντά στο εκκλησάκι της Αγίας Φωτεινής και
στον Ιλισό, αν και τα δικά της νερά έρχονταν
από τον Υμηττό.

68. Κατά τις τελευταίες δεκαετίες όμως η Αττική
δέχθηκε τεράστιο πλήγμα στο φυσικό της περιβάλλον.
Η άναρχη οικιστική επέκταση, η ρύπανση της
ατμόσφαιρας, η υποβάθμιση των ακτών, ο αφανισμός
των ρεμάτων και της γεωργικής γης, αλλά κυρίως οι
μεγάλες δασικές πυρκαγιές κατέστρεψαν το
περιβάλλον της.

69. Σήμερα οι δρόμοι του νερού έχουν
μπαζωθεί ή καλυφθεί, ενώ το
μεγαλύτερο ποσοστό του εδάφους
καλύπτεται από τσιμέντο ή άσφαλτο, με
αποτέλεσμα τα νερά της βροχής να μην
βρίσκουν διέξοδο και να πλημμυρίζει η
πόλη με την πρώτη βροχή.

70. Tα τελευταία 110 χρόνια μπαζώθηκαν το 60% των ρεμάτων της
Αττικής: τα δύο σημαντικά ποτάμια της, ο Κηφισός και ο Ιλισός
έχουν καλυφθεί στην μεγαλύτερη έκτασή τους, η λεωφόρος
Αλεξάνδρας φτιάχτηκε πάνω στο ρέμα Κυκλόβορος, η
Μιχαλακοπούλου, η Β. Κωνσταντίνου και η Καλλιρόης (με την
περίφημη κρήνη Καλλιρόη) φτιάχτηκαν πάνω στην κοίτη του
Ιλισσού, οι δρόμοι της Πανεπιστημιούπολης και της
Πολυτεχνιούπολης, ξενοδοχεία, βιομηχανίες και κατοικίες
χτίστηκαν πάνω σε ρέματα.

71. Μόλις πρόσφατα και ύστερα από απόφαση του
Συμβουλίου Επικρατείας που κατοχύρωσε
τον ορισμό, την περιβαλλοντική σημασία και
την υποχρέωση οριοθέτησης των ρεμάτων,
τέθηκε φραγμός στην καταστροφή των
ρεμάτων, που είναι οι αγωγοί του νερού μέσα
στις πόλεις, αλλά και σημαντικές από
οικολογική άποψη περιοχές για τη διατήρηση
της φύσης μέσα στον αστικό χώρο, την
ανανέωση του αέρα, τη διέξοδο του νερού της
βροχής, αλλά και τον εμπλουτισμό του
υδροφόρου ορίζοντα.

72. Διασώθηκαν όμως και κάποιες περιοχές, σημαντικά
οικοσυστήματα που έχουν ενταχθεί σε ειδικό
καθεστώς προστασίας, όπως Εθνικοί Δρυμοί, τοπία
ιδιαίτερου φυσικού κάλλους και περιοχές του δικτύου
NATURA 2000.
Στην Αττική, ξεχωριστή θέση κατέχουν οι δυο
Εθνικοί δρυμοί : της Πάρνηθας και του Σουνίου,
αλλά και όσοι υγρότοποι έχουν απομείνει
προσπαθώντας να συνυπάρξουν με την περιβρέχουσα
θάλασσα .

81. Έτος ίδρυσης:
1961
Έκταση
πυρήνα:
3.816 εκτ.

85. Έτος ίδρυσης: 1974
Έκταση πυρήνα: 750
εκτ.
Έκταση
περιφερειακής
ζώνης:2.750 εκτ.

93. ΥΓΡΟΤΟΠΟΙ ΤΗΣ ΑΤΤΙΚΗΣ

94. Οι υγρότοποι της Αττικής αποτελούν τα τελευταία
καταφύγια άγριας ζωής στην Αθήνα, για την ορνιθοπανίδα,
αλλά και άλλα είδη. Εκτός όμως από την αξία τους για τη
βιοποικιλότητα, προσφέρουν στους κατοίκους της πόλης
ελεύθερους χώρους αναψυχής, ενώ παράλληλα προσφέρουν
τεράστιες φυσικές υπηρεσίες όπως η προστασία των
αστικών περιοχών από πλημμύρες.

96.  Στο λεκανοπέδιο, όπου οι υγρότοποι αποτελούν ιστορικό και
αναπόσπαστο στοιχείο του αττικού τοπίου, ακόμα δεν έχει
αναδειχθεί ο σημαντικός τους ρόλος:
 Μεγάλος αριθμός υγροτόπων δέχεται σοβαρές πιέσεις από
οικοδομικούς συνεταιρισμούς και παραμένουν εγκαταλελειμμένοι.

97. ΚΙ ΑΣ ΜΗΝ ΞΕΧΝΑΜΕ ….
«Η διατήρηση των ελληνικών υγροτόπων προστατεύει τη γη
από εκπομπές CO2 ίσες με τις ετήσιες εκπομπές έως και 10
χωρών σαν την Ελλάδα.
«Η Ελλάδα πριν από δύο γενιές είχε τριπλάσια έκταση
υγροτόπων».

98. http://kpe-kastor.kas.sch.gr/
http://www.minagric.gr
http://www.wwf.gr
www.greenpeace.org
www.parnitha-np.g
www.ypeka.gr δάση - Υπουργείο
Περιβάλλοντος Ενέργειας και Κλιματικής
Αλλαγής
www.eepf Μαθαίνω για τα Δάση |
Ελληνική Εταιρία Προστασίας της Φύσης
http://www.tovima.gr/culture/article

99. Ομάδα Περιβαλλοντικού Ομίλου :
Κιούρη Δέσποινα (α1)
Κρητικού Σοφία (α1)
Μαγκλιβέρα Ανδριάνα (α1)
Παντελιδάκη Κωνσταντίνα (α1)
Κόλλια Ελεάννα (α2)
Κοντοδήμου Ελισάβετ (α2)
Μαστρογιάννη Θεανώ (β2)
Πεπόνη Μαριλένα (β3)
Σεϊτανίδου Ελένη (β3)
Αρμάου Αλκυόνη (γ3)
Σμυρόγλου Στυλιανή (γ3)
Υπεύθυνη Καθηγήτρια : Τρυφωνίδου Ευαγγελία ΠΕ12
ΕΛΛΗΝΟΓΑΛΛΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΟΥΡΣΟΥΛΙΝΩΝ