ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΔΟΙ ΑΡΧΑΙΑΣ ΑΙΓΥΠΤΟΥ
Π Ρ Ο Δ Υ Ν Α Σ Τ Ι Κ Η Π Ε Ρ Ι Ο Δ Ο Σ
Δ Υ Ν Α Σ Τ Ι Κ Η Π Ε Ρ Ι Ο Δ Ο Σ
Α Ρ Χ Α Ι Ο Β Α Σ Ι Λ Ε Ι Ο
Μ Ε Σ Ο Β Α Σ Ι Λ Ε Ι Ο
Ν Ε Ο Β Α Σ Ι Λ Ε Ι Ο
Ξ Ε Ν Η Κ Α Τ Α Κ Τ Η Σ Η
5000 - 3000 π.Χ.
3000 - 2000 π.Χ.
3000 - 2000 π.Χ.
2000 - 1540 π.Χ.
1540 - 1075 π.Χ.
1075 - 332 π.Χ.
Πώς ζούσαν οι Αιγύπτιοι;
Με τι ασχολούνταν;
Τι πίστευαν;
Τι δημιούργησαν;
ΓΕΩΡΓΙΑ-ΚΤΗΝΟΤΡΟΦΙΑ-ΑΛΙΕΙΑ
Τι καλλιεργούσαν;
Ποια ζώα εξέτρεφαν;
Ποιος ο ρόλος του Νείλου;
Παρατήρησε τον
χάρτη:
Ποιες
καλλιεργήσιμες
εκτάσεις
της Αιγύπτου
εντοπίζεις;
Πού οφείλεται,
νομίζεις,
η γεωργική
ανάπτυξη
της χώρας;
Αίγυπτος: «Το δώρο του Νείλου» (Ηρόδοτος)
Η
συμβολή
του
Νείλου
παράγοντας
γεωργικής
ανάπτυξης
πλημμύρες + λάσπη
= εύφορη γη
παράγοντας
κοινωνικής
συγκρότησης
ανάγκη
κατασκευής
και
συντήρησης
έργων
διαχείρισης
πλημμυρών
μεγάλη γεωργική
παραγωγή
αυλάκια
αρδευτικά
φράγματα
 ανάγκη
ύπαρξης
ισχυρής
κεντρικής
εξουσίας
οργάνωση
είσπραξη
φόρων
 διαμόρφωση
συλλογικού
πνεύματος
οικονομική
ανάπτυξη
επίβλεψη
Ο Νείλος
ως
υδροβιότοπος:
ποιες μορφές
ζωής
αναγνωρίζεις;
Κοίταξε τις εικόνες και προσπάθησε
να αναγνωρίσεις τα φυτά
και να καταλάβεις σε τι εργασίες επιδίδονται
οι Αιγύπτιοι.
Αναγνωρίζεις το φυτό;
Πού έχεις ακούσει γι’ αυτό;
Λωτός: σύμβολο του ήλιου και της δημιουργίας
Επιτύμβιο
ανάγλυφο
απεικονίζει εργάτες
στο όργωμα των
χωραφιών, στη
συγκομιδή των
καλλιεργειών,
καθώς και στο
αλώνισμα των
σιτηρών, υπό την
καθοδήγηση ενός
επόπτη.
Μέτρηση και καταγραφή της συγκομιδής
(τοιχογραφία στον τάφο του Menna, στη Θήβα της Αιγύπτου)
Shaduf: μηχανή άντλησης νερού από το Νείλο, χάρη σε ένα μοχλό
Εκτρεφόμενα και οικόσιτα ζώα στην αρχαία Αίγυπτο
Είδη διατροφής
Σκηνή ψαρέματος ή κυνηγιού (;)
ΕΜΠΟΡΙΟ - ΒΙΟΤΕΧΝΙΑ
Ποιες οι τέχνες που ασκούσαν;
Είχαν εμπόριο;
Τεχνίτες
(τάφος των Nebamun και Ipuky)
Προσπάθησε να αναγνωρίσεις
επαγγέλματα των αρχαίων Αιγυπτίων
ΙΕΡΕΙΣ
ΓΡΑΦΕΙΣ
ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΟΙ
Αιγύπτιοι
γιατροί
ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΟΙ
ΙΕΡΕΙΣ - ΓΡΑΦΕΙΣ
κληρονομικό
επάγγελμα
bonus:
καλλιεργήσιμη
γη
ανώτατοι
διοικητικοί
οι πολύ-
πληθέστεροι από
πολέμους
ή
εμπόριο
επίγειος θεός
η θέλησή του
νόμος
ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΟ: η κοινωνική ευελιξία
ΦΑΡΑΩ
ΕΛΕΥΘΕΡΟΙ ΠΟΛΙΤΕΣ
γεωργοί τεχνίτες
ΔΟΥΛΟΙ
ιδιωτικοί κρατικοί
ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΠΥΡΑΜΙΔΑ
ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΟΙ
ΦΑΡΑΩ
ΙΕΡΕΙΣ,
ΑΝΩΤΑΤΟΙ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΙ
ΓΡΑΦΕΙΣ
ΕΜΠΟΡΟΙ
ΤΕΧΝΙΤΕΣ
ΑΓΡΟΤΕΣ
ΔΟΥΛΟΙ
ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΖΩΗ
Τι συνήθειες είχαν;
Η Νεφερτάρι παίζει Σενέτ!
Μετά από μια κουραστική ημέρα κατά
μήκος του ποταμού Νείλου, οι
Αιγύπτιοι συχνά χαλάρωναν
παίζοντας επιτραπέζια παιχνίδια.
Πολλά διαφορετικά παιχνίδια
παίχτηκαν, συμπεριλαμβανομένου
του "Mehen" και "Τα σκυλιά και
τσακάλια", αλλά ίσως το πιο
δημοφιλές ήταν ένα τυχερό παιχνίδι
γνωστό ως "Senet". Αυτή η
ενασχόληση χρονολογείται από το
3500 π.Χ. και παιζόταν σε μια μεγάλη
σανίδα ζωγραφισμένη με 30
τετράγωνα. Κάθε παίκτης είχε μια
σειρά από πιόνια που μετακινούνταν
κατά μήκος του ταμπλό, σύμφωνα με
τις ενδείξεις των ζαριών ή των
μπαστουνιών που έριχναν. Οι
ιστορικοί εξακολουθούν να διαφωνούν
για τους ακριβείς κανόνες του Senet,
αλλά δεν υπάρχει καμία αμφιβολία για
τη δημοτικότητα του παιχνιδιού.
Πίνακες απεικονίζουν τη βασίλισσα
Nefertari να παίζει Senet, και Φαραώ,
όπως ο Τουταγχαμών, είχαν ταφεί
με επιτραπέζια παιχνίδια στους
τάφους τους!
μτφρ από το
http://www.history.com/news/histor
y-lists/11-things-you-may-not-
know-about-ancient-egypt
Τι νομίζετε ότι κάνει η βασίλισσα;
πτυχές της καθημερινής ζωής.
καλλωπισμός
η ζωή στο σπίτι
μουσική και χορός
εκπαίδευση
ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΚΡΑΤΟΥΣ
ΘΕΟΚΡΑΤΙΚΟΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑΣ
ΚΑΘΟΡΙΣΤΙΚΟΣ Ο ΡΟΛΟΣ
ΤΗΣ ΘΡΗΣΚΕΙΑΣ
ΣΤΗΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΖΩΗ:
 Πίστη στη μετά θάνατον ζωή
 η επίγεια ζωή προετοιμασία για τη μετά
θάνατον ζωή
 Ιερείς: ανώτατη κοινωνική τάξη
ΘΕΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ
ΦΑΡΑΩ
Το γλυπτικό σύνταγμα
του θεού Ώρου
και του Φαραώ Χορεμχέμπ
Νέο βασίλειο, 18η δυναστεία,
περ. 1300 π.Χ.
Μουσείο Τέχνης στην Βιέννη.
Ο Φαραώ ήταν
επί γης Θεός·
προστάτης του ήταν ένας από
τους λατρευόμενους θεούς
με τον οποίο ταυτίζονταν
ο Φαραώ.
ΔΙΑΣΗΜΟΙ ΦΑΡΑΩ
 14ος αι π.Χ.
 προσπάθεια
επιβολής
μονοθεϊσμού
 εισαγωγή της
λατρείας του νέου
θεού Ήλιου
(«Ατών»)
ΑΚΕΝΑΤΩΝ (Αμενόφις Δ’)
Νεφερτίτη, σύζυγος Ακενατών
ΔΙΑΣΗΜΟΙ ΦΑΡΑΩ
ΔΙΑΣΗΜΟΙ ΦΑΡΑΩ
 14ος αι π.Χ.
 γιος του Ακενατών
 πέθανε σε ηλικία 18 ετών. Τα
αίτια του θανάτου του δεν είναι
ξεκάθαρα.
 Μία κρανιοεγκεφαλική κάκωση,
που εντοπίστηκε κατά την
εξέταση της μούμιας με Ακτίνες Χ,
μαρτυρά ότι ο θάνατός του ήταν
βίαιος, αλλά κανείς δεν μπορεί να
πει με βεβαιότητα αν επρόκειτο
για δολοφονική επίθεση ή
ατύχημα ή ακόμα και αρρώστια.
ΤΟΥΤΑΓΧΑΜΩΝ
ΔΙΑΣΗΜΟΙ ΦΑΡΑΩ
Ο Βρετανός
αρχαιολόγος,
Χάουαρντ
Κάρτερ
αποκαλύπτει τον
τάφο του
Τουταγχαμών
το 1922
ΤΟΥΤΑΓΧΑΜΩΝ
ΔΙΑΣΗΜΟΙ ΦΑΡΑΩ
ψηφιακή απόδοση του προσώπου και του σώματος
ΤΟΥΤΑΓΧΑΜΩΝ
ΡΑΜΣΗΣ Β’ Ο ΜΕΓΑΣ
 13ος αι π.Χ.
 Λαμπρά οικοδομικά έργα
 Ισχυροποίηση αιγυπτιακής
κυριαρχίας
 Εμπορικές σχέσεις με
Φοινίκη, Κρήτη, νησιά
Αιγαίου
ΔΙΑΣΗΜΟΙ ΦΑΡΑΩ
Νεφερτάρι, σύζυγος του Ραμσή Β’
Ραμσής ο Β’
ΔΙΑΣΗΜΟΙ ΦΑΡΑΩ
Ο Ραμσής Β’ σε πόλεμο εναντίον των Νουβίων
Ο ναός του Ραμσή Β’ στο Abu Simbel
φωτογραφίες από τον τάφο
και το ναό του Φαραώ Ραμσή Β΄
Κατά τη διάρκεια της εξέτασης της μούμιας
του Ραμσή Β, η επιστημονική ανάλυση
αποκάλυψε πληγές μάχης και παλιά κατάγματα,
καθώς και την αρθρίτιδα του Φαραώ και κακή
κυκλοφορία του αίματος.
Πιστεύεται ότι ο Ραμσής Β’ ήταν ουσιαστικά
ανάπηρος από αρθρίτιδα και περπάτησε με
καμπούρα τις τελευταίες δεκαετίες της ζωής του .
Μια σημαντική τρύπα στο κάτω γνάθο του
Φαραώ εντοπίστηκε. Οι ερευνητές παρατήρησαν
«ένα απόστημα από τα δόντια του αρκετά σοβαρό
ώστε να έχει προκαλέσει το θάνατο από λοίμωξη,
αν και αυτό δεν μπορεί να προσδιοριστεί με
βεβαιότητα»
O Μέγας
Αλέξανδρος
με τα κέρατα του
Άμμωνα Δία σε
αργυρό τετράδραχμο
Κι ένας Φαραώ... Έλληνας!!
Η τελευταία ελληνίδα
Φαραώ της Αιγύπτου,
Κλεοπάτρα η Ζ'
Φιλοπάτωρ
Η τελευταία βασίλισσα της Αιγύπτου
και η πιο διάσημη!!
και η πιο διάσημη!!
Ποιοι ήταν οι Θεοί
των αρχαίων Αιγυπτίων;
Ο Θεός του Ήλιου Ρα
Μία από τις πολλές μορφές του Ρα,
με κεφάλι ενός γερακιού και τον δίσκο του
ήλιου να αναπαύεται στο κεφάλι του.
Μια γυναίκα λατρεύει τον Ra-Horakhty
ο οποίος την ευλογεί με τις ακτίνες του φωτός.
Ο Ra-Horakhty
(συγχώνευση Ρα και Ώρου),
από τον τάφο της βασίλισσας
Νεφερτάρι
Η θεά Ίσις
απεικονίζεται συχνά
με κόμμωση σε
σχήμα θρόνου και με
ένα Ankh στο χέρι
Απεικόνιση της Ίσιδος με φτερά
Μια αρχαία αιγυπτιακή εικόνα της Ίσιδας, συζύγου του
θεού του Ήλιου και Μητέρας των Θεών.
Κρατάει τον ήλιο σε μορφή μαργαριταριού,
ακουμπισμένο πάνω σε ημισέληνο.
η Ίσις, ο Όσιρις ο σύζυγός της, και ο Ώρος ο γιος τους
η Ίσις, ο Όσιρις ο σύζυγός της, και ο Ώρος ο γιος τους
Μητέρες Θεών:
η Ίσιδα με τον Ώρο και η Παναγία με το Χριστό
Οι θεοί:
Όσιρις,
Άνουμπις και
Ώρος
ο θεός Άμμων
Ο ιερός ταύρος Άπις
Άνουμπις, ο θεός των νεκρών
και... μια ματιά εξωφρενική!
η... εξωφρενική ιστορία
μιας θεϊκής οικογένειας!
σε ποιον να προσευχηθώ,
Θεέ μου;
Τι πίστευαν οι αρχαίοι Αιγύπτιοι
για τη ζωή μετά τον θάνατο;
Μεταθανάτιες δοξασίες Αιγυπτίων
Οι κακουχίες και
η κοπιαστική καθημερινότητα

πίστη στη συνέχεια της ζωής μετά θάνατον
η διατήρηση του σώματος αναλλοίωτου
 ανάπτυξη μεθόδων ταρίχευσης
 ταφή νεκρών με τα απαραίτητα σκεύη
για τη μεταθανάτια ζωή
 κατασκευή μεγάλων ταφικών μνημείων
για τους Φαραώ, διακοσμημένων και
φορτωμένων με πλούτη

οι τάφοι  συχνοί στόχοι τυμβωρύχων
do you
speak
English?
οι... εξωφρενικές χρήσεις μιας μούμιας
ΑΡΧΑΙΑ ΑΙΓΥΠΤΟΣ
Ο ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ
Η ΘΡΗΣΚΕΙΑ
Η ΓΡΑΦΗ
ΟΙ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ
ΟΙ ΤΕΧΝΕΣ
ΤΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ
Η Γ Ρ Α Φ Η
ΙΕΡΟΓΛΥΦΙΚΑ ( = «ιερά γλυπτά» )  χαρακτήρες-σύμβολα

δυσκολία απόδοσης και εκμάθησης

ανάγκη εξειδικευμένων γραφέων
γραφείς  δημόσιοι υπάλληλοι με κύρος
 καθήκοντα:
 καταγραφή έργου και δράσης του Φαραώ
 καθοδήγηση τεχνιτών στη σχεδίαση
ιερογλυφικών σε μνημεία, τάφους και ναούς
εξωφρενικά
τα όσα έζησα,
μα τον
Θεούθ!
ΑΠΟΚΡΥΠΤΟΓΡΑΦΗΣΗ ΙΕΡΟΓΛΥΦΙΚΩΝ
το 1822
ο Jean-François
Champollion
(Γάλλος
αιγυπτιολόγος)
μελετώντας
τη «στήλη της
Ροζέτας»
Η ΣΤΗΛΗ ΤΗΣ ΡΟΖΕΤΑΣ: τρίγλωσση επιγραφή
που υμνούσε τον Πτολεμαίο Ε’ (2ος αι π.Χ.)
αρχαία ιερογλυφικά
απλοποιημένα
ιερογλυφικά
ελληνικά
J.-F. CHAMPOLLION
ο αποκρυπτογράφος των
ιερογλυφικών
ΟΙ ΤΕΧΝΕΣ
Α Ρ Χ Ι Τ Ε Κ Τ Ο Ν Ι Κ Η
ΓΛ Υ Π Τ Ι Κ Η
Ζ Ω Γ Ρ Α Φ Ι Κ Η
Μ Ι Κ Ρ Ο Τ Ε Χ Ν Ι Α
Οι πυραμίδες του Χέοπος, του Χεφρήνος και του Μυκερίνου στη Γκίζα
Α Ρ Χ Ι Τ Ε Κ Τ Ο Ν Ι Κ Η
Η πυραμίδα του Χέοπα
Οι εργασίες για την κατασκευή της πυραμίδας του Χέοπος
Όσο βασίλευε ο Ραμψίνιτος υπήρχε μεγάλη ευνομία σ' ολόκληρη την Αίγυπτο και μεγάλη
ευημερία. Μετά όμως, όπως μου είπαν οι ιερείς, όταν βασίλευε ο Χέοψ τους προκάλεσε
κάθε είδους δυστυχίες. Έκλεισε όλους τους ναούς κι έτσι εμπόδισε τους Αιγυπτίους να
κάνουν τις θυσίες τους. Ύστερα έβαλε όλους τους Αιγυπτίους να δουλεύουν γι' αυτόν.
Άλλοι έσερναν ογκόλιθους από τα λατομεία που βρίσκονταν στο όρος Αράβιο μέχρι το
Νείλο. Οι ογκόλιθοι μεταφέρονταν στον ποταμό πάνω σε βάρκες. Από εκεί άλλοι τους
παραλάμβαναν και τους έσερναν προς το Λιβυκό λεγόμενο όρος. Εργάζονταν εκατό
χιλιάδες άνθρωποι σε βάρδιες, τρεις μήνες η καθεμιά. Χρειάστηκαν δέκα χρόνια
σκληρής δουλειάς του λαού για να κατασκευαστεί ο δρόμος που πάνω του έσερναν
τους ογκόλιθους, έργο που. κατά τη γνώμη μου, δεν είναι κατώτερο από την πυραμίδα.
(Το μήκος του δρόμου είναι πέντε στάδια, το πλάτος του δέκα οργιές, το ύφος του, στο πιο
ψηλό σημείο, οχτώ οργιές. Είναι κατασκευασμένος από λαξευμένες πέτρες, με ανάγλυφες
παραστάσεις ζώων). Δέκα χρόνια χρειάστηκαν για να γίνει η πυραμίδα και τα υπόγεια
κτίσματα που βρίσκονται στο λόφο όπου είναι η πυραμίδα, και όπου ο Χέοψ έκανε τον
τάφο του ένα νησί, ανοίγοντας διώρυγα από το Νείλο. Το χτίσιμο της πυραμίδας κράτησε
είκοσι χρόνια. Έχει τετράγωνη βάση και κάθε πλευρά έχει μήκος οχτώ πλέθρα και ύψος
ίσο. Είναι από λαξευμένες πέτρες άριστα συναρμολογημένες. Κανένας ογκόλιθος δεν έχει
μήκος λιγότερο από τράντα πόδια.
Ηρόδοτος, Β, 124 μετ. Αγγ. Βλάχου.
Ο ναός του Ραμσή Β’ στο Abu Simbel
Οι μεγάλοι ναοί στο Λούξορ (= “πόλη των ανακτόρων”)
Ναός της Φαραώ Χατσεψούτ στο Λούξορ
Σφίγγα στο Λούξορ
Oι μεγάλοι ναοί στο
Λούξορ,
με το πλήθος των κιόνων
που στήριζαν περιστύλια
και υπόστυλες αίθουσες
αεροφωτογραφία του Καρνάκ
Οι μεγάλοι ναοί στο Καρνάκ
Οι μεγάλοι ναοί στο Καρνάκ
Οι μεγάλοι ναοί στο Καρνάκ
Οι μεγάλοι ναοί στο Καρνάκ
Ιερή λίμνη στο Καρνάκ
Οι επιφάνειες των περισσότερων ναών αλλά και των νεκρικών θαλάμων των
τάφων ήταν γεμάτες με παραστάσεις ζωγραφιστές ή ανάγλυφες
που εξιστορούσαν τη δράση των φαραώ ....
Ζ Ω Γ Ρ Α Φ Ι Κ Η
Τοιχογραφίες ταφικού μνημείου
... κατασκευασμένα
από μέταλλα,
πολύτιμους ή
ημιπολύτιμους
λίθους.
έργα μικροτεχνίας...
Ταφικό κόσμημα του Τουταγχαμών
έργα μικροτεχνίας
Περιδέραια
έργα μικροτεχνίας
δακτυλίδια
έργα μικροτεχνίας...
Ο αιγυπτιακός σκαραβαίος, σύμβολο ελπίδας για ανάσταση ή
αναγέννηση, καθώς και για τη μέλλουσα αιώνια ζωή .
Σπίτι
ίσως από τα πρώτα κουκλόσπιτα;
Κηδεία εν πλω
Μινιατούρες
Για άλλη μια φορά, τα εξωφρενικά σχόλια της παρουσίασης...
...αποτελούν μια ευγενική «χορηγία» των ΕΡΕΥΝΗΤΩΝ!

ΑΡΧΑΙΑ ΑΙΓΥΠΤΟΣ