Παρουσίαση για τον τρόπο επεξεργασίας μιας ιστορικής πηγής

1. ΑΝΑΛΥΣΗ ΙΣΤΟΡΙΚΗΣ ΠΗΓΗΣ
ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΣΕ ΣΥΝΤΟΜΗ ΕΞΕΤΑΣΗ
1ΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ
ΑΠΟ ΤΗ ΡΩΜΗ ΣΤΗ ΝΕΑ ΡΩΜΗ
ΦΑΤΣΗ ΑΘΑΝΑΣΙΑ ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ 1

2. Με βάση την ιστορική πηγή και τις ιστορικές σας γνώσεις να
αναφερθείτε
α) στη θρησκευτική στάση που κράτησε ο αυτοκράτορας
Κωνσταντίνος στη διάρκεια της ζωής του;
β) Γιατί έκανε αυτές τις επιλογές;
Θρησκευτική στάση του Κωνσταντίνου
Ο Κωνσταντίνος Α΄ [...] έγινε Χριστιανός μόλις το χρόνο που πέθανε. Κατά
τη διάρκεια της ζωής του παρέμεινε Ανώτατος Αρχιερέας (ανώτατος
αξιωματούχος της ρωμαϊκής θρησκείας) και χρησιμοποιούσε τις εκφράσεις
Ημέρα του Ήλιου και Ανίκητος Ήλιος, που, την περίοδο αυτή, συνήθως
εννοούσαν τον θεό των Περσών, τον Μίθρα, του οποίου η λατρεία είχε
διαδοθεί σε όλη την αυτοκρατορία [...]. Είναι βέβαιο ότι ο Κωνσταντίνος
υπήρξε υποστηρικτής της και ότι κληρονόμησε την αφοσίωσή του αυτή από
την οικογένεια του. Πιθανόν ο Ανίκητος Ήλιος ήταν ο Απόλλων.
A. Α. Vasiliev, Ιστορία της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, 324-1453, Αθήνα
1954, 70.
ΦΑΤΣΗ ΑΘΑΝΑΣΙΑ ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ 2

3. 1ο βήμα
• Διαβάζω πολύ καλά την πηγή και
προσπαθώ να κατανοήσω το ιστορικό
της περιεχόμενο
– Σε ποιο θέμα αναφέρεται;
– Διαβάζω προσεχτικά τον τίτλο  συνήθως
αντλώ από τον τίτλο το θέμα της πηγής.
– Σε ποιο σημείο της ιστορικής αφήγησης που
έχω μελετήσει από το βιβλίο αναφέρεται;
Θρησκευτική στάση του Κωνσταντίνου
Ο Κωνσταντίνος Α΄ [...] έγινε Χριστιανός μόλις το χρόνο που πέθανε. Κατά τη διάρκεια της ζωής
του παρέμεινε Ανώτατος Αρχιερέας (ανώτατος αξιωματούχος της ρωμαϊκής θρησκείας) και
χρησιμοποιούσε τις εκφράσεις Ημέρα του Ήλιου και Ανίκητος Ήλιος, που, την περίοδο αυτή,
συνήθως εννοούσαν τον θεό των Περσών, τον Μίθρα, του οποίου η λατρεία είχε διαδοθεί σε όλη
την αυτοκρατορία [...]. Είναι βέβαιο ότι ο Κωνσταντίνος υπήρξε υποστηρικτής της και ότι
κληρονόμησε την αφοσίωσή του αυτή από την οικογένεια του. Πιθανόν ο Ανίκητος Ήλιος ήταν ο
Απόλλων.
A. Α. Vasiliev, Ιστορία της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, 324-1453, Αθήνα 1954, 70.
Αναφέρεται στη σελίδα 8 του βιβλίου στην ενότητα θρησκευτική πολιτική.
ΦΑΤΣΗ ΑΘΑΝΑΣΙΑ ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ 3

4. 2ο βήμα
• Διαβάζω από πού προέρχεται η πηγή
και σε ποιο είδος ανήκει.
– Ιστορικός, συγγραφέας
– Πρωτογενής πηγή (γράμμα, συμβόλαιο,
κείμενο συνθήκης, μαρτυρία κ.α.)
– Δευτερογενής πηγή (ιστορικό εγχειρίδιο,
άρθρο, εγκυκλοπαίδεια κ.α.)
Θρησκευτική στάση του Κωνσταντίνου
Ο Κωνσταντίνος Α΄ [...] έγινε Χριστιανός μόλις το χρόνο που πέθανε. Κατά τη διάρκεια της ζωής
του παρέμεινε Ανώτατος Αρχιερέας (ανώτατος αξιωματούχος της ρωμαϊκής θρησκείας) και
χρησιμοποιούσε τις εκφράσεις Ημέρα του Ήλιου και Ανίκητος Ήλιος, που, την περίοδο αυτή,
συνήθως εννοούσαν τον θεό των Περσών, τον Μίθρα, του οποίου η λατρεία είχε διαδοθεί σε όλη
την αυτοκρατορία [...]. Είναι βέβαιο ότι ο Κωνσταντίνος υπήρξε υποστηρικτής της και ότι
κληρονόμησε την αφοσίωσή του αυτή από την οικογένεια του. Πιθανόν ο Ανίκητος Ήλιος ήταν ο
Απόλλων.
A. Α. Vasiliev, Ιστορία της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, 324-1453, Αθήνα 1954, 70.
Πρόκειται για βιβλίο ιστορίας που έγραψε ο Βασίλιεβ. Άρα όσα γράφονται
αποτελούν καταγραφές και ερμηνείες του ιστορικού που συνέθεσε τα γεγονότα
της εποχής. ΦΑΤΣΗ ΑΘΑΝΑΣΙΑ ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ 4

5. 3ο βήμα
• Αντλώ από την πηγή όσες
πληροφορίες μπορώ.
– Τις καταγράφω σε πλαγιότιτλους
Θρησκευτική στάση του Κωνσταντίνου
Ο Κωνσταντίνος Α΄ [...] έγινε Χριστιανός μόλις το χρόνο που πέθανε. Κατά τη διάρκεια της ζωής
του παρέμεινε Ανώτατος Αρχιερέας (ανώτατος αξιωματούχος της ρωμαϊκής θρησκείας) και
χρησιμοποιούσε τις εκφράσεις Ημέρα του Ήλιου και Ανίκητος Ήλιος, που, την περίοδο αυτή,
συνήθως εννοούσαν τον θεό των Περσών, τον Μίθρα, του οποίου η λατρεία είχε διαδοθεί σε όλη
την αυτοκρατορία [...]. Είναι βέβαιο ότι ο Κωνσταντίνος υπήρξε υποστηρικτής της και ότι
κληρονόμησε την αφοσίωσή του αυτή από την οικογένεια του. Πιθανόν ο Ανίκητος Ήλιος ήταν ο
Απόλλων.
A. Α. Vasiliev, Ιστορία της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, 324-1453, Αθήνα 1954, 70.
Ο Κωνσταντίνος έγινε χριστιανός
το χρόνο που πέθανε. Παρέμεινε αξιωματούχος της
ρωμαϊκής θρησκείας
Ήταν οπαδός της θρησκείας των
Περσών που λάτρευε τον Ήλιο.
ΦΑΤΣΗ ΑΘΑΝΑΣΙΑ ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ 5

6. 4ο βήμα
• Ανακαλώ όσες ακόμα πληροφορίες
μπορώ από τις ιστορικές μου γνώσεις.
Πάντως η σθεναρή αντίσταση των οπαδών της αρχαίας θρησκείας που εντοπίζονται
τόσο στην Ανατολή όσο και στη Δύση, ιδίως στους κόλπους της συγκλητικής
αριστοκρατίας της Ρώμης, δεν επέτρεψε στον Κωνσταντίνο να υιοθετήσει μια
καθαρή θρησκευτική στάση ως το τέλος της ζωής του.
Β. Θρησκευτική πολιτική σελίδα 8
ΦΑΤΣΗ ΑΘΑΝΑΣΙΑ ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ 6

7. 5ο βήμα
• Συνθέτω την απάντησή μου συνδυάζοντας όσες πληροφορίες
άντλησα από την πηγή με όσα μπόρεσα να συνδυάσω από τις
ιστορικές μου γνώσεις
– Ξεκινώ πάντα με αναφορά στην πηγή και στο συγγραφέα της.
– Γράφω ολοκληρωμένες προτάσεις με σωστή σύνταξη και
ορθογραφία.
– Δεν επαναλαμβάνω όσα ήδη έχω αναφέρει.
– Δεν αντιγράφω σε καμία περίπτωση την ιστορική πηγή.
– Συνθέτω λόγο κατανοητό και όχι περίπλοκο και μπερδεμένο.
Στην παραπάνω ιστορική πηγή ο Βασίλιεβ κάνει λόγο για τη θρησκευτική στάση που
κράτησε ο αυτοκράτορας Κωνσταντίνος, ο οποίος έγινε χριστιανός μόλις στο τέλος της
ζωής του παρότι ευνόησε με πολλούς τρόπους του χριστιανούς. Ο Κωνσταντίνος
διατήρησε το αξίωμα του ανώτατου αρχιερέα της ρωμαϊκής θρησκείας ενώ
παράλληλα υπήρξε και οπαδός της λατρείας του θεού των Περσών Μίθρα, που
σχετιζόταν με τη λατρεία του Ήλιου.
Ο Κωνσταντίνος κράτησε αυτή τη διπλωματική στάση απέναντι σε όλες τις θρησκείες
της αυτοκρατορίας του χωρίς να πάρει ξεκάθαρη θέση γιατί ήθελε να κρατήσει τις
ισορροπίες και γιατί οι οπαδοί της αρχαίας θρησκείας στην Ανατολή και στη Δύση,
κυρίως στη Ρώμη έδειχναν μεγάλη αντίσταση στη νέα θρησκεία του χριστιανισμού.ΦΑΤΣΗ ΑΘΑΝΑΣΙΑ ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ 7

8. 6ο βήμα
• Προσέχω να έχω καλύψει όλα τα ερωτήματα
που τέθηκαν στην εκφώνηση.
Με βάση την ιστορική πηγή και τις ιστορικές σας γνώσεις να αναφερθείτε
α) στη θρησκευτική στάση που κράτησε ο αυτοκράτορας Κωνσταντίνος
στη διάρκεια της ζωής του;
β) Γιατί έκανε αυτές τις επιλογές;
ΦΑΤΣΗ ΑΘΑΝΑΣΙΑ ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ 8

9. Με βάση την ιστορική πηγή και τις ιστορικές σας γνώσεις
α) πώς οικοδόμησε ο Κωνσταντίνος τη νέα πρωτεύουσα και
β) τι ήθελε να πετύχει με αυτόν τον τρόπο;
Η οικοδόμηση της Κωνσταντινούπολης
Ο Κωνσταντίνος έχτισε ένα μεγάλο ανάκτορο και έναν θαυμάσιο Ιππόδρομο
και έστησε δυο στοές, δηλαδή σκεπαστούς δρόμους, για το εμπόριο.
Ονόμασε την πόλη Νέα Ρώμη. Έπειτα πάλι έφτιαξε τις ένδοξες εκκλησίες: τη
Μεγάλη Σοφία, τους Αγίους Αποστόλους και την Αγία Ειρήνη, τον Άγιο Μώκιο
και τον Αρχάγγελο Μιχαήλ.
Έστησε και μια θαυμαστή πορφυρή κολόνα. Τρία χρόνια έκαναν τα πλοία να τη
φέρουν από τη Ρώμη στη Βασιλεύουσα, γιατί ήταν πολύ μεγάλη και βαριά, και
έναν ολόκληρο χρόνο έκαναν να την πάνε από την θάλασσα ως την πλατεία
[...]. Στην κορφή της έστησε ένα άγαλμα που το έφεραν από την Ηλιούπολη της
Φρυγίας και είχε γύρω στο κεφάλι εφτά ακτίνες. Επίσης έφερε κι άλλα
υπέροχα πράγματα από πολλές χώρες και πόλεις.
Το ρωσικό χρονικό του Νέστορα Ισκεντέρη, απόδ. Μ. Αλεξανδρόπουλος, εκδ.
Κέδρος, Αθήνα 1978, 3334.
ΦΑΤΣΗ ΑΘΑΝΑΣΙΑ ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ 9

10. Η οικοδόμηση της Κωνσταντινούπολης
Ο Κωνσταντίνος έχτισε ένα μεγάλο ανάκτορο και έναν θαυμάσιο Ιππόδρομο
και έστησε δυο στοές, δηλαδή σκεπαστούς δρόμους, για το εμπόριο.
Ονόμασε την πόλη Νέα Ρώμη. Έπειτα πάλι έφτιαξε τις ένδοξες εκκλησίες: τη
Μεγάλη Σοφία, τους Αγίους Αποστόλους και την Αγία Ειρήνη, τον Άγιο Μώκιο
και τον Αρχάγγελο Μιχαήλ.
Έστησε και μια θαυμαστή πορφυρή κολόνα. Τρία χρόνια έκαναν τα πλοία να τη
φέρουν από τη Ρώμη στη Βασιλεύουσα, γιατί ήταν πολύ μεγάλη και βαριά, και
έναν ολόκληρο χρόνο έκαναν να την πάνε από την θάλασσα ως την πλατεία
[...]. Στην κορφή της έστησε ένα άγαλμα που το έφεραν από την Ηλιούπολη της
Φρυγίας και είχε γύρω στο κεφάλι εφτά ακτίνες. Επίσης έφερε κι άλλα
υπέροχα πράγματα από πολλές χώρες και πόλεις.
Το ρωσικό χρονικό του Νέστορα Ισκεντέρη, απόδ. Μ. Αλεξανδρόπουλος, εκδ.
Κέδρος, Αθήνα 1978, 3334.
Ο Κωνσταντίνος έχτισε ανάκτορο, Ιππόδρομο,
σκεπαστούς εμπορικούς δρόμους
Έχτισε χριστιανικές εκκλησίες.
Ονόμασε την πόλη Νέα Ρώμη. Στόλισε την πόλη με κολόνες και αγάλματα
και τη διακόσμησε με διάφορα στολίδια
από πολλές χώρες.
ΦΑΤΣΗ ΑΘΑΝΑΣΙΑ ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ 10

11. Πληροφορίες από το βιβλίο
σελίδα 7
• Ο αυτοκράτορας ανοικοδόμησε το Βυζάντιο σύμφωνα με
το ρυμοτομικό σχέδιο της Ρώμης.
• Προίκισε την πόλη με νέα τείχη, επιβλητικές λεωφόρους
και το φόρουμ (πλατεία) του Κωνσταντίνου.
• Τη στόλισε με λαμπρά έργα τέχνης, το Ιερόν Παλάτιον, το
κτίριο της Συγκλήτου και άλλα δημόσια κτίρια: εκκλησίες,
λουτρά και δεξαμενές.
• Στις 11 Μαΐου 330 ολοκληρώθηκε η πρώτη φάση των
εργασιών και τελέστηκαν τα εγκαίνια της πόλης, η οποία
έλαβε το όνομα του ιδρυτή της (Κωνσταντινούπολη).
Έκτοτε και για αιώνες την ημέρα αυτή γιορτάζονταν τα
γενέθλιά της.
ΦΑΤΣΗ ΑΘΑΝΑΣΙΑ ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ 11

12. Απάντηση
Σύμφωνα με την ιστορική πηγή από το ρωσικό Χρονικό του Νέστορα
Ισκεντέρη ο Κωνσταντίνος οικοδόμησε τη νέα του πρωτεύουσα με
πολλά θαυμαστά κτίρια. Έχτισε παλάτι, το Ιερόν Παλάτιον,
Ιππόδρομο και πολλές χριστιανικές εκκλησίες. Ακόμα στόλισε την
πόλη με κολόνες, αγάλματα και με έργα τέχνης από πολλές χώρες.
Επιπλέον προίκισε την πόλη με νέα τείχη, επιβλητικές λεωφόρους και
το φόρουμ (πλατεία) του Κωνσταντίνου. Έχτισε ακόμα δημόσια κτίρια
όπως το Κτίριο της Συγκλήτου, λουτρά και δεξαμενές.
Ο Κωνσταντίνος ανοικοδόμησε το Βυζάντιο σύμφωνα με το
ρυμοτομικό σχέδιο της Ρώμης, γιατί ήθελε να δημιουργήσει τη Νέα
Ρώμη και να την κάνει ακόμα πιο επιβλητική και μεγαλόπρεπη. Η νέα
πρωτεύουσα εγκαινιάστηκε στις 11 Μαΐου 330 μ.Χ. και πραγματικά
ξεπέρασε το πρότυπό της.
ΦΑΤΣΗ ΑΘΑΝΑΣΙΑ ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ 12