1. 1
Θουκυδίδου Ἱστορίαι
Κερκυραϊκά
Βιβλίο 3. Κεφάλαιο 70. Παράγραφοι 1-6
Εργασίες μαθητών

2. 2
1. Να δημιουργήσετε ένα βίντεο (30΄΄) με το animoto (http://animoto.com/
χρειάζεται εγγραφή). Για τη δημιουργία του χρησιμοποιήσετε εικόνες
σχετικές με το Θουκυδίδη, τον εμφύλιο στην Κέρκυρα, τον
Πελοποννησιακό πόλεμο. Επιλέξτε κατάλληλο ήχο από τα εντυπωσιακά
εφέ που προτείνονται.
2. Να δημιουργήσετε κόμικς με το toondoo (http://www.toondoo.com/
χρειάζεται εγγραφή), χρησιμοποιώντας τις παρακάτω φράσεις:
- Οι γάρ Κερκυραίοι εστασίαζον, επειδή οι αιχμάλωτοι ήλθον αυτοίς υπό
Κορινθίων αφεθέντες
- Και έπρασσον ούτοι, έκαστον των πολιτών μετιόντες, όπως αποστήσωσιν
Αθηναίων την πόλιν
- Και αφικομένης Αττικής τε νεώς καί Κορινθίας πρέσβεις αγουσών και ες
λόγους καταστάντων
- εψηφίσαντο Κερκυραίοι Αθηναίοις ξύμμαχοι είναι, Πελοποννησίοις δε
φίλοι
- Και υπάγουσιν Πειθίαν ούτοι οι άνδρες ες δίκην, λέγοντες Αθηναίοις την
Κέρκυραν καταδουλούν
- Ο δε αποφυγών ανθυπάγει αυτών τους πλουσιωτάτους πέντε άνδρας
φάσκων τέμνειν χάρακας εκ του τε Διός του τεμένους και του Αλκίνου
- Οφλόντων δε αυτών και προς τα ιερά ικετών καθεζομένων διά το πλήθος
της ζημίας
- ο Πειθίας πείθε ώστε τω νόμω χρήσασθαι.
- Οι δε ξυνίσταντό τε και λαβόντες εγχειρίδια εξαπιναίως ες στην βουλήν
εσελθόντες
- τον Πειθίαν κτείνουσι και άλλους των τε βουλευτών και ιδιωτών ες
εξήκοντα
- οι δε τινές της αυτής γνώμης τω Πειθία ες την Αττική τριήρη κατέφυγον
έτι παρούσαν.
3. Να διαβάσετε αργά και καθαρά τις παρακάτω φράσεις του κειμένου του
Θουκυδίδη και να τις ηχογραφήσετε (να είστε σε χώρο όπου θα επικρατεί
απόλυτη σιωπή).
- Οι Κερκυραίοι βρίσκονταν σε εμφύλια διαμάχη, από τότε που ήρθαν σε
αυτούς οι αιχμάλωτοι, όσοι είχαν συλληφθεί στις ναυμαχίες για την
υπόθεση της Επιδάμνου, αφού ελευθερώθηκαν από τους Κορινθίους,
- Αυτοί, πιάνοντας τον κάθε πολίτη χωριστά, ενεργούσαν προδοτικά για να
απομακρύνουν την πόλη από τους Αθηναίους.
- Αφού λοιπόν έφτασαν ένα αθηναϊκό και ένα κορινθιακό πλοίο, τα οποία
έφερναν πρέσβεις, και αφού ήρθαν σε διαπραγματεύσεις οι πρέσβεις, οι

3. 3
Κερκυραίοι αποφάσισαν να είναι από τη μια σύμμαχοι με τους Αθηναίους
σύμφωνα με την ισχύουσα συνθήκη, από την άλλη φίλοι με τους
Πελοποννησίους, όπως ακριβώς και πρωτύτερα.
- Και αυτοί οι άνδρες σέρνουν στο δικαστήριο τον Πειθία, πρόξενο των
Αθηναίων, λέγοντας ότι προσπαθεί να υποδουλώσει την Κέρκυρα στους
Αθηναίους.
- Αυτός, αφού αθωώθηκε, καταγγέλλει με τη σειρά του στο δικαστήριο τους
πέντε πιο πλούσιους άνδρες από αυτούς, ισχυριζόμενος ότι κόβουν τα
υποστυλώματα των κλημάτων των αμπελιών από το ιερό έδαφος του Δία
και του Αλκίνοου·
- Και όταν αυτοί καταδικάστηκαν να πληρώσουν πρόστιμο και κάθονταν
ως ικέτες στους ναούς εξαιτίας της βαριάς χρηματικής ποινής,
- ο Πειθίας, επειδή συνέβαινε να είναι και μέλος της βουλής, πείθει τους
Κερκυραίους να κάνουν χρήση του νόμου.
- Αυτοί τότε, συνωμότησαν και, αφού πήραν μαχαίρια, μπήκαν
αιφνιδιαστικά στη βουλή και φονεύουν και τον Πειθία και περίπου εξήντα
άλλους, τόσο από τους βουλευτές όσο και από τους ιδιώτες·
- όμως μερικοί άλλοι της ίδιας πολιτικής παράταξης με τον Πειθία, λίγοι
στον αριθμό, κατέφυγαν στην αθηναϊκή τριήρη που ήταν ακόμη εκεί.
[Σκοπός μας θα είναι να δημιουργήσουμε ένα βίντεο, χρησιμοποιώντας τα
κόμικς και τη φωνητική εγγραφή που θα κάνετε].
4. Να δημιουργήσετε μια χρονογραμμή (http://www.dipity.com/ χρειάζεται
εγγραφή), στην οποία θα εντάξετε τα γεγονότα που εξιστορούνται στο
βιβλίο 3.70 § 1-6 του Θουκυδίδη. Να χρησιμοποιήσετε λόγο, κατάλληλες
εικόνες (και βίντεο).
5. Γιατί η εμφάνιση των δύο πλοίων στην Κέρκυρα συντελεί στην
διαμόρφωση νέας πολιτικής κατάστασης; Ποιοι λόγοι συντελούν στην
διάλυση της πολιτικής και κοινωνικής συνοχής στην Κέρκυρα;
Διαβάζοντας προσεκτικά το κείμενο, γίνεται κατανοητό ότι με την
εμφάνιση στην Κέρκυρα των πλοίων από την Αθήνα και την Κόρινθο
διαμορφώνεται μια νέα πολιτική κατάσταση. Αυτή προέκυψε από το
γεγονός ότι σε αυτά τα δύο πλοία βρίσκονταν πρέσβεις που είχαν ως σκοπό
την προσέλκυση της Κέρκυρας με τη μεριά τους. Δηλαδή, οι Αθηναίοι
επιθυμούσαν τους Κερκυραίους με τη δική τους πλευρά στον πόλεμο, όπως
ακριβώς και οι Κορίνθιοι. Έτσι λοιπόν επικράτησε αναταραχή στον πολιτικό
κόσμο της Κέρκυρας. Κατ’ επέκταση, όλη αυτή η αναταραχή θα οδηγήσει
στη διάλυση τόσο της πολιτικής όσο και της κοινωνικής συνοχής στην
Κέρκυρα.

4. 4
Υπεύθυνοι γι’ αυτήν την κατάσταση είναι αναμφισβήτητα οι δύο
αντίπαλες δυνάμεις του Πελοποννησιακού πολέμου, οι οποίες είναι
ανυποχώρητες, με αποτέλεσμα να διχάζουν τους Κερκυραίους. Σοβαρό
μερίδιο ευθύνης όμως φέρουν και οι ίδιοι οι Κερκυραίοι οι οποίοι
επηρεάστηκαν από τη δράση των ισχυρών και διχάστηκαν, χωρίς να
παραμείνουν ενωμένοι, όπως οφείλει να κάνει κάθε λαός.
Ηλίας Μήττας
Γεράσιμος Νικολάου
6. «ὀκτακοσίων ταλάντων»: με βάση το κείμενο και τα σχόλια του βιβλίου
σας, να κρίνετε αν το ποσόν ήταν πραγματικό ή πλασματικό και να
αιτιολογήσετε την απάντησή σας.
Είναι φανερό ότι το ποσό των 800 ταλάντων που έδωσαν τάχα οι
πρόξενοι για την απελευθέρωση των αιχμαλώτων Κερκυραίων, είναι
εξωπραγματικό. Αν λάβει κανείς υπόψη του ότι τα έσοδα της Δηλιακής
συμμαχίας ανερχόταν σχεδόν στα μισά αυτού του ποσού (460 περίπου
τάλαντα), συμπεραίνει ότι δεν είναι δυνατόν να είναι πραγματική αυτή η
πληροφορία. Ίσως να διαδόθηκε αυτή, επειδή οι αιχμάλωτοι ήθελαν να
κάνουν πειστική την απελευθέρωσή τους από τους Κορίνθιους και δεν
ήθελαν σε καμία περίπτωση να υποπτευτεί κανείς την ολιγαρχική
προπαγάνδα που οργάνωναν με την καθοδήγηση των Κορινθίων.
Είναι επίσης σίγουρο ότι το περισσότερο που μπορούσε να πληρώσει
ένας αιχμάλωτος ανάλογα με τις περιπτώσεις ήταν το 1/30 του ταλάντου,
σύμφωνα με τον Ηρόδοτο. Άλλοι πάλι υποστήριζαν ότι το συνολικό ποσό
αποζημίωσης ανερχόταν σε 800 μνες, δηλαδή στα 13 τάλαντα κατά κεφαλή.
Πάντως και ο ίδιος ο Θουκυδίδης δε συμφωνεί με αυτό το ποσό
αποζημίωσης, γιατί διαχωρίζει τη φαινομενική αιτία που επέστρεψαν οι
αιχμάλωτοι (απόδοση 800 ταλάντων) από την πραγματική αιτία (ολιγαρχική
προπαγάνδα).
Χριστίνα Κολοκυθά
Βάνα Ναλμπάντη
7. Ένας ολιγαρχικός, πρώην αιχμάλωτος των Κορινθίων, επιχειρεί να
πείσει τους Κερκυραίους να συμμαχήσουν με την Κόρινθο. Καταγράψτε
το λόγο του.
Συμπολίτες Κερκυραίοι,
Κατά τη γνώμη μου, θα ήταν καλύτερο να πάμε με το μέρος των Κορινθίων,
διότι αυτοί είναι που μας ελευθέρωσαν. Πέρα από την ανθρώπινη στάση που
επέδειξαν, πιστεύω ότι είναι ισχυρότεροι στον πόλεμο από τους Αθηναίους·
και γι’ αυτό θα έχουμε πλεονέκτημα αν τους βοηθήσουμε. Επομένως, πάρτε

5. 5
τη σωστή απόφαση κι ας ταχθούμε στο πλευρό των Κορινθίων για το καλό
όλων μας…
Άντα Λίκα
Βάσω Μυλωνά
8. «ἀφικομένης Ἀττικῆς τε νεώς καί Κορινθίας πρέσβεις ἀγουσῶν καί ἐς
λόγους καταστάντων»: Να γράψετε τους λόγους που διατυπώθηκαν: α)
ανάμεσα στους Κερκυραίους και τους Κορίνθιους πρέσβεις, β) ανάμεσα
τους Κερκυραίους και τους Αθηναίους πρέσβεις.
α) Kερκυραίοι-Κορίνθιοι
Κορίνθιοι: Σας θέλουμε στο πλευρό μας.
Κερκυραίοι: Ο κυριότερος στόχος μας είναι να είμαστε ουδέτεροι προς εσάς
και τους Αθηναίους.
Κορίνθιοι: Σας χρειαζόμαστε· εξάλλου σας βοηθήσαμε στην επανάκτηση
των αιχμαλώτων σας, οι οποίοι είχαν συλληφθεί στις ναυμαχίες για την
υπόθεση της Επιδάμνου.
Κερκυραίοι: Με το αζημίωτο βέβαια, αφού βάλατε τους πρόξενούς μας ως
εγγυητές να σας δώσουν 800 τάλαντα για τον καθένα.
Κορίνθιοι: Σας βλέπουμε ως συμμάχους και χωρίς δεύτερη σκέψη θα
παρείχαμε τη βοήθειά μας.
Κερκυραίοι: Το καλύτερο που μπορούμε να κάνουμε είναι να παραμείνουμε
σύμμαχοι των Αθηναίων, αλλά και δικοί σας φίλοι. Άρα, όταν χρειαστείτε τη
βοήθειά μας, θα είμαστε φιλικοί απέναντί σας.
Πρόδρομος Κιρμιζόγλου
β) Κερκυραίοι - Αθηναίοι
Αθηναίοι: Σας θέλουμε με το μέρος μας στον πόλεμο.
Κερκυραίοι: Εμείς όμως διστάζουμε να συμμετέχουμε…
Αθηναίοι: Επιμένουμε να έρθετε στην Αθηναϊκή συμμαχία, γιατί θα είμαστε
οι νικητές.
Κερκυραίοι: Θα το σκεφτούμε… Πάντως θα είμαστε δίπλα σας αλλά και
δίπλα στους Πελοποννησίους, χωρίς να χαλάσουμε τη σχέση μας με
κανέναν...
Άννα Μουτσάι
9. «λόγῳ μέν… ἔργῳ δέ»: Να εξηγήσετε τη σημασία που έχει η αντίθεση
για τη μέθοδο του ιστορικού. Σε ποια σημεία του κειμένου φαίνεται ότι ο
Θουκυδίδης δεν καταγράφει απλώς τα ιστορικά γεγονότα, αλλά
εμβαθύνει σε αυτά (παρουσιάζοντας δηλαδή αίτια, κίνητρα,
σκοπιμότητες);

6. 6
Η αντίθεση λόγῳ-ἔργῳ αποτελεί θεμελιακή αντίθεση στο έργο του
Θουκυδίδη και αναφέρεται στη σχέση λόγων και έργων, φανερού και
πραγματικού, ψευδούς και αληθινού.
Ο ιστορικός δεν καταγράφει μόνο το προφανές, το τυπικό, αλλά
εμβαθύνει στο πραγματικό και ψάχνει να βρει αιτίες που είναι βαθύτερες.
Αυτό είναι βασικό χαρακτηριστικό ενός καλού ιστορικού. Όπως αναφέρεται
και στην εισαγωγή του έργου του Θουκυδίδη, η μέθοδος που ο ίδιος
χρησιμοποίησε για να γίνει η ιστορική έρευνα του πιο αξιόπιστη, είναι το να
διαχωρίζει τις αιτίες του πολέμου σε φανερές (εξωτερικές αφορμές και
προσχήματα) και σε αφανείς (εσωτερικές, βαθύτερες και πραγματικές).
Στο κείμενό μας η μέθοδος αυτή εφαρμόζεται στην αναφορά που κάνει ο
ιστορικός για την επιστροφή των Κερκυραίων αιχμαλώτων έναντι του πολύ
μεγάλου ποσού των οκτακοσίων ταλάντων, ενώ η πραγματική αιτία της
απελευθέρωσης τους ήταν να επηρεάσουν τους Κερκυραίους υπέρ της
Κορίνθου.
Ηρώ Κυριαζή
Κυριακή Λεμονίδου
10. Για ποιους λόγους οι ολιγαρχικοί οδήγησαν τον Πειθία σε δίκη; Πώς
αντέδρασε αυτός; Πώς εξηγείτε το γεγονός ότι η αντιμήνυση του Πειθία
στηρίζεται στην κατηγορία «τέμνειν χάρακας ἐκ τοῦ Διός τοῦ τεμένους
καί τοῦ Ἀλκίνου»; Να συγκρίνετε την απόφαση της δίκης με αυτήν της
δίκης του Θηραμένη (Ξενοφώντος Ελληνικά 2.3. 50-56, σελίδα 86 του
σχολικού βιβλίου)
Ο λόγος που οι ολιγαρχικοί οδήγησαν τον Πειθία στο δικαστήριο ήταν ότι
προσπαθούσε να υποδουλώσει την Κέρκυρα στους Αθηναίους. Η αντίδραση
του Πειθία, μόλις αθωώθηκε, ήταν να καταγγείλει και αυτός με τη σειρά του
τους πέντε ολιγαρχικούς, με την κατηγορία ότι έκοβαν τα υποστυλώματα
των κλημάτων των αμπελιών από το ιερό έδαφος του Δία και του Αλκίνοου.
Η αντιμήνυση του Πειθία στηρίζεται σε θρησκευτική κατηγορία, η οποία,
εκείνη την εποχή, τιμωρούνταν με βαριά ποινή. Για το λόγο αυτό ο αρχηγός
των δημοκρατικών κατέφυγε σε αυτού του είδους την κατηγορία, γεγονός το
οποίο οδήγησε στην παραδειγματική τιμωρία των ολιγαρχικών.
Η απόφαση της δίκης αυτής σε σύγκριση με τη δίκη του Θηραμένη μας
οδηγεί στο συμπέρασμα ότι σε περίοδο πολέμου, καταπατείται η δικαιοσύνη.
Στην «Ιστορία» του Θουκυδίδη δεν τηρείται η απόφαση του δικαστηρίου,
αφού οι ολιγαρχικοί όχι μόνο δεν πληρώνουν το πρόστιμο αλλά εισβάλλουν
στη βουλή και σκοτώνουν 60 ανθρώπους. Ανάλογα στα «Ελληνικά» του
Ξενοφώντα, δεν λαμβάνεται υπόψη η θέληση των δικαστών, αφού οι
τριάκοντα τύραννοι αποφασίζουν με τη δύναμη των όπλων.

7. 7
Ιωάννα Κύρκου
Ελισάβετ Μητριτζώνη
11. «πρός τά ἱερά ἱκετῶν καθεζομένων»: να γράψετε τι ήταν η «ἱκεσία»
και ποια θέση είχε στην αρχαία ελληνική κοινωνία (πραγματοποιήσετε
αναζήτηση στο διαδίκτυο για περισσότερες πληροφορίες). Να κάνετε
σύγκριση με την ικεσία του Θηραμένη μέσα στη βουλή (2.3 § 52, σελίδα
86 του σχολικού βιβλίου).
Η ικεσία ήταν θεσμός στην αρχαία Ελλάδα, σύμφωνα με τον οποίο οι
ικέτες προστατεύονταν από έναν άγραφο νόμο. Προστάτης των ικετών
θεωρούνταν ο Ικέσιος Δίας. Ο ικέτης είχε διαπράξει συνήθως έγκλημα ή
σοβαρό αδίκημα, είχε παραβιάσει πολιτικό ή ηθικό νόμο. Για ασυλία
προσέτρεχε στο βωμό ενός ναού ή στην εστία της οικίας ενός ισχυρού άντρα.
Στο χέρι του κρατούσε σύμβολο της δυστυχούς του θέσης ένα κλαδί ελιάς,
περιτυλιγμένο με άσπρο μαλλί προβάτου, την Ικετηρία. Μερικές φορές ο
ικετευόμενος δυσκολευόταν να κάνει δεκτή την αίτηση της ικεσίας και ο
ικέτης αναγκαζόταν να γονατίσει μπροστά του και να τον ικετεύσει στο
όνομα του πατέρα του, της μητέρας του και των παιδιών του, για να τον
σώσει. Σε κάποιες περιπτώσεις ο ικέτης γονατιστός φύλαγε τα χέρια, άγγιζε
τα γένια και τα γόνατα του ικετευόμενου.
Στην Ιστορία του Θουκυδίδη (Γ.70) πέντε πλούσιοι ολιγαρχικοί, επειδή
καταδικάστηκαν να πληρώσουν βαρύτατο πρόστιμο για την καταπάτηση
του ιερού τεμένους και δεν είχαν άμεσα τα χρήματα, κάθισαν ως ικέτες, για
να αποδώσουν το οφειλόμενο ποσό της τιμωρίας ύστερα από συμφωνία (σε
δόσεις).
Στα Ελληνικά του Ξενοφώντα (2.3. §52) ο Θηραμένης, ο οποίος δικάζεται
από τον Κριτία, αισθάνθηκε ότι κινδυνεύει, γι’ αυτό ζήτησε άσυλο στο βωμό.
Εκεί θα μπορούσε να προστατευτεί, καθώς θεωρούνταν ιεροσυλία να
αποσπαστεί από το βωμό βίαια.
Τελικά και οι δύο ικεσίες καταλήγουν σε χρήση βίας. Οι ολιγαρχικοί, στο
Θουκυδίδη, επειδή μάλλον δε γινόταν δεκτή η ικεσία τους, στράφηκαν με τα
όπλα εναντίον των αντιπάλων τους μέσα στη βουλή και σκότωσαν 60 άτομα.
Ο Θηραμένης, στον Ξενοφώντα, δεν έγινε σεβαστός ως ικέτης και
αποσύρθηκε βίαια από την εστία, για να θανατωθεί. Είναι φανερό ότι ο
πόλεμος οδηγεί σε καταπάτηση όλων των θεσμών και αξιών.
Δέσποινα Νοβακίδου
Δήμητρα Μακρή
12. Με ποιους χρόνους δηλώνεται η δράση των ολιγαρχικών και γιατί
επιλέγονται αυτοί οι χρόνοι;

8. 8
Η δράση των ολιγαρχικών δηλώνεται κυρίως με χρόνους παρελθοντικούς
(ἐξείργοντο, ἐπυνθάνοντο, ξυνίσταντο) αλλά και παροντικούς (ὑπάγουσι,
κτείνουσι). Με τους ιστορικούς χρόνους τονίζεται η συνέχεια και διάρκεια
των ενεργειών στο παρελθόν, ενώ με τους παροντικούς χρόνους
προβάλλεται η δράση των ολιγαρχικών ζωντανή, σαν να συμβαίνει στο
παρόν.
Δημήτρης Κόλλιας
Γιάννης Κιούρτης
13. Ποια ιδιαίτερα γνωρίσματα της γλώσσας του Θουκυδίδη εντοπίζετε
στο κείμενο; (θυμηθείτε την εισαγωγή του βιβλίου, σελίδες 26-27).
Μελετώντας προσεκτικά το κείμενο του Θουκυδίδη, παρατηρούμε ότι η
γλώσσα που χρησιμοποιεί έχει κάποια ιδιαίτερα γνωρίσματα. Ο ιστορικός
χρησιμοποιεί την πρόθεση ἐς αντί εἰς (ἐς τήν Ἀττικήν), την πρόθεση ξύν αντί
σύν (ξυνίσταντο) και το αρχαϊκότερο σύμπλεγμα σσ αντί ττ (ἔπρασσον).
Επίσης κάνει χρήση αρχαϊκότερων τύπων λέξεων (ἐξαπιναίως) και πολλών
σύνθετων ρημάτων (ἀποστήσωσιν, ὑπάγουσιν). Παράλληλα επιλέγει τη
χρήση αιτιολογικών προτάσεων και μετοχών σε σχέση με άλλα είδη
προτάσεων ή μετοχών. Ακόμη, χρησιμοποιεί αντιθέσεις (ἔργῳ-λόγῳ) και
ετερόπτωτους προσδιορισμούς. Τέλος στο κείμενο υπάρχουν
μακρές/μεγάλες περίοδοι και ταυτόχρονα περίπλοκη σύνταξη, που
δυσκολεύουν στην κατανόησή του.
Απ’ όλα τα παραπάνω συμπεραίνουμε ότι η γλώσσα που χρησιμοποιείται
είναι η «αρχαία αττική» του 5ου αι. π.Χ.
Ζήσης Λαμπρόπουλος
Γιώργος Μπάσδας