1. Η ΠΑΛΗ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑΣ ΜΕ ΤΙΣ ΑΙΡΕΣΕΙΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΘΡΗΣΚΕΙΑ
1. Ο αγώνας κατά των αιρέσεων
Το πρόβλημα που απασχόλησε το ρωμαϊκό κράτος ήταν οι αιρέσεις.
Αιρέσεις: οι παρεκκλίσεις από την ορθή χριστιανική διδασκαλία (Ορθοδοξία), όπως αυτή διατυπώθηκε
επίσημα από την Εκκλησία με την υποστήριξη του κράτους στις Οικουμενικές Συνόδους.
Κράτος: υποστήριξε την Εκκλησία, η ανάμειξή του όμως στις θρησκευτικές διαμάχες
Αντιμετώπιση
έκρυβε πολιτικές σκοπιμότητες
Εκκλησία: καταδίκασε τις αιρέσεις
Ποια ήταν η κυρίαρχη αίρεση τον 4ο αι:
Αρειανισμός: ο Υιός είναι δημιούργημα του Πατρός → αμφισβήτησε τη θεότητά του
Διάδοση: στην αυτοκρατορία, τους Γότθους, άλλα γερμανικά φύλα
Καταδίκη: Οικουμενικές Σύνοδοι της Νίκαιας της Βιθυνίας (325μ.χ.) και της Κων/πολης (381 μ.χ.)
Άλλες αιρέσεις
Νεστοριανισμός: τόνιζε την υπεροχή της ανθρώπινης φύσης και καταδικάστηκε από την Γ΄ Οικουμενική Σύνοδο
της Εφέσου (431)
Μονοφυσιτισμός: Θεωρούσε ότι η θεία φύση απορρόφησε την ανθρώπινη στο πρόσωπο του Χριστού και
καταδικάστηκε από την Δ΄ Οικουμενική Σύνοδο της Χαλκηδόνας (451)
Διάδοση: στις ανατολικές επαρχίες (Συρία, Παλαιστίνη, Αίγυπτος)
- Η σκληρή στάση της κυβέρνησης απέναντί τους διευκόλυνε την κατάκτηση των επαρχιών αυτών από τους
Άραβες (630-650)
2. Μέτρα κατά της αρχαίας θρησκείας
- Ιουλιανός (361-363): προσπάθησε να ξαναζωντανέψει τη θρησκεία των αρχαίων Ελλήνων. Οι ιδέες του
ήταν ανεδαφικές για την εποχή εκείνη.
- Θεοδόσιος Α΄ (379-395): οριστική κατάργηση της αρχαίας θρησκείας → έκλεισε τους ναούς και τα
μαντεία, απαγόρευσε τους Ολυμπιακούς Αγώνες και τα Ελευσίνια Μυστήρια
3. Σχέση χριστιανισμού- Ελληνισμού, από τη σύγκρουση στη σύνθεση
Σύγκρουση: τέλη 4ου και αρχές 5ου αι μ.Χ.
- Κύμα βίας από φανατικούς χριστιανούς,
καταστροφές αρχαίων μνημείων και αγαλμάτων,
μεταβολή αρχαίων ναών σε εκκλησίες,
δολοφονίες (φιλόσοφος Υπατία από την
Αλεξάνδρεια)
Σύνθεση: επιλεκτική αξιοποίηση των αρχαίων
κειμένων για τη διαμόρφωση του δόγματος της
Τριαδικής Θεότητας και την αντιμετώπιση των
αιρέσεων από τους Μεγάλους Πατέρες της
Εκκλησίας, με στόχο τη διευκόλυνση διαλόγου και
τη σύνθεση Χριστιανισμού και Ελληνισμού