Περικλέους Ἐπιτάφιος, Θουκυδίδη
ΚΕΦΑΛΑΙΟ39
Εργασίες
1. Να επισημάνετε τις διαφορές Αθηναίων και Σπαρτιατών στα πολεμικά
και στην εκπαίδευση.
2. Η παιδεία στην Αθήνα και τη Σπάρτη έχουν ως κοινό στόχο την αρετή.
Ποιους τρόπους χρησιμοποιεί καθεμιά από τις πόλεις αυτές για να την
επιτύχει;
3. Να επισημάνετε τους αντιθετικούς συλλογισμούς του Περικλήκαι να
διατυπώσετε τη γνώμη σας για τη λειτουργικότητά τους.
4. Τι ήταν η «ξενηλασία» και τι επιδίωκε με την εφαρμογή της η Σπάρτη;
5. Να αναλύσετε το περιεχόμενο του αντιθετικού συλλογισμού: «οὐ ταῖς
παρασκευαῖς τό πλέον καί ἀπάταις», «ἤ τῷ ἀφ' ἡμῶν αὐτῶν ἐς τά ἔργα
εὐψύχῳ».
6. Η αγωγή των νέων στην Αθήνα στηρίζεται στο «ἀνειμένως διαιτώμενοι».
Ποιο είναι το περιεχόμενο της φράσης;
7. Μεόσα αναφέρει ορήτοραςσυγκρίνονταςτηστρατιωτικήδύναμηΑθήνας
και Σπάρτηςμπορούμε να συμπεράνουμεότι αμφισβητεί τηνανδρεία των
Σπαρτιατών;
8. Να αναφέρετε τα επιχειρήματα με τα οποία ο ρήτορας αποδεικνύει την
υπεροχή της Αθήνας.
10. Πώς παρουσιάζει ο Περικλής τη θαλάσσια και χερσαία στρατιωτική
δύναμη της Αθήνας;
1. α) Ο Περικλής παρουσιάζει την Αθήνα να υπερέχει έναντι της Σπάρτης.
Η υπεροχή αυτή ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα ή εξυπηρετεί
κάποια σκοπιμότητα; β) Να αιτιολογήσετε τις απόψεις σας.
2. α) Αν χρησιμοποιούσαμε σύγχρονα κριτήρια, θα συμφωνούσαμε με τις
αντιλήψεις του Περικλή για τη στρατιωτική αγωγή και οργάνωση; β) Να
αιτιολογήσετε την άποψή σας.
3. Στο κεφάλαιο 37 και 38 βρήκαμε μια σειρά από χαρακτηρισμούς που
έδειχναν πόσο ευχάριστη ήταν η ζωή στην Αθήνα. Τώρα νομίσαμε προς
στιγμήν ότι στον τομέα του πολέμου θα παρουσιαζόταν μια άλληζωή,
πιο δυσάρεστη, επίπονη κι επώδυνη. Ο Περικλής μας διαψεύδει.Βρείτε
τρεις φράσεις που δείχνουν και πάλι ότι οι Αθηναίοι ζουν ...χαλαρά.
4. πιστεύοντες οὐ ταῖς παρασκευαῖς τὸ πλέον καὶ ἀπάταις ἢ τῷἀφ' ἡμῶν
αὐτῶν ἐς τὰ ἔργα εὐψύχῳ: εξηγήστε σύμφωνα με όσα έχουμε μάθει πώς
λειτουργεί η σύγκριση στο συγκεκριμένο σημείο (συγκρίνοντας με την
αντίθεση).
5. περιγίγνεται ἡμῖν τοῖς τε μέλλουσιν ἀλγεινοῖς μὴ προκάμνειν, καὶ ἐς
αὐτὰ ἐλθοῦσι μὴ ἀτολμοτέρους τῶν αἰεὶ μοχθούντων φαίνεσθαι:
εξηγήστε με όσα έχουμε μάθει πώς λειτουργεί εδώη επιδοτικήσυμπλοκή.
6. Ένας σπουδαίος δάσκαλος (ο Ι.Κακριδής) παρατήρησε ότι ο Θουκυδίδης
επιμένει στην ονοματική έκφραση που δίνει βάρος και σταθερότητα στο
2.
ύφος, εν αντιθέσειπρος τη ρηματική που δίνει κίνηση και ζωηράδα.
Αλλάξτε την ονοματική φράση “διὰ τὴν τοῦ ναυτικοῦ τε ἅμα ἐπιμέλειαν
καὶ τὴν ἐν τῇ γῇ ἐπὶ πολλὰ ἡμῶν αὐτῶν ἐπίπεμψιν” α) με μετοχική φράση
και β) με δευτερεύουσα πρόταση, ώστε να φανεί η διαφορά.
7. Χαρακτηριστικό του Θουκυδίδη είναι η απόδοσηαφηρημένων εννοιών με
ουδέτερο επιθέτου. Εξηγήστε πού το βλέπετε αυτό στην παρακάτω
έκφραση: “πιστεύοντες οὐ ταῖς παρασκευαῖς τὸ πλέον καὶ ἀπάταις ἢ τῷ
ἀφ' ἡμῶν αὐτῶν ἐς τὰ ἔργα εὐψύχῳ”
8. ὃ μὴ κρυφθὲν ἄν τις τῶν πολεμίων ἰδὼν ὠφεληθείη: να αναγνωρίσετε την
έγκλιση εκφοράς και να τη δικαιολογήσετε - Στο κεφάλαιο αυτό
παρατηρείται επανειλημμένα η χρήση της υπόθεσης. Βρείτε 3
παραδείγματα.
9. α) Να συνθέσετε το ρήμα χωρέω-ῶ και το ουσιαστικό -χώρηση
με τις προθέσεις:
ἀνά ανα-χωρῶ ανα-χώρηση
πρός
ἀπό
σύν
ὑπό
παρά
ἐκ
πρό - ἀπό
ὑπό - ἀνά
ἐπί - ἀνά
β) Να γράψετε μία πρόταση για κάθε παρασύνθετο ουσιαστικό
που σχηματίσατε με τις υπογραμμισμένες προθέσεις.
10. ξενηλασίαις, ἀνειμένως: να βρείτε από ποιο ρήμα παράγεται το
β΄ συνθετικό τους.
11. Να βρείτε στο κείμενο μία ετυμολογικά συγγενή λέξη για τις
παρακάτω: α) αδιάφορος, β) κοινωνία, γ) παροχή,δ) ποδήλατο,ε) θέατρο,
στ) ιδέα, ζ) πονηρός, η) πλησιάζω, θ) σύνεση, ι) άθροισμα , ια) τεύχος, ιβ)
μοιραίος, ιγ) καυχιέμαι, ιδ)ώθηση, ιε) ήττοπαθής , ιστ) κάματος, ιζ)
ναυαγός ιθ) απατεώνας, κ) εκπομπή.
